This 15 a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work 15 expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
- Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.
- Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
* Maintain attribution The Google *watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book 15 in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
athttp://books.google.com/
y5o.-
PATROLOGLE
CURSUS COMPLETUS,
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM, SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM,
SIVE LATINORUM, 8IVE GRAEICORUM,
QUI AB VO APOSTOLICO AD TATEM INNOCENTII III (ANN. 1216) PRO LATINIS ET AD PHOTII TEMPORA (ANN. 863) PRO GILECIS FLORUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUM QUAE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICJE TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA ECCLESLE SAECULA ET AMPLIUS,
ΦΌΧΤΑ EDITIONES ACCURATIS88IMAS, INTER 8E CUMQUE NONNULLIS8 CODICIBU8 MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGEN- TER CASTIGATA ; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMA8 EDITIONES QUAE TRIBUS NOVISSIMIS SACULIS DEBENTUR ABSOLUTAS, DETECTIS AUCTA; INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS 8IVK TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJU8 MOMENTI SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS 8INGU- LARUM PAGINARUM MARGINEM 8UPERIOREM DISTINGUENTIBUS 8UBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICAN-
TIBUS, ADORNATA; OPERIBUS CUM DUBIIB, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN
ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS8, AMPLIFICATA ; DUCENTIS ET AMPLIUS INDICIBUS LOCUPLETATA; SED PRAESERTIM DUOBUS IMMENSI8 ET GENERALIBUS, ALTERO sciLICET RERUM, qUO CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM , ABSQUE ULLA EXCEPTIONE, IN QUODLIBET THEMA SCRIPBERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO SCRIPTUR/E SACRZE, EX QUO LECTORI COMPERIRE 8IT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI ΒΙΝΤ.
EDITIO ACCURATISSIMA, CAETKRISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, 81 PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS, CHARTA4E QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA 8IBIQUER IN TOTO PATROLOGIA DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRASERTIMQUE I8TA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM,
PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET M88. AD OMNES JEITATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBU8, COADUNATORUM.
SERIES GR/ECA,
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESLE GR/ECAE A S. BARNABA AD PHOTIUM.
ACCURANTE J.-P. MIGNE,
Biibliotheese €leri universe, SIVE CUASUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIJE ECCLESIASTIC/E RAMOS EDITORE.
PlFATROLOGIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESLE, IN DUAS8 PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA. ALIA GR/ECO-LATINA. LATINA, JAM PENITUS EXARATA, VIGINTI-QUINQUE ET DUGENTIS VOLUMINIBUS MOLE SUA STAT, AC QUINQUE- VIGINTI-CENTUM ET MILLE FRANCIS VENIT. GRAECA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR GRJ/ECUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERALIS AMPLECTITUR, KT AD OCTO ET CENTUM VOLUMINA UNA CUM INDICIBUS PERVENIET. POSTERIOR AUTEM HANC VERSIONEM TANTUM EXHIBET, IDEOQUE INTRA SEPTEM ET QUIN- QUAGINTA CIRCITER VOLUMINA RETINEBITUR. UNUMQUODQUE VOLUMEN GR4ECO-LATINUM OCTO, UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE FRANCIS SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETII HUJUS BENEFICIO FRUATUR EMPTOR, COLLECTIONEM INTEGRAM, SIVE GRAECAM SIVE LATINAM COMPARET NECESSE ERIT ; SECUS ENIM CUJUSQUE VOLUMINIS AMPLITUDINEM NECNON ET DIFFICULTATES VARIA PRETIA /EQUABUNT.
- PATROLOGL£E' GRECE TOMUS XCIX.
S. THEODORUS STDUDITA.
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES EDITORES, ET J.-P. MIGNE, SUCCESSORES IN VIA DICTA : AVENUE DU MAINE, 208
1903 - Qc
Clichy. — Bx typls PAUL DUPONT, 12, via dicia Bac-d'Asniéres. — 92.10.1903
Ὁ fx lo o
4 νη
elc o8 :
. e * Φ
ANNUS "as. ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO XCIX CONTINENTUR
ULUM iX
S. THEODORUS STUDITA.
PROLEGOMENA. — 1. Notitia ex Bibliotheca Greca Fabricii, cum Indice sermonum catecheti- corum S. Theodori Studite. — ἃ. Notitia altera, ex Leonis Allatii Diatriba de Theodoris. — 3. Prefatio posthume Sirmondiane editioni praemissa. — &. Angelo Mai Preefatio. — 5. Veterum testimonia. — 6. Vita S. Theodori ἃ Sirmondo edita. — 7. Ejusdem Vite editio
altera ex codice Vaticano ab Angelo Maio excerpta. col. 9-233 S. TREoDoRI SrubITE& O»gn4. Anlirrhetici tres adversus Iconomachos, ex editione Jacobi Sirmondi. 321-331 Refutatio carminum Joannis, Ignatii, Sergii et Stephani, Iconomachorum, ex ejusdem editione. 435 Quasstiones Iconomachis proposite, ex eodem. ἀΤΊ Adversus Iconomachos capitula septem, ex eodem. 485
Oratio pro sacris imaginibus (legitur in Vita S. Theodori, inter Prolegomena hujus voluminis,
col. 115).
Epistola ad Theophilum imp. de sacris imaginibus (exstut inter opera S. Joannis Damasceni, hwjus Patrologie tom. XCV, col. 345).
Epistola ad Platonem archimandritam de cultu sacrarum imaginum, ex Sirmondo. 499 Sermones catechetici, Latine, ex editione Joannis Livineii. 505 Orationes. I. In die Dominica SS. Patrum. De abstinentia. Edidit Joan. Alb. Fabricius in Bibl. Gr. 681 II. In adorationem sancta crucis, ex editione Gretseri. 691 III. In vigiliam Luminum, ex Bibliotheca Ang. Mai. 699 IV. In diem Paschae, ex eodem. 109 V. In dormitionem sanctte domine nostre Deiparse, ex eodem. 119 VI. In coelestium ordinum coetum, ex eodem. 729 VII. In nativitatem S. Joannis Baptiste, ex eodem. 141 VIII. In decollationem S. Joannis Baptiste, ex eodem. 161 IX. Laudatio S. Joannis apostoli et evangeliste, ex eodem. TA X. Laudatio S. Bartholomzi apostoli, ex eodem. 191 XI. Laudatio S. Platonis archimandritse, ex Aprili Bollandiano. 803 XII. Laudatio S. Arsenii anachorete, ex Julio Bollandiano. 849 XIII. Laudatio funebris in matrem suam, ex Bibliotheca card. Mai. 883 Epistolarum libri duo ex edit. Jacobi Sirmondi. 903 Capitula quatuor ex Petri Possini Thesauro ascetico. 1682 Scholion in S. Basilii ascetica. 1684 Explicatio Liturgize Preesanctificatorum, ex edit. card. Aug. Mai. 1687 Catechesis chronica, ex eodem. 1693 Constitutiones Studitane, ex eodem. 1103 De Confessione et pro peccatis satisfactione Canones, ex eodem. 1121 De quibusdam quztionibus canones alii, ex eodem. 1729 Poenze monasteriales, ex eodem. 1133 Canon in adorationem crucis, ex Gretseri libro De cruce. 1151 Canon epinicius in erectione SS. imaginum, ex Annalibus Baronii. 1161 Iambi de variis argumentis, ex editione Sirmondi. 1169 A ix ad sermones catecheticos. — Sermo 68 (de quo adi Livinai Pre[ationem, col. 501). 1811 S. Theodori Testamentum, ex Sirmond. 1813
Appendia ad Opera S. Theodori Studitze. — Nauoratii confessoris Encyeliea de obitu S. Theo- on.
Incerti narratio de schismate Studitarum. "VR V (Q 1849 5 S)NS 0A ΜΝ"
i L2
206405
———H——OÁá MÀ Ó——nÓ MÀ Ü——MM€—— MU (tMÓspnmÁWeÜ
2 e .
“- ),. - b) eC e ^ J τ e .. 7 Φ e . * M ^^. νου n7" ὁ.» - ΦΦ 9 *? . ^r sS- "m 9 4.2 uu e ^5
. 9 ^ ^ LI
. ^s
(FaBhic. Biblioth. Greca edit. Harless, 1. X, p. 434.) (7
Theodorus SLudites, Studii, sive monasterii a Studio (a) quodam Romano CPoli conditi abbas, natus i esdem urbe est a. C. 759, et in avunculi sui Platonis adhuc superstitis (b) locum archimandrita pri- mom Saccudiensis Imnonasterii in suburbano patrio factus a. 704. Hinc, Tarasio patriarcha non auso im- pniri Constantino VI resistere, cum, repudiala conjuge sua Maria, Theodoten ille duxisset, Theodo- πι εἰ Constantinum οἱ Taresium communione Cbristianorum indignos esse palam pronuntiavit, atque |eThessalonicam exsul abire jussus a. 796, sed mox anno proximo post Constantini mortero magno cum honore revocatus ub Irene, et abbas Studio prefectus fuit (c). Post id tempus gravissime ferens, Nice- porom e laico patriarcha CPol. a. 806 factum, et Josephum oconomum restitutum, novam a patriar- di secessionemn. fecit : unde synodo adversus ipsum coacta a. 809 (d) ilerato exsilio afficitur, restitutus pt biennium a Michaele Rancabe a. 811. Denique Leonis Armeni edicto adversus imaginum cultum pblreto ἃ. 814, ad certamen pro imaginibus accingitur, quod maxima animi contentione acerrime ges- sl, omnem ingenii et doctrine vim in hoc profundens, nec dubitans pro hac causa novas exsiliü varii t longioris, carcerisque durissimi erumnas per plures annos tolerare, donec a Michaele Balbo resti- os est 8. 821. Hinc cum Thome rebelli adveraus Michaelem favere visus essel, urbe iterum excessit 183, eL in vicina Acritz promontorio peninsula Sancti Tryphonis obiit a. 820 (e), 11 Novembr., quo it Greci memoriam cjus celebrant. Successorem habuit in ubbatia Studii Naucratium, cujus Epistola egclica de "Theodori obitu Grece et Latine (f) edita est a Combefisio tom. I Auctarii novi Bibl. Pa- mem, p. 855-882, additis etiam notis (9). Grecis νέος ὁμολογητὴς, Labbeo preter rem martyr : 8 Crey- pino (ἢ) male etiam cum Theodoro Grapto confunditur. Ex Vita ejus a Joanne vel alio quodam Greece κηρία locum affert Alletius De interstitiis ordinum apud Grecos, p. 181, et De libis eccles. Greecor., » 138, atque alibi. Incertum vocat p. 226, De consensu. Ea ipsa porro est, quam Latine versam a Jac- S&rmondo habuit Baronius, ac pleraque ex eadem adduxit tomo nono Annalium ab a. 795-826 : integram πὸ Grece et Latine ex codice bibl. collegii Jesuilarum Paris. sub Michaelis monachi nomine edidit l&obus de la Baune S. J. in tomo quinto operum Sirmondi Paris. 1696, fol., pag. 1-88, testatus, in alio eice (i; Theodoro Daphnopate tribui. Idem vir doctissimus monet de Theodori rebus preterea in san-
(a) Vide Michaelem monachun in Theodori Stu-
diue Vita p. 22 seq.
(b) Plato Theoctiste, 'l'heodori matris, frater, diem obiit a. 812 etatis 97.
(ce) Conf. Baron. a. C. 798, n. 1, 2; οἱ Acla SS. tom. 1, Febr. p. 538. Duorum imperialium insi- pium ccoobiorum, Studii scilicet et Saccudiorum, enstitutum eum esse abbatem, tradit Anastasius. ὅγεῖαι. ad Theodoriencom. in S. Bartholom. tom.II
ieilegià Dacher. ed. nov. f. 123. — Jo. Imman.
»sleri Diss. de Studio conobio CPolitano, ex Yonumentis Byzantinis eruto et illustrato, claris- qeStuditie, Lipsie 1721, 4. Historiam monasterii Soditarum a. 1719 parabat Witteberg. M. Just. Cristian. TTorschmidius.
(4) Vide Chronicam Synopsin S. Theodori Stu- &i* actorum, scriptis illius tomo V Operum Sir- andi premissam a Jacobo de la Baune 8. J.
(c) Vide Pagium ad a. 826, n. 17; et tom. V Opp. tmondi p. 88. Nic Comnenum, Prznotl. mystag.
Latine exstat etiam in Bibliotheca "Patrum, Lagd. tom. XIV, p. 905. () Frater ejus Josephus, archiepiscopus Thes-
PATROL. Gs. XCIX.
salon., cujus oratio in exaltationem sancte crucis exstat Lat. tom. XIV Bibl. PP. ed. Lugd. p. 901; et tom. IX, Colon. atque in Combeflsii Bibl. con- cionat. ;Gr. et Lat. ap. Gretserum tom. 11. De cruce P. 116, 1200, incipit : Σταυροῦ πρόχειται σήμερον ορτή. Epistola ad Simeonem monachum apud Ba- ron. ad a. 808, n. 18, Latine, et inter Theodori Studitee epp. 1, 24, Gr. et Lat. incipit : Οὐδὲν ὧν δεδήλωχας. Iambé in lconomachos, quorum "Theod. II, 31 meminit, ni fallor, interierunt. Ejus in B. La- sarum et in Festum Palmarum, habuit Allatius. h) VideAllatium adversus Creyghtonum pag. 707. i) Sie in Vossiano [V. Cat. bibl. Leidens. p. 398, n.62]. Sub Theodori Daphnopate nomine editu- rum se promisit Magnus Crusius. FABB. — sub Theod. Daphnop. nomine etiam in cod. August. Vindel. V. Reiser. Indic. mss. Aug. p. 13. Naucra- tii epistola encyclica ad fratres patresque spiritua- lea, ab Iconomachis persecutionem sustinentes, de obitu Theodori abbatis, subjuncto ejusdem Testa-
mento Vindobon. in cod. Ces. XXV, n. 3. V. Lam-
bec. VIII, p. 629 seq. (ubi quoque p. 628, de Vita Theod. Studite, a Michaele, monacho equali con- scripta, agitur). — In cod. Matrit. 4, sub fln. V.
4
4 S. THEODORUS STUDITA. 19
otorum Aotis consulendam Vitam sancti Platanis 4 April., sancti Nicolai Studite 4 Febr., sancti Nice- phori patriarche CPol. 13 Mart, Nicete "Hegumeni Mediciensis, auctore Theostericto ejus discipulo, 3 April., sancti Tarasii patriarohte:h5 Xebr: et sancti Theophanis Sygriensis abbatis 12 Mart. Idem de scriptis Theodori editis 4tjbe theditis non indiligenter egit, cujus obaervationibus meas adjunxi. FABR. Conf. de hoc, horse; iore suo, pio quidem et conslanti, at etiam perlinaci imaginum ac reliquiarum
sanctorum culfore et-Datrono, Q. Cave, Hist. lit. SS. eccl. tom.
lI, pag. 8 seqq.; Oudin. Comment
de 58. "eT. font: II, pag. 32 seqq. ; R. Ceillier, Hist. gén. des aut. ecclés. tom. XVIII, pag. 489 seq4.,
"cap. 2, 8 13; Saxii, Onomasl. part. it, p. 93;
p. 105-112. ; Arnold. Kirchenund Ketzer.-Histor. vol. I, p. 327, ed. Schafhausen, 1740, fol.;
n: 7, imbefgor. Zuverlássige Nachrichten, tom. III, pag. 559; Laur, Moshem. /nstitt. H. E. ὅδε. 1x, part. ii;
Schroeckh Christliche. Kirchegenschichte, part. 923, Walchii
Histor. heresium, etc., t. X, p. 659 seqq. ; XI, p. 332 seqq. 283 seq. ; et sl vis, que scripsi in Intro- duct. in Hist. L. Gv. 1I, 2, p. 301 ; et Supplem. ad illam, part. it, p. 253. HaRL. Scripta Theodori Studitze edita (j). In eodem tomo quinto Operum Sirmondi, luculentis typis atque emendate excusa, atque locuplete instructa indice exhibentur Grece et Latine heo Theodori Studit» scripta : 4. Oratio pro sacris imaginibus, habita coram Leone Armeno, quam auctor Vite Theodori inlegram
exhibet pag. 32-37 cum versione Sirmondi. FaBnR. Inter adversaria Langheni secund. Cat. mss.
An.
glie, etc. I, p. 268, n. 7, Photii patriarche et Theodori Studite testimonia de imaginum cultu. — In Cat. bibl. Barberine, tom. II, pag. 453, citatur Theod. Studile Orat. de sacris imaginibus; ead. Theod. Studite or. Latine, Paris. 4555, 4. Conf. paulo post, n. 10. Hanr.
