en an en, _—_
— HERE:
an pi A

0
HH
LH Prijsvraag
E Enquete
HHS Sanyo DK-202A
HJ Demo
HI
ot
8
HJ

4

Er
Ur

> À

——
5 EN
1
ad kam
ad
HH DEEL Ì
a hef
nia DEEL 1
mn On

5

ISBN 90 6398 649 1
f. 24.50

‚.
L
I

ei a
En,

WESSEL AKKERMANS /PIET DEN HEIJER

HH OPDRACHTEN BIJ
HE DEEL 1
HH |

8 ISBN 90 6398 596 7

f. 11.00

WESSEL AKKERMANS /PIET DEN HEIJER

Satala
— ed ed
LH HKH HKH
dM md aëa

ed

KHE
EHH HRH
HS

nnee o,s EEEN

EKE

HKH

ISBN 90 6398 769 2
richtpr. f. 24.50

WESSEL AKKERMANS /PIET DEN HEIJER

OPDRACHTEN BIJ

ISBN 90 6398 556 8
richtpr. f. 11.00

WESSEL AKKERMANS /PIET DEN HEIJER

— Sata hd nd ld nd ed hed el ed ed ed ef
KEER a ofotafo® MM MM MI
lan! med ed el ed an Dn —_ —_

e"
aa"

LN HKH as an

bd dd ed

HHK HK HM
atatntatata

11

a _

X'Press HH

A PH
Hi-res screendump CH
Hex-ascii geheugendump KH
Nieuws

5,
b
H
HK
®,
NE

land

L

Kak
Ed 11
vre Ge U

_®

pad
mi bp
VO nf
Bas,
med b
hal
A
HM,
ISBN 90 6398 519 3 a°a
richtpr. f. 24.50 KH
ata'
HH
Sas

WESSEL AKKERMANS /PIET DEN HEIJER

E

f

Ed

LH

Sar,

Sa,

a

OPDRACHTEN BIJ Bs
ata

DEEL 3 Ei
had had

ISBN 90 6398 516 9 aa
richtpr. f. 11.00 LHS

WESSEL AKKERMANS /PIET DEN HEIJER

Pad bed ed hd bd

HKH

2$5

De eerste MSX-computer met ingebouwde randapparatuur.
De SV738 Xpress is een zeer krachtige computer die naast de
standaard MSX-specificaties ook nog voorzien is van het CP/M
operating system (80 kolommen). Met MSX-DOS kunt u zowel onder
40 als onder 80 kolommen draaien.
Behalve een RS232C interface voor datacommunicatie en een
standaard Centronics printer interface, heeft de SV 738 Xpress een
ingebouwde 32’ disk-drive 360K, die onder 3 operating systems
werkt: Disk Basic, MSX-DOS en CP/M. Een extra
disk-drive kan worden aangesloten, even-
als andere MSX hardware.
De SV738 Xpress heeft een profes-
sioneel toetsenbord met extra grote
cursortoetsen, en is ideaal voor tekst-
verwerking.
Erg handig is het multi-functionele
handvat, dat zowel draagbeugel als
standaard is.
Bij iedere SV738 Xpress wordt een
draagtas en een Nederlands hand-
boek geleverd.
Uw Spectravideo-dealer geeft graag
tekst en uitleg.

Importeur:

Electronics Nederland bv
Tijnmuiden 15/17/19,

1046 AK Amsterdam
Electronics Belgium NV
Brixtonlaan 1H, P:

1930 Zaventem

Eid
MSX-MOZAIK is een twee-maandelijksblad voor de ge-

bruikers van MSC-computers. Het wordt naar alle gein-
teresseerde op MSX-gebied gezonden.

Het abonnenement ís GRATIS.
Men hoeft alleen een bedrag van Dfl. 25,00 per jaar
te betalen aan porto- en administratiekosten. In
Belgie Bf. 500 per jaar.

Losse bladen kosten Dfl. 5.35 of Bf. 150.

De oplage is controlled circulation en bedraagt 2550,
tijdens speciale evenementen wordt de oplage met 4000
exemplaren verhoogd. (stand 01-09-85)

In samenwerking met de MSX-club, kan men een
lidmaatschap aangaan. Lidmaatschap. inclusief een
abonnement op MSX-MOZAIK bedraagt Dfl. 40,00 per
jaar, ingaande januari 1986. In Belgie Bf. 800.

Een lidmaatschap zonder abonnement op MSX-MOZAIK
bedraagt Dfl. 15,00 per jaar, ingaande januari 1986.
In Belgie Bf. 300.

Het ontvangen van MSX-MOZAIK voor de rest van het
lopende jaar, inclusief het nieuwe jaar 1986 en het
lidmaatschap van de MSX-club, kost slechts Dfl.
50,00. In Belgie Bf. 1000.

Bank relatie:

Amrobank Acct. No. 45.98. 38.008.

Post office Giro van de bank 32750, onder vermelding
van 'De MSX-er, te Bussum rek. 45.98.38.008' .

Kopij en advertenties dienen uiterlijk veertien dagen
voor het verschijnen van het eerstvolgende nummer
aanwezig te zijn.

Redactie-adres:
Batterijlaan 39, 1402 SM Bussum, tel. 02159-36293.

The publisher cannot be held responsible for any
errors printed in this issue, either for copied
software from commercial firmes send by editors.

Adresverander ingen:

Zend uw nieuwe adres in, vergezeld van het oude
adres, vier weken voor dat u gaat verhuizen. Voorzie
het nieuwe adres van de postcode.

Please send your new adress together with the old
one, postal code and subscription number 4 weeks
before moving.

MSX-MOZAIK september-oktober

MSX-MOZAIK
is een uitgave van
'De MSX-er'

Hoofdredacteur
Dirk Scheper

Medewerkers/redacteuren

E.A.J. van der Horst J. van der Staay
W. Schackman H. Kenens
C. van Wijck F. Druijff
F. Jonkeren R. Nieland
R. de Groot

Redactie-adres Benelux:
Batterijlaan 39
1402 SM Bussum

Vormgeving
Dirk Scheper

COPYRIGHTS 'De MSX-er'
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd
en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk,
fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan
ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming
van de uitgever.

No part of this publication may be reproduced in any
form, bij print, photoprint, microfilm or any other
means without written permission from the publisher.

pagina 3

ICP 3

10 CLEAR 599

20 SCREEN B,d,1,1

20): CLS

40 KEYOFF

50 DIM T2(654,1)

60 LOCATE 8,9: PRINT "MSX COMPUTER MAGAZ
INE & MOZAIK"

70 LOCATE 5,2: PRINT "INVOER CONTROLE PR

OGRAMMA/3"'

80 LOCATE 4,5: PRINT "Gebruikt u tape of
disk? (t/d): "'s

9O D$=INKEY$: IF D$=""" OR D$<> ''d' AND D
S<>!''t!' THEN 99

100 LOCATE @,7: LINE INPUT "Geef naam te
controleren bestand Hie ES

110 LOCATE @,19: PRINT F$" wordt geopend
LÀ)

120 IF D$="t'"" THEN O$='"cas:!"+F$ ELSE O$=

F$

130 OPEN O$ FOR INPUT AS #1

140 LOCATE @,4: PRINT "Programma: " F$ "
wordt gelezen! SPACE$(255)

150 LOCATE 9,6: PRINT "regelnummer" SPAC

E$(8) " wordt verwerkt."

160 IF EOF(1) THEN 299

170 LINE INPUT #1, A$

180 L$=""": CSZ=f: Vel

190 FOR N=l TO LEN (A$)

200 T$=MID$S(A$,N,1)

210 IF L$=""" THEN IF T$=" " THEN L$=MIDS$
(A$,1,N-1): LOCATE 13,6: PRINT L$: IF MI
D$(AS ‚N41, 1)=""""" OR MID$(A$ ‚N+1,3)="REM"
THEN N=LEN(AS): CSZ=g: GOTO 239

220 CSZ=(CSZ+ASC(T$)*N)MOD256

230 NEXT N

240 CTZ=(CTZ+CSZ)MOD256

250 TA(RL,B)=CSZ

260 TZ(RL, 1)=VAL(L$)

270 RL=RL+1

280 GOTO 169

290 LOCATE 9,4: PRINT "Checksums program

ma -'"F$SPACE$(2f):LOCATE @,5: PRINT "Druk
spatiebalk voor volgend scherm"

300 LOCATE 9,6: PRINT "checksum totaal:''
CTZ SPACE$ (14)

310 LOCATE 9,7

320 V=3

330 FOR N= TO RL-1

340 PRINT USING "#####R: HAAS"; TA(N,I),
TZ(N,B);:VeV-l: IF Vz THEN V=3: PRINT C

HR$(8) " ":LP=LP+1

350 IF LP=15 THEN I$=INKEY$: IF I$<"

THEN 359 ELSE LP=g: V=3: LOCATE 9,7: GOT

O 369

360 NEXT N

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 4

370 IF V<>3 THEN PRINT SPACES(V*12-1):LP

=LP+1 |

380 FOR N=LP TO 15: PRINT SPACE$(36): NE

XT N

390 LOCATE @,22: PRINT "uit printen (j/
LÀ |

nn) ;

400 P$=INKEY$:IF P$=""" OR P$<>''j'' AND P$

<>''n'' THEN 499

410 IF P$="j"THEN 429 ELSE 499

420 REM

430 LPRINT " _Checksums programma "F$

440 V=6

450 FOR N= TO RL-1

460 LPRINT USING "###fff= #ff:"; TAON,I)
‚ TZ(N,f);:V=V-1: IF V=d THEN V=6:LPRINT
CHR$(8) nn

470 NEXT N

480 LPRINT " Checksum totaal:'" CTZ

490 LOCATE #,22: PRINT "Nog maals bekijk
en? (j/n)";

500 I$=INKEY$: IF I$="j"" THEN LOCATE f,2
2 : PRINT SPACE$(35);:LP=D:GOTO 31 ELS

E IF I$="n"' THEN CLS:KEYON: END ELSE 59

Wie 0 Wie 7 VAREN

WIE O WIE

Schrijft een CMERGE? Het probleem is duide
lijk: wil je een programma "mergen! dan
moet dat programma in ASCII formaat zijn
wegge schreven. Normaal is een programma
echter weg geschreven in "BASIC" formaat
Dus eerst moeizaam omzetten enz. Een
CMERGE lost alles op.

Verklaart dat mysteriuze laatste teken van
de tekenset?,Print maar eens PRINT Chr$
(255). Een onschuldig rechthoekig vlakje
verschijnt Elk teken echter dat zich onder
de cursor be- vindt wordt in het vlakje
geprojecteerd.

Wie schrijft een verklarend artikel over
RND? Speciaal over hoe je hem het beste
kunt gebruiken.

Weet wat de tekens met code 157, 158, 187,
188, 190 en 217 betekenen

Schrijft een simple tekstverwerker? liefst
een die alle 253 MSX-tekens kan verwerken

kunt natuurlijk

voor een

MSX computer
betalen…….

TE WEINIG VINDT.

De meeste MSX computers zijn zo rond de duizend gulden geprijsd. Met
uitschieters naar boven. En naar beneden. Getuige deze nieuwe AVT-
MSX. Een paradepaardje uit Korea voor nog geen 700,-. Hard op weg om
het succes van de AVT FC-200 te evenaren.

Wat krijgt u voor uw ‘goeie geld’?

Een volwaardige MSX personal computer met alle mogelijkheden vandien.
Zoals 32K ROM geheugen en 80K RAM, 8 octaven muziek en 3 geluids-
kanalen. In totaal 73 toetsen, waaronder 10 functietoetsen, heeft u ter
beschikking om het optimale uit uw nieuwe AVT-MSX te halen.

Dat de AVT-MSX bepaald niet eenkennig is, bewijst het surplus aan
beschikbare software en de vele aansluitmogelijkheden, o.a. voor 2 joy-
sticks, printer, datarecorder, beeldscherm, etc. Vanzelfsprekend kunt u
uw MSX ook aansluiten op uw eigen kleuren-tv.

INDI electronics

specialist in MSX en randapparatuur.

AVT Electronics B.V. Postbus 61411, 2506 AK Den Haag, Regentesselaan 123, 2562 CW Den Haag, Tel: 070-465800

Demo

10 COLOR D,1,1:CLEAR:R=RND(-TIME)*5 : PRIN
TCHR$(7) :A=15:L=A:Q=1:0=Q:T=d:N=T:PI=3.1
415926#:P=2:F=256:G=INT(F/1.33) :J=INT(F/
2):I=INT(J/1.33)

20 SCREEN2,1,9,2,1:S=INT(RND(1)*44)+1 :ON
SGOSUB90,120,140,150,170,190,230, 270, 290
‚310,320,330,340,380,390,410,460, 520, 560
‚590,630,650,660,670,680, 700, 710, 740, 750
‚,760,770,780,810,830,840,850,870,890,910
‚930,970,990, 1020, 1100: IFA=15THENIO

30 SCREEN2,1,0,2,1:GOSUB1100: IFA=15THEN1

g
40 'DIT DEMO MSX PROGRAMMA IS GEMAAKT DO
OR F. G. JONKEREN EN NIETS HIERUIT MAG Z
ONDER SCHRIFTELIJKE TOESTEMMING IN SCHRI
FT OF ALS PROGRAMMA DOOR DERDEN GEBRUIKT
WORDEN :ALLE RECHTEN VOORBEHOUDEN „COPY
RIGHT F.G. JONKEREN,
50 FORW=QYTO5*F : NEXT : RETURN
60 K=INT(RND(R)*14)+2 : RETURN
70 COLOR O,1,1:CLEAR:R=RND(-TIME)*5 : PRIN
TCHR$(7) :A=15:L=A:Q=l:0=0Q8T=0:N=T:PI=3.1
415926#:P=2:F=256:G=INT(F/1.33) :J=INT(F/
2): I=INT(J/1.33) :S=INT(RND(R)*9)+1 : ONSGO
SUB1130,1140,1160,1180,1190,1200,1230,12
40,1250
80 SCREEN2,1,0,2,1:S=INT(RND(1)*44)+1 :ON
SGOSUB90,120,140,150,170,190,230, 270, 290
‚310,320,330, 340, 380, 390,410,460, 520, 560
‚590,630,650,660,670,680, 700,710,740, 750
‚760,770,780,810,830,840,850,870,890,910
‚930,970,990, 1020, 1100: IFA=15THEN7O
90 FORX=@TOG:Y=X*1 ,33:Z=F-Y:Q=G-X: PSET(Y
‚X),A:PSET(Z,X) ,A:PSET(Y,I) ,A:PSET(J,X),
A:NEXT
100 FORX=@TO30STEP1 . 5: GOSUB60 : Z= . 99*(Z+X
ICIRCLECH IJ Zeker AISCIRGLBGI INL, 5®
Leke SENEKT
110 FORR=QTOJSTEP+4 : GOSUB60 : CIRCLE(J,I),
R‚N+3:CIRCLE(J,I) ‚J-R,‚N+1 :CIRCLE(J,I) ,R/
(2*K+1),K: PAINT(J,I) ,K:NEXT : NeN+1 : IFND>2T
HENRETURNELSE110
120 FORT=150TO35STEP-3:GOSUB60:CIRCLE (J
„I),15,K:PAINT(J,I),K:CIRCLE(J,I),T,15:N
EXT:CIRCLE (J,I),20,A:PAINT(J,I),A:CIRCL
E(J,I),10,1:PAINT(J,I),1
130 FORT=QTO158STEP4 :CIRCLE(Y,9) ,T,1:CIR
CLE(F,G) ,T,1:CIRCLE(Q,G) ‚T, 1:CIRCLE(F, 9)
‚T,1:NEXT:RETURN: ' COMPUT
O POST HOLLAND RAALTE FOTO COMP
UTERSHOP JONKEREN
140 FORX=QTOISTEP+2:Y=INT(X*1.33) : LINE(O
„X)-(Y,O0O),15:LINE(O,G-X)-(Y,G ),15:LINE(
F‚G-X)-(F-Y,G),15:LINE(F,X)-(F-Y,0),15:L
INE(J+Y ,G-X) (JY, 54X) , 6: LINE(J+Y ,G-X)-(
J-Y,Y),4:LINE(65+Y/2,1+X/2)-(G-Y/2,1-X/2
) ,7:NEXT:RETURN

MSX-MOZAIK september-oktober

pagina 6

150 FORX=OTOFSTEP2 : Y=INT(X/1.33)+1:LINE(
0,0)-(F-X,G),7:LINE(O,G)-(F-X,0),8:LINE(
F,0)-(X,G),8:LINE(F,G)-(X,0),7:NEXT

160 FORX=OTOFSTEP8:Y=INT(X/1.33)+1:LINE(
0,0)-(F-X,G),8:LINE(O,G)-(F-X,0),7:LINE(
F‚,0)-(0+X,G),7:LINE(F,G)-(0+X,0),8:NEXT:
RETURN

170 FORX=OTO150STEP3.5:Y=INT(X/1.3)+1:Z=
25:Q=Z/1.33:GOSUB60: P=Z+35 :M=-15:N=-40tL
=Z+X : B=}-Z+X : C=B-Y4X : Del+Z+X: LINE(L,B)-(
D,B),A:LINE-(D,C) ,A:LINE-(L,C) , A: LINE-(L
‚B),A:L=P+X :B=Q-P+X : C=B-Y+X : D=lL+P+X : LINE
(L,B+20)-(D,B+20) ,K: LINE-(D,C+20) ,K

180 LINE-(L,C+20) ,K:LINE-(L,B+20) ,K: L=M4
X :B=Q-M+X : C=B-Y+X : D=L+M+4X: LINE(L,B)-(D,B
) „K:LINE-(D,C) ,K:LINE-(L,C) ,K: LINE-(L,B)
‚Kl :LaN+X: B=Q=N+X 1 C=B-Y+X 2 DeLetN4X : LINE(
L‚,B)-(D,B),A:LINE-(D,C) ,A:LINE-(L,C),A:L
INE-(L,B) ,A:NEXTX: RETURN

190 FORX=O0TOJ : N=J-X:C=l . S*X:LINE(N,C)-(X
‚C) ,A:N=F-X:B=J4+X:LINE(N,C)-(B,C) , A: NEXT
*!F,G. JONKEREN ZANDLOPER

200 FORX=OTOJSTEP. 55 : GOSUB60 : Y=X-63 : N=J-
Y:BeJ+Y:C=l.5*X:LINE(N,C)-(B,C) ,K: NEXT
210 FORX=OTOJSTEP,5:N=F-X:B=J4+X:C=l . 5*X:
LINE(N,C)-(B,C) ,6:NEXT

220 FORX=0TOJ :N=J+X:B=F-X:C=l , 5*X: LINE(N
‚C)-(B,C),12:NEXT:FORX=OTOJSTEP1 . 75 :N=J-
X:C=l .5*X:LINE(N,C)-(X,C),8:Y=X=63 1 N=eJ-Y
:B=J+Y:LINE(N,C)-(B,C), l:N=eJ+X:BeF-X: LIN
E(N,C)-(B,C) , A: NEXT : RETURN

230 O=l :GOSUB60: SCREEN2: 'KALEIDOSCOOP F=
G+J-I : COPYRIGHT F.G.J.:0VERNEMEN ZONDE
R TOESTEMMING LAAT ZIEN DAT JE ER ZELF
TE STOM VOOR BENT , GROETJES FERDI

240 L=INT(RND(1)*J)+1:H=INT(RND(1)*I)+1:
Z=INT(H/L)+1 : FORY=HTOLSTEPK+Z : K=INT(RND(
1)*14)+2:0=0+1 :X=LtY: B=H+Y :C=G-Bt DeF-X
250 LINE(X,B)-(X,C) ,‚K:LINE-(D,C) ,K:LINE-
(D,B),K:LINE-(X,B) ,K: IFO>ITHEN230

260 NEXT :Q=Q+1 : IFQ<ITHEN240ELSERETURN
270 SCREEN2:P=INT(RND(1)*J)/(4*F) : Q=INT(
RND(1)*16)+3:0N ERROR GOTO1120

280 PSET(F,O),0:T=3:FORX=OTOFSTEPO : Y=INT
(X/T) : GOSUB60 : PSET (FX, Y) , 0: LINE-(F-X,G-
Y) „K:LINE-(X,G-Y) ,„K:LINE-(X,Y) ,K: LINE-(F
—_X,Y),K:T=T-P: NEXTX : FORW=0OTO500 : NEXTW: N=
N+1 : IFN>9THENRETURNELSE270

290 Y=INT(RND(1)*J)+J : VZINT(RND(1 )*5) +4:
' F. G. Jonkeren.

300 FORT=OTOYSTEPV:E=T/300:Q=E+(Y/1.33):
NeN+1 :GOSUB60 : B=J=-T : C=J+T : D=G-Q: LINE(B,O
)-(C,‚D) ,K: LINE(B,D)-(C,Q) ,K: NEXT: IFN<500
GOTO290ELSERETURN

310 Y=INT(RND(1)*F) : V=INT(RND(1)*Y) : N=IN
T(RND(1)*4)-5 : FORT=YTOVSTEPEN : Q=0Q+1 : GOSU
B60:C=F-T:D=Il-(T/1.33) :0=I+(T/1.33) : LINE
(T,O)-(C,D) ,K:LINE(T,D)-(C,0) ,K:NEXT: IFQ
<10OGOTO31OELSERETURN

320 FORN=0T0O75 :GOSUB60 : R=INT(RND(1 )*99) +
1:Q=(RND(1)*40)/K:CIRCLE(J,I),I,K,,,Q:NE
XTN : RETURN

330 PSET(O,G), 3:FORN=0TO2*F : XeRND(1 )*F : Y
=RND(1)*G:GOSUB60 : LINE-(X,Y),K:NEXTN: RET
URN

340 X=OtY=X:LINE(X,Y)-(Y,X) ,L:B=J/10:FOR
H=OTO(J-B)STEPB:Q=H/1 . 33: X=F-H: Y=G-Q: GOS
UB350:NEXT:X=6.4:Y=0: PSET(X,Y), 1:LINE(X,
Y)-(X,Y),1:FORII=6.4TOJSTEPB:Q=H/1 .33:X=F
—-H: Y=G-Q: GOSUB350 : NEXT : GOTO360

350 LINE-(H,Y),L:LINE-(X,Y),L:LINE-(F-H
‚Q) ,L:LINE-(H+B,Q) ,L: RETURN

360 PAINT(P,P/1.33) ,L:P=INT(RND(1)*2)+1:
E=P+1 : IFP=1 THENP=J

370 L=L-E: IFL>OTHEN34OELSERETURN

380 P=31.75:FORX=0OTOJSTEPP : FORY=0TOJSTEP
P:N=J+X:M=J+Y:LINE(X,0O)-(Y,I), 15:LINE-(N
‚0),15:LINE-(Y,G),A:LINE-(N,I),A:LINE-(M
‚G),A:LINE-(X,0), A:NEXTY , X: RETURN

390 P=F/10:FORX=-1TOJSTEPP: FORY=-1TOJSTE
PP :GOSUB60 : N=J+X : M=J+Y

400 LINE(X,0)-(Y,I),K:LINE-(X,G) ,K: LINE-
(N,0) ,„K:LINE-(M,I),K:LINE-(N,G) ,K:NEXTY,
X: RETURN

410 SCREEN3:X=INT(RND(1)*F) :P=0:L=X/1.33
: GOSUB450 : X=INT(RND(1 )*15) :P=l:L=X*17:G0
SUB450 : X=INT(RND(1)*F) :P=2:L=X/1.33:GOSU
B450:X=INT(RND(1)*15) :P=3: L=X*17 : GOSUB45
O: X=INT(RND(1)*F) :P=4:L=X/1.33:GOSUB450

420 X=INT(RND(1)*15):P=5t:LeX*17: X=0: GOSU
B450: X=INT(RND(1)*31) :P=6:L=X/1.33:GOSUB
450: X=INT(RND(1)*63) :P=7 :L=X/1.33:GOSUB4
50:X=INT(RND(1)*F) :P=8:L=X/1.33:X=8:GOSU
B450

430 X=INT(RND(1)*F) :P=9:L=X/1.33:X=8:GOS
UB450: X=INT(RND(1)*F) :P=10:L=X/1.33:X=8:
GOSUB450: X=INT(RND(1)*1) :P=12:L=X*17:Xel
:GOSUB450 : X=INT(RND(1)*1):P=ll:L=X*1,5:G
OSUB450 : X=INT(RND(1)*14)+1:P=13:L=X#17:X
=INT(RND(1)*8) +8: GOSUB450

440 NaN+1: IFN>20THENRETURNELSE410

450 SOUNDP,X: Y=19*P : GOSUB60: LINE(Y ,G)-(Y
‚G),O:LINE-(Y,L-26),K: RETURN

460 ONERRORGOTO510:X=INT(RND(1)*32) : Y=IN
T(RND(1)*24) : C=INT(RND(1)*15)+1 :B=INT(C/
1.6) :D=INT(B/1.6) :O=INT(RND(1)*3)+1 :0=0+
1 : ONQGOSUB470, 480, 490, 500: IFO>7 STHENRETU
RNELSE460

470 LINE(X*C, Y*C) -( (X+B)*C, (Y+B)*C) ,C‚,B:
PAINT(X*C+1 , Y*C+1 ) ,C: RETURN

480 LINE(X*C, Y*C)-((X-D)*C, (Y+B)*C) ,C: LI
NE((X-D)*C, (Y+B)*C)-((X+D)*C, (Y+B)*C) ,C:
LINE((X+D)*C, (Y+B)%C) (XC, Y*C) ,C: PAINT (
XC, Y*C+H1 ) ,C: RETURN

490 CIRCLE(X*C, Y*C) , 3*C,C: PAINT(X*C, Y*C))
‚C: RETURN

500 CIRCLE(X*C, Y%),3%C,C,,, ‚ Z2PAINT(X*C,
Y*C) ,C: RETURN

510 RESUME460

MSX-MOZAIK september-oktober

520 SPRITE$(O)=CHR$(&HFF)+CHR$(&H7F ) +CHR
$(&H3)+CHRS(&H3) +CHR$ (&H3) +CHRS (&H3) #CHR
$(&H7F)+CHR$(&HFF)

530 SPRITE$(1)=CHR$(&HFF)+CHRS$(&HFE) +CHR
$(&HCO)+CHR$(&HCO) +CHR$ (&HCO)+CHRS(&HC7)
+CHR$ (&HC3) +CHRS(&HFF ) +CHR$ (&IIFF)

540 SPRITE$(2)=CHR$(&HFF)+CHRS$(&HFE)+CHR
$(&HCO)+CHR$(&HCO) +CHRS$ (&HFC)+CHR$(&HFB8)
+CHRS (&HCO) +CHRS (&1ICO) +CHR$ (&HCO)

550 FORI=OTO635 : PUTSPRITEO, (I,40+I),4,0:
PUTSPRITE1 , (I,904+2*I),15,1:PUTSPRITE2, (I
‚140-3*I),6,2:NEXTI:RETURN

560 FORO=OTO6 : GOSUB60:K=K-1 :PSET(O,0),K
:P=G/10 :FORY=OTOGSTEPP : LINE-(O,Y) ,K: LINE
—_(F,Y),K:LINE-(F,Y+P) „Ks: LINE-(O,Y+P) ,KiN
EXT :LINE-(F,G) ,K:LINE-(O,F) ,K:LINE-(0,0)
‚K:P=F/10:FORX=OTO(F-P)STEPP:LINEF-(X,G),
K:LINE-(X+P,G) ,K: LINE-(X+P,0) „K: NEXT: LIN
Bel 0:0),K

570 E=F/10:P=G/10:LINE-(F,G),K:LINE-(F,G
—P) ,K:FORX=ETOFSTEPE : Y=X/1.33:LINE-(X,0)
‚K:LINE-(O,Y) ‚„K:LINE-(F-X,G) ,K:LINE-(F,G
—Y),K:LINE-(F,G-(P4+Y)),K:NEXTX: FORQ=OTOI
:X=RND(1)*F:Y=RND(1)*G:PAINT(X,Y) ,K: NEXT
Q:NEXTO: RETURN

580 FORQ=OTOI : X=RND(1 )*F : Y=RND(1 )*G: PAIN
T(X,Y),K:NEXTO: NEXTO: RETURN

590 SCREEN2:K=A:FORO=OTO2

600 N=eRND(1)*13+8:Z=INT(RND(1)*3)+1

610 FORX=OTOJSTEPN :Y=X/1.33

620 LINE(O,0)-(X,G-Y) ,„K:LINE(O,G)-(X,Y),
K:LINE(O,G)-(F-X,G-Y) ,K:LINE(F,G)-(X,G=Y
) „K:LINE(F,G)-(F-X,Y) ‚„K:LINE(F,0)-(F-X,G
—Y),K:LINE(F,0)-(X,Y),K:LINE(O,0)-(F-X,Y
) „K:NEXTX :K=K-Z: NEXTO : FORW=OTO3*F : NEXTW:
Q=Q+1 : IFQ>3THENRETURNELSE590

630 SCREEN3:FORX=1 TOFSTEPINT(F/25) :FORY=
OTOGSTEPINT(G/38) : K=INT(RND(1)*2)+1: IFK=
2THENK=INT(X/17)ELSEK=A

640 PSET(X,Y) „K:NEXTY,X:RETURN

650 SCREEN2 : FORN=OTO1 5 : FORX=OTOFSTEP(F/5
) : FORY=OTOGSTEP(G/4) : K=INT(RND(1)*13)+2:
CIRCLE(X,Y) ,N4K*(K/10) ,K: SOUNDO, K*16 : SOU
ND2, K*K : SOUND4 , K*4 : SOUND6 , K: SOUND7 „K : SOU
ND8, 16:SOUND9, 16: SOUND10, 16: SOUND12,K:SO
UND13,K/2:NEXTY,X,‚N:RETURN

660 FORX=84TOOSTEP-4 : Y=X*1 . 11 :GOSUB60 : LI
NE(J-X,Y)-(J4+X,G-Y) ,K‚B:NEXT : RETURN

670 M=J/6 : FORO=FTOOSTEP-M: D=( (RND(1 )*30)
/10)+1.1:GOSUB60:Q=0/D : FORX=FTOOSTEP-2*D
:Y=X/D:LINE(X, I-Y+Q)-(J-X+0,G-Y) ,K:LINE-
(F-X,I+Y-Q) ,K:LINE-(J+X-0,Y) ,K:LINE-(X,I
—Y+Q) ,K: NEXTX : FORW=OTO500 : NEXTW: SCREEN2:
NEXTO : RETURN

680 Z=J/2:FORU=OTO1:PSET(T,T) ,O:FORX=TTO
ZSTEPP : GOSUB690 : NEXTX : SCREEN2 : T=Z. :P=-4:Z
=0 : NEXTU : RETURN

690 Y=INT(X/1.33) :GOSUB60:B=1-Y :C=F-X:D=
J+X:E=G-Y:M=l+Y :N=J-X: LINE-(X,B) ,K: LINE-
(C‚B) ,K:LINE-(C,Y) ,„K:LINE-(D,Y) ,K:LINE-(
D,E) „K:LINE-(C,E) „K:LINE-(C,M) „K: LINE-(X
‚M) „K:LINE-(X,E) „K:LINE-(N,E) ,K: LINE-(N,
Y) „K:LINE-(X+(P) ,Y),K: RETURN