2. Διαθήχτ, Tesiamentum, p. 63-69, cum vereione ejusdem Sirmondi, quam ediderat Baronius ad ἃ. 826, n. 51 seq. Exstat etiam ex versione Joannis Livineii (qui Sirleti cardin. codice usus fuerat), una cum Theodori sermonibus catecheticis Latine versis, Antwerp. 1602, 8, et in Bibliotheca Patrum, edit. Lugd. 1677, tom. XIV, p. 895. Edidit preterea Latine Christ. Woldenbergius una cum libro suo de testa- mentis veterum, Rostoch, 1651, 4, Grece etiam Jacobus Tollius in Insignibus itineris Italici, Trajecti ad Rhen. 1696, 4, ex codice Lipsiensis bibl. Pauline, quam prefectus ejus dignissimus Joachimus Fel- lerüs cum ipso communicaverat. Sed Latinam versionem, quam addidit p. 179, male tribuit Sirmondo :
nihil illa putidius esse, nihi! puerilius pag. 101 professus : nam Livineii esse, non Sirmondi,
qui confe-
ret. reperiet (). FABR. Testamentum (h. e. fidei confessio, a Theodoro paulo ante morlem suam scripta, de doctrina et veritate SS. Trinitatis, de honore atque adoratione sancit. imaginum ac reliquiarum, de canone librorum divinorum, de prestantia vite monastice, additis severe vivendi rationis preceptia, &b monachis, in primis ab abbate, ipsius successore, servandis), exstat ms, Monacii in cod. Bavar. 217, v. cl. Hardt in Aretini Beytrágen, etc. 1805, part. iv, p. 365 seq. — In cod. Vindobon, 25, 3. V. Lambec. VIII, p. 629 seq. Kollar. — Florent. in cod. Laurent. 4, 13, plut. 4. V. Bandin. Cat. codd. Gr. Laur. I, p. 520 seq. — Venet. in cod. Marciano 14l. V. Cat. codd. Gr. Marc. p. 84. — In cod. Na-
niano 62, n. 125, et 68, n. 131. V. Cat. codd. Gr. Nan. p. 100, ao 132.
— [n cod. Sfortiano, testo
Montfauc. Bibl. biblioth. mss. I, pag. 701 C, et tom. II, pag. 1332 D, de cod. monasterii S. T'rinitat. prope
CPolin, etc. Testamentum et alia. — In cod. Matrit. IV. V. Iriart. Cat. codd. Gr.
Matrit. p. 19. — In
cod. 37 Coislin, in Niconis Collectione locorum sacre Scripture, ecriptorum ecclesissticor., etc. V. Montfauc. Bibl. Coislin. p. 111. — Paris, in quatuor codd. bibl. publ. HanrL.
3. Βίθλος δογματιχὴ, ἐν ἦ στεῤῥοὶ λόγοι γ΄ καὶ ἀντιῤῥητικοί, Liber dogmaticus, continens. disputationes ires refulalorias adversus Iconomachos, pro cullu imaginum. pag. 71-134. Memorat auctor Vite p. 22.
Primum et secundum vertit Sirmondus, tertium Jacobus de ja Baune. FaABn. Paris. in cod.
5304 sunt
antirrhetici tres contra Iconomachos et que a Fabricio, n. 4-7, commemorantur. — Vindobon. in cod. Cs. 77, n. 80, Excerpt, adversus Iconoinachos ex Nicephoro, Photio et Theodoro Studita. in Euthymii
Zigabeni Panoplia dogmatica. 7. Lambec. liI, p. 422,
Kollar. Ibid. in cod. 157, n. 5, Photii et Theod.
Stud. testimonia duo de sacris imaginibus et de differentia inter sacras imagines atque idola. V. Lambeo.
Iríart. Cat, codd. Gr. Matrit. p. 19. — In cod. Escorial, (ioste Pluero in Ilinerar. per Hispan. p. 192) plura exlant, scil. : Sermo de adoratione sancte crucis, cum Chrysostomi cateches. ad disci- pulos suos; et ejusdem Testamentum ; lambica carmina in varia argumenta ; et Descriptio habita- tionis Studii cum Vita ejusd. Theodori. — Florent. in cod. Daurent. 414, plat. 4. V. Bandin. Cat. codd. Gr. Laur. I, d. 521. — In cod. Naniano 62 fin. et 68. V. cat. codd. Gr. Nau, p. 100, seq. et 152. — Eenet. in cod Marciano 141 Vita Theo- dori per Naucratium monachum, quam subsequun- tur carmina 12 et alia ad Theodorum eumdem . spoctantia. V. Cat. codd. Gr. Marc. p. 80. — Paris, ᾿ in cod. bibl. publ. 5394, n. 10, cum multis aliss
Theod. Stud. opp. — Ibid. in cod. 5255, 19, Vita, auctore Michaele monacho ; inc. Πολλοὶ μὲν τῶν ἁγίων. — Vita in cod. Ottobon. Roms, et Sfortiano. V. Montfaucon. Bibl. biblioth. mss. I, pag. 185 A, et 701 E. Add. supra in Elogiis SS. Theodori Stu- dite. HARL.
(J) Plura opuscula, Rome in monasterio S. Sal- vatoris, in codd. 72 et 73. V. Monifauc. Bibl. bi- blioth. mss. I, pag. 199. A. Mediolani in bibl. Am- brosiaua, V. 'Montfauc. 1. c. pag. 505 B. — Vindo- bon. ibid. pag. 540 C. 542 E. HanL.
(k) Reprehenditur eo. nomine Tollius in Mem. Trevolt. a. 1703, p. 1228; Belii Lexio. Supplem. in Livincius.
13 NOTITIA. — SCRIPTA EDITA. 14
IV. p. 335. — Taurini in cod. 212, varia Theod. Studit» opuscula contra Iconomachos, nee non epi- soi etiambici eliquot versus adversus Iconomachos, quos frustra queres inter iambos a Sirmondo editos, ideoque confector Cat. cod. Gr. Taurin. p. 305 seqq. Grece cum versione Lat. evulgavit. — lsid. pag. 380, in cod. 276 mutilo ejusd. epistole et alia opuscula adversus Iconomachos. — Mosque i cod. 297 Theodori Stud. 12 capita. Inc. E? τις τοίνυν οὐχ ὁμολογεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν. Hic (ut ai, Maithaei in. Not. m. Grec. Mosq. synod. pag. 193, in-8) cap. 12 multa disputantur contra Iconomachos. BARL.
ἃ. ἜἜλεγχος καὶ ἀνατροπὴ τῶν ἀσεδῶν ποιημάτων, Refutatio et. suvversio carminum | acrostichon. iambi- torum compositorum ab Iconomachis Joanne, Ignatio, Sergio et. Stephano, que ipsa premittuntur partim, partim subjiciuntur pag. 135-1590. Verlit Jacobus de la Baune.
$. Πιοδλήύήματά τινὰ πρὸς εἰχονομάχους. Problemata quzdam adversus Iconomachos, p. 160-164, Vertit idem Baunius.
ὃ. Κατὰ εἰκονομάχεον κεφάλαια ἑπτά, Gapita septem contra 1conomachos, pag. 165-173. Eodem Bauni- interprete.
7. Ἐπιστολὴ πρὸς Πλάτωνα περὶ τῆς προσχυνήσεως τῶν σεπτῶν εἰκόνων. Epistola ad Platonem archi- τπιαπάγιίανι de cultu sacrarum imaginum, p. 173-176. Interprete eodem Baunio.
8 Epistolarum libri duo, quorum prior 57, posterior 219 (/) complectitur. p. 177-204-5096. Ex his seareim. quasdam exibuerat Baronius ἃ Sirmondo Latine versas, libri prioris quidem 38 et 53 ad a, 18), n. 98,50 ; — ἃ et 5. ad a. 795; — 1, 2, 3, δὰ a. 796 ; — 7, ad 801 ; — 16, 26, 30, ad 806 ; — 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 31, ad a. 808; — 32, usque ad 36, nec non 38, 39, 43, 48, 51, 53, ad a. 809; — εἰ 90 ad a. 811. Libri posterioris vero 127 ad a. 787, n. 63; — 1,2, 8, 18, ad a. 814; — 9, 10, ad 8: 815; — 4, 11, 21, 22, 23, 25, 26, 31, 22, 34, 40, 41, 45, 50, 55, 59, 70, 87, 181, ad a. 816: 12, 14, 15, 16, 17, ad a. 817 ; — 13, 30, 35, 37, 41, 55, 58, 61, 66, 63, 94, 100, ad a. 818; 38, 602, 63, ad a. 819; — 71, ad a. 820; — 73, 74, 79, 80, 86, 90, 92, 106, 121, ad a. 821; — 127, 120, 199, 204, ad ἃ. 825; — 1106, 138, 167, ad a. 825. Quas non ex Sirmondi versione apud Baronium reperit, illarum interpretationem ipsemet adjunxit editor Jacobus dela Baune. Libri secundi epistolam 215 responsiones ad 17 interrogata complexain ad Methodium monachum, aub Nicephori CPol. nomine vulgavit Grece et Latipe Cotelerius tou. Il Monument. Ecclesie Grecs» pag. 453. Sed Theodoro etiam tribuitur in codice bibl. Caisliniane, de quo Montfauconus p. 325. FaABR. Nosler Fabric. in vol. XIII, ubi Montfauc. bibl. Goislin. recensuit, ea, que sequuntur,ot que huc retraham, p. 843, adnotavit : '« Epistolae sancti Theodori Studite magno numero habentur in duobus codd. (Coislin.), nempe 94 et 269, ambolus optime note Jure autem hunc Catalogum inter Anecdota repono, licet nonnisi titulos et initia afferat ; quia in primo. codice sunt epistole quingente quadraginta octo, quarum vix dimidiam partem edidit Jac.Sirmondus, ex iisque, quas publicavit, multe lacere ex utroque codice sarciri possunt. In codice autem 260 antiquis- simo Doni seculi non pauca reperiuatur, que nec in edito Sirmondi, nec in priore Coisliniano codico exstant. Prioris codicis num. 94 catalogus exstat pag. 144; alterius vero num. 2069, p. 312. » Add. nosum quoque Fabr. infra in vol. XI, pag. 517 ed. vet. de concilio CPolitano, a. 806, in quod inve- bitur Theod. Studita epistolis ad Nicephorum CPolit. οἱ Leonem lII apud Baron. ad an. 806, n. 13 seq. el tom. V Opp. Sirmondi, ubi Theodori Studite epistole Gr. et Lat. a Jac. de la Baune S. J. edite leguntur, pag. 281 et 300, atque de conocil. CPolit. ἃ. 814, pag. 510 de Theod. Studite epistola ad sycodum iconomachicam CPolit. Lat. ex Baronio ad an. 814, Gr. et Lat. in Sirmondi Opp. tom. V, p. 370, libr. n Epistolarum Theodori, epist. 2. — Theodori autem epistole inter ejus Opp. principatum quasi tenent. Namque non solum ad ejus vitam animique notationem penitius cognoscendam, sed etiam ad controversiarum in Ecclesia Greca, presertim de cultu imaginum sanctorum eo tempore acriter agi- tatarum historiam illustrandam cum primis faciunt. — Mss. exstant Paris in cod. bibl. publ. 894, Epistols, scil. n. 6. dogmatica tertii exsilii, quinquaginta sex ; n. 7, primi el secundi exailii, quinqua- gina sex; ἢ. 8, tertii exsilii, centum octoginta quatuor : — In codd. 806, 1, Epistole cum indice ilerum omnium, ad quos singula» epistole dat: sunt. — in codd. 364 et 1321, 5, atque apud Montfauc. inBibl. biblioth. msg. 11, p. 1320 B, inter codd. Mazarin. epistola ad Naucratium : ad eumdem de Digamis in cod. Vindobon. 18, 16 (in Sirmondi Opp. tom. V, p. 352). V. Lambec. VI, part. t, p. 134, ibique Kollar. — Mosque, in cod. synod. 32, epistola ad Stephunum lectorem. V. Matthaei Notit. codd. Gr. Mosq. p. 47, n. 93, ed. in 8; aut pag. 54, n. 47 ed. in fol. Add. ad n. 3 HaRL.
9. Ἴ:μθοι εἷς διαφόρους ὑποθέσεις. Carmina brevia et epigrammata iambica varii argumenti 123, Srmondo magnam partem interprete. Horum prima 29 videntur in Vita Theodori Studite pag. 25, Sari παραγγελίαι ἔγγῥαφοι διὰ στίχων ἰάμδων. Ultimo loco alterius, nescio cujus, auctoris in Theo-
(, Multa in his epistolis emendari et lacunas — soriptas tempore priori et secundi ezxsilii, τῆς suppleri posse e codice ms. bibl. Seguierianse sive πρώτηςχ αἱ δευτέρας ἐξοριας : tamen in eo reperiun- Coslinians 272, insuper ineditas exbibente, notat — tur etiam, qua in alio codice inscribuntur iEoptzq Montfauconus, p. 144. Quanquam vero titulus illius τρίτης tertii exsilii, apud eumdem Montfaucon. cdicis tantum — prornittit epistolas a Theodoro p. 314 seqq.
15 S. THEODORUS STUDITA. 16
dorum epigramma Grecum subjicitar versibus hexametris (2?) in quo inter alia laudatur, quod Studitas monachos docuit sacros hymnos concinere, ὑμνοπόλων θεότευχτον ἀγήνορα ὥρσεν ἀοιδήν. Ex carmine 115 constat, Theodoro, antequam monachus fleri eligeret, uxorem fuisse Annam, que cum marito deinde in voluntarium colibatum consensit, et liberos ex illo susceptos monastice vite mancipavit. FABR. Ms. in cod. Paris. 8960, n. 2, et in cod. Taurin. ad n. 3, laudato, atque Venet. in cod. Marciano 141, in quo etiam sunt iambi 6, in Theodorum. V. Catal. codd. Gr. Taurin. pag. 80 Hanr.
Scripta edita Theodori Studitz, quie cum operibus Sirmondi non prodiere.
10, Δογματικὴ περὶ τιμῆς xal προσχυνέσεως τῶν ἁγίων εἰχόνων. Oralio dogmatica de honore atque adoratione | sanctarum imaginum. Grece cum Jo. Damasceni Orationibus de imsginibus Rom. 1553, 8, et Latine Godfrido Tilmanno interprete, Antwerp. 1556, 12. Atque utraque lingua inter Damasceni opera Basil. 1575, fol. p. 674. Et Latine iterum in Bibliotheca Patrum Paris. 1589 et 1644, 1654, tomo III, altero interprete, ibique notatur, illius orationis locum citari ἃ Gennadio, qui ante Georgius Schola- rius, in Expositione quinque capitum synodi Florentine contra Grecos cap. 5, sect. 12 FanBn. Jo. Da- masoceni sermomes (res pro imaginibus. Theodorus Studita De honore et adoratione illis attribuenda. Vita Jo. Damasceni, per Joan. patriarcham Hierosolymitanum, Grece, Roms» 1553, 8.
11. Ἐπιτάριος εἰς Πλάτωνα τὸν ἑχυτοῦ πνευματικὸν πατέρχ. Oratio funebris in S. Platonem, palrem suum spiritualem, Hanc a Guil. Sirleto, postea cardinale, redditam Latine vulgarunt Aloysius Lipomannus, tom. VII de Vitis sanctorum Patrum p. 275, et ex Lipomanno Laur. Surius ad 16 Decembr. nec non alter Laurentius, de la Barre in Historia Christiana Patrum, p. 118, Paris, 1583 fol. [Denique Grace ex Bibl. regis Christianissimi et Vaticana dedere Henschenius et Papebrochius ad calcem Act. $5. tom 1 April. pag. xrLvi, el Latine ex nova interpretatione pag. 366. Cum Lausiac. Palladii οἱ Theodoreti Reli- giosa Historia a Gentiano Herveto Lat. versa prodiit Paris. 1570, 4, p. 455-497. FanBR. Paris, in cod. 1197, n. 1, bibl. publ. Hanr.
12. Λόγος εἷς τὴν ποοσχύνησιν τοῦ ttgíoo xal ζωοποιοῦ σταυροῦ ἐν τῇ μεσονηστίμῳ. Oratio in adora- tionem pretiosa et vivifice crucis in media quadragesima. Prodiit Graece cum Jacobi Gretseri versione, in hujus opere De cruce tom. 1I, p. 287 ; Ingolstad. 1600, 4 (edit. in fol. p. 1405). Incipit : ᾿Αγαλλιάσεως val εὐφροσύνης ἡμέρα. Latine tom. XIV Bibl. Patrum edit. Lugd. p. 900. FABR. V. supra in h. vol. pag. 246, infra; in vol. XIII, p. 806 ed. vet. — Mosque in cod. synod. 5 οἱ 351, n. 39, texte Matthei in Notit. codd. Gr. Mosq. p. 19, n. 8, et p. 228, ed. in 8. — Paris, in cod. 755, 23, bibl. publ. — 767, 21 ; et 773, 32. Venetiis in cod. Naniano. 71 V. Cat. codd. Gr. Nan. pag. 137, n. 7. — In Catal. mss. Anglie, etc. tom. I, pag. 38, n. 274 ; in cod. Gr. Nan. 23, Thome Roe. Ibid. p. 56, n. 726, duo sermones Theod Stud. et encom. Jo. Baptiste. In cod. 81, Guil. Laudi, et pag. 269, n. 8, sermones, inter Ger, Langbseni Adversaria. — Sec. Montfauc. Bibl. Bibliothecar. mss. I, pag. 134, A Theod.Studite Sermones, in bibl. Vaticana. HARL.
13. Κανὼν εἰς τὴν στχυροπροσχύνησιν. Canon sive Hymnus in adorationem crucis, sub Theodori Studitae nomine editus Grace et Latine ab codem Gretsero, tom. IIT, p. 321.
14. Κανὼν ψαλλόμενος εἰς τὴν ἀναστήλησιν τῶν ἁγίων εἰκόνων, ποίημα τοῦ ἁγίου πατρὸς Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου, Canon sive Hymnus, odis octo constans, qui canitur in erectione sanctarum imaginum opus 5. P. Theodori Studitz, Exstat Grace et Latine, Federico Metio interprete, apud Baronium ad a. 842; et Latine in Bibliotheca Patrum, edit. Ludg. tom. XIV, p. 898. Sed monet doctissimus cardinalis, Theo- dori nostri non esse hymnum hunc, utpote quem non ante restitutas imagines sacras ac redditam Ecclesie pacem, proindeque pluribus post Theodori mortem annis scriptum fuisse appareat. Itaque Combeflsius putat, junioris esse Theodori, qui post Naucratium Studio prefuit. Fasn. Conf. vol. X, p. 138, ed. vet. Hanr.
15. 'H μιχρὰ λεγομένη Κατήχησις. Catechesis quae dicitur parva, 134 sermonibus brevibus et extempo- ralibus distincta. Memoratur in Theodori Studite Vita p. 21. et Greece ms. exstat in variis bibliothecis, Cesarea, Lambec. 8, p. 295 (o) ; Bodleiuna Oxoniensi, Claromontana, Paris. Seguieriana siye. Colsli
NOTE. (n) Etiam. 1n cod. Paris. 894, 11. Hanr. glio, etc. 1, n, 280, in cod. Cromwel. 103 Theod. (o) Sive pag. 6025 seqq. ed. Kollar. de cod. tudite Catecheses parve, n. 748; s. in cod. 100
Csesar. 25, n. 2. — Monac. in cod. Bavar. 217, in quo numerantur 135 catecheses, ad quarum calcem sex jambi leguntur, quos cel. Hardt. in Aretini Beytrágen, etc. 1895, part. 1v, p. 305, ex hoc co- dice exscripsit. — In cod. Barocc. 139, in quosunt 128 sermones catechetici, quorum primus incipit : Ὅτι χρὴ ἡμᾶς, et. ultimus ἐχλεχτιχὸς ἅμα xal. Ib. in cod. 197, sub fin. Procmium in orat. cateche- tioam Jo. Chrysostomi de Paschale. Princip. Τί τοῦτο πατέρες. — [n bibl. Bodlei. Catt. mss, An-
Laudi sermones 134, quorum decem priores desi- derantur. Ibid. n. 453, s. in cod. Laudi 111 ser- mones catechetici, et inter eos homilia in sancti Platonis memoriam. — Venetiis in cod. Marciano 141, Catechesis parva; adjiciuntur iambi sex in Theodorum. V. Cat. codd. Gr. Marc. pag: 80. — Ibid. in codd. Nanianis 62 et 68. catech. 134. Sed in hoo desunt quatuor priores, et initium quinte. Duo hos codd. diligenter recensuit, et singulas catecheses 135, secundum ordinem in binis codd.
-
1T NOTITIA. — SCRIPTA EDITA. 18
piana et Lipsiensi Paulina. Fuit etiam apud Raphaelem Trichelum du Fresne. Latine prodiit ex Joanni, Livineii, canonici Antwerpiensis, versione, Antwerp. 1002, 8, et in bibliothecis Patrum edit. Colon- lomo IX, et Paris. 1644, 1654, tomo Il, atque Lugd. tom. XIV, p. 830. Bujus χατηχήσεως lectio mona- chia commendatur in Triodio et Mensis Grecorum et in typico Irenes Auguste in Analectis Grecis monachor. Benedictin. pag. 210. Catechesis ad omnes fratres citatur ab Allatio de consensu, elc. ». 403, ἡ λύρα τῶν δογμάτων in cod. Cesar. sermo 15, sub Jo. Damasceni nomine de adorandis imaginibus,
Gr. Lat. in ed. Damasceni Basil. 1579, pag. 501. — Eas catecheticas orat. publice ab ecclesiarcha, gtantibus et ausculantibus fratribus, prelectas fuisse, notavit Allatius, De Dominicis Graecorum, ὃ IX.
16. ᾿Εγχώμιον περὶ τοῦ ἁγίου Βαρθολομαίου, Encomium S. Bartholomaei apostoli, quod Grece exstat ms. in codice Colbertino 340, Latine ex veteri Anasiasii versione edidit Lucas Dacherius tomo terio Spicilegii, pag. 13, Paris. 1659, 4; tom. II, ed. nov. fol. p. 124; et Franciscus Combeflsius in Biblio- theca concionatoria, kom. VIII, p. 755, Paris. 1662, fol. FABR. P. supra in ἢ. vol. pag. 204, — Paris. in eod. 1470, n. 44 bibl. publ. — Taurini in cod. 135, fol. 120. V. Cat. codd. Gr. Taur. p. 232. HARL.
18. 'Eyxcu:ov εἷς τὸν ἄγιον ἀπόστολον xai εὐαγγελιστὴν ᾿Ιωάννην τὸν θεολόγον. Encomium sancti apo- soli εἰ erangelistz Joannis theologi. Latine a se versum vulgavit idem Cembefisius in jam laudata Biblio- theca. ΑΒΕ. Vide supra in ἢ. vol. p. 258. — Rome in Bibl. Patrum 8. Basilii, teste Montfauc. Bibl. bibitothecar. mss., 1, p. 197 B. — In nativitatem Jo. Baptiste, in cod. Sfortiano. V. Montfauc. l. c. p. 700 E, εἰ in Diario ital. p. 220 et pag. 435. Theod. Stud. ói$ac«a)a, Venet. in Bibl. Justiníani. — Paris. in cod. 1197, in S. Joann. evangelistam ; et in duobus codd. in natalem Joann. Baptiste. — In cod. Barocc. 174, in natal, Jo. Bapt. ; ib. in cod. 238, Ecomium Jo. Baptiste ; idem in cod. Laudi 84, give Cat. mss. Anglie, etc., I, n. 7260. — In natalem Jo. Bapt. Taurini in cod. 70. V. Cat. codd. Gr. Taur. p. 166, add. n. 24. HanrL.
19. Sermo brevis in Dominicam quartam Quadragesimz sive Jejunii, Latine ex Joannis Livineii versio- δὲ prodiit. sepius cum Theodori Studite catechesi, de qua jam dixi. Incipit : Fratres Patresque. S. Spiritus nos benignitas. Livineius in codice ms. hunc sermonem reperit notatum numero octavum et wrzacesimurm. Fan. Venetiis in cod. Naniano 154, περὶ νηστείας xai ἀπαθείας. Ino. ᾿Αδελφοὶ καὶ Ξατίτες, ὃ τῆς τεσσαραχοστῆς χαιόρς. Sequuntur undeoim ali» breves homilie Theod. Studite. V. Cat. eodd. Gr. Nan. pag. 349, n. 31. Βαβι.
20. Capitula. quatuor de vila ascetica, que Grece οἱ Latine vulgata sunt a Petro Possino S. J. in Tussuro ascelico, Paris. 1684, 4. Capita quinque mss. in bibl. Cesarea meinorat Lambecius IV; p.146, FaBR. Sive pag. 331, n. 19. ed. Koll. Ibid. in vol III. pag. 479, seq. cod. 89, n. 6, est Theode Stod. Admonitio ad emulandum SS. Patrum vitas; el n. 7, Admonitio ad poenitentiam. lIAnL.
21. ᾿Εγχώμιον εἰς τὴν τρίτην εὔρεσιν τῆς τιμίας χεφαλῆς τοῦ ἁγίου προδρόμου. Encomium in tertiam ἐπυελ όπεηι renerandi capitis (9) sancli Precursoris Joannis Baptista. Cum versione Francisci Combefi- sii edidit Carolus du Fresne, sive Cangius, in librocui titulus : Traité historique du chef de saint Bap- tijle, Paris, 1666. 4. FABR. F. supra, in hoc vol. pag. 260, not. p. — Vindobon. in cod. Cesar. 35, multo pleniore quam editum esl a du Fresne et in Actis SS. Jun. ad d. 24, tom. IV, p. 736 ; adno- tante Kollario in Supplem. Lambec. Commentar. tom. I, p. 253 seq. — In cod. Coislin. 307. V. Mont- faoc. Cat. codd. Coislin. pag. 424, d. 24 Febr. — Paris, in quinque codd. bibl. publ. secund. Cat. mss eic., vol. II. HanRL.
22. Ἰοοπάρια, χανόνες, etc. Troparia canones sive hymni, ete. Complura generis hujus, Studite in- cripta nomine, in Octoécho, Meneis et aliis Grecorum libris Grece edita sunt. Itaque nostrum intelli- ge, Theodorum monachum, cujus Ganon catanyoticus sive hymnus de nocte decantandus ad Christum
NOTE.
servatum, una cum initiis singularum late enume- uit, discrimen ponnullarum signiflcavit aliasque ajeeit observationes, Mingarell. in Catal. codd. Gr. Nan. p. 88-100, atque p. 126-131. Ex prioris eodicis catechesi 29, publicavit, p. 91, locum de Thaddmo martyre. Ibid. in cod. 81. catecheses 130, quarum initia, omissis tamen titulis, reposuit Min- prat ibid. p. 162 seqq. Primum adnotavit, illasa iviaeio editas esse; at alio ordine dispositas et lane, sed alicubi ita obscure, ut vix intelligatur, eawrsas. Tun: pag. 164, seqq. tres catecheses, *31, que est apud Livineium 41, εὶς τοὺς βίους τῶν zx:i2ov ; tum 110, apud Livineium 114, Περὶ d: μναδιχὴῆς πολιτείας xal ἀντιπαρατάξεως, etc. ; aque ἐδ, ap. Livineium 135, Περὶ ὑπαχοῆς, etc. ; speciminis loco Greece publicavit. — Ibid, in cod. . &,edem Catecheses, de quibus vide Mingarellum,
le. pag, 169. — Ibid. in cod. 228, n. 9, titul. 'To3
b ἑγίοις Πατρὸς ἡμῶν Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου, δι-
lorzz) 5 ςμονῆς τῶν Σνουδίου * πολλαὶ von ee det. τοῦ Στουδίτου. ἀλλ᾽ αὕτη λέγε-
ται χρονιχὴ χατήχησις * init, ἀδελφοὶ xai πατέρες νῦν ἐπιχειρῶ πᾶσαν ὑμῖν. V. Cat. cit. pag. 420, — Florentie in cod. Laurent, V, n. 1, plut. 55, Ca- techesis parva, capitibus 124, comprehensa. V. Bandin. Cat. codd. Gr, Laur. tom. II, p. 289. — Eadem 134 sermonibus constans, Paris. in cod. 893, n. 1, bibl. publi. οἱ n. 4. Theodori carmina brevia atque epigrammata varii argumenti. — 131 Catecheses, ibid. in cod. 1018, n. 2; ad calcem vero occurrunt versus ambici nonnulli in auctoris laudem. De codd. Neapolit. V. supra, in vol. V, p. 791, n. 243; el p. 798, n. 5. Add. paulo infra, ad n. 23. Hanr.
(p) Livineii versionem reprehendit Gretserus, Rerum variar. lib. r, cap. 2, p. 10.
(gy) De inventione capitis S. Joannis Baptiste con- fer Cangii Constantinopolin Chrstianam, lib. iv, p, 101. Elia de Pin Bibl. scriptor Eccles. tom. XVIII, pag. 142 edit. Amst., et Memorias Trevultianas a. 1708, p. 418 seq.
19 S. THEODORUS STUDITA. 20
Servatorem memoratur ms. apud Lambecium V, p. 268, (r). Ποιητὰς τῶν xavóvov Theodorum Studitam et Jesephum (episcopum Tbessalonicensem), ejus fratrem, laudat Codinus Origg. CPol. c. 104, p. 50. Nicephorus Callistus in Synaxario: Πρῶτος δὲ πάντων, etc. Primus aulem omnium illul, tres odas, in- quam, in (ypum, ul arbitror, sancte et vivifice Trinitalis excogitavit magnus. poeta. Cosmas. in. magna sancteque passionis Domini εἰ Dei Servatoris nostri Jesu Christi hebdomade, — ex quo et reliqui Patres εἰ inter. eos precipue Theodorus et Josephus Studilz? eum cemulati, in. aliis suncle magna Quadragesimz hebdomalibus componentes, proprio Studiorum monaslerio tradi lerunt, odas istas magis ac magis producen- tes ac concinnantes. Clari etiam apud Grecos hymnorum et cantionum auctores Theodorus Ducas Las- caris imperator, cujus κανὼν παραχλητιχὸς εἰς τὴν ὑπεραγίαν Θεοτύχον describitur in Paracletico, p, 181. Theodorus item Cotonita, Theodorus Santaberenus, etc., ne dicam de Theodoro Prodomo, qui hymnos Cosme et Damasceni commentario illustravit. Sed de Theodori Studite scriptis dicere pergamus, cui nonnulli viri docti tribuunt etiam vitam Theophanis confessoris (s), quam Latine ediderunt Lipomanus, Surius, Henschenius ad 12 Martii, et Combefisi us e Barberino codice descriplum Grece cum Latina versione premisit Chronico Theophanis edito Paris. 1655, fol. Trihuitur illi etiam in codicibus quibus- dam (/) Oratio in natalem S. Deiparz, que incipit: λαμπρῶς πανηγυρίζει d χτίσις σήμερον. Sed plu- rium codicum auctoritate asseritur Joanni Damasceno, inter cojus opera prodiit Grece et Latine cum versione Allati tom. II edit. nove, p. 840 (u). Scripla Theodori — Studite inedita, que a Jacobo morantur (t). 23. 'H μεγάλη καλουμένη χατηχητιχὴ, eto. Magna catechesis (x), tribus membris seu partibus compre- hensa: quarum una κατήχρησις, continens sermones 44; altera μηνολόγιον, sermonibus 33; tertia διδασκαλία, sermonibus 137 absolvitur: Liber complectens (preter 134 catecheseos |parve sermones, de quibus supra n. 15), catecheses collectas ex omnibus catechesibus sancli Patris nostri confessoris Theo- dori Studile, qux εἰ recitari debent diebus Dominicis, quarta et sexta feria, et in. majoribus festis totius anni, sicut composite sunt. Meminit auctor Vite pag. 21. Exstat hec in regio Graeco codice Paris. 2340. In cod. autem Paris. et in Paulino Lips., post illas Catecheses ita legitur : Θεοῦ τὸ δῶρον, ἣ γραφὴ ok ᾿Αρσενίου, ἐτελειώθη μηνὶ Ἰουνίῳ δωδεχάτῃ, Ἰνδιχτ. ι΄ ἔτους ςχμδ’ βασιλεύοντος᾽ Ιωάννο» τοῦ Πορφυρονεννήτου. Donum Dei islud : scripsit Arsenii manus, absolutum mense Junio, die duodecima, indic- 4ione XIV anni VI. M. DCXXXXIV, regnante Joanne Porphyrogennela : qui annus incidit, ex supputatione Grecorum, in annum Christi 1136, quo Calo. Joannes Alexii Comneni f. Isaaci N. decimum nonum imperii annum agebat. FABR. Catecheseon 29 titulos V. in Barvetii Catal. mss. Scorial. [quem recuden- dum curavit Phil. Labbeus, atque velut Supplementum 11, adjecit Nove bibliotece mss. librorum, p. 175 sqq. Grecorum, Latinorum et Gallicorum, seu Specimini antiquarum lectionum Grecorum, Lati- narum et Gallioarum, Paris. 1653, 4 ; ubi p. 188, de magnis catechesibus Theodori Studitz), et apud Oudinum, tom. II De scriptor. eccles, p. 36. FABR. Hujus Theodori Stud. Sermones catecheticos in festos totius anni dies mss. recensuerat Fabricius infra in vol. XiI, p. 275, sqq. Atque, quoniam animadverti, plures doctos ad illum Fabricii indicem provocare, haud incommodum nec ingratum fore arbitrabar, si illum integrum hic suo loco, quasi postliminii jure, restituerem. Antea tamen juvat, codicibus et a Fabricio h. ] et a me supra, n. 15, memoratis, aliorum, in quibus precipue magna catechesis continetur, adhuo notitiam subjungere. — Exstant igitur Paris. in cod, 5391, bibl. publ. catecheses selects 170, recitan- de in diebus Dominicis, in quarta et sexta feria, tamen et in magnis festis totius anni, Catechesi, ut ait
NOTE.