pagina 7

700 Z=1.33:PSET(J,O), 1:FORX=JTO32STEP-6:
D=X-32:RE=D/Z: Y=INT(X/Z) :GOSUB60: LINE-(X,
0) ‚„K:LINE-(O,I-Y),K:LINE-(F-X*.8,I),K: LI
NE-(O,I+Y),K:LINE-(X,G) „Ks: LINE-(F-X,I-Y)
‚K:LINE-(F-D, I-E) ,„K:LINE-(X*,8,I) ‚„K: LINE
—_(F-D,1I+E) ,K:LINE-(F-X,I+Y),‚K: NEXT: GOSUB
50: RETURN
710 V=3:tA$="L2R4"': FORX=GTOOSTEP-. 5: GOSUB
60: S=1 . 3*X:T=X:GOSUB730 : K=0: GOSUB7 30: V=V
—l : IFVK<OTHENV=3ELSEV=V
720 NEXTX:RETURN
730 DRAW''bm=S;,=T;a=v; NS=x;c=k;xa$;'': RET
URN
740 A$="BUI11d2r2u2Ll'':D=, 2:FORX=ITOF/2,
5STEP2:GOSUB60: Y=INT(X/D) :S=X: T=Y : GOSUB7
30:V=2:T=G-Y :GOSUB730: V=2 : S=F-X : GOSUB730
:T=Y :V=0: GOSUB730 : D=D+9E-03 : NEXT : FORW=0T
O4*F : NEXT : RETURN
750 K=A:FORT=OTO5 : FORC=-46TOS5O0OSTEP1 .6:Z=
(C*C/35)*(C/15) :LINE(J-C-Z, 1-C+2) -(J+C-Z
‚1-C-Z) ,K:LINE-(J+C+Z, I+C-Z) ,K: LINE-(J-C
+Z, I+C+Z) ,K: LINE-(J-C-Z,1-C+Z) ‚Ki: NEXTC:K
=K-3:NEXTT : RETURN
760 X=5:PSET(J,I),6:FORN=0TOJ+6, ISTEPPI/
20:LINE-((J+X*COS(N)/.9) , I4XESIN(N) ),62X
=X+. 1 :NEXTN : DRAW''h9'': PAINT(J, 1-2) ,6:RETU
RN
770 F RR=0T03:SCREEN2 : GOSUB60 : DERND(1 )*1
0415: FORR=OTOD=-1 : FORC=OTOB=-1 : X 1=J4+1*COS(
2/D*B*PI) :Yl=I+ISSIN(2/D*B*PI) : X2=J+1*CO
S(2/D*CHPI) : Y2=I4+ISSIN(2/D*C*PI) : LINE(XI
‚Y1)-(X2,Y2),K:NEXTC, B: GOSUB50 : NEXTR: RET
URN
780 MX=64:MY=I:VX=MXtVY=I:PSET(O,I) : FORT
=0T013:GOSUB6O: FORP==PITOPISTEP , 4: X=MX+V
XRCOS(P+,4) : Y=MY+HVY*SIN(P) : LINE(X,Y)-(X+
12, Y+4) ,K:GOSUB790O:NEXTP: VX=VX-4 0 VYaVY-5
sMX=MX4+4 : NEXTT : GOSUB50 : RETURN
790 C=F-X:La=G-Y:LINE(C,L)-(C-12,L+4) ‚Kek
ETURN
800 'of verwijder gosub 790 en maak van
line (line-(x,y),c} en van t=(tot 40)
810 MX=641MY=I:VX=MXt:VY=I:FORT=OTO16:GOS
UB6CO : FORP=-PITOPI-. SSTEP . 04; X=MX4+VXCOS(
(P+. 5)*2) : Y=MY+VY*SIN(P/2) : GOSUB820: V=F—
X:SWAPX, V: GOSUBS&20:NEXTP : VX=VX-4 1 VY=VY-5
sMX=MX4+4 : NEXTT : GOSUB50 : RETURN
820 PSET(X,Y) ,K: RETURN
830 MX=J:MY=l:VX=J-10:VY=I+8:PSET(J,I):F
ORT=OTO11 :GOSUB60 : FORP=-PITOPISTEP , 1: X=M
X4+VXCOS (P+, 5)*SIN(2*P) : Y=MY4+VY*SIN(P)*S
IN(2*P) :LINE-(X,Y) „Ki NEXTP: VXeVX-0: VY=VY
—8:NEXTT : GOSUB50 : RETURN ' FERDI
240 Z=,02:MXeJ-10:MY=ItVX=MX: VY=It FORT=O
TO20 : FORP=-PITOPISTEPZ : X=INT (MX+VX*COS(P
+. 5)ISIN(2EP)) : Y=INT(MYAVYSSIN(P"2)*SIN(
2XP)) : PSET(X,Y) ,4:NEXTP: VX=VX-1 5: VY=VY-
1.2:7=74.01:NEXTT : GOSUB50: RETURN ' JONKERE
N
850 FORS=OTOI/3:J=128:1=96:B=I:0=,5:P=PI
/180: VERND(1 )*8-3. 5: DeRND(1 )*I+I: T=PND(1
)*6-3,5:Bl=B*T:GOSUB860 : GOSUB50 : NEXTS : RE
TURN 'RAALTE

MSX-MOZAIK september-oktober

pagina 8

860 SCREEN2 :GOSUB60 : FORZ=0OTOISTEP+, 7: X=I
NT(J+V*COS(B1)+0) : Y=INT(I-V*SIN(BI)+0) :L
INE(J,I)-(X,Y) ‚Ki J=X: I=Y:B=B4D; BI=P*B: V=
V+4T:NEXTZ : RETURN

870 SCREEN3 : FORX=0OT0100:K=J/2:L=K*3:M=1/
2: NeM*3 : GOSUB880 : LINE(J-2*C , 1-2*D)-(J+2%
C‚1I+2*D) ,S,‚B:GOSUB880 : LINE(K-C ,M+D)-(K+C
‚M-D) ,S,BF : GOSUB880 : LINE(L+C,N=-D)-(L=-C‚N
+D) ,S,BF : GOSUB880 : LINE(L-C ,M+D)-(L+C ,M-D
) ,S,B:GOSUB880 : LINE(K-C‚N-D)-(K+C,‚N4D) ,S
‚B:NEXTX

880 K=RND(R)*J £ CERND(R)*K : MERND(R)*I : DeR
ND(R)*M : S=INT(RND(R)*15)+1 : RETURN

890 FORS=0T08:SCREEN2:PSET(J,I) :Q=RND(R))
/2:D=0*4 : FORP=-PITOPISTEPQ: Z=PI+P : GOSUB9
00 : SWAPP , Z : GOSUB900 : SWAPP , Z: NEXTP : GOSUBS
O:NEXTS : RETURN

900 GOSUB60 : X=J+(J*D)*COS(P) : Y=l+(1*D)*S
IN(P):LINE-(X,Y) ,K: RETURN

910 Q=INT(RND(R)*10)-5:DERND(R)*15/8: FOR
S=0T09: SCREEN2: PSET(J,I) : FORP=-PITO2*PIS
TEP.06:Q=0+. 1: Z=PI+P:GOSUB920: SWAPP ,Z: GO
SUR920: SWAPP,Z:NEXTP : GOSUB50: NEXTS: RETUR
N

620 GOSUB60 : X=J+(J)*SIN(P-Q) : Y=I+(I)*SIN
(P+Q)B=X/1.1:C=Y/D: LINE(X,Y)-(B,C) ,K: RET
URN

930 FORL=OTO5:SCREEN2:D=23:B=F/D:E=D/1. 3
3:P=2*PI : FORY=E+7T0OG-ISTEP2 , 7*E : GOSUB60:
Ke=K-1 : FORX=0OTOF+BSTEF1 . 7*B: SWAPP , PI : FORZ
=DTOISTEP-D/6 : GOSUR950: GOSUB960: NEXTZ ,X:
GOSUB940 : NEXTY : GOSUBS50 : NEXTL : RETURN

940 FORO=OTO3 :O=RND(1)*F : S=PND(R)*D+Y-3:
PAINT(O,S) ,K:NEXT : RETURN

950 CIRCLE(CX YT) ,Z,K,PI,P,1.312RETURN

960 SOUNDO, Z*11 : SOUND2, K*INT(Z/2) : SOUND4
‚Z*4 12 SOUND6 ,K : SOUND7 ,„K: SOUND8, 16: SOUNDS,
16:SOUNDIO, 16: SOUND12, INT(Z/2) : SOUND13,K
/2: RETURN

970 FORL=OTO5:N=0:D=21:B=F/D:E=D/1. 33:M=
],3*E:C=l.57:P=4, 71:FORY=-ETOGSTEPI . 7E:
FORX=OTOF+BSTEPI1 . 7*B: SWAPC, P: SWAPN ,M: GOS
UB60 : FORZ=DTOISTEP-D/6 : GOSUR980 : GOSUB960
:NEXTZ, X:NEXTY : GOSUB50 : SCREEN2 : NEXTL : RET
URN

980 CIRCLE(X,Y+M),Z,K,C,P,1.31:RETURN
990 S=3:K=l5:0=2,4:U=25s FORL=OTO4 : SCREEN
2:D=25:B=F/D:E=D/1.33:P=38.6:PI=0:FORY=0
TOGSTEP2 . 1E: FORX=OTOF+RSTEPO*B : SWAPP , PI
:K=K-S: FORZ=-DTOUSTEPD/S : GOSUB1000 : NEXTZ
‚X:NEXTY : GOSUB50 : Q=0+ , 2:GOSUP50: S=S+3: Ú=
O:NEXTL: RETURN

1000 IFK<=1THENK=l5ELSEK=K:

1010 LINE(X,Y+P)-(X+Z,Y+PI) ,K: RETURN

1020 Q=0:E=0:D=50:H=40:Le10

1030 DIMX(30) : DIMY(30) : DIMX1(30) : DIMY1(3
0)

1040 FORZ=-PITOPISTEPPI/15: IFE=OTHEN1050
ELSE1060

1050 X(Q)=J+(J-D)*SIN(Z) : Y(O)=I+(I)*COS(

Z
1060 Q=0+1 : X1(Q)=J+(J-(D+L)-E)*SIN(Z) :Y1

(O)=I+(D+H-E)*COS(7) : NEXT

1070 FORT=1T0O29:K=INT(RND(1)*14)+2:LINE(
X(T) , Y(T))-(X(T-1) , Y(T-1)) ,„K: LINE-(XI1(T)
,„Y1(T)) ,K:LINE-(X(T) , Y(T)) ,K: NEXT

1080 LINE-(X(O),Y(O)),K:LINE-(X1(T) ,Y1(T
)) ,K:LINE-(X(T-1),Y(T-1)),K: IFE>79THENRE
TURNELSE1090

1090 W=79:FORT=OTO29 : SWAPX1 (T+1) , X(T) : SW
APY1(T+1),Y(T) : NEXT : FORR=OTOISTEPO:0=0: E
=E+10:GOTO1040: NEXT

1100 Q=0:E=0:D=128:H=-45: L=10:GOSUB1030:
RETURN

1110 GOTO 1110

1120 RESUME270

1130 PLAY'"t200'': PLAY" lár4cef gl": PLAY" 1á4r
bcef gl": PLAY" l4r4cef12peced1'"':PLAY"14red
c2.ce2g2.f2.r4!'': PLAY" 1lbrefgge2dde2cc2.r4
"s RETURN

1140 PLAY"t150":PLAY"lárácefgl"',"rlrác2.
"rIrke2.":PLAY"lárácefgl","chr2rárác2.
"'ebr2rárbe2,":PLAY"lárácef1l2geced1"',"'c
br2rärlrlrkf2.","e4r2RARIRIR4G2."

1150 PLAY"lárbedcc2.e2g2.f2.r4"',"f4r2ede
2" "'o4r2e4g2'"':PLAY"lárbefgge2dde2cc2.r4"
‚"r2ráchchr2fbf4r2ebe2.r4",'"r2rbebebr2g4
ehr2e4g2.r4"': RETURN

1160 PLAY"lárácefgl","rlo6l8cefgagfe'":PL
AY"l4rácefgl"',"18cr4.r2cefgagfe!":PLAY"14
rácef1l2geced1"',"18cr2r4á.cefgagfecefgagfe
dfgabagf"'

1170 PLAY"lárbedcc2.e2g2.f2.r4'',"d8r8r2o
bebe2"',"r2rbe4g2"':PLAY'"l4rbef gge2dde2cc2
.r4!"',"r2ráchchr2fbf4r2ebe2.r4'"','r2rbebed
r2gágár2eáp2,r4'': RETURN

1180 SOUNDO, 20: SOUNDI , 0: SOUND2 , 30: SOUND3
„0: SOUND4 „0: SOUNDS , 9: SOUND6 , 0 : SOUND7 ‚48:
SOUND8, 16 : SOUND9 , 4 : SOUND10,6: SOUNDI1 1 , 100
sSOUND12,2:SOUND13, 12: RETURN

1190 SOUND6,0:SOUND7 , 48: SOUND8 , 16 : SOUND9
‚4&:SOUND10,6:SOUNDI1, 100: SOUND12, 2: SOUN
13, 12:RETURN

1200 A$="R8L40T225DR24T120LBER24D"': B$=""T
12OR18L12DR4ER24D"' : C$=""R8L6O3GR1EAR18BO4
L6CR2403GO4C'"'

1210 PLAY"T120L6G.",'""T120L6G,"',"T120L6G"
: PLAYB$, "RI8XR$;'', YRI6XBS$;'': PLAYAS, "R18X
A$5"',A$:PLAYAS, "RI8XAS;"", A$:PLAYAS, "'RI8SX
A$;'",AS:PLAY"R6'', "R6",""R6'': PLAY"T120L6G.
",“T120L6G,",""T120L6G."'

1220 PLAYBS$, "R18XBS$ ;"", "RI6XB$ ;"':PLAYAS , "'
R1I8XA$;'"',A$:PLAYAS, "RI8XAS;"', A$:PLAYCS, "'
R18XCS;'"',C$:PLAYAS, "RI8XAS;"",A$:PLAYAS, "
R18XA$;"',A$:PLAYCS,"R18XC$;"",C$:PLAYAS,"'
R1I8XA$;"',AS:PLAYAS, "RIS8XA$;"', A$ : RETURN
1230 PLAY"O3GG4,AF+4 . GBABBO4CO3B4 . ASGAGF
+G2.O4DDD16 .C803BO4CCC16 . O3BBABO4CEBBA8G
8B8 .CBDE8C803BAG2 . "': RETURN

1240 PLAY"T15004GG4 , EBEGG4 . DBDEFGABG2 .GG
& ,EBEGG8 . D4DO4 DC+DEO3A04D3 . 03GO4E4 , E5 , E1
6DCC8 . 03B8BO4CDO3BAGO4C2 , '': RETURN

1250 PLAY"T10003L8GFE-FGGG8FFF4GB-B-4GFE
-FGGGGFFGFE-0 , '': RETURN

1260 CLS:KILL"FGJ":PRINT''saving FGJ'':SAV
E“"FGJ'': PRINT"FGJ GESAVED'': FILES : GOSUB50

1270 POKE&HFD9A , &HC7

1280 ONSTOPGOSUB1270:STOPON : RETURN: * moe
t regel 15 worden. Regel O0 wordt dan Go
sub 15

Al lezende in allerlei vakbladen kwam ik enkele en
handige trucjes tegen die je in de praktijk goed kunt
gebruiken,

a. Softwaremtig is het mogelijk om het gehele
beeldscherm aan en uit te schakelen Dat gaat als
volgt: VDP(I)=VDP(1)-64 Op die manier gaat het
beeldscherm uit om in plaats van -64 +64 in tegeven
zal het beeldscherm weer te voorschijn komen. Men
geeft hier mee het register nr.l van de Video Display
Processor een nieuwe waarde wat er in dit geval op
neer komt dat het beeldscherm aan of uit gaat.

b. DEFUSR5=0:PRINTUSRS (O) Door deze repel wordt het
machinetaalprogramma 5 met startadres 0 gedefinieert.
De computer begint bij het opgegeven adres alss men
het wil laten uitprinten, Door bovenstaande
programmaregel gaat de computer echter naar het
opstartadres van RASIC waarmee namelijk de computer
ook begint zodra je hem aanzet.

Hierna volgt een kort programma waarmee je zowel punt
a, als b. in de praktijk kunt brengen. Hier bij moet
worden vermeld ddat dit progranma is voor
gebuik met een diskdrive daar alleen deze de
mogelijkheid van "AUTOEXEC.PAS'" heeft

1 STOP ON:ON STOP GOSUB 5

2 INPUT'"Geef Uw code nr. in"';A

3 IF A=9999 THEN CLS:RUN "XXXXXXXX.YYY"

4 IF A<>9999 THEN VDP(1)=VDP(1)-64

5 PRINT : INPUT "DIT PROGRAMMA VALT NIET
TE BREKEN. Geef Uw code nr. in"';A

6 IF A=9999 THEN CLS:RUN "'xxxxxxxx.yyy''

7 IF A<>9999 THEN DEFUSR5=0:PRINT USR5(O

)
8 REUTRN

In regel 1 wordt gekeken of tijdens het uitvoeren van
het programma de CIRL- en STUP-toetsen ingedrukt
worden „ Is dit wel hwt geval dan wordt naar repel 5
gesprongen. Vodoet men hier niet aan de juiste code,
dan zal er reset uitgevoerd worden. langs de nor-
male weg wordt ook naar de juiste code gevraaed, maar
indien men hier niet aan de eis voldoet zal het
scherm uitgeschakeld worden.

Voldoet men echter wel aan de eisen in de beide boven
genoemde mogelijkheden dan zal er een programma met
de naam XXXOOMX uit de rubriek YYY opgestart worden.
Persoonlijk gebruik ik daarvoor het
Inhoudsopgaveprogranmat je dat vermeld staat in het
MSX-Zakboek je van Wessel Akkermans, uitgepeven door
uitgeverij Stark te Texel.

Veel succes ermee

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 9

Regio-nieuws

De laatste tijd zijn nogal wat veranderingen binnen
de club gekomen. Vooral de verschillende regio's
hebben daarmee te maken. Hieronder volgt wederom een
overzicht van de personen die u kunt bereiken in uw
naaste omgeving. Vragenavond is alleen op dinsdaga-
vond van 19.00 uur tot 22.00 uur. Verder kunt u alle
vragen stellen aan uw regiocoordinator.

Brabant en Zuidelijk Zeeland:
Voorlopig R. de Groot, wethouder van Eschstraat 101,
5342 AS Oss, tel. 04120-55812.
Teven nieuwe coordinator van de SOFTWARE BIBLIOTHEEK!

Friesland:
R. van der Wal, Achlumerstraat 9, 8913 QL Leeuwarden,
tel. 058-1357621

Zuid-Holland en Noord-Zeeland:

W. Winter, Lissabonweg 31, 3137 LB Vlaardingen, O10-
tel. 748608 en J. van der Staay, Pelikaan 9, 2986 TA
Ridderkerk

De laatste vergadering, die op 12-09-85 heeft plaats-
gevonden, is erg goed bezocht. De gekomen MSX-ers
wisten veel af van MSX en bestreken ieder een eigen
gebied. Aan bod zijn die avond onder andere gekomen
bankswitching, BASIC-trucs en een voorstel om een
EPROM programmer te fabriceren in groepsverband. Met
deze volgt een oproep van WIE O WIE? is geinteres-
seerd in een EPROM-programmer. Als we in totaal onge-
veer een 100 mensen bij elkaar kunnen krijgen, dan
zal de complete programmer (wel zelf bouwen), inclu-
sief software ongeveer f100,00 kosten. We doen dus
een duidelijke oproep aan alle MSX-ers.

De regio-vergadering vindt iedere 2de donderdag van
de maand plaats in wijkcentrum De Heipaal. Meerkoet-
straat l, Holy-Vlaardingen en begint 's-avonds om
19.30.

Het Gooí en omstreken:

De Redactie MSX-MOZAIK

Batterijlaan 39, 1402 SM Bussum, 02159-36293

De laatste bijeenkomst werd slecht bezocht. Een van
de redenen was dat we het niet in MSX-MOZAIK hadden
aangekondigd. De volgende maanden zullen de bijeen-
komsten weer iedere laatste donderdag van de maand
plaatsvinden in Cafe De Viersprong, Huizerweg 72,
Bussum.

Afgesproken is dat een aantal mensen deze keer hun
computers meebrengen, zodat er ook gedemonstreerd kan
worden en praktische ervaringen uitgewisseld kunnen
worden.

Amsterdam:

E.A.J. van der Horst, Willen Nakkenstraat 46-2,
Amsterdam, tel. 020-1337646

MSX-MOZAIK september-oktober

pagina 10

Markelo en omgeving:

J.H. ten Tije, Ouderijnseweg 19, 7475 SM Markelo,
tel. 05476-1724

Voor een bijeenkomst gelieve met bovenstaande contact
op te nemen. Regelmatig worden bijeenkomsten georga-
niseerd.

Emmen en omstreken:
H. Visser, Sleenerbrink 183, 7812 HR Emmen, 05910-
15118

‘s-Gravenhage en omstreken:

A.M. Ismail, Kersengaarde 4, 2725 BR Zoetermeer, 079-
514785, en W.D.A. Hakkenberg van Gaasbeek, 079-510806
en H.W.L. Kenens, 079-412898,

Voor de vakantie is door deze regio een bijeenkomst
georganiseerd (25 juni) in een zaal van Olympus. Zo'n
zestig mensen bezochten deze bijeenkomst, waar alge-
mene informatie gegeven werd over de opzet van de
landelijke vereniging De MSX-er en de regio-afdeling-
en. Besloten werd verder dat er in de wintermaanden
eens per maand een bijeenkomst zou worden gehouden,
waarop een thema wordt behandeld. Dit thema kan be-
staan uit bijvoorbeeld een presentatie/informatie
over hardware of een zelf geschreven of commercieel
verkrijgbaar programma. Voor het aandragen van the-
ma's wordt verwacht dat de leden binnen de regio
meedenken en zelf met ideeen komen. Op deze avond
bestond een mogelijkheid zich in te schrijven in een
cursus BASIC of machinetaal. Bíj voldoende belang-
stelling zal ín combinatie met de landelijke vereni-
ging worden gekeken welke mogelijkheden er voorhanden
zijn om dit te organiseren.

Een van de thema's bestond deze avond uit een demon-
stratie met TASSWORD, een tekstverwerker. De moge-
lijkheden met een disk drive van AVT was een ander
onderwerp en de firma Micro Mind bood de bezitters
van een MSX-computer aan om tegen een geringe vergoe-
ding de aansturing van het signaal naar een monochro-
me monitor te verbeteren.
Voor het komende winterseizoen zijn er bijeenkomste
gepland op iedere laatste maandagavond (met uitzonde-
ring van december 1985). Deze avonden zijn alleen
toegankelijk voor leden die aan hun contributiever-
plichtingen hebben voldaan en beginnen steeds om
20.00 uur en eindigen uiterlijk om 25.00. Ze vinden
plaats in een zaal van de sportkoepel de Olympus,
Voorweg 107 te Zoetermeer (wijk 16). Op de eerste
avond in september wordt een zelf geschreven database
gedemonstreerd.

Noord-Holland:
J.N. Maessen, Postbus 552, 1780 AN Den Helder, tel.
02230-19365.

Voor alle andere regio's worden nieuwe contactperso-
nen gezocht, die zich voor de club willen inzetten.
Informatie hierover kunt u krijgen bij alle regio-
coordinatoren en/of de redactie van MSX-MOZAIK.

OPWINDENDE PROGRAMMA'S

UIT DE MSX REEKS

SIX

OF

(AACKOSOFT
en ee EK
=S OR MORE
Musix

953 cassette f 49,50

Zelf muziek maken met een drummer op de
achtergrond, dat kan nu allemaal met MUSIX !
Bossanova, swing, reggae, funk, samba
etc.„etc., het is allemaal mogelijk. De meest
Ultra chess fantastische synthesizer geluiden komen uit de
827 cassette f 45,00 speaker van uw tv. Voorgeprogrammeerd zijn
HET spel voor elke schaakenthousiast. Je kunt bijvoorbeeld de Bolero van Ravel en de

zelf de tijd instellen die de computer heeft om titelsong van MASH, maar u kunt ook zelf uw

zijn zetten te bedenken. Zo bepaal je zelf de eigen muziek schrijven en invoeren. Het
moeilijkheid van het spel. Je kunt tevens programma is gebaseerd op het
spelsituaties op elk willekeurig mom:sz: draaiorgelprincipe; u “ziet” de noten op uw
SAVEN om later weer 22773 te speiza. Alle scherm langs komen bij het invoeren en
toegestane zetten, ex zoa.j-s moge!:;khe” afspelen. “Cas” de drummer zal u dan

begeleiden in een door u gekozen ritme.

Head Alignment Kit

1021 cassette f 39,50

zaaá „.ot'emen beheren tot de verleden tijd met dit programma,
áat >zo:sat uit eea speciale programmacassette, een testtape met
afstels: zaalen, ee:. handig schroevedraaiertje en natuurlijk een
Nederiandse handleiding. Het stelt u in staat uw recorder eigen-
handig af te stellen.

Nooit meer problemen met laden van 2400 baud-programma's!

tin

jam NN

AACKOSOFT

Lams AME |
‘AACKOSOFT) on | EE mes

737 flight simulator

981 cassette f 55,00

Een uitgebreide simulatie van een modern
straalvliegtuig. Ontwikkeld door een ervaren
737 piloot, een uitdaging voor zowel de
beginnende als meer ervaren vlieger. Besturing
door de joystick, analoge en digitale meters,
radarbeeld, landingssnelheid, uitvallen van
motoren, opstijgen en landen, weersomstandig-
heden, alles bij elkaar een zeer realistisch spel.

LAADPROBLEMEN?

Als het laden met uw recorder niet meer zo soepel verloopt.
moet de opname/weergaveknop worden bijgesteld.
Met de Head Alignment K

st \
lost u dit laadprobieem Ris

max softwa”

AACKOSOFT INTERNATIONAL B.V. POSTBUS 3111 2301 DC LEIDEN TEL.: 071 - 41 21 21

MSX is a registered trademark of Microsoft Corporation

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 11

X' Press

De X'PRESS, een MSX-computer met een zijdelingse blik
gericht op de zakelijke toepassingen. Spectravideo
heeft in dit apparaat een aantal extra's onderge-
bracht, die voor de gebruiker interessant genoemd
mogen worden. MSX komt hierbij een beetje van het
imago af alleen maar een huiscomputer te zijn. Qua
software ondersteuning kan dit apparaat gebruik maken
van een enorme hoeveelheid bestaande programma's,
omdat hij niet alleen toegang geeft tot MSX-program-
matuur, maar tot CP/M software.

Ingebouwde diskette-eenheid

De SV738 is een handelbaar apparaat, waarbij alle
aansluitingen, kenmerkend voor de eerdere machines,
verwerkt zijn binnen de computer. Een van de grotere
voordelen is dat de SV758 over een ingebouwde 35,5"-
diskette-eenheid beschikt. Deze diskette-eenheid
draait onder MSX-DOS (zowel 40- als 80-koloms), CP/M
2.2 (uiteraard 80-koloms) en Disk BASIC. In de MSX-
DOS mode kan de gebruiker 360 Kbyte (geformatteerd)
op de schijf wegschrijven. De drive zelf is betrouw-
baar, zoals blijkt uit de praktijkervaringen die
opgedaan zijn bij de diverse andere fabrikanten die
dezelfde eenheid toepassen. Het enige nadeel dat er
op dit moment nog aankleeft is de prijs, die ligt
voor een 5,5'"-dikette nog steeds ruim twee- tot drie-
maal zo hoog als die van een 5,25'"'-diskette.

RS-232C interface

Naast een ingebouwde disk drive, bezit de SV758 ook
over een RS-232C interface. Een nieuwtje dat op nog
geen enkele MSX-computer standaard bijgeleverd was.
De interface wordt bestuurd door een ROM geheugen van
8 Kbyte, waardoor het makkelijk wordt gemaakt om deze
interface aan te sturen. In de BASIC ROM is een
dergelijke voorziening niet aanwezig en op de hierbe-
schreven wijze wordt dit op een elegante manier opge-
lost.

Een Centronics parallelle poort voor het aansturen
van printers behoort tot de standaard uitrusting van
de MSX-computers, en die is ook hier aanwezig.

80 kolommen

De Texas Instrument chip TMS 9918A is in deze compu-
ter vervangen door de nieuwe videochip van Yamaha, de
V99358. Het gevolg hiervan is dat na het starten van
de computer blijkt dat er 80 kolommen tekst op een
regel kunnen worden geplaatst. Een heel aardige voor-
ziening, waardoor de aparte 80-kolomskaart is wegge-
vallen.

Spectravideo heeft aan de toekomstige gedacht. Dit
blijkt uit het gebruik van de nieuwe Advanced Video
Processor Chip, waarmee zij inspelen op de hoofdlij-
nen binnen het MSX-gebeuren. Deze chip is namelijk

MSX-MOZAIK september-oktober

pagina 12

gekozen als standaard voor de nieuwe generaties MSX-
machines.

Beeldschermuitgangen

De X'PRESS is uitgerust met en een audio/video- en
een VHF-uitgang. De computer kan dan zowel op een
monitor als op een televisie worden aangesloten. Dit
onderstreept nogmaals het draagbare karakter. In de
toekomst is het mogelijk dat er een RGB-uitgang komt,
een overweging die in Frankrijk al toepassing vindt.

Software

Bij de koop van de X'PRESS wordt een uitgebreid
software pakket bijgeleverd. . MSX-DOS, CP/M 2.2, een
demo diskette, een rekenprogramma (spreadsheet), een
bestandsbeheer systeem (database) en een tekstverwer-
ker (memowriter en reportwriter). Verder krijgt de
gebruiker een schijf met programma's die compatibel
zijn met CP/M 2.2. Hierdoor kunnen professionele
programma's, zoals Wordstar, dBase II enzovoorts
worden gedraaid.

Extra's

Op de computer kan een tweede diskette-eenheid worden
aangesloten. Dit mag zowel een 3,5"- als een 5,25'-
drive zijn. Een quick disk behoort eveneens tot de
aansluitmogelijkheden, evenals een zogenoem Graphics
Tablet, waarmee de gebruiker op het scherm kan teke-
nen.

Enquete

Wij vragen aan alle lezers enkele minuten uit te trekken om deze
enquete in te vullen. Dit onderzoek is bedoeld om meer inzicht te
krijgen in wat er onder de MSX-gebruikers leeft en hoe MSX-MOZAIK
hierop kan inspelen. Neem even de tijd en maak MSX-MOZAIK
inderdaad “Het informatieblad voor elke MSX-er". es

U kunt het ingevulde formulier terugsturen naar De MSX-er,
Batterijlaan 39, 1402 SM Bussum. Voorzie de envelop van voldoende
frankering. ie

Vragen 4 ' EE
la. welke computer bezit u? . . vg“ …... ….. . Dee se. . … see ….…..e. veen IE
ib. Is dit uw eerste computer? . p ….. Te ed ne …. Eine PRE ….. .e 5 ze

le. Zo niet, welke computer bezat u hiervoor? Ld ns
rn Hoe oud bent U? wenvnenneneensenveenersenennnernenv ennn p
3, Computert uw hele familie mee? beni nk ee

ä, Wat vindt u van MSX-MOZAIK (kort)? sene

5. Wat wilt u meer in MSX-MOZAIK zien? |
Ae Nieuws vesennvereenversereeneemevn neen enseendder en ervenen

b. Programmas maren johanna nn edet teen gr de kee rde dna

G:Cutaussen (BASIG,: Pascal: ens) asss e veau assen ENE
d. Besprekingen en testen .…......seeseneee es aemenernnenenee
e. Algemene onderwerpen .….….…....... zi swe Ve aen vveennenee

f. Andere onderwerpen ……...... EE LEE EEE AES

6. Wat mist u in MSX-MOZAIK (kort)? EE
7. Waarom wordt u lid van een MSX-club CROREIEN EE He sisi ele. |
B. In welk opzicht kan de club meer voor u doen (kort)? …....s

3. Wat is uw specialisatie? eee. Kd ….. …..e. merrie -

10. Mogen wij leden met een releas op dit gebied naar u EE:
verwijzen? zo ja, Naam weven n eneen nennen venne

Adres ….…....e.se sss see ses... es. AL …. ee Postcode Rn
oonplaats „ev eseeseseesveeeee. tel, ie ann

11. Kunnen wij rekenen op uw Bi be om MSX-MOZAIK in rdaomoran

te maken? baneneveneeesenendene rd enene dende dents nnee en

Opmerkingen: ee EE,
Wij danken u voor uw medewerking. EEn de

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 13

MODE“S
Het nu volgende artikel is bedoeld om oe MSX-bezitter
vertrouwd te maken set het verschijnsel NODEN,

Het lijkt wel alsof het een modetmiverschijnsel aan het
warden 15. In zekere zin 15 dat ook zo, waar dan wel
uitsluitend omdat de data-cossunicatie nu al niet aeer
15 weg te denken uit onze samenleving. Voordat we 1ets
zeggen over aodess aceten we eerst wat licht laten
schijnen over de stormachtige ontwikkeling die de
datacommunicatie de laatste jaren heeft doorgemaakt.

Datacosaunicatie beheist in feite niets anders dan het
laten praten van twee coaputer-systeaen. Het i5
ietterlijk comsunicatie van data, wat wil zeggen dat er
in begrijpelijke taal (comsunicatie) gegevens en
codrachten (data) worden uitgewisseld. Dit is eigenlijk
niets nieuws. datacoemunicatie vindt op elk aoment van
werking wet een computer plaats, en wel tussen
cassette” of diskdrive _ en coaputer, tussen
microprocessor en RAM, tussen printer en computer enz.
enz. Dit alles is data=communicatie. Niets nieuws dus.

Wel redelijk nieuw is de mogelijkheid om via de
TELEFOONLIJN coaputers aet elkaar te laten
coseuniceren. Deze DATA-OVERDRACHT over de telefoonlijn
heet 'TELE-DATACOMNUNICATIE’, Uiteraard is het niet
Bogelijk een computer rechtstreeks aan de telefoonlijn
te hangen. Deze zou daar niets zee kunnen beginnen,
want telefoon-lijnen zijn nou eensaal niet gemaakt voor
coacuters, Saar cor aensen ten wel in het bijzonder de
SLEB van BESSEN).

Dit slinkt neel triviaal, maar het zal blijken dat cit
het kernpunt «5 waarom het bij MODENS draait.

Een computer werkt aet digitale inforaatie: BITS,

Een telefoon werkt aet akoestische (analoge)
informatie: frquentie.

Een moden dient er dus oa te beginnen voor te zorgen,
dat de digitale coaputer-inforaatie wordt ocagezet in
analoge akoestische inforaatie, en uiteraard omgekeerd.
Dit neet D/A en Â/D oszetting.

Dit gebeurt bijvoorbeeld in het Tel.Tron 1200/MSX aoden
8.d.v. de AN-791G chip.

Deze chip neest ook nog wat ándere aspecten voor zijn
rekening: ze zorgt hij voor de snelheid waarmee de Dits
van de computer worden verwerkt (baudrate), en de wijze
waarop dit gebeurt. Gebeurt dit cp goede wijze, aet
weinig kans op fouten en een elektrisch veilige aanier,
en zonder kans op stoorsignalen, en volgens het
officiele ‘protocol’ dan wordt zo’n aoden door de PTT
goedgekeurd voor gebruik op het openbare telefoon-net.
(Ir nederländ is voor NSX-computers uitsluitend het
Tel,Tron 5200/MSX aoden van DCS/Tron c‚c.c.
goedgekeurd.)