Baunio in Elencho operum ejus comme-
(r) Sive p. 563. Koll. de cod. 299, n. 6, ubi qui- dem Lambec. canonem illum ascripsit Theodorito. .— Hymni anastasimi sive ἀνάδαθμοι LXX, cum Ez£positione anonymi, aut Nicephori forte Callisti* in cod. 4, Thom. Roe, s. n. 249, Cat. mss. Anglic, ete, I. — Triodium, opus Josephi et Theodori Stu- ditarum, fratrum, Rome in Bibl. Vaticana. V. Mont- fauc. Bibl. biblioth. mss. |, p. 9 C. — Canóues, Paris, in cod. 1318, 6, Bibl. publ. — Mosque in cod. synod. II. Troparium. V. Matthaei Notit. mss.
Mosq. p. 12, ed. in 8. Hanc.
(s) V. supra, vol. VII, pag.
Hanr.
(t) Ita in Paris. 1481, n, bibt. publ. in Appendic.
δὰ Cat. mes. Paris. vol. II, pag. 618. Hanr.
(u) Vide hujusce Patrologiz t. XCVI, col. 680.
()) Pleraque Tbeodori Studite inedita latent in prestantissimo codice bibliothecae Pauline Li- psiensis, cujus notitiam jp publica!o programmate dare cepit Jo. Imman. Myjfjerus, Rosvino — Mis- nicus, Lips. 1719. De coq. y $psiensi, qui preter ea alios octoginta, nondüm eoi, 495» Bermones continet,
cum nota z.
conf. Felleri Praefat. ad catal. mss. bibl. Pauline et in catalogo ipso, p. 120 ; Jac. Tollium Epp. iti- nerar. pag. 78. Ex ilio cod. unum sermonem ia Dominicam czmci περὶ ἀπροσπαθείας xxi ἐγχρα- τείας edidit, Gr. Jo. Imman. Multer, Df$s. dc Stn- dio CPolitano, pag. 33-36. Incipit: ᾿Αδελφοί μου χαὶ x1:$0:;., FABR. Add. Schrockh, l. c. p. 110 seq. et Oudin. l. c. p. 34 seq. HanrL.
(x) Fuit etiam in bibl. Scorialensi, in Mediceam
&utem venit ex Gerasini Blachi apparatu librario,
de quo Combeflsius in Bibl. concionatoria : Rev. abbas Gerasinus Blachus duplo fere plures quam ediderat Liveneius) sermones Theodori ate diem exstare ad me scribebat, in. quibus majores illos fuisse nullus dubito. At spretum. nostris tantum ἕρο px:ov, hoc. solum. arente. munificentia Gallica, — sic alias effusa: Magno interim Duce totam viri Grg- corum suppellectilem sibi addicente. In bibl. Cois- liniana sive Seguieriana Sermones catechetici, qui Theodoro Studitie tribuntur, exstant ad 470. Vide Montfauconi Catalogum illius bibl. p. 976, 386 seq.
H NOTITIA. — SCRIPTA INEDITA. 49
εοδίδοϊος Cat. codd. Paris. regg. vol, Il, p. 172. cuique prefixum est argumentum, iambo monosticho comprehensum'.Is cod.a. Chr. 1136 exaratus est manu Arsenii monachi, ut ipse versibus iambicis trime- tis, ἃ Cangio Constant. Christ. lib. ἵν, pag. 152, editis, testatum reliquit. — Ibid, in codd. 1104, et Ὁ, praefixa Theodoro Vita. — In codd. Nanianis (preter catechelicos sermones ex catalogo supra ad 8. 15, jam citatos), 61 qui continet primo viginti duas catecheses Theod., tum alias ducentas triginta r:ncti abbatis continebal, quarum alique nunc desunt (singulas curate recenset Mingarell. in Catal. eodd. Gr. Nan. pag. 68-87); et 85 in quo 28 catecheses in Grecum vernaculum sermonem converse sant. — In eod. Taurin. 327, et auctor Catal. codd. Gr. Taur. p. 405-410, singularum et titulos et initia reposnit, atque observavit multas in hoc indice occurrere, quarum nullam fecit Fabricius mentionem, εἰ qoas procul dubio ineditas esse putat auctar : idemque indicavil, quenam in edit. Latina jam lucem poblicam aspexerunt. — Mosque in cod. synod : 361, catechescs 126. — In cod. 362, in quo quedam exciderunt ; alie autem, que in superiore desiderantur, accesserunt; et in cod. 363, in quo sunt 74 priores, quz in cod. 351; leguntur ; inest quoque catechesis 28, qua cod. 361 caret, el post catechesin 60 inserta 'est alia, qui incipit: ᾿Αδιλφοὶ xai πατέρας, ἤδη πρὸςαὐτὴν ἐσμεν. V. Matthei Notit. p. 239, seq. ed. in 9. — Matriti in cod. regio 4, de quo lriarte in calal. codd. Gr. Matrit. p. 5-19, fuse di ligenterque exposuit. Continentur vero imprimis Theod. Studite catecheses 163, in libros n distribute, quarum titulos et initia cum earum titulis et initiis contulit, quas in bibl. Coislinian. codd. 271 et 272 refert Montfaucon.,titulos vero tantum cum titulissermonum, quorum indicemexhibet amplissimum Fabri- eios, Preterea adnotat, qua singule,que multe sunt,desiderentur in codd. Coislin., et pag. 8 animadvertit, omnes primi libri catecheses abesse ab indice Fabriciano, nec ullam earum, neque Grece, neque Latine, typis ad bunc diem prodiisse ; p. autem 18, ait, libri secundi sermones 134, dici catechesin parvam. — Ad has calecheses pertinent, ni fallor, orat. que sunt in codd. Paris. bibl. publ, in cod. 755, n. 21, Oratio ha- bita in vigilia sanctorum luminum: Τῶν φώτων τὰ προαύλια ; n. 20. Or. habita in vigilia natalis Christi (y) * Te? z2u92054 φωστῆρος" Orat. in adorationem Soteros nostri, habita feria quarta quadragesime : ᾿Αταλλιάσεως xai σιυφροσύνης ἡμέρας ; in cod. 815, n. 7. Calechesis de imitandis Christi passionibus : et n. 8, De Christianis in Bulgaria interfectis ; — in cod. 887, n. 2, de Trinitate; — in cod. 1181, in Appendice, in natalem B. Virginis Marise. — In cod. 1401, n. 12, est ejus oratio funebris in matrem δίῃ. — Subjiciam igitur ea que Fibric. quondam in vol. XII dederat. Hant.
Nactos sum, sit Fabricius, codicem, qui olim fuit Rudolphi Capelli ^ nostri τοῦ μα- 215::99, in quo Catecheses Theodori, laudati Capelli manu descripte, οἱ Grece hactenus inedite, occur- rent una et quinquaginta. Premittitur autem Index sermonum 217, quibus magna, que vocatur, cate- chesis absolvebatur, qualis manu exarata etiam exstat in bibliotheca regis Christianissimi, nec non in eodice bibliothecae Pauline Lipsiensis. Illos titulos hoc loco describere juvat, simulque apponere numeros sermonum qui ex illis jam editi exstant, sed Latine tantum ex Jo. Livineii versione (x) duobus codicibus Bomanis usi.
Indez Sermogum | catecheticorum Theodori Studitg, in. tolius anni. festa. Numeri majores Latinis Livineii respondent, minores Arabici uncis inclusi ms. Graco codici. NOTAE
J |t. Περὶ τοῦ ἐναγωνίώς διανύειν τὸν ὅλον ἡμῶν
βίον. α΄. Τῇ β΄ τῆς διαναινασίμου.
1, De vita omni nostra sollicite exigenda. Dei secunda hebdomadis renovationis, sive qu» díem Pascha subsequitur.
1l [2]. Ὅτι χρὴ ἀποθνήσχειν ἡμᾶς τὸν προαιρετι- χὸν θάνατον, καὶ περὶ εὐταξίας, β΄. Τῇ Κυριαχὴ τοῦ θωμᾶ.
{Π [3]. Ὅτι δεῖ περιπατεῖν ἡμᾶς ἀξίως τοῦ μονῳ- iua ἐπαγγέλματος, xal τοῦ διωγμοῦ οὗ δεδιώγ- pia, διὰ Κύριον, 4': Τῇ Κυῤιαχῇ τῶν μυροφόρων.
IV [4]. Περὶ τοῦ προσέχειν ἑαυτοῖς τοὺς ὀλεθρίους τόπους χαὶ τρόπους τῆς ἁμαρτίας, δ΄. Τῇ Κυριαχῇ 9? καρχλύτου.
2, In memoriam B. Domitiani (a) : oportere nos assidua morle voluntaria defungi, deque mode- 8tia. (b) In. Dominica S. Thoma, sive, prima post Pascha.
3. Vitam obeundam nobis esse dignam mona- Blica professione et persecutione, quam pro Domino sustinuimus. Dominica unguentiferarum, sive se- cunda post Pascha.
4. Circumspectionem adhibendam, noxiaque fu- gienda peccati loca et modos. Dominica paralytici, seu tertia post Pascha.
NOT/E
p Est quoque in cod. Tauriniensi 70, cum ti- :Sermo im SS. Patres, οἱ confector Cat. codd. Gr. Taurin. p. 174, frustra huno sermonem queri ia Biblioth. Dadini et Fabricii, observat. HAnL.
(2) Versionem Livineii reprehendit Jac. Gretse- TUS m varierum lib. 1, oap. 2.
(s) Hujus S. Domitiani mentio in illa catechesi bis verbis : Τοιοῦτος 5 μακχάριος Δομετιανὸς ὃν ὃμ- Ew/ua.sw αἱ οὗτος μνημόσυνον μετὰ ἁγίων ἡλίχην
πραγματείαν ἐπραγματεύσατο, ἡλίκην πολιτεία, ἐξήνυσε, πόνοις, ὀλίγοις xal ἀγῶσι χληρωσάμενος γέρας αἰώνιον, ἄνθρωπος εὐτελὴς χατὰ σάρχα, ἀλλ͵ πειδὴ εἵλετο ἀρετὴν χαὶ ἠγάπησε Θεὸν, ὕψωσεν αὐτὸν ὁ Θεὸς, χατὰ τὸ γεγραμμένον, ott Τοὺς δοξά- ζοντας με δοξάσω, xai ἐξουθενῶν με ἀτιμασθήσε- ται. (I Sam. 11, 30)-
(P) Male in Bibl. Patrum Lugd. editum, de mo- estia.
23 S. THEODORUS STUDITA. 24 5. Quod oportet nos fragrantescomparere studio A Υ [5] Ὅτι δεῖ εὐωδιάζειν ἑχυτοὺς διὰ τῆς τῶν
virtutis. Die φμαγία hebdomade ante mediam Pen- tecosten.
6. De horrendo tiibunali, deque presentis vite nostre diebus cireoumspeote transigendis, Dominica Samaritidis, sive, quarta post Pascha.
7. De moderalione in affectibus et temperan- tia (c). Dominica czci, sive quinta posl Pascha.
8. De Ascensione Servatoris nostri Jesu Christi, vitaque inter nos ex Dei voluntate agenda. Die quarta ante hebdomadem Ascensionis.
9. Oportere sacrorum pura conscientia fieri par- ticipem. Habita die festo Ascensionis.
10. Oportere de variis nobis cavere cibis, et de lemperantia. Dominica SS, Patrum Nicenorum, sive post. Ascensionem.
11. De descensu S. Spiritus, et de humilis Eu- prepiani (d) morte. Dominica Pentecotes.
12. Martyres esse non solos, qui sanguinem profundunt, sed etiam, qui vitam obeunt divinam. Dominica omnium sanclorum, seu prima post Pen- Lecosten.
13. De renuntiatione, que flt mundo rebusque que in mundo sunt, atque doctrina de suscipiendis alacriter proprietatibus accurate vite monastice. Die quarta ante Dominicam Carnisprivii, sive Se- zagesima.
14. De abstinentia ac confessione qua ἃ nobis requiritur. In Parasceve Dominice Carnispri- vil.
15. De magno illo et illustri[Domini nostri Jesu Christi die. Dicta in Dominica Carnisprivii.
16. Quod confidenti et forti animo esse'oporteat in presenti perscutione. Die quarta ante Domi- micam Tyrophagiorum, qua casei el ovorum usus omitlitur.
17. De continentia et precatione. In Parasceve ante Dominicam Tyrophagiorum, sive Quinquagesi- ma
18. Quod oportet /cogitatiene recurrere et inspi- cere vitas Patrum nostrorum, similibusque mori-
bus operam dare in vila. Sabbato ante Tyrophagio- rum Dominicam.
&p:tüw ἀναλήψεως, ε΄. Τῇ 9 τῆς μεσοπεντηχο- στῆς.
VI [6]. Περὶ τοῦ φοδεροῦ χριτηρίου, xai περὶ τοῦ ἀσφαλῶς διαμείδειν τὰς ἡ μέρας τῆς παρόύσης ζωῆς, G'. Τῇ Κυριαχῇ τῆς Σαμαρείτιδος.
VII [7]. Περὶ ἀπροσπαθείας καὶ ἐγχρατείας, ζ΄, Τῇ Κυριαχῇ τοῦ τυφλοῦ.
VII [8]. Heo! τῆς ᾿Αναλήψεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, χαὶ τοῦ θεαρέστως ἀναστρέφεσθαι ἐν ἑαυτοῖς, ἡ. Τῇ 9 πρὸ τῆς ᾿Αναληψίμου,
VIII[9.] Ὅτι δεῖ μετὰ καθχροῦ συνειδότος μετ- ἐχειν τῶν ἀγιασμάτων. Ῥηθεῖσα ἐν τῇ ᾿Αναλη- ψίμῳ, θ΄.
(10] Ὅτι χρὴ ἡμᾶς προσέχειν ἐν voi; διαφόροις βρώμασι, χαὶ περὶ ἐγχρατείας, V. Τῇ Κυριαχῇ τῶν ἁγίων Πατέρων.
ΙΧ [11]. Περὶ τῆς καθόδου τοῦ ἁγίου Πνεύματος, χαὶ τοῦ θανάτου τοῦ ταπεινοῦ Εὐπρεπιανοῦ, ια΄, Τῇ Κυριαχῇ τῆς Πεντηχοστῆς.
X [12]. Ὅτι οὐχ οἱ δι’ αἵματος μόνον μάρτυρες, ἀλλὰ καὶ οἱ διὰ βίου ἐνθέου πολιτευσάμενοι, ιβ΄. Τῇ Κυριαχῇ τῶν ᾿Αγίων Πάντων.
[13]. Περὶ ἀποταγῆς χόσμου, καὶ τῶν ἐν τῷ χό- σμῳ. Καὶ διδασχαλία τοῦ μετὰ προθυμίας ἐπαναι-- ρεῖσθαι τὰ Ἰοιώματα τῆς ἀκριδοῦς ἡμῶν διαγωγῆς, Ῥηθεῖσα ἐν τῇ Ü' ἡμέρᾳ πρὸ τῆς ᾿Αποχρεωσίς- μου, ιγ΄.
XLIX [14]. Περὶ ἐγχρατείας, καὶ τῆς προχειμένης ἡμῖν ὁμολογίας, ιδ΄, Τῇ Παρασχευῇ τῆς ᾿Από- χρεω.
L [15]. Περὶ τῆς μεγάλης καὶ ἐπιφανοῦς ἡμέρας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ῥηθεῖσα τῇ ἡμέρῃ τῆς ᾿Αποχρεωσίας, ιε΄.