Zo'n goedkeuring heeft, behalve nag dat het officieel
verboden 15 os set niet goedgekeurde apgaratuur te
werken op straffe van hoge boetes, een aantal

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 14

Modems

veiligheidsvoordelen, zoals de scheidings-spanning
tussen het telefoon-net en de coaputer van zo’n 4000
Valt +!

Als ooit eens de bliksen in een telefoonlijn slaat is
de kans dat je dat je coaputer kost aanmerkelijk veel
kleiner, ook is een statische ontlading (van je handen
als je een wollen trui draagt in de winter) miet seer
fataal.

baed, FTT-goedkeuring is dus os fatsoenlijk te kunnen
werken een noodzaak.

Wat kan zo’n aodea nou nog seer:

Er zijn een aantal opties mogelijk set een aoden,
waarover een aoden niet noodzakelijkerwijs hoeft te
beschikken, zo zijn er Autosatische spraak/data
schakeling (zodra het modes een ander moden aan de lijn
heeft schakelt hij automatisch os naar computer-taal),
Auto-answer (het automatisch de telefoon opnesen alsof
het een antwoordapparaat voor cosputers betreft.),
Auto-diaì (mogelijkheid om automatisch nuasers te
bellen zonder de telefoon te hoeven gebruiken) enz,
enz.

Het reeds genoemde Tel,Tron 1200/MSX moden heeft
bovendien nog een aantal speciale functies zoals de
automatische baudrate-selectie etc.

De mogelijkheden met een sodes zijn schier onbeperkt,
Uiteraard is Viditel een veelgebruikte toepassing voor
het raadplegen van intforaatie, van voetbal-uitsiagen
tot autoprijzen, van krantenbericht tot erotisch
verhaai, van beurskoers tot vleesprijs, en van
tele-shopgping tot tele-banking. Naast Viditel zijn er
zo’n 300 ('') andere databanken in Nederland (Philips,
Sara, Úniversiteits-coaputers aailboxen, prikborden
etc,

Met een zgn v.2l-v.23 moden, dat verschillende
baudrates kent kan men deze allemaal bereiken. Door de
PTT kan tegen betaling van zo'n 10 gulden per maand een
moden worden gehuurd wanneer aen (voor nog eens zo’n
bedrag) lid wordt van Viditel. Dit aodes kan
uitsluitend de 1200/75 baud-nors aan. Hiermee kan aen
dus uitstekend (maaar uitsluitend) Viditel bedrijven.
lo’n PTT aoden aaakt het echter niet aogelijk os met
een vriendje te communiceren die ook een aoden heeft,
of een bericht achter te laten op een prive-systeen.
Viditel licht dus eigenlijk maar een klein tipje van de
sluier op van datgene wat met een moden mogelijk 15.
Door de grote (door de PIT geregelde) Viditel-reklame
cäkpagnes 15 Vicitel wel het aeest bekend geworden,
Maar nogaaals, het is maar het topje van de ijsberg. De
nogel:jkheden van Viditel groeien per aaand, aaar de
mogelijkheden van data-comaunicatie buiten viditel
groeien per dag, evenals het aantal kleine databanken,

Wanneer U de aanschaf (of huur) van een moda overweegt
denk dan oa de volgende aspecten:

Wil ik alleen Viditel of ook andere mogel: skheden?

is aijn oden rechtstreeks aan de telefoonlijn

| gekoppeld (akoestische aodens act oordoppen en,
niet 100Z)of niet? |
Kan aijn noden zowel 1200/75 als s 25/1200 als zo baas
aan? z
Heeft aijn zoden auto-answer? En | 5
Heeft nijn aoden auto-dial? Ee Re:
Wat kost aijn softwarepakket on wet het aen te
_kunnen werken {zie ander)? he

ï

Is het aoden PTT-GOEDGEKEURD? Ee en
header ret | EEn En

moet worden. De rest kunt U zelf wel invullen. —

ke haalden even het punt software aan. sms

Geen enkel hardware apparaat kan ut zichzelf ets
ES zonder dat daarbij een stuk software wordt gebruikt. lo
A 18 net opstarten van. Ue _MSx-computer softwarematig
____ geregeld door de RON van ae coaputer. De chips. eld
bs kunnen zonder prograsaa niets, het BAE
Hetzelfde geldt voor een goden. Ûn via een ple te
comauniceren tof dat au uitsluitend Viewdata. (widitel)
is of seer doet er hg toe) 15 SOFTWARE nodig. Deze
software heet in de wandelgangen het zn

Ke atc easf patiet”. zo n stuk software is.altijd
via de

nodig. Als U wilt gaan communiceren

a telefoonlijn, inforaeer U dan eerst terdege over. of er

bij het moden software wordt geleverd, of dat U dit los

| aoet kopen, zo oi dit las zoet kopen. kijk dan behalve

| naar wat het kost, ook naar de ogelijkheden, U hebt

niets aan een aodea set auto-dial als ge software dat

miet kan, Ù hebt niets aan een moden met 300 baud als

Uw software geen 300 baud aankan. Zorgt dus dat soft- en —
Eèn harduare op elkaar zijn afgestend.!!!

RE vr U uitsluitend Viditel, dan dan hebt U niets, aan éen

volledig datacommunicatie pakket, wi wilt U geer dan

alleen viditel, dan hebt Ek niets aan een Viewdata

ar pain
_Hou deze tips ET gedachten en een

| vruchdaar
E _ aoden- hike is U verzekerd.

Rei slechts enkele van de punten waaroe wet >

SS en oorzaakt „door het uitschakelen _ van

RA eerste probleem em
TO | tweede probleem zl is voorgelegd Be

_In het ruine A en datarecorders. valt s
|__de sanyo op nne et
iS en ergonomische ontwerp. — den REA
; Fe De vormgeving verraad hoeveel aandacht de
| ontwerpers „hebben — geschonken — aan het
_ gebruiks gemak. dor de schuine | boven _ kant —
EA jn de tellerstand en een cassette op-
_ schrift uitstekend afleesbaar. De t toetsen _
laeten zich soe soepel bedienen. Om op te _ nemen _
hoeft men ‘slechts een toets in tn. rukken. |
_Bi Re: nadere beschouwing van de cassette ruim S
“te valt de vorm van de spoelasjes © ie.
gres 8 zijn niet voor zien van de “gebruikelijke :

ke ‘een. schuinen Di

DAT

r Ee &
PEES Oele Pe

_

vd
BE MP
8e à

en rechte vertanding maar van
Ee vertanding. Op deze wijze wordt ese
_ van de Caaasthanpeeltjns. bij _snelspoelen See
sr Aoorkonen” 1 en
Een aan-uitschakelaar ontbreekt. | Bij elke: 4
_|_ toets indruk wordt de met t spanning
| | _ ingeschakeld, | Ces
it Het, gere niel hee ep”
5 schuifregelaar in te erin Haf De fase TERS
omschakelbaar en de monitor en :
5 De sanyo En als enigste Ee ie bree er —
uit -gerust met een automatisch zoeksysteem.
| TIC DATA SEARCH SYSTEM ed: To
_naand. Dit systeem staat elek van
„de computer. Met behulp van “tussen

_
Rt

Iden

Set, in

Kad

IER
ZR Ne

ih

_{ programma's op, genomen stilte wo E Sd ie:
J_ drie programma's over geslagen bij he snel
_ spoelen. — ET CE te nn En

Zoals elk lappäraat heeft ook ne anr
enkele “zwakke kanten. Het zoeksysteem wer dr
niet betrouwbaar bij zeer korte programma |
ze, (van enkele regels). En bij het E het terug eN
ie springen van een sol treedt ere Ee
se _stoorimpuls Op _ beeldsche erm op.
_Waarschi jnli jk gn Dn laatste ver:

his wel

hed

me; ,

de en

as (2 netspanning. Met enig ext erimeteren. is et zl

_wel ie verhelpen. — Kor zi
aan de

| “winkelier. Zodra ik daar meer over weet . al

| ik er over berichten. re Tt Ze gn

_ | Wie ziet zich trouwens ín staat on het
| __zoek systeem uit te iet

al

breiden?Wat zou

RSE En _mooi zijn als met behulp van een counter

ate

_max.99 progrenma's_ over geslagen ku maen.
8 worden. — Ve ENE den Said

_ C nst ka

& : ê

“ Ke erf “ he IN tSas EN TSG id,
ze anr Ne, N „eN: han Want ER EA, de 4 Dn kn

" Es f gi nét >

sdienvattend. durf. ki: te stellen. Sk at de

sanyo zijn prijs van £.199,— tel en SE
‚dwars waard is en _— aj intensief sette 3
nde een en is. ee sn ee

| | van. peerage maar ak. was ten ide pn.

nn GES bd en
$

dit artikel og niet leverbaar, 7 At EN
EE nne ed Psn et DN MS zette De À
Br nr led Aad ë | „te Groot. (04120- 581

ie wi dy 24 Ei
. see d E ed 8 ì Je We we eN : kes dal es
- / hk Rij 3 a tE % Es Le: ei De: Ia en Nd AE, ep ms
a . PA | et
DE
X-MOZAIK septenbe
he ba à : ne á
° We er B htt ES ed. DE pn - Jol

= ae .
É et fs te Ps : r
rn Kie fe 8 Den .

a

r-oktober ‚pag, 1

ak
Fe

Msx-Sinterklaas en Kerstprijsvraag 5
S MSX-MOZAIK schrijft de grootste programmeerwedstri jd

Bd eend Dit is een unieke kans om aan een

JT, software of boeken te ko-

De wedstrijd sluit op 20 novenber 1985. In het Sint-
erklaäs- en Kerstnummer warden de winnaars. bekend

” vee

FE principe kunnen allerlei soorten programma's mee-
doen, van klein tot groot, van. spel tot toepassings-
5 geren Het accent van deze wedstrijd Lt echter op
kan ‘gounikken,… gean sereendunp: snelle disk drive
Ee ‘aansturingen en noem maar op. De programma's mogen in
_ iedere taal geschreven zijn, MSX-BASIC, machinetaal,
Pascal enzovoorts.

3 Eindelijk de gelegenheid om te bewijzen dat MSX meer
_ás dan alleen maar een modeverschi jnsel. Doe mee en
| pant MOE DOE heb deere van LSB. 2

î eerste’ prijs:

De eerste prijs is een SV728 MSX-computer van Spec-
travideo. Een krachtige en indrukwekkende computer,
die functioneel, -strak en mooi combineert tot een

NA: computer. die overal ingezet kan worden. Het toetsen-

_ bord bestaat uit 90 toetsen, met een apart nummeriek
de gedeelte en speciale toetsen voor tekstverwerking. Op
deze professioneel ogende computer kan een standaard
5,25" disk drive worden aangesloten, waardoor hij
programma's zowel onder MSX-DOS en CP/M 2.2 kan
| dreslen, can computer gie aan de. toekomst denkt.

Tweede. prijs: Re
Twee Teletron. 1200 MODEMS, de nieuwste aanwinst op
MSX-gebied, afkomstig van DES (Discount Computer
Store). Het professionele modem beschikt over viewda-
ta- en terminal cartridge, die zo in de poort van de
COMP ster kan worden gestoken. Hij beschikt over
_functie-presets, auto-dial, auto-answer, auto-spraak-
/ /data schakeling en ís volledig vanuit de computer
bedienbaar. Het modem wordt inclusief de bijbehorende
software geleverd. Een complete test van dit modem
kunt u in de volgende MSX-MOZRIK verwachten. In deze
MSX-MOZAIK lukte dat niet meer.

Ee 5 |
“Een quick disk drive van AVT Electronics. we hebben

__ hierover an een test geschreven in een van de vorige

nummers. Een quick disk vormt het midden tussen een
_cassetterecorder en een disk drive. Als opslagnedium
wordt een 2,8"-diskette gebruikt, die voorzien is van

een etende spoor. ni dit ant wordt de infor-

ee tf
Vv.

me |

5 MSX-MOZAIK september-oktober pagina 16

_ ter kunnen draaien.

matie serieel verwerkt, dat wil zeggen schbe elkaar,
zoals op een cassettebandje. De informatie-overdracht
gebeurt echter vele malen sneller dan bij een casset-
terecorder.

Vierde prijs: |
Een. cassette software programma van Aackosoft: Jet
Fighter. Dit is een drie-dimensionaal spel, waarin
een vlucht-simulatie gecombineerd wordt met een arca-
de-achtig spel. Het spel zet de speler op de plaats
van de piloot: Missie: probeer de vijand te vernieti-
gen.

Vi ifde prijs:

Vijf boekjes van Stark Texel ‘Truuks en tips voor de
MSX'. Een uitgebreide bespreking vindt u elders in
dit nummer. _—_ |

_ Reglement

a. De programma's moeten op een standaard MSX-compu-
Uitbreidingen, met uitzondering
van stuurknuppels (joysticks), af drukkers (printers),
cassstterecorder en standaard disk drives, zijn niet
toegestaan.

b. de Programma's moeten op diskette of cassette

worden ingezonden, voorzien van een listing (áândien
mogelijk) en een beschrijving of gebruiksaanwijzing.
Op alle ingezonden documentatie en programmadragers
moeten duidelijk de naam, adres, postcode en _woon-
plaats vermeld zijn. |
c. De programma's moeten zelf zijn geschreven, dus
eigen, oorspronkelijk werk van de inzender zijn.
Groepswerk mag uiteraard wel.

d. Wil de inzender zijn ingezonden werk terug ont-
vangen, dan dient hij een-aan zichzelf geadresseerde,
voldoende gefrankeerde enveloppe mee te sturen.

e: De copyrights op het ingezonden werk vervalt aan

_MSX-MOZAIK, die deze programma's op haar beurt public

domain maakt, tenzij de inzender op zijn deelname
correspondentie duidelijk aangeeft dat dit niet ís
toegestaan.

_f. Correspondentie over de einduitslag is niet moge-

lijk. De eindbeslissing in alle zaken betreffende de
wedstrijd ligt bij de deskundige jury.

g. Het inzenden van een programma met daarbij vermeld
dat het gaat om de programmeerwedstrijd, betekent
automatisch dat u bekend bent met het wedstrijd-
reglement en met deze voorwaarden accoord gaat.
OPSTUREN NAAR: REDACTIE MSX-MOZAIK
BATTERIJLAAN 39
1402 SM BUSSUM

Vergeet niet uw naam, adres, postcode en plaatsnaam

te vermelden

ALS
ror

Faa! lin | iin Wi

prs

: ARES Goedgekeurd

de as

es zene 843174

MSX-MOZAIK september-oktober pagina

A

©
ee Ee
- è

Rechtstreeks aansluitbaar
op de Commodore 64,

“Commodore 128 en op
RS 232

ft AT

compu

Ol

ters (optie) —
Kompleet met software — RE Ees

Tin ht He
elf er,

ale

MSX truuks en „tips deer in ALE
A, ‚C. 3. Groeneveld. bh zn En Pd
one Stark Texel mn

Get Es Ee

_ af

He weten inmiddels dat de Uitgeverij NE sterk is

op. het gebied van a MSX-boekjes en =boeken. Volgens ons

_ bestaat „er in. Nederland. geen tweede die zoveel aan
MSX doet: Het boekje "truuks en tips deel eten

CAT

boekje. dat niet zomaar enkele leuke ‘programma's ds:

bied. Inte ler zitten verschillende krachtige, ER
„korte banned dn. Sind die iedereen 3
_kan gebruiken. B DR

Het aardige van dit EG dat het bijna geheel in
ae ds geschreven. “ledere gebruiker begrijpt
wat hij aan het doen is. (We zien dat wel eens an-
ders.) Truuks ‚en tips is in tien. hoofdstukjes ver-
_ deeld, die ieder op een apart nd ingaan.

Het eerste hoofdstukje "Om te _beginnen', begint ine

Re _derdaad goed, namelijk met een. cassettecontrole pro-

_ gramma. Het effect van. een. programma dat niet goed
_ overkomt wordt hiermee vrijwel te niet gedaan.
hulpprogramma dat. door. velen gewaardeerd zal worden. —
«Misschien nog “bruikbaarder is het wekkerprogramma,

dat &rvoor. zorgt dat we niet te lang achter de compu- — |

ter. blijven hangen. Nadat de tijd is verstreken, gaat
de wekker Ra Een ideaal hulpmiddel om. te. zorgen dat.
oee v

wordt, waarmee we lang kunnen stoeien.