LI [16]. Περὶ τοῦ εὐθάρσους vai ἀνδρείους εἶναι tv τῷ παρόντι διωγμῷ, ιζ΄. Τῇ δ' τῆς Τυροφάγου,
LII[17). Περὶ ἐγκρατείας καὶ προσευχῆς, ιζ΄. Τῇ Παρασχευῇ τῆς Τυροφάγου.
[18]. Ὅτι χρὴ ἀναδραμεῖν ταῖς ἐννοίαις, καὶ ἀναθεωρῇσχι τοὺς βίους τῶν Πατέρων ἡμῶν, xa! ὁμοιοτρόπως αὐτοῖς πολιτεύεσθαι, ιη΄. Τῷ Σαδδάτῳ τῆς Τυροφάγου.
19. De jejunio et quemadmodum veri et morigeri D — LIII [19]. Περὶ νηστείας, καὶ ὅτι τοῦ ἀληθινοῦ
NOTE
(c) Hanc septimam catechesin primus Grece ex codice Lipsiensi edidit Jo. Immanuel Mullerus in Dissert. Lipsie 1722, 4, vulgata de Studio, co- nobio CPolitano, pag. 33-36.
(d) Livineius : infelicis Cypriani. De Euprepiano heo in catechesi 'l'heodorl : Οὐχ ἠχούσατε, τί πέ- πονθεν ὁ ἐλεεινὸς Εὐπρεπιανός ; dott γὰρ ἡμῖν &v- ηὐγγέλη ὅτι τέθνηχε, Kal τέθνηχε, φεῦ τῆς ἐμῆς ταλαι- πώρίας οὐ πρόσχαιρον, ἀλλὰ τὸν αἰώνιον, θάνατον συμπλαχεὶς, τῇ Εὑᾳ xai ταύτῃ τὸν βίον ἀποῤῥέξας. "Q τί πέπονθεν ὁ τάλας, "love ὅπως πρότερον ηὐχε: ὁ λύχνος ὑπὲρ χεφαλῆς αὐτοῦ, τῆς τε εὐπιστίας καὶ
εὐδρομίας. Οὐχὶ συναπεχλείσθη μοι πάλα: ὁμογολη- τιχῶς ; οὐχ εἷς οἰχονόμου προήχθη βαθμὸν ἐν τῷ σαχχουδίωνι ; οὐκ ἐπὶ τῇ παρούσῃ ὁμολογίᾳ ἀπεδύ- σατο πρὸς ἀγῶνας δὶς μαστιχθεὶς χαὶ ἐνεγκὼν &oi- στα ; εἶτά τι ἔχων ὡς οἰχονόμος τὸ γλωσσόχομον τοῦ μοναστηρίου, xai τὰ tv αὐτῷ βαλλόμενα θελ- χθεὶς τῷ γρυσίῳ χαὶ περιπαρεὶς τῇ φιλαργυρίᾳ xa- τὰ τὸν ᾿Ιούδαν, ποοὔύδωχεν, οἴμοι, τὸν Χριστόν " τοῦ- τὸ μὲν ἀπρδυσάμενος τὸ τῆς παρθενίας ἐπάγγελμα, τοῦτο δὲ Γιεζιχῶς ὠνησάμενος ἀγροὺς χαὶ ἀμπελῶ- νᾶς elc.
d NOTITIA. — SERMONUM CATECHETICORUM INDEX.
ὑξηχόου, xai ὑποταχτιχοῦ ἀληθὴς νηστεία ἐστιν ἡ À subditi verum jejunium sit proprie voluntatis ex-
ixxoxi, τοῦ οἰκείου θελήματος, ιθ΄, Τῇ Κυριαχῇ τῆς Τοροϑᾶγού. |
| LIV [20]. Ἐπὶ νηστείας xal ἀπαθείας, ῥηθεῖσα ἐν ἀρχῇ τῶν νηστειῶν, x. Τῇ δ᾽ τῆς πρώτης ἐδδο- ἦδος.
LY [24]. Περὶ τοῦ χαταχοσμεῖν τὴν ἄφθαρτον ἡμῶν οἰκῖσν οτὰ τῆς τῶν ἀρετῶν ἀναλήψεως, κα΄. Τῇ Παρασ- χκευῇ τῆς προτέρας ἑδδομάδος.
[23} ἈΑόγος παραινετιχὸς εἷς τὴν εἴσοδον τῆς iru. τεσσαραχοστῆς, xal περὶ τῆς δευτέρας map. οῃσίας, xB. Τῷ Σαδδάτῳ τῆς προτέρας ἑἐδδο-
Lv [23]. Περὶ τοῦ μὴ ὑπὲρ δόναμιν ἐχτείνεσθαι ἐμᾶς ἐν τοῖς κατὰ Θεὸν σπουδάσμασι, xal τοῦ διατρέ-
cisio sive abnegatio. rum.
20. De jejunio abstinentiaque eupiditatum. Initio jejunii, die quarta primz hebdomadis. Quadrage- sima.
21. Incorruptibilem domum nostram, animum, virtutum studio exornandam. Parasceve prima heb- domadis jejunii.
22. Sermo adhortatorius sub iogressum Quadra- gesimm, et de secundo Christi adventu. Sabbato prima hebdomadis.
Die dominica Tyrophagio-
23. Ne supra vires in divinis studiis animum intendamus, pascamus tamen illum spirituali-
φεῖν τὴν ψυχὴν ἐν τοῖς πνευματιχοῖς θεωρήμασιν, xy'. B bus doctrinis. Dominica prima hebdomadis jeju-
Tj Κυριαχᾷ τῆς πρώτης ἑδδομάδος, Lv [24]. Περὶ τοῦ φυλάττειν τὴν ψυχὴν ἀπὸ τῶν φϑοροποιῶν παθῶν, χδ΄, Τῇ δ᾽ τῆς β’ ἑόδο-
e. LVIII [25]. Περὶ ὁμονοίας xal ἀγάπης, xal τοῦ ὑξοῖσχι γενναίως τὰ ἐπίπονα τῆς ἀρετῆς, ὑπὲρ τος τυχεῖν βασιλείαν οὐρανῶν, κε’, Τῇ Παρασχευῇ τῆς β΄ ἱδδομάδος.
LIX [26]. Περὶ τοῦ ἡπίως xal ἐὐμαρῶς διανύειν ἡμᾶς τὰς ἡμέρας τῶν νηστειῶν ἐπ’ ἐλπίδι τῆς ἀτελευτήτου ζωῆς, xq. Τῇ Κυριαχῇ τῆς β΄ i69o- piooc. .
LX [27]. Βερὲ τῆς ἐνθένδε ἀθρόας μεταχωρήσεως, xal διδασχαλία περὶ τοῦ ἀσφαλῶς τηρεῖν τὰς ἑαυτῶν αἰσθήσεις, χαὶ τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν ἀτόπων ἐπιθυμιῶν, x». Τῇ δ᾽ τῆς y' ἑδδομαδος.
LXI [28]. "Oc: οὐ δεῖ ὑποδάλλειν ἡμᾶς ἑαυτοὺς ἐν τοῖς πειρασμοῖς, xal περὶ νηστείας, x»'. Τῇ Παρα- πιεῖ, τῆς τρίτης ἑδδομάδος.
LX! [29]. Ἱστοριχὴ «tpi τῶν ἀναιρεθέντων ἐν Βουλγαρίᾳ Χριστιανῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ τεσσαρακοστῇ, χϑ΄. Τὴ Κυριαχῇ τῆς τρίτης ἑύδομάδος, |
LXVI. (30. Ὅτι τὸ Πάσχα τοῦτο τύπος ἐστὶ πρὸς τὸ μέλλον καὶ αἰώνιον Πάσχα, xzl περὶ ὑπομονῆς xai ἀνδρείας, λ΄. Τῇ δ᾽ τῆς μέσης ἑδδομάδος. ΧΥῚΙ. [31]. “Ὅτι ἐν τῇ νεχρώσει τῶν παθῶν, καὶ τῇ ἀναστάσει τῶν ἀρετῶν τοῦτό ἐστι τὸ χαθεχάστην ἑορτάζειν καὶ πασχάζειν Ἐν Κυρίῳ τῷ Θεῷ, λα΄ Τῇ Παρασχευῇ τῆς μέσης ἑδδομάδος.
CXXXV [32]. Περὲ τοῦ μεσάοματος τῆς ἁγίας
nii. 24. De animo corruptelis affectuum servando. Die quarta hebdomadis secunda.
25. De concordia et amore, ferendisque generose virtutis laboribus pro regno celesti assequendo. Parasceve hebdomadis secunda.
926. De transigendo suaviter οἱ lete jejunio, per spem sterne vite. Dominica secundae hebdoma-
dis jejunii.
27. De repentino hino abscessu, et doctrina de sensibus animoque accurate custodiendis ἃ fce- dis libidinibus. Die quaría lertize hebdomadis jeju- nit.
28. Non esse committendum, ut nosmet ipsi nos tentationibus objiciamus; et de jejunio. Parasceve hebdomadis terti.
99. Narratio de Christianisper Bulgariam in san- ota Quadragesima ob esum carnis peremptis. Domi- nica tertie hebdomadis.
30. Pascha hoc simulacrum esse futuri et eterni paschatis : deque patientia ac fortitudine. Quarta die medizg hebdomadis jejunii.
21. Vitiis mori ac virtutibus reviviscere, id de- mum esse ferias celebrare quotidie, Dominoque Deo pasoha agitare. Parasceve medi hebdomadis.
22. De media sancta quadrageeima, et ad exeroi-
τπσσαραχοστῆς, xil προθυμοποίησις πρὸς τὸ ἑξῆς D tationem porro continuandam exstimulatio. Domi-
τῆς ἀσχήσεως, λβ΄. Τῇ Κυριαχῇ τῆς τετάρτης ἰδδομάδος (e). ul LXX [33] Ὅτι οἱ ἐν θλίψεσι καὶ στενοχωρίαις τὸν βίον διαμείψαντες ἀλύπου τινὸς χαὶ ἀῤῥήτου
NOTE.
Ps Cat codd. Gr. Nanian. pag. 04, n. 58. H In hae catechesi Theodorus . Platonis facit metionem his verbis : Ὁ μέγας Πρόδρομος, ob μιμητὴς ἠξιώθη γενέσθαι ἐν τῷ ἐλεγμῷ τοῦ μοι- perros βασιλέως Πλάτων, ὁ ὅσιος πατὴρ ἡμῶν, οὐ δὲ τὴν μνήμην σήμερον ἑορτάζειν ἀξιώμεθα. Mox myehiturin Alexandrum quemdam presbyterum( ἢ: ψιζόμενον εἷς ἱερέα.) Iconomaohis faventiorem, "He
nica quariz hebdomadis.
33. (f) Qui in erumnis ac miseriis vitam trans- egere, eos inoredibili alienaque ἃ doloribus
γὰρ πάντως ἠκούσατε τί πέπραχεν ᾿Αλέξανδρος ὁ δύσ- τηνος. Ἐξηρνήσατο xai τὴν ὑποταγὴν, xai τὴν ὁμ.- ληγίαν. Καὶ πόθεν τοῦτο πέπονθεν, ἀλλ᾽ fj Ex τοὺ εἶναι αὐτὸν μεμονωμένον, ὃ πολλάχις ἐγκαλῶ τοῖς ἐμονωμένοις, ix τοῦ φιλάργυρος γενέσθαι κατὰ τὸν Ιοὐδαν. ᾿Αμφότεροι οὖν προέδωχαν τὸν Κύριον τῆς δόξης, ὁ μὲν τοῖς Ἰουδαίοις, ὁ δὲ τοῖς ópóppoct τῶν Ἰουδαίων Εἰχονομάχοις.
2 S. THEODORUS STUDITA. 28
volutapte frui. dis.
34. De abstinentia non 8 oibis modo, sed etiam a pravis affectibus. Dicía in quadragesima quinta quinta hebdomadis die. |
35. Quod omne genus oruciatuum ferre debemus Domini ac sanctorum imitatione. Parasceve quinte hebdomadis.
36. De continentia et humilitate. Sabbato aca- ihisli quinta jejunii hebdomade, (h) ubi hymnus a populo per noctem stante sine. sessione canitur.
37. Oporterenos semper renovari ad anteriora per iacurrentium visibilium et invisibilium tenta- tionum tolerantiam. Dominica quintae hebdomadis.
38. De constitutione jejuniorum, et doctrina ante B
apertionem monasterii, Quarta die hebdomadis ante Dominicam in Palmis.
39. Cavendum nobis esse a diaboli vafritie, οἱ de eo, quod non fas sit exorbitare, aut & cctu se- gregem oberrare. Parasceve ante Dominicam in Palmis.
40. Quod non oportet post elapsam sacram qua- dragesimam negligentes esse, ne virtutes ! partas amittamus. De festo item Palmarum, et Servato- ris nostri passione. Sabbalo Lazari.
A1. Deoptimo vite instituto. Dicta ἐπ Dominica Palmarum.
42. De salutifera Christi passione, deque'humili- tate et patientia. Die quaria magna et sanct? hebdo- madis.
43. De salutifera passione, et de concordia. Die quinta hebdomadis sancte magnaque.
44. De Domini nostri Jesu Christi passione. In sancta et magna Parasceve.
Mense. Septembri, in. principium. indictionis. Cum Deo, menologit initium. 45. De inexsuperabili Dei benificio, et de amore erga eum, odioque diaboli, et de humilitate. Di- cla sub anni initium.
46. Ne vitiorum spinas atque tribulos colligamus, sed virtutis botros fruetificemus. Eodem mense, in vindemiam. .
4T. Ne In fada vitia precipites nos agamus, .neve voluptatem *jucundam arbitremur. Ejusdem mentis die XIV, in Exaltatione venerande crucis.
48. De spirituali semente, et de vigilando in divi- nis rebus meditandis. Ejusdem mensis die XXIV in sementem.
Quarta die quinta hebdoma- À ἡδονῆς ἀπολαύουσιν, λζ΄. Τῇ τετράδι τῆς ε΄ ἑδδο-
μᾶδος.
[34]. Περὶ ἐγχρατείας οὐ μόνον τροφῶν, ἀλλὰ χαὶ τῶν παθῶν. ῬῬηθεῖσχ ἐν τῇ ἁγίᾳ τεσσαραχοστῷ, λδ΄. Τῇ € τῆς ε΄ ξόδομάδος.
LXX [35]. Περὶ τοῦ ὑποῖσαι ἡμᾶς πᾶσαν βάσανον χατὰ μίμησιν τοῦ τε Χριστοῦ χαὶ τῶν ἁγίων, λη΄. Τῇ Παρασχευῇ τῆς & ἑδδομάδος (9).
[36] Περὶ ἐγχρατείας xal ταπεινοφροσύνης, λε', Τῇ Σαδθάτῳ ἀκαθίστου.
LXVIII [37]. Ὅτι δεῖ ἡμᾶς ἀεὶ ἀναχαινίζεσθαι ἐπὶ τὰ πρόσω δ'᾽ι᾽ ὑπομονῆς των προσπιπτόντων ἡμῖν ὁρωμένων τε xal ἀοράτων πειρασμῶν, λγ΄. Τῇ Κυριαχῇ τῆς € ἑδδομάδος.
[38]. Περὶ τῆς χαταστάσεως τῶν νηστειῶν, καὶ διδασχαλία πρὸ τῆς ἀνοίξεως τοῦ μοναστηρίου, λε΄. Τῇ 9' τῶν Βαΐων.
LXXI [39]. Ὅτι δεῖ φυλάττειν ἑαυτοὺς ἀπὸ τῆς τοῦ διαδόλου πανουργίας, xal περὶ τοῦ μὴ ἀφιδιάζειν, λθ᾽, Τῇ Παρασχευῇ τῶν Βαΐων.
[40]. Ὅτι οὐ χρὴ ἀμελῶς διακεῖσθαι ἡμᾶς μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς ἁγίας τεσσαραχοστῆς, ὡς ἂν μὴ ἀπολέσωμεν τὰς προδιηνυσμένας ἡμῖν ἀρετὰς, χαὶ περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν Βαΐων, χαὶ τοῦ πάθους τοῦ Σωτῆρος. μ΄. Τῷ Σαδδάτῳ τοῦ Λαζάρου.
[41]. Περὶ τῆς χρατίστης διαγωγῆς ἡμῶν, ῥηθεῖσα ἐν τῇ ἑδδομαδι τῶν Βαίων, μα΄, Τῇ Κυριαχῇ τῶν Βαΐων.
LXXII [49]. Περὶ τοῦ σωτηρίου πάτους, καὶ διδα- σχαλίχ περὶ ταπεινοφροσύνης, xal ὑπομονῆς, μβ΄. Tn ἁγίᾳ xal μεγάλῃ δ΄.
[43]. Περὶ τοῦ σωτηρίοο πάθους, καὶ περὶ ὁμονοίας, "γ΄. Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ e.
LXXIII. [44]. Περὶ τοῦ πάθους τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μδ΄, Τῇ ἁγίᾳ xal μεγάλῃ Παρα- σχευῇ. , Μηνὶ Σεπτεμύρίῳ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἱνδικτίωνος.
᾿Αρχὴ σὺν Θεῷ τοῦ μηνολογίου.
XXIV [45]. Περὶ τῆς ἀνυπερόλήτου δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ, καὶ τῆς εἷς αὐτὸν ἀγάπης, καὶ μίσους τοῦ διαδόλου, xai περὶ ταπεινοφροσύνης. ᾽Ρηθεῖσα iv ἀρχῇ τοῦ ἐνιάυτοῦ, με΄,
XXV [46]. Περὶ τοῦ μὴ εἰσφέρειν ἀκάνθας xai τριθόλους παθῶν, ἀλλὰ καρποφορεῖν τοὺς τῆς, -ἀρετῆς βότρυας, μς΄. Μηνὶ τῷ αὐτῷ εἰς τὸν τρυγητόν.
XXVl [47]. Περὶ τοῦ μὴ κατάγειν ἑαυτοὺς εἴς πάθη ἀτιμίας, μηδὲ ἡγεῖσθαι, ἡδεῖαν εἶναι τὴν ἡδονήν, μζ΄. Μηνὶ τῷ αὐτῷ ιδ΄, τῇ ὑψώσει τοῦ τιμίου σταυροῦ.
XXVII [48]. Περὶ τοῦ πνευματικοῦ σπόρου, xai τοῦ ἀγρυπνεὶν ἐν ταῖς θείαις μελέταις, μη΄. Μηνὶ τῷ αὑτῷ χς΄, εἰς τὸν σπόρον.
NOTE.
() V. Cat. codd. Nanian. I. c. Hanr. (h Vide Cangium in ᾿Αχάθιστος, οἱ Lambec. III,
p. 126, 150 [p. 323, not. 1 οἱ 370. Kollar. et hujus not.]; VIII, p. 53 seq. [p. 114, Eoll.]
NOTITIA. — SERMONUM CATECHETICORUM INDEX.
30
XXVIII (49). Περὶ πίστεως, καὶ τοῦ μὴ εἰκῆ xal A. — 49. De fide, neve temere ac sine fruge vitam con-
μάτην δαπανᾷν τὴν ζωὴν ἡμῶν, xai ὅτι ὄναρ xal σχιά εἰσι τὰ παρόντα πρὸς τὰ μέλλοντα, μθ΄. Μηνὶ ᾿οχτωδρίῳ G", εἷς τὸν σπόρον.
XXX [50]. Περὶ τῆς ἀφάτου χηδεμονίας τοῦ Δεσ- πότου Χριστοῦ, xal ἀσφαλείας τοῦ χατὰ Θεὸν ἡμῶν βίου, ν΄. Μηνὶ Νεομδρίῳ G", εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου Παύλου τοῦ ὁμολογητοῦ.
XXXI (51]. Περὶ τῆς μελλούσης χρίσεως, xal ὅτι 6 παρὼν διωγμὸς, οἷς μὲν ὕλη ἀρετῆς χαθέστηχεν, οἷς δὲ χαχίας, να΄. Μηνὶ τῷ αὐτῷ ια΄, εἰς τὴν μνή- μὴν τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν χαὶ ὁμολογητοῦ θεο- δώρου τοῦ Στουδείτου,
sumamus : etumbram esse ac somnium presen- tia “δὰ futura. Mense Oclobri, die sexta, in se- mentem.
50. De immenso Christi Domini in nos studio, viteque sscuritate divine atque inculpate. Die VI Novembris, in memoriam 8. Pauli (i) confesso- ris.
51. De judicio futuro ; et quod presens persecu- tio aliis materia sit virtutis, aliis scelerum. Ejusdem mensis die X1 in. memoriam sancli Patris nostri el confessoris Theodori Srudile (j).
Hucusque homilias ipsas exhibet ms. codex.
(52] Ὅτι ὑπομένουσιν ἡμῖν ἐν τῇ μαρτυριχῇ ὅπο- ταγῇ ἀποληψώμεθα τὰ αἰώνια γέρα, νβ΄.
XXXII [53]. Περὶ τῶν Γενεθλίων τοῦ Σωτῆρος, χαὶ τοῦ εὐτόνως ἔχεσθαι τῆς ἀσχητικῆς ἡμῶν ζωῆς, νγ΄.
[54]. Ὅτι δεῖ ἡμᾶς τὴν τῶν νηπίων μιμεῖσθαι ἀφελότητα, διὰ τὸν δι᾽ ἡμᾶς νηπιάσαντα Χριστόν, νδ΄,
XXXIV [55] Περὶ τῆς ἐνταῦθα ἀποδιώσεως, xal τῆς ἔν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν χαταπαύσεως, νε΄.
XXXV [56]. Περὶ παρθενίας, xal τῆς ἀναχλήσεως τοῦ ἀδελφοῦ Μέμνονος, νζ΄.
[57] Περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν ἁγίων Θεοφανίων, νζ΄. XXXVII [58]. Ὅτι οὐ δεῖ ἑορτάζειν ἐν χραιπάλαις, xal μέθαις, καὶ περὶ μνήμης θανάτου, νη΄.
XXXVI [59]. Περὶ τοῦ ἐρηρεισμένους εἶναι τῇ Ἱμολογίᾳ ἡμῶν, καὶ πεοὶ τῆς χοιμήσεως τοῦ ἀδελ-
oU Θεοδούλου, ῥηθεῖσα ἀνὰ μεταξὺ τῶν ἑορτῶν, C
νθ΄, XXXVII (60]. Περὶ εὐεργεσίας Θεοῦ, καὶ ἀναγωγῆς τοῦ θεολήπτου xai ὡραίου ἡ μῶν βίου, £'.
XXXVIII [61]. ᾿Επὶ τοῦ μιμεῖσθαι τοὺς βίους τῶν Πατέρων, xai ἐμμένειν ἡμᾶς ἐν d ἐχλήθημην παρὰ τῷ Θεῷ, ξα΄. .
ΧΧΧΙΧ [62]. Ὅτι δεῖ ζηλοῦν τοὺς βίους τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ξβ΄.
XL [61]. Μερὶ τοῦ πολιτεύεσθαι ἡμᾶς ἐν χαινότητι ζωῆς, καθως διὰ τοῦ dylou σχήματος ἐπηγγέλμεθα, 2d XLI [64]. Ὅτι οὐδὲν τῶν ἐν ἀνθρώποις μαχάριον, πλὴν τῆς ἀρετῆς, Αὐτὴ γὰρ μόνη ἀξία μαχαρισμοῦ,
52. Quod martyrii subjectionem perpessi eterne premia relaturi sumus.
53. De Natali die Servatoris, 86 de constanter retinenda vita nostra ascelica sive monastica.
54. Quod infantum oportet simplicitatem imitari propter Christum, qui nostri causa infans factus est.
55. De discessu ex hao vita, regnique coelestis requie.
56. De virginitate ac fratris Memnonis ἃ frugem reditu. (Addit Livineius etiam in D. Basilii meme- riam.)
57. De festo sacrorum Theophaniorum.
58. Nequaquam feriandum in crapula el ebrie- tate, et de recordatione mortis. Post diem Lumi- num.
59. Ut in confessione nostra abeunda constan- tes simus, et de dormitione fratris Theoduli, dicta mediis festis.
60. De divina benignitate, et de vita ineunda Deo digna et pulchra. (Addit Livineius : In .S Anto- nium et martyrem Thaddzum.)
61. De Patrum imitandis vitis, οἱ quod manere debemus in 60, in quo divinitus vocati sumus.
62. Sanctorum nostrorum Patrum vitas imitandas
nobis esse (A). 63. De eo quod in vite novitate ambulare debe-
mus, Sicut sacro habilu sumus professi,
64. Nihil beatum esse in rebus humanis preter virtutem,quee 8018 beatitudinis elogio digna est. (Ad-
di t Livineius : in CAysostomi et Ephrzemi memoriam.)
NOTE.
(i) In hac Catechesi sancti Pauli confessoris .meminit his verbis: Ὥσπερ xai ὁ νῦν εὐφι μηθεὶς Παῦλος ὁ μακάριος ὁμολογητὴς, o9 ὅσα xai ἡλίκα τὰ ἔπαθλα, καὶ οἱ ἀγῶνες ἐκ μιχροῦ ἠκούσαμεν, οὖς xai ἡμεῖς μιμούμενοι etc.
(j) Ipse nempe Theodorus de se ita statim in li- mine hujus sermonis sive catecheseos : ᾿Αδελφοὶ xal πατέρες, ἠσθένησα, xal πάλιν εὐχαῖς ὑμῶν dva- κέχλημαι. ᾿Αλλ’ ἕως πότε μέλλομεν ἔρχεσθαι ἐπὶ τὸ πάλιν ; ἐλεύσεται δὴ πάντως ἡ ἐπιθανάσιος ἡμέρα,
ὅτε οὐχ ἔξει χώραν τὸ πάλιν, χωρίζουσά με ἀφ᾽ ὁμῶν xai παραπέμπουσα ix τῶν ἐνθένδε, Οὐ μὴν διὰ τοῦτο λογιστέον ὀρφανίαν eto. Constat autem, apud Grecos monachos inter offlcia sacra frequentatam lectionem catecheseon Theodori, stantibus et au- scultantibus fratribus,prelegente eas publice ecole- irr ut notavit Allatius, De Dominicis Greco- rum, ὃ 9.
(k) V. Lambec. III, p. 479 seq. Koll. supra ad scripta Theodori Stud. 11, 20. HARL.
- ἐλ
31 S. THEODORUS STUDITA. 32 65. De Patrum contemplanda vita, ut eorum re- ἃ — XLII [65]. Περὶ τοῦ ἀναθεωρεῖν ἡμᾶς τοὺς βίους
cte facta emulemur.
66. Quod passiones Domini imitari debeamus. (Addit Livineius : in SS. quadraginta martyres.)
67. De Domini nostri Jesu Christi incarnatione, et festis spiritualiter obeundis. Dicla die Annun- tiationis.
68. De virginitate. In Annuntiationem secunda.
60. De affectuum pravorum mortificatione, et de messe spirituali.
70. De vita obeunda divina, neve ad tentationes trepidemus. (Addit Livineius : Post sancti Theodori Stratelati memoriam.)
τῶν Πατέρων, πρὸς τὸ ζηλοῦν τὰ τούτων xatopÜo- ματα, ξε΄.
LXII [86]. Περὶ τοῦ μιμεῖσθαι ἡμᾶς τὰ τοῦ Ko- ρίου παθήματα, EG".
LXIV [67]. Περὶ τῆς ἐνσάρχου οἰχονομίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, xai ὅτι δεῖ πνευματι- χῶς ἑορτάζειν. Ῥηθεῖσχ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ εὐαγγε- λισμοῦ, ξζ΄.
LXV [68]. Περὶ παρθενίας, ξη΄.
XVI [60] Περὶ νεχρώσεως τῶν παθῶν, xai πνευ-- ματικοῦ θερισμοῦ, ξθ΄,
ΧΙΝ [70]. Περὶ τῆς ἐνθέου ἡμῶν πολιτείας, καὶ
τοῦ μὴ ὑποπτήσσειν Ev τοῖς πειρασμοῖς, ο΄,
71. De spirituali messe, continuaque Christi fa- p XVII [71]. Περὶ τοῦ πνευματιχοῦ θερισμοῦ, xai
mulorum exercitatione.
72. Dogmatica de sanctarum imaginum oulta et adoratione.
73. De patientia, et iis qui renuntiatum veniunt admittendis. Pos& SS. apostolorum quadragesi- mam.
74. De negligendis, que in hao vita sunt jucun- da, bonisque ambiendis perennibus.
15. Oportere nos animi pulchritudinem atque ve- nustatem sine macula tueri, deque poenitentia. In Transfigurationem.,
76. De spirituali que hio agitur celebritate, re- gnoque acquirendo colesti, In S. Deiparz dormi- tibnem
ΤΊ. δ obitu Joannis sanctissimi metropolitani
Chalcedonis, et quemadmodum redivivi nos in- vicem agnoscemus.
ἐπιτεταμένης ἀσχήσεως τῶν τοῦ Χριστοῦ θεραπόν- των, οα΄.
XV [72]. Δογματικὴ (D) περὶ τιμῆς καὶ mpocxo- νήσεως τῶν ἁγίων εἰκόνων, op.
XIX [73]. Περὶ ὑπομονῆς, xai τοῦ προσίεσθαι τοὺς ἐρχομένους πρὸς ἀποταγάς, ογ΄.
XVIII [14]. Περὶ ἀπροσπαθείας τῶν τῇδε ἡδέων, xxl ἐφέσεως τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, οδ΄.
ΧΧ [15]. Ὅτι δεῖ φυλάττειν ἡμᾶς τὸ κάλλος τῆς ψυχῆς, καὶ τὴν ὡραιότητα ἀχηλίδωτον, καὶ περὶ μετανοίας, οε΄,
XXIII [16]. Περὶ τῆς ἐνταῦθα πνευματιχῆς παν- ηγύρεως, xxl ἐντεύξεως τῆς βασιλείας τῶν obpa- νῶν, οζ΄.
XXII [77]. Περὶ τῆς κοιμήσεως Ἰωάννου τοῦ ἀγιω- τάτου μητροπολίτου Καλχηδόνος, καὶ ὅτι γνωριοῦμεν ἀλλήλους ἐν τῇ παλιγγενεσίᾳ, οζ΄.
Secunda pars Sermonum.
Dociring.
78. Doctrina de pace. Dominica 1.
79. Oportere vitam nostram in Dei reverentia et amore transfigure, deque obitu fratris Eudocimi. Dominica Il.
80. De mortis recordatione, deque vite peracte defensione ad horrendum tribunal. Dominica III.
81. De mortis recordatione, in quo et de obitu Michaelis, sanctissimi metropolitani Synadensis.
82. Ne quid in fratres per favorem obeatur, aut cconomo, aut quovis alio in officio sibi credito, sed benevole et &mice, quo semper laudetur Deus.
83. Fretrum tumultuatorum reprehensio, aemo- nitoria doctrina de modestia.
Διδασχαλίαι.
ΧΙ [78]. Διδασκαλία περὶ εἰρήνης, α΄. .
ΧΙ [79]. Ὅτι χρὴ μετ᾽ αἰδους xal ἀγάπης Θεοῦ διαμείδειν τὸν βίον ἡμῶν, καὶ περὶ τῆς χοιμήσεως τοῦ ἀδελφοῦ Εὐδοκίμου, β΄.
XIH [80]. Περὶ μνήμης θανάτου, καὶ ἀπολογίας τῶν βεδιωμένων ἡμῖν ἐπὶ τοῦ φοδεροῦ χριτηρίου, Y.
XXI [81]. Περὶ μνήμης θανάτου" iv ᾧ xai περὶ τῆς κοιμήσεως Μιχαὴλ τοῦ ἀγιωτάτου μητροπολίτου Συνάδων, δ΄. | al
XLIV [85]. Περὶ τοῦ μὴ κατὰ πρόσχλησιν “ποιεῖν τι πρὸς τὴν ἀδελφότητα;,. τόν τε οἰκονόμον, καὶ εἴ τινα ἄλλον ἐν ταῖς ἐμπιστευθείσαις αὐτοῖς διακονίαις, ἀλλὰ συμπαθῶς καὶ φιλαδέλφως, ὡς ἂν δοξάζοιτο θεός, ε΄.
XLV. [83] Περὶ ἀδελφῶν ἀταχτησάντων ἐπι- τίμησις, καὶ διδασκαλία παραινετικὴ περὶ εὐτα-
ξίας, ζ΄.
NOTE.
(ἢ Hic sermo sub Jo. Damasceni - nomipe prodiit Grtese et Lat. in editione Damasceni Basileensi ; ἰῇ ὁ Rie Eua QoOLMMGa.
ἃ. 1976, fol., p. 801..0- 1.05 -
Q3 ΡΨ τ 7
23 NOTITIA. — SERMONUM
ILVI [8A]. Περὶ εἰρήνης xal. πραότητος, ἐπιειχείας zz: παρθενείας͵ ζ΄.
XLVH [85]. Ὅτι οὐ δεῖ ἐξν τοὺς πονηροὺς λογι- σμοὺς ἐγχρονίζειν ἐν ἡμῖν, καὶ περὶ τοῦ μὴ τύ- πῖῖῖνν, τ΄.