In het tweede hoofdstukje gaat de auteur in. op de 3
muzikale capaciteiten van de MSX=computer . Het orgel- fed
jaadwe: kelijk aardig. Dit korte program |
Enige korte vervolgprogramma's_ 54

con

tje werkt.
maatje verstelde me.
— daten zien over. welke muzikale Voorzieningen de
puter ‘beschikt. | | |
Het volgende hoofdstuk gast Eil op de tekenmogeli jkhe-
den. Tekenen spreekt aan, en met behulp van MSX-BASIC-

Een

NA

de vrouw niet al te jaloers op. het apparaat | Í

zE dat niet eens zo moeilijk. Nadat de hier gegeven —

En “programma! Ee zijn: ingetikt-en uitgewerkt, begrijpen
we eerst hoe makkelijk het eigenlijk is om goede
Een van de

_ tekeningen - te maken. op het beeldscherm.
De _deukste programa. vonden. wij. persoonlijk 'Lissajous'.
35 „Een, programma maken. ds. een,

EA volgende hoofdstukje, waarin beeldscherm trucjes aan
—_ bod. komen, “zoals knipperende aks onderstrepen en

Re vette letters. pe

; | Het volgende ed geeft ies gehte hulppro=

Jes die het leven van een programmeur
ner. maken. “Hukpprogramma's die hier ter

_ sprake komen

| wordt aan” de hand. van enkele programma's uitgewerkt.
De. volgende. drie hoofdste kies
_meren!, oe ‘Karakters op beeld en op. printer’ en

S _tEen
stapje voorbij BASIC! vormde de hoofdstukjes die

Dd sie

E _ wexHounk septenber-oktober Ae 18

—_

hem leuk aankleden is de |
„stap: Hoe we dit kunnen doen wijst het |

zijn afronden, STR$ zonder spaties, |
Ge voorloopnullen en. “eanvullende achterspaties. Een leuk —
rp vormde -datumperikelen. Ee Deze toepassing

5 ‘Professioneel program- Ee

A zijn die een exemplaar ontvingen.

functietoetsen kunnen worden geprogrammeerd.

subjectief tn het interessantste waren. De laat-
‚ste drie programma's in deze reeks zijn in machine-
_taal geschreven. Een van de voordelen hiervan is dat
ze byzonder. snel werken. —_

_Eonc lusie

Het boekje ‘Truuks en tips' vormt een welkome aanvul-
ling op de reeds verschenen boeken van stark. Het
geeft wat meet inzicht in de mogeli jkheden van de
__MSX-computers in het algemeen. Enkele hulpprogramma's
kan de gebruiker gewoon aan zijn eigen programma
toevoegen, waardoor zijn programma een 'professione-
| ler uiterlijk krijgt.

Uitgeverij stark Texel
Wissel Akkermans en Piet den hetjer
“Leerboeken voor MSX-computers. Een uniek gebeuren

“voor MSX. We hebben allerlei boeken op MSX-BASIC

gebied die ons alles proberen te vertellen over hoe
goed die BASIC wel niet is en laten soms in het
_ midden wat er wel en niet mee kan worden gedaan, of
eerder nog hoe we iets moeten ie binnen deze
programmeertaal.

We mochten ans gelukkig prijzen een van de eerste te
Dit deel 1, de
eerste. van drie uit te brengen boekjes, behandelt
alle benodigde BASIC-statements en opdrachten die een
beginnende programmeur zich moet eigen maken, De
schrijvers gaan uit van een basisconfiguratie van de
computer, om zoveel mogelijk die beginner te benade-
ren. Grafische mogelijkheden of muziek komen in dit
deel niet voor. De- gebruiker leert het een en ander
over de terminologie en wordt hij ingeleid in het

… programmeren. Daarna. worden de correctiemogeli jkheden
_ behandeld,

de constanten en variabelen. en hoe men de
nach leed gegevens op het scherm kan laten af=
drukken. Hierna begint het echte werk, zoals het
maken van spron achten, lussen maken en opslaan
van gegevens, tijd- en foutzoek operaties en hoe de
Werken
met vaste gegevens en het opslaan van gegevens met
uitgewerkte voorbeelden sluiten dít eerste deel af,
In de apendix is een 'Agenda' programma opgenomen.
Gezien de uiterst beperkte besprekingsti jd en de
sub jectieve beoordeling van iemand die reeds ver-
schillende computercurssusen heeft geschreven, vragen
wij aan een lezer die dit deeltje koopt, eens een
reactie naar de redactie te sturen. De volgende keer
komen we zeker op. deze voor de beginnende programmeur
belangrijke reeks terug.

In ieder geval het. aanraden waard!

Hone

geheugendump

10 WIDTH40

20, CLS a

21 PRINT "Dit programma maakt een HEX/AS
CIL DUMP" |

22 PRINT “van een willekeurig deel van h
et

23 PRINT "geheugen van de MSX-computer.”

24 PRINT: PRINT"Invoer kan zowel decimaal

als" :PRINT''hexadecimaal zijn. (_ &H voorz

etten }'':PRINT

29 A$="GódÓ"

30 INPUT WBEGINADRES Te: B-INT(B/8)*8: A$
ZLEFTS(AS, (4-LENCHEKS(B))))+HEXSCR) : PRIN

5 INPUT "EIND ADRES ";E:IF E<Á THEN E=E

+65536!

60 PRINT

_80 FOR T=B TOE STEP8

EE AS-LEPTS CAS „(4-LEN(IUEKS(T) )))+HEXS CT
102 FOR I=T TO T+7

110 PRINT A$;" "'s

130 B$=HEXS$(PEEK(I)):IF LEN(B$)=1 THEN B
$="G"4+B$

140 PRINT B$;" *;

150 NEXT 1

160 PRINT " ";

170 FOR I=T TO T+7

180 IF PEEK(I)>=32 AND PEEKCDOLT THEN
PRINT CHR$(PEEK(I));ELSE PRINT ",

190 NEXT I
200 PRINT
210 NEXT T

Dit programma tekent een raster op de
printer om een hi-res plaat je voor screen
2 te ontwerpen

1 LPRINT CHR$(27)">"';
5 LPRINT CHR$(27);CHR$(81);
10 LPRINT CHR$(27);"T";"13";
11 LPRINT CHR$(27);"S"; "o960'';
12 FOR I=l TO 960 : LPRINT CHR$(&H40) ; -
NEXT I
13 LPRINT
15 FOR X=l TO 128
20 LPRINT CHR$(27);"S"'; "0961"';

Hi-res screendump

Het _ screendump programma Ee
_8023be/n printer. Alleen de gekleurde vlakken blijven —

nog leeg. Deze printer is wat we noemen Epson compa-

tible, in enkele gevallen zal de regelafstand in Ss

regel aen hesdee an Er ,
1 LPRINT CHR$(27)">"; Se Ä
5 LPRINT CHR$(27); CSE: En
10 LPRINT CHR$(27); ES 6 A eN

40 BLOAD Ntreaicharnt de.
100 FOR T= TO 6143 STEPB
110 IF T/256=INT(T/256) maen Lean: :LPRI

NTCHRS(27);"S";"f512®;
120 FOR V=T TO T47 Eter ns EE

130 rr
132 RDS NSD) |
D")4MEMS(V-T) tn

Se, he
ee EE

135 VPOKE BASE LAN, HFD ee
150 FOR fiel To 8 en EE
160 PRA=D_ Ee, de ee
170 FOR V=f TO 7 ten
180 PREPRESS) HD a
190 NEXT V Le EE |
sd gg CPC) :IEMIDS INS „7, D= 5
p B.
205. OUT&H9Y „B :OUT&HOI „PRZ:OUT ovran9d OUTE En
HO „B :OUT&HO1 „PRZ: OUT&H' RE De
210 NEXT H Kn REE
215 TNS-NIPO IF MIDSCINS „7 SE
="}" THEN 215 LD et IE GR
rn en RE

30 FOR I=0 To 102 7 |
31 IF 1=0 THEN LPRINT amscanae)sscoro 3 ie
0 Re
32 IF 1/8=INT(1/8) AND XLINT(X/4) THEN
LPRINT CHR$(&H40) ; CHR$(&HO) ;CHRS(&H40) 5 :
CHR$(&HO) ; CHR$(&H36) ; :GOTO_ 50 Ane
34 IF I/8<>INT(1/8)- AND X/b= INT) THE
N LPRINT CHR$(&H40) ; CHRS(&HO) ;CHRSC&R40)
;CHR$(&HO) ; CHRS(&H48) ; :GOTO- BO en AES
38 IF 1/8=INT(1/8) AND X/6OINT(X/4)- THE Es
N LPRINT CHR$(&HO) ;CHR$(&HO) ; ;CHRS(&HO) Cc SE
HR$(&HO) ;CHR$(&H36) ; :GOTO 50 5
40 THEN LPRINT CRS (&RO) sn BES
EA EEL Ee Ae |

- Y ke
i ‘ , ‚ 4 P ee 4 6 Va Gb aes
$ eed E i Sk 2 ie ST b
on pi » « d ka 4
Te es AN EN i® ef / „5
JO NEXT X- NS
p P « « en ’ :
_ 4% . Á ge
N EEn _ Te Lenn ;
af Zet ek me

MSX-MOZAIK septenber-oktober pagina 19

oi ES :

Nieuws

In - deze rubriek vindt u allerlei wetenswaardigheden

op het MSX-f ront

sanon T-22A MSX-nrinter

Holland Systema levert voor de MSX=computers Ge Leeuw

ate

rs ri 5 $ = nt en
tgekome: anon T=22A thermische prAnter De OITINLtE

op alle gangbare MSX-computers aan te sluiten er

_
de

werkt met een volledige MSX.karakterset Naast het
af drukken van teksten beschikt deze printer OOK OVPI
plotter en grafische magei1ijkhede waardoor hij

voor de gebruiker een zee van mogelijkheden Diedt

Doordat het een thermische printer is, werkt Aij
vrijwel geruisloos. De afdruk snelheid bedraagt stal

daard 56 tekens per seconde. In de gecomprimeerde
mode. bedraaat dit 62 tekens per seconde. Het aanta

karakters per regel bedraagt respectievelijk 80 er
140. Het gewicht van deze afdrukker bedraagt 5 Kg.
Inlichtingen: Holland Systema BV, Postbus 178, 1580

AD Weesp, tel. 02940-15515

MSX-1L0GO voor de Philips MSX-computers

Tijdens het jubileum Jamboree introduceerde Philips
de programmeertaal LOGO voor de Philips MSX-COmpu-
ters In Amerika is geze taal voor de tweede achter-
een volgende keer uitgeroepen tot de onderwijstaal
Het LOGO pakket is zestalig. Deze zestaligheid geldt
zowel voor de handleiding als voor het programma
zelf Dat betekent dat de gebruiker direct aan het
werk Kan, zonder eerst een vertaalslag te moeten
leveren. Deze taal wordt geleverd in een ROM cartrid-
ge en kan eenvoudig in de sleuf voor ROM modules
worden gestoken.

Inlichtingen: Philips International BV, Postbus 218,
5600 MD Eindhoven, tel. 0040-755488

MSX-Database: DATA-MASTER

Spectravideo blijft niet stilstaan bij het leveren
van alleen maar computers. MSX-DATA-MASTER is hier
een voorbeeld van. Het is een cassette met een data-
base programma, die vergeleken kan worden met een
elektronische kaartenbak. Het ontwerp van de kaarten
kan de gebruiker zelf samenstellen.

De opslagcapaciteit bedraagt 150 kaarten van vijftien
velden per kaart in een file op te slaan. Ieder veld

MSX=MOZAIK september-oktober

pagina

mag uit maximaal 23 tekens bestaan.

Het programma kan van iedere kaart een afdruk op de
printer maken, dus een hele file afdrukken hoeft
niet. Sorteren behoort (uiteraard) tot de mogeli jkhe-
den lenslotte is het programma nog voorzien van een
‘help file', die juist dat geheugensteuntje geeft díe
men vaak wenst

Ef

Inlichtingen: Electronics Nederland BV, Tijnmuiden

15-19, Amsterdam, tel. 020-1399650

Adapters

spectravideo heeft ook een tweetal adapters gelan-
ceerd voor velerlei toepassingen. Het gaat hierbij om
de SV717 ROM slot adapter en de SV718 Pin slot adap-
LEE.

De SV/17 maakt het mogelijk om twee diskette-eenheden
op. de. SV728 computer te gebruiken onder MSX-DOS
Bovendien kan deze adapter gebruikt worden in combi
natie met de SV/07 en de SV727 (B0-kolomskaart) voor
aansiuiting op de Sony en Philips MSX=computers

De SV718 kan gebruikt worden om de Goldstar MSX-
computer te gebruiken in combinatie met de SV707 disk
drive en de SV/27 80-kolomskaart onder CP/M.
Inlichtingen: Electronics Nederland BV, Tijnmuiden

15-19, Amsterdam, tel. 020-1599560

Philips introducties

Philips heeft naast het LOGO pakket een aantal nieuwe
produkten geïntroduceerd, die wij in een kort over-
zicht zullen weergeven.

5,5" floppy drives

Het betreft hier de Philips VYOO10 en de VY OO11.
Beide zijn compleet, dat wil zeggen inclusief netvoe-
ding en besturingselektronica.

MSX-printers

Een toevoeging
de VWOO3C. De printer drukt
MSX-karakterset Daartoe behoren ook de letters
met accenten en de byzondere de europese
landen. Correspondentiekwaliteit vormt geen probleem.

aan haar reeks van MSX-printers vormt
alle 254 tekens van de
af.

tekens in

Educatieve programma's

Van het franse softwarehuis VIFI zi
t

ijn een drietal
educatieve programma's in het pakket opgenomen. Dit
zijn het tekenpakket VG8310, mini-L0G0O VG8514 en
sneller en beter lezen VG83515.
Viditel
Viditel als insteekmodule is nu leverbaar geworden.
Hij wordt met een uitvoerige handleiding geleverd

(nederlandstalig).

Inlichtingen: Philips Nederland, Postbus 523, 5600 AM
Eindhoven, tel. 040-7570535.

PBNA MSX-cursus

Koninklijke PBNA heeft haar assortiment homecomputer
cursussen uitgebreid met een gecombineerd aanbod,
bestaande uit een cursus met een MSX-computer.

De aankomende MSX-er kan kiezen uit de Philips
VG8010, de Philips 8020 en de Goldstar van AVT Elec-
tronics. De prijs is zeker interessant, namelijk
f895,00 (cursus + computer).

Inlichtingen: Koninklijke PBNA, Velperbuitensingel 6,
6828 CT Arnhem, tel 0985-575757

u”
GEEF, Disk-drives,
/ monitors, stofkappen,
ar diskettes,

printers enz.

157

THE BEST
OF THE REST

Postbus 225, 8100 AE RAALTE
Tel. 05720-54637/54197

maar

cassettes, joysticks,
enz.

ker . me

INFORMATIE

|

LFILOSOFT

EDUKATIEF

ORD

—

. '

vvt prorRran | { ï kinder etr

| et ter bi weg re slaar
kaart VAI

ederland),
1

G ONTLEDEN

NIEUW! COMPUTERVERZEKERINGEN
VANAF F. 40,00
BEL VOOR VRIJBLIJVENDE INFO: 0020-152755
ASSURANTIEKANTOOR M.L.J. VISSERS
UITERAARD OOK VOOR UW ANDERE VERZEKERINGEN

Te koop aangeboden

Een kleuren Monitor SV7900
van Spectravidio F./700,--
Tel. 020-137646

Computopost levert alles, voor MSX:
computers, software, boeken,

aansluitkabels,

enz.

Al onze prijzen zijn inclusief B.T.W.,
exclusief verzend- of rembourskosten.

Bel of schrijf een kaartje onder vermelding MSX naar ons voor een volledige catalogus.