XLVIII [86]. Περὶ ὑπακοῆς, ὁμονοίας, καὶ εἰρή- νῃς, V.
LXXIV [87]. Κατὰ Μιχαὴλ τοῦ ἀσεδῶς βεῦὔασιλευ- τὗτος, κατά τε τὴν ἐνδιάστροφον πίστιν. . xal τοῦ a9 ξενοπαθεῖν ἡμᾶς ἐν τοῖς πειρασμοῖς, (΄.
LXXV :88) “Ὅτι χρὴ ἀπαῤῥησιάστους εἶναι τοὺς χατὰ Θεὸν ἑλομένους ζῆν " xal περὶ τοῦ εὐχαρίστως zizt:» τὰ ἐπώδυνα, ἀποσγοποῦντας πρὸς τὴν μέλλου- zzv μισθσποδοσίαν, ια΄.
LXXVI [89]. Περὶ μνήμης θανάτου, καὶ τοῦ μισεῖν χύταον, χαὶ τὰ τοῦ χόσμου, ιβ. ᾿
LXXVII [90]. Περὶ τῆς ἀληθινῆς xai ἀνοθεύτου ὑποταγῆς καὶ ὁμονοίας ἡμῶν, xxl τοῦ φυλάττειν τὰς lis; ἐντολάς, ιγ΄.
LXXVIII [91]. Περὶ τοῦ νουνεχῶς ἀχούειν τῶν θείων Γραφῶν, ιδ΄.
LXXIX [995]. Ὅτι οὐ χρὴ ἀθυμεῖν, ἀλλὰ ἀνδρίζε- 56: εἰς τὸ ἔσγον, εἰς ὃ χέχληχε ἡμᾶς ὁ Θεός; ιε΄.
LXXX [93]. Διδασχαλία περὶ πίστεως, ις΄.
LXXXI [94], Περὶ ἀγάπης τοῦ χαθηγουμένου, xai τοῦ μὴ ἀσχολεῖσθαι ἐν τοῖς ματαίοις τοὺ βίου, ἀλλ᾽ ἐσεχτείνεσθαι πρὸς τὰ χρείττονα, ιζ΄.
LXXXIII (95]. Περὶ τοῦ χαθαίρειν ἑαυτοὺς ἀπὸ Ξευτὸς μολυσμοῦ διὰ τῆς θεοδωρήτου μετανοίας, ιη΄,
ἸΧΤΥΧΠΠ [96]. Εὐχαριστήριος ἐπὶ τὸ ἱκανῶς ξενί- Te» ἡμᾶς τοὺς παρχδάλλοντας ἀδελφοὺς ἡμῶν, ιθ΄,
LXXXIV [97]. Ὅτι οὐ χρὴ διδόναι ἀφορμὴν τοῖς ζυτοῦσιν ἀφορμὴν, καὶ περὶ τοῦ ἀγωνίζεσθαι χατὰ τῶν Ξιϑῶν, χ΄.
LXXXV [98]. Διδασκαλία περὶ τοῦ φυγεῖν τὴν ὀλεϑοίπν ἔδονήν, χα΄.
LXXXVI [99]. Περὶ εὐχαριστίας, καὶ τοῦ μὴ ὀκλά- vt:v ἐν τοῖς ξειρασμοῖς, xp'.
LXXXVII [100]. Περὲ τῆς ἀχτημοσύνης, xai τοῦ μὴ μεμονωμένως ζῶν, χγ΄.
LXXXVIHI (401]. Περὶ μνήμης θανάτου, κδ΄.
LXXXIX 5102]. Ὅτι δεῖ μετὰ πάσης προθυμίας, χαὶ προχιρέσεως κατεργάζεσθαι τὴν σωτηρίαν ἡμῶν, u. XC [103]. Ὅτι οὐ δεῖ ἀνοίγειν θύραν τῷ διαδόλῳ td τῆς παραδοχῆς τῶν πονηρῶν ἐνθυμήσεων, χς΄.
XCI [104]. Hepi νοῦ προθύμως ἀντιπαρατάττεσθαι τὸν τόλεμον τῶν ἀλιτηρίων δαιμόνων, χζ΄.
ΟῚ [105]. Ὅτι οὐ δεῖ διαλογίζεσθαι ἡμᾶς ἐν τῇ τιρατέσει τοῦ διωγμοῦ, ἀλλ᾽ ἐπὶ Θεὸν ἀναφέρειν τὸν λόγον, κη΄.
XCIII [106]. Περὶ τῶν ἐν ταῖς ἡδοναῖς τῆς σαρχὸς ἐρευνθίντων, xal αὖθις διὰ μετανοίας ἀνάχληθέν-
“, x9,
[πὴ laelusa ex suo codice addidit Livineius.
CATECHETICORUM INDEX. 34
A 84.De pace ac mansuetudine, comitateque et virginitate, 85. Permittendum non esse ut prave cogitatio- nes in nobis resideant; ac de non percutiendo.
86. De obedientia et concordia atque pace.
87. In Michaelem imperio impie functum, tum per fidem corruptam [quam (m) nefarie inductam conjugem] : et ne in tentationibus consternemur.
88. Licentia non debere abuti qui Christianam ineunt vitam ; et letandum esse in adversis, pre- miaque futura intuenda.
89. De mortis recordatione, odioque mundi ac p erum mundanarum. 90. De vera ac sincera obedientia et concordia (n) preceptorumque Dei observandorum studio.
91. De audiendo serio et attente Dei verbo.
92. Nequaquam despondendum animum, quin potius fortiter obeundum, ad quod divinitus vocati sumus, opus.
93. Doctrina de fide.
94. De amore erga prepositum, neve in vite ineptiis ocoupemur,sed iu melius provehamur.
93. Operam dandam, ut ab omni labe purgemur per penitentiam quam Dei munere consequamur. 96. Gratiarum actoria quod fratres adventantes
C domo excipere bene possumus.
97. Nequaquam occasionem quzerentibus pre- bendam, deque ineundo cum pravis affectibus con- flietu.
98. Doctrina de noxia fugienda voluptate.
99. De gratiarum aotione, neve in tentatione va- cillemus.
100. Ne possessiones comparemus, neve solitarii degamus.
101. De mortie recordatione.
102. Omni studio et alacritate salutem queren- dam esse.
103. Faciendum non esse, ut. diabolo fores ape- riamus in admittendis pravis cogitationibus.
104. De alacriter obluctando in improborum demonum conflictu.
105. Titabandum non esse in diuturnitate per- secutionis, quin potius referendam ad Deum ratio- nem.
106. De iis, qui corporis inescati voluptatibus, per ponitentiam se ad frugem recepere.
NOTE.
(^) Livineius legis ὁμολογίας, vertit enlm confessione,
25 S. THEODORUS STUDITA. 36
107. De iis que molesta credantur in vita mo- A XCIV [107].
nastica, ac sint ob spem in colis repositam valde
leta. 108. De arcto et angusto itinere, ltetoquee eterne
vites diversorio.
109. De fratris Carterii secessione, deque pace et concordia, doctrina.
110. Declinandos esse, qui poena multati rursum Bectariis accessere.
111. De obsequendo superioribus, libenterque ferenda obedientie lucta.
- Περὶ τῶν νομιζομένων δυσχε ρῶν εν τῷ χοινοδιαχῷ βίῳ, περιχαρῶν δὲ ὄντων διὰ τὴν ἀποχϑιμένην ἡμῖν ἐλπίδα ἐν τοῖς οὐρανοῖς, À'.
XCV [10S]. Περὶ τῆς στενῆς καὶ τεθλιμμένης ὁδοῦ, χαὶ τοῦ χρηστοῦ χαταλύματος τῆς αἰωνίου ζωῆς, λα΄,
XCVI [109]. Περὶ τῆς διαζεύξεως τοῦ ἀδελφοῦ Καρτερίου, καὶ διδασχαλία πεοὶ ὁμονοίας καὶ εἰρή- νης, λβ΄.
XCVID [110]. Περὶ τοῦ ὑποστέλλεσθαι ἡμᾶς ἀπὸ ἄἀποπεσόντων ἐν ἐπιτιμίοις, καὶ αὖθις προσχωρησάν- τῶν τοῖς ἑτεροδόξοις, λγ΄.
XCVIII (111). Περὶ τοῦ ὑπείκειν τῷ καθηγουμένῳ, xal τοῦ μετ᾽ εὐχαριστίας ὑποφέρειν τὰ ἔπαθλα τῆς
ὑποταγῆς, λδ',
112. Dei ἱπϑιοπάυτα timori, quo pestiferos de- αὶ ΧΟΙ͂Χ [112]. Περὶ τοῦ καθηλῶσθα: ἡμᾶς τῷ φόδῳ
monum incursus fugiamus : deque psalmodia.
113. Dirigi mentem dextre oportere ad immen- sam opiflcii divini pulchritudinem.
114. De Christi Domini incarnatione, atque apo- statis fratribus deplorandis; et doctrina, ut nos ipsi firmi ac constantes simus.
115. De vafritie callidi serpentis, ac quemadmo- dum vera humilitate viaque regia incedentes, varios dolos evadamus.
116. De divinis exeequendis preceptis, ao de justis minis in negligentes.
117. De sincero veroque amore atque obedientia erga superiores, et de horrendo justi judicis exa-
mine. 118. De expurgando ἃ peccatis aniino ac susci- piendis virtutis laboribus.
119. De vite nostre navigatione et cursu sollicite
vigilanterque regendis. 120. De morlis recordatione, neve otiosa sacra
percipiamus.
121. Veloces et alacres esse oportere ad certami- na virtutis.
122. De obitu fratris Theososti, atque obeunda D
pie sancteque vita.
123. De leta vita nostrà, neve defaligemur in adversarii lucta.
124. De tolerantia ac compunctione,
125. De supremo die et adventu Dei ac Servato- ris Jesu Christi.
126. De fide et charitate, ac de virginitate.
127. De vila monastica, et heresi presenti resise tendum.
τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸ διαφυγεῖν τὰς ψυχολέθρους ἐφόδους τῶν δαιμόνων, λε΄.
C [113] Περὶ τοῦ δεξιῶς ἀπευθύνειν τὸν γοῦν πρὸς τὰ ἄῤῥητα τῆς δημιουργίχς τοῦ Θεοῦ κάλ- λη, Aq.
CI [114]. Περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, καὶ ἀποχλαύσεως τῶν ἀποστατησάντων ἀδελ- φῶν ἡμῶν, Καὶ διδασκαλία περὶ τῆς ἑαυτῶν ἀσφα- λείας, λζ΄.
CII [115]. Περὶ τῆς πανουργίας τοῦ δολεροῦ ὄφεως, χαὶ ὅτι τῇ ἀληθεῖ ταπεινώσει xal βασιλικῆ ὁδῷ πο- ρευόμενοι διαφύγοιμεν αὐτοῦ τὰς πολυμόρφους um- χανάς, λη΄.
ΟἿΠ [116]. Περὶ τοῦ φυλάττειν τὰς θείας ivto- λᾶς, xal τῆς διχαίας ἀπειλῆς τῶν ἀμελῶς διαχειμέ- νων, λθ΄.
CIV [117]. Περὶ τῆς εἰλικρινοῦς καὶ ἀληθινῆς ἀγά- πῆς καὶ ὑποταγῆς πρὸς τὸν χαθηγούμενον, καὶ τῆς φοδερᾶς στάσεως τοῦ δικαίου χριτοῦ, μ΄.
CV [118]. Περὶ τοῦ γαθαίρειν ἑαυτοὺς ἀπὸ τῶν παθῶν, xai ἀναλαμθάνειν τοὺς τῆς ἀρετῆς πό- νους, μα΄.
CVI [119]. Περὶ τοῦ νηφαλαίως xai ἐγρηγορότως διαχυδερνᾷν τὸν πλοῦν τῆς ζωῆς ἡμῶν, μβ΄.
CVII [120]. Περὶ μνήμης θανάτου, χαὶ τοῦ μὴ ἀμελῶς διαχεῖσθαι ἐν τῇ μεταλήψει τῶν ἁγιασμά- των, μγ΄.
CVIII [121]. Περὶ τοῦ εὐχινήτους εἶναι πρὸς τὰ τῆς ἀρετῆς σχάμματα, μδ΄.
CIX [122]. Περὶ τῆς χοιμήσεως τοῦ ἀδελφοῦ Θεοσώστου, xal τοῦ εὐσεδῶς καὶ ὁσίως διαδιῶναι, με΄. 00s CX [123]. Περὶ τῆς χαροποιοῦ ἡμῶν βιοτῆς, καὶ τοῦ μὴ ἀχηδιᾷν ἐν τῇ τοῦ ἐχθροῦ πάλῃ, μς΄,
CXI [124]. Περὶ ὑπομονῆς xai χατανύξεως.
ΟΧΊΙ [425]. Περὶ τῆς τελευταίας ἡμέρας xal ἐπι- φανείας τοῦ μεγάλου θεοῦ xal Σωτῆρος ἡμῶς Ἰησοῦ Χριστοῦ, μη΄,
CXII [426]. Περὶ πίστεῶς xai ἀγάπης, καὶ παρθε- νίας, μθ΄.
CXIV [127]. Περὶ τῆς μοναδικῆς πολιτείας, xal ἀντιπαρστάξεως ἐπὶ τῆς ἤδη ἐνισταμένης αἱρέ- σεως, y'.
3i
αήπεως τοῦ ἀδελφοῦ Ἰαχώδου, xal περὶ μετα- νος, νὰ.
CXVI [129]. Περὶ τῶν ἀναχεῖοα ὁρατῶν xai ἀορά-- τῶν πειρατῶν tt χαὶ θλίψεων, xal ἐπιτεύξεως τῆς ἀσχαρίας ζωῆς, νβ΄.
CXv1I [430]. Περὶ τῆς χαταπτώσεως τοῦ ἀδελφοῦ Μέκνονος, καὶ παραγγελία περὶ τοῦ μὴ μόνους εἶναι, ὡς Xv δϑιαούγοιμεν τὰ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἐγγινόμενα iatw οΟθοροποιὰ πάθη, νγ΄.
CXVIII [131]. Περὲ ἀσφαλείας τῆς ἀχλινοῦς ὁμο- λογίας χαὶ ὑποταγῆς ἡμῶν, xal εὐτόνου προσοχῆς z1i διεγέοσεως τῶν διαχονιῶν, νδ΄.
CXIX [133]. Ὅτι ὁ ἐχζητῶν τὸν Θεὸν διὰ τῆς φυ- τχῖς τῶν θείων ἐντολῶν ἀπτόητός ἐστιν ἐν χαιρῷ ἐξῦδου ἀπὸ τῆς τῶν δαιμόνων ἐπιστασίας, xal περὶ pLuL:; θανάτου, xal ἀγάπης, νε΄.
CAX [133]. Ὅτι οὐ χρὴ τοὺς ἐσταυρωμένους τῷ χόσμῳ χεχηνέναι ἐν τοῖς ματαίοις τοῦ βίος, ἀλλὰ βελτιγσθαι πεὸς τὰ χρείττονα, vq".
CXXI [134]. Περὶ μνήμης θανάτου, xal περὶ γέ- φντὸς τίνος τιμίου τελευτῆς, νζ΄.
CXXII [135]. Πεοὶ τοῦ ἐπιμόνας καὶ εὐψύχως δου- jov τῷ Κυρίῳ, val τοῦ εὐτόνως διανύειν τὸν δρό-- μὸν τῆς ἀσχήπεως ἡ μῶν, νη΄.
CXXIH [136]. Περὶ τοῦ ἀόκνως βαίνειν εἰς τὴν Ξνυμχτιχὴν πορείαν ἡμῶν, μισεῖν τε τὰ ἡδέα τοῦ st βίου, χαὶ περὶ τῆς μαχαρίας μονῆς ἡμῶν, θ΄.
CXXIV [4137]. Περὶ τοῦ μὴ ἀνοίγειν ἡμᾶς θύραν τοῖς πάθεσιν, ἀλλ᾽ ἔξω τῶν ἀτόπων ἐπιθυμιῶν ὑπάρ- 1τιν, ξ΄,
P XY (138]. Περὶ ὑπαχοῆς, καὶ τοῦ κατὰ πί- G στεως ἐν χαῤῥίᾳ χαθχρᾷ ἐπὶ πάσῃ διαχονίᾳ προθυ- u::302:, Fa.
CXXVI [139]. "Oct δεῖ τοῖς ἐσταυρωμένοις τῷ xó- cup διὰ τῆς ἀληθινῆς ἀποταγῆς τε καὶ ὑποταγῆς Ξιριχτρῶς ἔχειν τὴν διάζευξιν τοῦ σώματος, ξβ΄.