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 21

Permutaties, variaties

100 PRINT:PRINT'"Dit is een programma van
LÀ/

PRINT:PRINT''Doclo Sylvain!
PRINT:PRINT'"'Stwg op Ninove,21"

PRINT :PRINT"'7890 ELLEZELLES"
PRINT:PRIN"B E LG IE"

150 PRINT :PRINT''-- “

160 CES: SCREENO,O,1,2,0:COLOR1 , 2: PRINT"
STEL UW SMX IN OP CAPS'':PRINT

170 PRINT"PERMUTATIES, VARIATIES , COMBINAT
IES"
180
sentent!
190 PRINT

200 GOTO 270

210 CLS

220 PRINT'permutaties,variaties,combinat
ies

230 PRINT

240) PRINT" “eeen
teken H

250 PRINT

260 RETURN

270 INPUT''wat wenst ge?(P,V,C)";AS

280 IF A$="P" THEN 300

290 IF A$="V" THEN 380 ELSE IF A$=""C!" TH
EN 460

300 CLS:GOSUB 220:PRINT"PERMUTATIES=PEN !
LÄ

110
120
130
140

PRINT" ereesteneokeokekestenkoleoke joke onion kek ekke

310
320

INPUT'"'N="";N

IF N<O THEN 310

330 IF N=0 OR N=l THEN 340 ELSE350

340 PRINT'"P=ÂNt=1"':GOTO 370

350 GOSUB 540

360 INPUT''NIEUWE PERMUTATIE?(P)'';B$

370 IF B$="P" THEN 300 ELSE 270

380 CLS: GOSUB 220: PRINT"VARIATIES=V=M!
/ (MN) 1"

390 INPUT''M='"';M

400 IF M<O THEN 390

410 INPUT'"'N='"';N

420 IF N<O THEN 410

430 IF (M-N)<O THEN 440 ELSE 450

440 CLS:GOSUB 220: PRINT'"FOUTIEVE INVOER
"GOTO390

450 GOSUB 620

460 CLS:GOSUB220: PRINT'"COMBINATIES=C=M |!
/ CMN) DEN!)

470 INPUT'M='"';M

480 IF M<O THEN 470

490 INPUT''N='"':N

500
510
520
530
540
550
560
570
580
590
600
610
620
630
640
650
660
670
680
690
700
710
720
730
740
750
760
710
780
790
800
810
820
830
840
850
860
870
880
890
900
910
920
930
940
950
960
970
980
990

IF N<O THEN 490
IF MXN THEN 520 ELSE 530
PRINT''FOUTIEVE INVOER":GOTO 470
GOSUB 780
PaN
FOR I=l TO N-1
P=P*(N-I)
NEXT I
PRINT''PaN!="';P
INPUT''NIEUWE PERMUTATIE?(P)'';D$
IF D$="P"" THEN 300 ELSE 160
RETURN
=M
FOR I=l TO M-1
P=P*(M-I)
NEXT I
Q=M=N
IFM-N=0 OR M-N=1 THEN 680 ELSE 700
Q=1
GOTO 730
FOR I=l TO M-N-1
Q=Q* (MNT)
NEXT I
V=P/Q
PRINT''V='';V
INPUT'"'NIEUWE VARIATIE(V)'"';D$
IF D$="V"' THEN 380 ELSE 160
RETURN
P=M
FOR I=l TO M-1
P=P*(M-I)
NEXT I
Q=M=N
IF M-N=0 OR M-N=l THEN 840 ELSE 860
Q=l
GOSUB 890
FOR I=l TO M=-N-1
Q=Q* (MNI)
NEXT I
VaN
IF N=0 OR N=l THEN 910 ELSE 930
V=l
GOSUB 960
FOR I=l TO N-1
VaV*(N-I)
NEXT I
C=P/(Q*V)
PRINT"COMBINATIES=C="';C
INPUT''NIEUWE COMBINATIE?(C)'';A$
IF A$="C!" THEN 460 ELSE 1000

1000 CLS:GOSUB160

MSX-MOZAIK september-oktober

Dh

pagina 22

Dr. Persoonslaan 15b

cccce ecececce Willebroek
…sse Europees Computer Centrum Telefoon 03 - 886 2060

MSX Expansion Computer Case

Hfl BF
ECC 8 550,-- 9.900
ECC 4 375, 6.750
Goldstar MSX 64k 610,-- 10.999
AVT MSX 64k 765,-- 13.990
Deawoo kleurenmonitor 910, 16.380

Lees de objectieve testrapporten in:
-_ MSX Magazine

MSX Info
-_ MSX Mozaiek
-_ MSX Verenigingsblad België
-_Radio Amateur Magazine

eerste diskdrive 5,25 inch HfI BF

eerste diskdrive 180 Kb 995 17.100
eerste diskdrive 360 Kb 1638, 29.485
eerste diskdrive 720 Kb 1679, 30.220

Tweede diskdrive mag 5,25 of 3,5 inch zijn. In kast met
voeding en alle bijbehorende kabels. Bij de genoemde
prijzen zijn wij ervan uitgegaan dat U de eerste drive al
van ons in Uw bezit heeft.

Hfl BF
tweede diskdrive 180 Kb 950 17.100
tweede diskdrive 360 Kb 1056, 19.000
tweede diskdrive 720 Kb 1095 -- 19.710

EPROM PROGRAMMER
VOOR MSX COMPUTERS inclusief software
Hiermee kan U Uw zelfgemaakte basic

(of machinetaal) programma’s in eprom zetten
(ook bestaande software).

Hfl BF
499 — 8.980

Rompacks met eproms los verkrijgbaar.
2K-4K-BK en 16K.

Volwaardige MSX printers
door middel van de door
ons vervaardigde
Rompack printer routine.

Indien Veen FAX 180 - —* —*
of Trend JP printer bezit,

kunt U nu alle MSX karakters Verder verkopen wij MSX computers, monitoren, printers en alle toebehoren. Nieuw is de
uitprinten. MSX MUIS. Natuurlijk ook de door onszelf ontwikkelde Expansion sloten, ECC 8 en ECC 4,
Vraag de introductieprijs! ! ! Tegen zeer scherpe prijzen.

met of zonder printer. Prijzen inclusief BTW. Prijswijzigingen voorbehouden.

Telefoonnummer van ECC vanuit Nederland 09 - 323 886 2060.
Wij zijn maandag tot vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 10.00 tot 18.00 uur open.
Voor schriftelijke reactie: Postbus 73817 te Den Haag.

WON TIM AUYMOHYH AO TIDIIMLNO 47TAZSNO HOOT IO HOOA SHITY IO

Programmeertechnieken

Imleidimg

In deze tweede aflevering van de
rubriek programmeer-technieken wil ik
beginnen om met U programmeer fouten
te bespreken,

Dit zal vermoedelijk minstens twee
maar misschien nog meer artikelen
beslaan. Ik betreur dat voor de
mensen die graag alles netjes bij
elkaar hebben. Ik verwacht echter wel
reacties van andere gebruikers, die
mij verder kunnen helpen. Meent U dus
dat ik een voor dit onderwerp
belangrijke zaak over het hoofd heb
gezien schrijf of bel mij gerust.
Gezien de huiselijke omstandigheden
moet ik U echter wel verzoeken bij
voorkeur op dinsdagavond te bellen.
Schrijven mag ook maar verwacht niet
altijd een antwoord. Ik lees echt
alle post en zal de aangedragen tips,
aanwijzingen en wat dies meer zij
altijd gaan gebruiken in deze serie.

Fauten

Welke soorten fouten kunnen er
tijdens het programmeren gemaakt
warden ? Nu dat zijn er nogal wat.
Niet vaor niets zeggen de amerikanen
wel

If the only thing you get from your
first program are wrong answers, you
are to be congratulated.

In gewoon nederlands wil dit zoveel
zeggen als : Wie bij zijn eerste
programma er al in slaagt een
programma te schrijven dat volledig
door de computer wordt begrepen, ook
al zijn de resultaten niet wat U
wilde, dan bent U op de goede weg een
erg geede programmeur te worden.

Velen zullen al in de uurtjes die zij
achter het toetsenbord zaten, gemerkt
hebben dat het een zeldzaamheid is
als een programma ook de hele kleine
ineens goed lopen. En als ze dan goed
lopen blijken de antwoorden die we
krijgen vaak weer niet die antwoorden
te zijn die wij nu net met dit
programma wilden verkrijgen.

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 24

Hoe onstaan nu deze fouten 7

Hoe kunnen we ze voorkomen 7

En meest belangrijke : hoe komen we
er achter wat er faut is en waar die
faut staat 7

MSX--basic

De MSX-basic is een enigzins hybride
vorm van gebruikersvriendelijkheid en
gebruikersonvriendelijkheid. Wie ooit
op een Sinclair of zoals ik op een
DAI heeft gewerkt zal weten dat er
veel betere mogelijkheden van
foutcontrole en foutinterceptie zijn.
maar aan de andere kant, wie ooit met
een apple heeft gewerkt of zelfs het
gewone Microsoftbasic, zal de MSX-
basic een verademing vinden,

Wat is er goed en wat is er zwak in
de MSX-basic zodat we daar rekening
mee kunnen houden 7

Pluspunten

Goed is dat we fouten tijdens de
programmaverwerking kunnen
ondervangen daar zelf actie op kunnen
nemen en het programma laten
vervolgen zoals wij dat wensen. Al
gelden ten aanzien van dat laatste
wel enige restricties, waar ik later
op zal terugkomen.

Goed is cok de mogelijkheid om in de
meeste gevallen te weten welk soort
fout werd gemaakt en waar d.w.z. in
welke regel die fout gemaakt werd.
Hier hebben dus al gelijk een tip :

baka haak okkkokkokkko ka ahhakakaakd

Zet in elke regel maar een
T instructie neer. Loopt het
programma dan stuk dan kunnen we
IT opvragen, waar het stuk liep.
Weten we dan de regel, dan weten
P we ook gelijk de instructie die
de fout veroorzaakte.

bk ekekekkkekkekkkhekekokokekekekekhekekekekhke akk akked

Ook is goed de mogelijkheid ondanks
een vastgestelde fout een programma
te vervolgen, maar we moeten wel

uitkijken met het gebruik van deze

aciliteit daar het snel tot
programma’s leidt die alsmaaar
doorgaan en allang niet meer met iets
zinnigs bezig zijn.
Eigenlijk al genoemd maar toch
belangrijk genoeg om weer genoemd te
worden vanwege een toepassing, die
erg handig kan zijn. Ik doel hier op
de mogelijkheid de fouten te
ondervangen en dan de foutmelding in
het nederlands op het scherm te
zetten. Vooral in het onderwijs en
bij gebruik van een programma door
niet=-deskundigen of mensen die het
engels (nog) niet machtig zijn.
De eenvoudigste methode om
programma’s te beveiligen tegen
stukgaan bij b.v. leerlingen is wel
de oplossing om bij elke fout in het
programma de tekst 'ROEP JE LERAAR"
op het scherm te laten zetten.
Tot slot is foutmelding die we
normaal krijgen een sterk punt in het
voordeel van MSX-basic.

Mimpunrten

Wat kan er nog slecht zijn zult U
misschien denken ? Nu, de interpreter
van de basic tekst begint pas te
werken als we het programma laten
lopen. Beter zou zijn dat elke
ingetikte regel direct na het
indrukken van de return (enter) werd
gecontroleerd op een aantal aspecten,
die reeds in dat stadium te herkennen
zijn als fouten tegen de syntax.

Een fout niet van de MSX maar van de
programmeur, die een voordeel van MSX-
basic niet juist gebruikt, is het
feit dat een programma na een fout
toch door kan gaan.

Een nadeel kan ook zijn dat we zonder
het ons beseffen gedeeltelijk nog in
een programma zitten. Ik zal een en
ander nag met voorbeelden toelichten
maar zeg nu al dat er verschillende
mogelijkheden van reageren van de MSX-
machine zijn zonder dat het ons
duidelijk hoeft te zijn waarom dit zo
is.

Instructies

MSX=-basic kent een aantal instructies
voor de hiervoor genoemde
faciliteiten.

Ik verdeel deze in de instructies die
direct met de foutenbehandeling te
maken hebben en de instucties die de

programmeur ten dienste staan om de
goede werking van programma te
controleren,

In de eerste groep onderscheiden we:

ON ERROR GOTO,
ERROR,
ERR,
ERL,
RESUME,
en RESUME NEXT

In de tweede groep onderscheiden we
ten eerste een tweetal instructies,
die wel niet direct met de
bovenstaande instructies samenhangen
maar wel ten nauwste zijn verbonden
met het opsporen van fouten namelijk :

TRON
en TROFF.,

Verder zien we in deze groep :

ON INTERVAL GOSUB
ON KEY GOSUB
ON STRIG GOSUB

En eventueel nog zaken als RENUM,
LIST, BEEP, PEEK en dergelijke.

De laatste, hoewel zij weleens
gebruikt worden bij foutdetectie zijn
geen instructies die met het oog op
deze foutdetectie ontworpen zijn.
Daar de TRON en TROFF het simpelste
zijn te bespreken wil ik daarmee
beginnen.

Spoaamrzoaeken

TRON en TROFF betekenen respectie-
velijk TRace ON en TRace OFF,

Een trace is een spoor en dat is
precies wat we hiermee kunnen doen.
We verplichten de MSX-computer met de
instructie TRON vanaf het moment dat
deze instructie gegeven werd een
spoar achter te laten.

Hij zal dan namelijk alle
regelnummers geven die uitgevoerd
worden. De tip die gegeven werd
blijkt ook nu weer zijn vruchten af
te werpen. Met slechts een instructie
per regelnummer weten we zelfs
precies met welke instructie hij
bezig is.

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 25

Met de TROFF instructie kunnen we
deze spoorplaatser weer uitzetten.
Controleer nu eens zelf of de TROFF
zelf nag wordt ge'trace’d.

Het spoor dat de TRON achterlaat is
echter niet zo uitgebreid als we ons
soms zouden wensen. Alleen het
regelnummer wordt gegeven en dat is
tach echt niet zoveel informatie.
Daarom is het handig het gedeelte van
het programma dat we willen 'trace’n
eerst even op papier te zetten.

Ook gaat het soms zo snel en schuift
de tekst die we nadig hebben zo snel
uit beeld dat we er nog geen nuttige
informatie uit kunnen halen.

Het zal dus vaak nadig zijn het
programma in kwestie te vertragen.
Dit kunnen we op meerdere manieren
doen maar een methode ligt wel erg
voor de hand :

Met een ON INTERVAL=xx GOSUE mer

met xx een geschikte kleine waarde en
re het regelnummer waar de
subroutine staat waar we bijvoorbeeld
om een speciale toets vragen om door
te mogen gaan geven we onszelf
regelmatig voldoende tijd om de
nodige gegevens over te nemen.

Deze onderbreking wordt dan vlak voor
de TRON met INTERVAL ON geactiveerd,
Alle drie instructies kunnen best op
dezelfde regel staan, omdat zij alle
drie in de definitieve versie van het
programma niet meer aanwezig zullen

zijn.
Denk er wel aan in de subroutine
steeds weer (wel aan het eind |!)

een INTERVAL ON te geven.

iAnstmuctie
per regel

Eem

Ik heb nu al een paar maal geschreven
dat het handig is om maar een
instructie per regel te hebben.

Dit is ongetwijfeld waar in het
verband van foutendetectie maar bij
programma’s waar we absolute
topsnelheid eisen is dit zeer beslist
niet aan te raden.

Cok de overzichtelijkheid kan gebaat
zijn bij meerdere instructies op een
regel.Zie bijvoorbeeld :

74 MH=440: REM MH is de Maximum Hoogte
of
7à FOR I= TO 246: NEXT: "Wacht even

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 26

Hoe kunnen we nu aan dit dilemma
ontkomen ? Wel voor beginnende
programmeurs is het recept simpel :
de foutgevoelige stukken en dat is
in het begin vrijwel alles worden
ingetikt met een instructie per
regel. Is dan alles in orde bevonden
dan kunnen we de regels, die
samengevoegd kunnen warden tot een
regel gaan samenvoegen.

samenvoegen
Neem als voorbeeld :

14 A=l

2e FOR I=1i TO 20
50 AzAkI

44 PRINT A

54 NEXT

60 END

En we willen nadat we gezien hebben
dat dit goed werkt regel 24,350,40 en
54 tot een nieuwe regel combineren.
We maken een list van het programma
en zoeken met de cursor de plaats
direct achter de (tweede) 24 in regel
twintig. We drukken daarna op b.v.
de spatiebalk totdat de cursor op de
(eerste) A van regel dertig staat.
Dan drukken we op de BackSpace toets
tot de cursor weer direct achter de
(tweede) 20 van regel twintig staat.
De A staat daar dan ook. Tot slot
zetten we er met een insert ’:’ een
dubbele punt tussen en de zaak lijkt
gefikst. Geef nu een list en U ziet
het laatste probleem : de
oorspronkelijke regel dertig moet nog
verwijderd worden. We doen dit met :
54 en dan direct return. (de toets
natuurlijk en niet het woord)

De gevorderde, maar ook de zichzelf
overschattende, programmeur zal
meerdere instructies op een regel
zetten en dan toch weleens moeten
vaststellen, dat het niet allemaal zo
loopt als hij zich gewenst had.

We hebben dus nu behoefte een regel
met meerdere instructies om te zetten
in een aantal regels met alle slechts
een instructie.

Uitsplitsenm
Neem als voorbeeld het volgende

kleine programma. Bekijk het goed
voordat U verder leest.

16 A=l
24 FOR I=@ TO 20: A=A*Ii:NEXT:PRINT A
56 END

Ziet U het subtiele verschil met het
vorige programma ? Ja, hoor ik velen
al zeggen de PRINT A staat nu na de
NEXT en bij het vorige programma er
vaar. De programmeur was dus niet
geinterresseerd in tussenresultaten
maar alleen in het eindresultaat.

Jammer genoeg voor onze programmeur
is dit niet het resultaat van dit
programma. Tik maar in als U de fout
niet ziet. Onze programmeur komt er
niet uit en wil nu regel over vier
regels verdelen. Ik geef U een simpel
recept :

Geef een list. Ga dan met de cursor
op de (eerste) @ van regel 24 staan
dus de nul van het regelnummer. Zet
er een 1 neer en geef return. Zet de
cursor op de 1 en zet er een 2 neer
en geef weer return. En dan nog een
keer met een 5 op de 2 neerzetten.
Dan geven we een list en ons
programma heeft nu vier identieke
regels met de regelnummers 26,21, 22
en 23. Verwijder nu met de toets del
uit regel 20 de laatste drie
instructies, uit regel 21 de eerste
en en de laatste twee en analoog
behandelen we regel 22 en 25.

Het resultaat is dat regel 20 over
de vier regels 24,21,22 en 25 is
uitgesplitst zodat we bij de
speurtocht waar nu de fout zit dit
simpeler kunnen vaststellen.

Opgave

De hiervoor genoemde methodes om twee
of meer regels tot een samen te
voegen, respectievelijk om een regel
over twee of meer regels uit te
splitsen zijn zeer beslist niet de
slimste methodes, maar ze werken wel
en zijn simpel te onthouden.

Wat wij nu graag zouden willen is dat
de lezers van dit artikel zelf eens
gaan nadenken over methodes om het
samenvoegen respektievelijk het
splitsen beter te doen.

Een mogelijkheid tot verbeteren heb
ikzelf al gevonden met gebruikmaking
van de CRTL (controltoets), maar de
methodes blijven in principe gelijk.

Weet U een andere en natuurlijk
betere methode dan willen wij U
vragen deze methode in te sturen naar
het volgende adres :

MSX-Club p/a F‚H Druijff
‘s-Gravendijkwal Sa
sâ21 EA Rotterdam
tel. 6109-254275

In het volgende nummer zal ik dan de
beste inzendingen bespreken.

Beter is misschien nog dat ik uzelf
aan het woord laat om een en ander
uit de doeken te doen. Dus als U er
zelf al een artikel(tje) van wilt
maken; graag | Weet U wel iets, maar
kunt U dat niet gemakkelijk onder
waarden brengen stuur dan de methode
in zodanig dat ik het in de volgende
rubriek kan verwerken.

Nu de overige instructies uit de
tweede groep.

U zag reeds dat het alle instructies
van het type ON .... GOSUB waren,

Ik wil met deze instucties vanzelf-
sprekend het normale programmaverloop
onderbreken. In de subroutine waardan
naar toegegaan wordt kan ik
bijvoorbeeld de waarden van bepaalde
variabelen controleren. Zijn die
waarden anders dan door mij verwacht,
zou het natuurlijk best eens zo
kunnen zijn dat daarmee de faut
gevonden is.

Tevens kunnen we met deze instucties
een belangrijk nadeel van de trace
ondervangen. De trace werkt namelijk
normaal alleen in tekstscherm.

Hebben we dus een grafisch programma
dat ergens de fout in gaat, kunnen we
dat niet met behulp van TRON nalopen.
Wel kunnen we echter met een van de
genoemde onderbrekingen een soort
TRON ontwerpen, die geen uitvoer op
het scherm geeft maar bijvoorbeeld op
de printer. Of via de luidspreker
vandaar de BEEP bij de genoemde
instucties.

De volgende keer zal ik vervolgen met
de instucties uit de eerste groep.

Nu is daar geen plaats meer voor maar
U houdt ze tegoed,

Frank H‚, Druijff

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 27

Checksums programma demo

Checksum tabellen

10= 88: = 136 30= 186: 40= 0: 50= 133: 60= 188:
70m 157: 80= 10: 90= 30: 100= 68: 110= 230: 120= 51:
130= 210: 140= 43: 150= 125: 160= 23: 170= 63: 180= 91:
190= 66: 200= 203: 210= 179: 220= 203: 230= 248: 240= 64:
250= 111: 260= 148: 270= 43: 280= 21: 290= 156: 300= 121:
310= 120: 320= 43: 330= 4: 340= 30: 350= 90: 360= 16:
370= 25: 380= 138: 390= 53: 400= 31: 410= 105: 420= 106:
430= 133: 440= Ill: 450= 54: 460= 190: 470= 246: 480= 188:
490= 175: 500= 19: 510= 103: 520= 177: 530= 116: 540= 188:
550= 44: 560= 8: 570= 9: 580= 109: 590= 166: 600= 248:
610= 56: 620= 228: 630= 161: 640= 68: 650= 9%: 660= 189:
670= 66: 680= 46: 690= 180: 700= 9%: 710= 54: 720= lál:
J30= 85: 740= 243: 750= 164: 760= 84: 770= 233: 780= 44:
J00= 154: 800= O: B810= 50: 820= 18l: 830= 28: 840= 54:
850= 239: 860= 136: 870= 168: B880= 92: 890= 20: 900= 223:
010= 193: 920= 71: 930= 223: 940= 167: 950= 201: 90= 83:
970= 209: 980= 124: 990= 130: 1000= 206: 1010= 19: 1020= 217:
1030= 197: 1040= 129: 1050= 35: 1060= 255: 1070= 128: 1080= 119:
1090= 118: 1100= 116: 1110= 132: 1120= 169: 1130= 164: 1140= 217:
1150= 107: 1160= 82: 1170= 228: 1180= 216: 1190= 171: 1200= 174:
1210= 116: 1220= 196: 1230= 29: 1240= 62: 1250= 196: 1260= 188:
1270= 6€4: 1280= 61 Checksum totaal: 169
Checksums programma permutatie
100= 75: 110= 135: 120= 126: 130= 162: 10e 235 130m: 03:
160= 118: 170= 221: 180= 234: 190= 146: 200= 84: 210= 0:
220= 156: 230= 135: 240= 227: 250= 139: 260= 200: 270= 231:
280= 234: 290= 27: 300= 120: 310= 194: 320= 185: 330= 247:
340= 237: 350= 144: 360= 35: 370= 214: 380= 39: 390= 184:
400= 62: 410= 195: 420= 203: 430= 65: 440= 97: 450= 132:
4660= 141: 470= 181: 480= 59: 490= 211: 500= 88: 51l0= 210:
520= 87: 530= 212: 540= 205: 550= 120: 560= 19: 570= 217:
580= 54: 590= 111: 600= 160: 610= 194: 620= 195: 630= 101:
640= 6: 650= 214: 660= 246: 670= 135: 680= 16: 690= 112:
700= 149: 710= 226: 720= 209: 730= 74: 740= 110: 750= 161:
760= 157: 770= 207: 780= 208: 790= 114: 800= O: B810= 208:
820= 240: 830= 135: 840= 10: 850= 242: B860= 162: 870= 239:
880= 222: 890= 248: 900= 86: 910= 30: 920= 212: 930= 120:
940= 91: 950= 217: 9%60= 151: 970= 9%: 9B0= 124: 990= 223:
1000= 52: Checksum totaal: 78
Checksums programma onbreekbaar
l= 203: 2= 250: Ja 134: be 242: 5e 117: 6m 233:
Ja 151: 8= 209: Checksum totaal: 3
Checksums programma hex-asciidump
10= 146: 20> 108 2l= 162: 22= 226: 23= 48: dbm 35:
29= 208: 30= 120: 50= 242: 60= 72: 80= 24: 100= 162:
102= 155: 110= 96: 130= 114: 14á0= 20: 150= 209: 160= 182:
170= 163: 180= 149: 190= 217: 200= 129: 210= 56: Checksum totaal
227
MSX-MOZAIK september-oktober pagina 28

Checksums programma icpp-3

10= 240: 20=
/0= 198: 80=
130= 90: 140=
190= 199: 200=
250 38: 260=
310= 92: J20e
3/0= 58: 380=
430= 9%: 440=
490= 157: 500=

90:
128:
161:
248:
127:

40:
249:

66:
213:

30

90=
150=
210=
270=
330=
390=
450=

109: 40= 94; 50

178: 60= 126:

176: 100= 233: 110= 48: 120= 63:
250: 160= 180: 170= 249: 180= 207:
0: 220e 59: 230= O: 240m 18:

194: 280= 79: 290= 89: 300= 17
62: 340= 220: 350= 205: 360=
106: 400= 17: 410= 124: 420=
67: 460= 104: 470= 10: 480= 2

Checksum totaal: 68

Checksums programma screendump

l= 237: j=
15= 3: 20=
38= 71: 40=

9:
50:
137:

10=
30=
50=

251: Il= 23: 12= 198: l3=

2

6

131: 3l= 27: 32= 183: 34= 76:
115: 60= 52 FO ZES Checksum totaal

Checksums programma hi-resdump

Jee 234% 2=
110= 98: 120=
150= 156: 160=
205= 7/7: 210=

9:
14:
196:
192:

10=
130=
170=
215=

Eos 30e JIS 40= 49: 100= 55:
E38 132 BLS Wm OR 140= 81:
3: 180= 224: 190= 91: 200= 58

149: 220= 58: Checksum totaal: 74

PCM-BEURS

De MSX-club staat op de PCM-show met
een stand. De PCM-show wordt gehou-
den van donderdag 10 tot en met
zondag 15 oktober 1985 in de Jaar-
beurshallen in Utrecht.

Het ziet er naar uit dat De MSX-er
plaats neemt in een groot MSX-plat-
form, waar alle MSX-leveranciers, -
importeurs en bladen staan. Als
gebruikersgroep mogen wij daarbij
niet ontbreken. Op het kleine plat-
tegrondje wordt aangeduid waar het
precies plaatsvindt. We hopen daar
veel contacten op te doen en vooral
veel mensen te leren kennen die met,
op of aan een MSX-computer werken.

U kunt de enquete, die elders in het
blad is afgedrukt, ook direct aan
onze stand afgeven. Ook is het moge-
lijk reeds voor het komende jaar de
contributie (met of zonder MSX-
MOZAIK) te voldoen.

De mensen op de stand zullen tracht-
en op al uw vragen een antwoord te
vinden. Voor geinteresseerde zijn
ook de cassettes beschikbaar van de
programma's uit de verschenen MSX-
MOZAIK's.

TOT ZIENS OP DE PCM-SHOW.

ah
es tikten,

CENTRAAL 3
STATION

MSX-MOZAIK september-oktober

EN EE

SS

SO
SS

pagina 29

Extra slots voor de MSX-computers

In figuur 1 is weergegeven hoe een GOLDSTAR (en
DAEWOO?) van een echt extra MSX-slot kan worden voor-
zien.

De tekening is duidelijk genoeg, maar LET ER OP DAT
DE MODULE OP E GOEDE MANIER ERIN WORDT GESTOKEN!!!
Dit extra slot werkte tot op heden met alles wat ik
erop aan kon sluiten.

In figuur 2 wordt weergegeven hoe een tweede disk
drive op de Sony HBD-50 disk drive kan worden aange-
sloten.

De aan te sluiten drive moet een enkelzijdige 80-
tracks disk drive zijn. waarvan het weerstandsnetwerk
verwijderd is en die met de juiste jumper is inge-
steld als drive 2.

C.van Wijck, tel. 04139-3008. Alleen op dinsdagavond.

SO —ADERIGE
KABEL

-
° Ptsssev …«
. « „-e

win

12V
„GND

Ee WEERSTANDSNET WERK
Eg TRACK Dn
SINGLE =SIDE DRIVE INSTELLEN
DISK -DRIVE BLS 'DRIVE 2!

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 30

FIGUUR 1

24 -ADERIGE KABEL

> IN SONY
DISKDRIVE

FIGUUR 2

PT T-GOEDGEKEURD
NR. 343174

CJ) DIRECT AANSLUITBAAR OP ALLE S,S comPurers

CJ FUNCTIE-PRESETS

CJ] AUTO-ANSWER

CJ] AUTO-DIAL

[_] AUTO-SPRAAK/DATA SCHAKELING SPECIFICATIES TELETRON 1200

n AUTO-BAUDRATE SELECT gn „10 dBm +/- 1 dB (600
[] VOLLEDIG VANUIT COMPUTER TE BEDIENEN on MEE iijn

DJ GEEN OVERHALEN VAN SCHAKELAARS NODIG owTvancEn:

DJ] INCLUSIEF SOFTWARE VOOR widest en Oi Plan

met

[) AUDIO IN/OUTPUT VOOR GEWONE CASSETTERECORDER
(DIN-PLUG) VOOR OPSLAAN EN WEERGEVEN (SIMULEREN

-Auto-dial/Redial

„-Áuto Log-in

-Viditel-mode (100%)

„-Terminal-mode

draaggolf detectie gevoeligheid:
aan > -há4 dBm +/- 1 dB
uit < =á6 dBm +/- 1 dB

reactietijd draaggolf detectie:
aan 20 ms

uit 50 as
„-Beeldopslag
—„Baudrate-selectie AUTO EE SCHAKELING: he
gevoelig! > =30 «
„-Auto-answer reactietijd | sec.
„Printer functies (screendump en
en telexachtige faciliteit) frequentie IS tot 30 Hz
hand : gevoeligheid > 35 V
Zend screen functie reactietijd 0,5 sec.
„Volledige Viditel EDITOR'!! max. vertraging voor
° detecteren draaggolf 15 sec.
„Screen Editor tijdsduur antwoordtoon 3,0 sec.
-Omschakeling zw/w ms kleur stilte voor zenden 1,9 sec.
„Testbeeld AUDIO:
— e= U | uitgangsnivo 2 mV/KOhm
Local Echo ingangsgevoeltghetd 15 mV tot 2 V

-Originate/Answer functie etc.etc. |
-Transmissie op 1200/75 75/1200 (!!) weken ej
300 baud in zowel Terminal als

Viditel mode.

VAN TELEFOONLIJN

[] 10 LEDS VOOR AAN TE GEVEN FUNCTIE

> 3750 V

CARRIER/TRANSMIT/RECEIVE/300/1200/ORIGINATE/

ANSWER/RING/ON LINE/POWER

[] FRAAIE VORMGEVING
CJ 3 MAANDEN GARANTIE

„L$

Discount Computer Store bv.

UW DEALER:

* Wehkamp
* Alle Sony Hit-Bit deasers

* Alle goede computerwinkels

Utrechtseweg 117
6862 AG Oosterbeek
Tel. 085 — 340 640 *

MSX-MOZAIK september-oktober pagina 31

MSX-MOZAIK september-oktober

handboeken
leerboeken
software

BASIC

prijs f 49,50

ISBN 90 6398 100 7

De steun en toeverlaat van zowel de pro-
fessionele programmeur als de amateur.

DISK

prijs f 29,50

ISBN 90 6398 407 3

Basic in verband met de schijveneenheid;
aanvulling op bovengenoemd deel.

QUICK DISK

prijs f 23,50

ISBN 90 6398 254 2

Behandeling van de quick disk komman-
do's; aanvulling op Basic handboek.

ZAKBOEKJE

ISBN 90 dee B8ES 5
Alle belangrijke gegevens voor Basic- en
machinetaalprogrammeurs.

DOS

f 26,50

ISBN 90 6398 674 2

Behandeling van het eerste professionele
MSX operating system: het MSX DOS.

PRAKTIJK
PROGRAMMA S

prijs f 24 50
ISBN 90 6398 437 5

De gegeven programma's zijn van uitgebreid kommentaar voorzien.

leerboeken p

MSX Basic leerboek deel 1

ISBN 90 6398 649 1, prijs f 24,50

Opdrachten bij deel 1

ISBN 90 6398 596 7, prijs f 11,— |

De serie MSX leerboeken geeft een komplete kursus
MSX-Basic programmeren in drie delen.

Deze leerboeken zijn gericht op de beginnende program-
meur. De gebruikte voorbeelden zijn zo praktisch
mogelijk gekozen, waardoor al in een vroeg stadium
bruikbare programma's kunnen worden gemaakt. leder
deel werkt toe naar het voorbeeldprogramma dat achter
in het deel is opgenomen.

Bij ieder leerboek is een afzonderlijk opdrachtenboekje
te verkrijgen. Zowel voor gebruik op school als voor indi-
vidueel gebruik zullen deze boekjes erg nuttig zijn.

WESSEL AKKERMANS/PIET DEN HEIJER |

Vraag even om onze uitgebreide gratis catalogus
van computerboeken en software. Al onze uitgaven zijn
ook verkrijgbaar in de boekhandel en computershop.

uitgeverij STARK - TEXEL

postbus 302-1/94 ZG Oosterend tel. 02223 - 661

pagina 32

deel 1 prijs f 24,90

ISBN 90 6398 900 8

Boordevol met truuks en tips,
voorzien van duidelijke uitleg en
listings.

Introtape

prijs op band f 35,75; op floppy
3,5" of 5,25’ f 55,75

ISBN 90 6398 148 1

MSX wordt op een vriendelijke
en onderwijzende manier vanuit
nul bij de gebruiker geïntrodu-
ceerd.

DRAWS

prijs op band f 48,—; op floppy
3,5" of 5,25" f 68,—

ISBN 90 6398 754 4
Tekenprogramma; al binnen 10
minuten uw eerste technische of
kreatieve tekening op uw MSX
computer.

MSX SCRIPT

prijs op band f 58,50; op floppy
3,5” of 5,25" f 78,50

ISBN 90 6398 189 9

Een volledig menu-gestuurde
nederlandstalige tekstverwerker.