CXXVI) [110]. Περὶ τοῦ θαρσαλέως xai ἀνδρείως ἐνϊπεασϑαὶ ποὸς τοὺς ἀναπτομένους ἀνθρωπίνους
ξειρατμούς, EY.
CXXVIII [141]. Περὶ μάτων, t2.
CXXIX [1421]. Ὅτε χρὴ δι᾽ ἐπιμόνου προσοχῆς ἀνταγωνίζεσθαι πρὸς τοὺς ἀοράτους ἐχθρούς. Καὶ
ὁποταγῆς καὶ ἐχχοπῆς θελη-
περὶ τοῦ ἐχπερυγένχι τὰς τῶν αἱρετιχῶν χοίνω- γίας, ξε᾿.
CXXX [143]. Περὲ μνήμης θανάτου, xai περὶ ἢ τυρδενίας, ἐς΄,
CXXXI [144]. Πεοὶ τῆς ἐνθέου πολιτείας, χτὶ μα- uias διαγωγῆς ἡμῶν, EC.
CXXAXII [145]. Περὶ τῆς χοιμήσεως τοῦ ἀδελφοῦ Γρηγο:ίου, χαὶ τοῦ πορεσχευάσθαι ἡμᾶς ἀεὶ πρὸς τὴν ἔξοδον, ξη΄.
CXXXIIL (146]. Περὶ τῆς σωτηροιώδους ἐξαγορεύ- we; χαὶ ὅτι χρὴ καθ᾽ ὃ ἔχχστος ἔλαθε χάρισμα Ἐπβιδόντι ἑτέροις, ξθ΄,
CXXXIV [147]. Περὶ τοῦ μὴ ξενοπαθεῖν ἐν ταῖς fi τοῦ χαθηγουμένου ἐπιπλήξεσι. Καὶ ὅτι διὰ σολλῶν θλίψεων δεῖ pc εἰσόλθεϊν εἰς τὴν Bao
λίαν τῶν οὐρανῶν, οὗ.
NOTITIA. — SERMONUM ΟΑΤΕΟΒΕΤΙΟΟΒΌΜ INDEX. CXV [4128]. Περὶ μνήμης θανάτου, καὶ τῆς xot- A
Β
38
128. De mortis memoria, obituque fratris Jacobi, ac de poenitentia.
129. De visibilibus et invisibilibus presentibus periculis 80 miseriis, vitaque adipiscenda felice.
130. De fratris Memnonis lapsu, neve solitarii vivamus, ut pestiferas noxas evadamus, que per sensus contrahuntur.
131. De integre confessionis et obedientiz tuen- da constantia, ac suis cuique muniis accurata contentione vigilique gerendis.
132. Qui divinis exsequendis preceptis Deum exquirat, nequaquam consternari sub decessum ad demonum adventum, deque mortis recordatione : et de charitate.
133. Coinmiltendum non esse, αἱ mundo qui orucifixi esse debent, inhient ineptiis vite : quin potius profioiendum in melius.
184, De mortis recordatione, seneque quodam venerando defuncio.
135. De serviendo fortiter ac constanter Deo, stadiique curriculo monastici constanter exigendo
136. De itinere spirituali impigre ineundo, vite- que &versandis deliciis, deque mansionis nosire beatitudine.
137. Aperiri fores vitiis non oportere, operam que dandam ut fodas cogitationes pellamus.
138. De obedientia, ac qua ratione cunctis obeundis muniis cum fide puraque mente ani- memur.
139. Qui vera obedientia ao secessione suscepta mundo sint crucifixi, alacres excipere corporis se- parationem oportere.
140. Fortiter et animose tentationibus resisten- dum, que humanitus obveniant.
141. De obedientia, ac propria frangenda vo- luntate.
142. Accurate et fortiter eum invisibilibus ini- micisconfligendum, vilandumque hereticorum con- sorlium.
143. De mortis recordatione et virginitate. 114. Do studio vitaque nostra divina et felici.
145. De obitu fratris Gregorii, atque ad mortem continuo nos parare oportere.
140. De salutari confessione, ac pro gratie dono quod quis accepit, impertiri quemque oesteris oportere.
157. Non debere alienum videri, si a prefecto carpamur. Et quod per multas afflictiones oportet regnum nos colorum ingredi.
939 S. THEODORUS STUDITA. 40
148. Quod ministerii officia obire oportet pura A
conscientia, neque Domini rebus fungi negli- genter.
149. Timori Dei oportere nos inflxoe esse, ne nostrse nobis cupiditates dominentur.
150. Quod oportet perferre nos famen et sitim omnemque aliam calamitatem ad mortem usque, sicul in congregatione nostra Deo promisimus.
451. Non esse considendum ad ineunda invicem consilia, que ad perditionem animarum nostrarum tendant.
152. De perferendis quecunque nobis tristia ob- veniunt in vita nostra monastica, ut. regnum co- lorum consequamur.
153. Ne inhereamus vanitati deliciarum hujus B
vite, qui Dei sumus, omniaque reliquimus.
154. Quod oportet festinare et viriliter agere ad spiritualia nostra cerlamina, ut coronas patientis referamus.
155. Non debere nos despondere animum, aut desperare in tentationibus, qu ab inimico nobis accidunt.
156. Ut perduremus in igne cupiditatis, et sub onere exercitationis monastice, neque in fluctibus tentationum deficiamus.
157. Quod oportet manere nos in confessione et vocatione, qua vocavit nos Deus, nec per tepidi- tatem perdere recte facta nostra, multis impetrata precibus.
158. Ut animas nostras virtutibus cireumsepia- (
mus, quoniam mulü sunt qui nos desuper op- pugnant.
159. De gratiarum actione et patientia.
100. Ut in spirituali certsmine nosmet continea- mus, nec gloriemur.
161. Ut simus sobrii, agamusque quae bona ao probanda sunt, ut beata subjectio, nostra requirit, et ut attendamus nobis ipsis.
162. Quod omnino juvamur ac magis magis- que proficimus, quando erudimur docemurque.
103. Ut vitam nostram spiritualem legitima mi- nimeque flcta ratione obeamus.
164. De optima nostra subjectione, neo quid- quam pre illa majus esse ducendum.
165. Quecunquein nostra secundum Christum vita nobis mintts jucunda accidunt, oum gratiarum actione ferenda esse.
166. De propris salutis cura ad mortem usque minime negligenda.
167. Ad unum modo respiciendum, salutem ani- marum nostrarum.
168. Non tardos, sed alacres nos ad precepta Dei ease oportere.
169. Quod per Christi gratiam humilis nostra catechetica doctrina animabus nostris non parvum luorum ferre consuevit,
[148]. Ὅτι χρὴ κατὰ χαθαροῦ συνειδότος τὰς δια- χονίας ὑπεξέρχεσθαι͵ καὶ μὴ ποιεῖν τὰ Κυρίου ἀμε- λῶς, οα΄.
[140]. Περὶ τοῦ χεκαθηλῶσθαι ἡμᾶς τῷ φόδῳ τοῦ Θεοῦ, ὡς ἂν μὴ χαταχυριευώμεθα ὑπὸ τῶν ἰδίων ἐπιθυμιῶν, οβ΄.
[150]. Ὅτι χρὴ ὑποῖσαι ἡμᾶς τὴν πεῖναν χαὶ δί- ᾧαν,͵ καὶ πᾶσαν ἄλλην στενοχωρίαν μέχρι θανάτου, καθὼς ἐν τῇ συναγωγῇ ἡ μῶν Θεῷ συνεθέμεθα, ογ΄.
[151]. Περὶ τοῦ μὴ συνεδριάζειν τοῦ συμδουλοχο- πεῖν μετ᾽ ἀλλήλων τὰ φθάνοντα εἰς χατάλυσιν τῶν ψυχῶν ἡμῶν, οδ΄,
[152]. Περὶ τοῦ ὑποφέρειν ἡμᾶς πάντα tà ἔπι- συμδαίνοντα λυπηρὰ κατὰ τὴν κοινοδιαχὴν ἡμῶν ζωὴν, ὡς ἂν ἐπιτύχοιμεν τῆς βασιλείχς τῶν oóga- γῶν, οε΄,
[153]. Περὶ τοῦ μὴ ἐμματαιάζειν ἡμᾶς ἐν τοῖς τοῦ βίου τερπνοῖς τοῖς χατὰ Θεὸν χαταλελοιπόσι πάντα, oc'.
[154]. Ὅτι χρὴ σπεύδειν καὶ ἄνδρίζεσθαι πρὸς τοὺς πνευματιχοὺς ἡμῶν ἀγῶνας, ὡς ἂν ἀπολαύωμεν τοὺς τῆς ὑπομονῆς στεφάνους, οζ΄.
[155]. Περὶ τοῦ αὴἡ ὀλιγοψυχεῖν ἢ ἀπογινώσκειν ᾿ ἐν τοῖς συμόαίνουσιν ἡμῖν πειρατηρίοις παρὰ τοῦ ἐχθροῦ, οη΄.
[156]. Περὶ τοῦ ὑπενεγχεῖν ἡμᾶς τὸ πῦρ τῆς ἐπι- θυμίας, xai τὸ βάρος τῆς ἀσχήσεως͵ καὶ μὴ ἀποχά- μνεῖν ἐν τῷ χλύδωνι τῶν πειρασμῶν, οθ΄.
[157]. Περὶ τοῦ δεῖν ἐμμένειν ἡμᾶς ἐν τῇ ὁμολο- γίᾳ, καὶ τῇ κλάσε!, ἢ κέχληκεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς, xai μὴ διὰ χλιαρότητα ἀπολέσαι τὰ πολύευχτα ἡμῶν χατ- ορθώματα, T.
[158]. Περὶ τοῦ περιφράξαι τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς διά τῶν ἀρετῶν, ὅτι πολλοὶ οἱ πολεμοῦντες ἡμᾶς ἀπὸ ὕψους, πα΄,
[159]. Περὶ εὐχαριστίας καὶ ὑπομονῆς, πβ΄.
[160]. Περὶ τοῦ συμπιέζειν ἑχυτοὺς ἐν τῷ πνεὺυ- ματιχῷ ἀγῶνι, καὶ τοῦ μὴ ἐγκαλλωπίζεσθαι, πγ΄.
[161]. Περὶ τοῦ νήφειν xal πράττειν τὰ ἀξιάγαστα τῆς μακαρίας ὑποταγῆς, καὶ τοῦ προσέχειν iav. τοῖς, πδ΄.
[162]. Ὅτι πάνυ ὠφελούμεθα xai προχόπτομεν ἐπὶ τὰ πρόσω κχατηχούμενοί τε xal διδασχόμε- νοι, πε΄.
[163]. Περὶ τοῦ ἀνοθεύτως ἡμᾶς διατελεῖν τὴν πνευματικὴν ζωὴν ἡμῶν, πς΄.
[164] Περὶ τῆς ἀρίστης ὑποναγῆς ἡμῶν, καὶ τοῦ
D μηδὲν μέγα ἡγεῖσθαι ὑπὲρ αὐτήν, πζ΄.
[165]. Περὶ τοῦ εὐχαρίστως φέρειν τὰ λυπηρὰ τῆς
χατὰ Χοιστὸν ἡμῶν ζωῆς, πη΄.
[166]. Πεοὶ τοῦ μὴ ἀμελεῖν τῆς οἰκείας σωτηρίας μέχρι θανάτου, πθ΄.
[157]. Περὶ τοῦ πρὸς ἕν μόνον ἀποθδλέπειν, ἤγουν τὴν σωτηρίαν τῶν ἑαυτῶν, v.
[168]. Περὶ τοῦ μὴ δυσχινητους͵ ἀλλ᾽ εὐχινήτους εἶναι πρὸς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, uta,
[169]. Ὅτι 4 ταπεινὴ ἡμῶν χατήχησις πολὺ χέρδος εἴωθε ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν ἐμποιεῖν χάριτι Χριστοῦ, υἱτβ΄,
Al NOTITIA. — SERMONUM CATECHETICORUM INDEX. 42
[170]. Ὅτι τοῖς καλῶς ἐνδραμοῦσιν ἀπόχεινται ol A
τῆς δικαιοσύνης στέφανοι, oty'.
.. [171]. Περὶ τοῦ ἀποῤῥίψασθαι ἡμᾶς πᾶσαν ἀχη- δίαν, καὶ διεγεγέρθαι πρὸς ἐργασίαν πνευματι-
χήν. υἱδ΄. .
[172]. Περὶ τοῦ παρασχευάζειν ἑαυτοὺς διὰ τῶν -
ἀρετῶν ἐν ταῖς συμδολαϊς τοῦ ἐχθροῦ, υιε΄.
[173]. Περὶ τοῦ προσέχειν ταῖς τε ἀπειλαῖς xai διδασκαλίαις τῶν ἀγίων Πατέρων. υἱς΄.
[174]. Περὶ τῶν ἀποδρασάντων ἀδελφῶν, καὶ τοῦ προσέχειν ἑαυτοῖς. vi.
[175]. Περὶ τοῦ μὴ χρύπτειν ἡμᾶς τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς, ἀλλὰ θριαμδεύειν διὰ τῆς ἐξαγορεύ- σεως, Ut".
[176]. Περὶ τῆς φοδερᾶς ἡμέρας τῆς χρίσεως, καὶ τοῦ ἀποστατήσαντος xai ᾿Ιουδαϊχῶς εἷς χριτήσοια χοσμιχὰ ἡμᾶς ἐνάγοντος. vt".
(117). Περὶ τοῦ φέρειν εὐμαρῶς τὸ στάδιον τῆς ἀρίστης ἡμῶν ὑποταγῆς. ρ΄.
[118]. Ort πρὸς ἀλίγον 4$ ἐγχράτεια, ἡ δὲ ἀρετὴ μένει εἷς τὸ διηνεχές, pa'.
[1719]. Περὶ εὐχαριστίας xai εὐταξίας. of.
[180]. Περὶ τοῦ μιμεῖσθαι τοὺς βίους τῶν ἁγίων ἀνδρῶν, καὶ τοῦ γενναίως φέρειν τὰς διακονίας. ργ΄.
[181]. Περὶ σπουδῆς xal ἐπιμελείας τῆς ἀρίστης πολιτείας ἡμῶν. p".
[182]. Περὶ ὑπομονῆς πρὸς τοὺς ἐν τῷ Xaxxov- δίωνι ἀδελφούς. ρε΄.
[183]. Περὶ τῆς πνευματικῆς ἡμῶν στρατείας πρὸς ποὺς ἐν τῷ Σαχχουδίωνι, xal τῷ ἁγίῳ Χριστοφόρῳ ἀδελφούς. ρς΄.
[184]. Εὐχαριστήριον πρὸς τοὺς ἐν τῷ Σακκουδίωνι ἢ
ἀδελφούς. pt.
[185]. Περὶ τῆς χαροποιοῦ ἡμῶν ὑποταγῆς πρὸς τοὺς ἐν Ταχχουδίωνι ἀδελφούς. p».
[186]. "Oct χρὴ τὸν καθηγούμενον τὴν ψυχὴν τιθέναι ὑπὲρ τοῦ ἰδίου ποιμνίου, καὶ περὶ σπουδῆς καὶ ἐπιμελείας τοῦ κατὰ Θεὸν βίου ἡμῶν, καὶ τοῦ προσέχειν ἑαυτοὺς ἀπὸ τῶν παγίδων τοῦ διαδό- λου. ρθ', |
[187]. Ὅτι χρὴ ἐν ἀγῶνι xai iv μερίμνῃ ἡμᾶς εἶναι ἐν τῷ πνευματικῷ σταδίῳ μέχρι θανάτου, ὡς ἂν καταστεφθείημεν τοῖς τῆς διχαιοσύνης στεφάνοις παρὰ τοῦ παμθασιλέως θεοῦ. pr.
[188]. Περὶ τοῦ φυλάττειν ἑαυτοὺς ἀπὸ πονηρᾶς συνδυάσεως, xal τῆς ἀνωφελοῦς xal ἀχαίρου παῤ--
170. Quod bene currentibus proposite sunt co- rone justitia.
171. Abjicere nos debere omnem pigritiam atque ad opus spirituale esse pervigiles.
172. In conflictibus cum hoste paratos et instru- ctos nos esse oportere virtutibus.
173. Sanclorum Patrum comminationibus et doctrinis attendendum esse.
174. De fratribus, qui excesserunt ; et quod no- bismet ipsis attendere debeamus.
175. Pravas cogitationes non esse oocultan- das, sed earum manifestalione de illis triumphan- dum.
476. De tremendo die judicii, et de deser- lore, qui Judaico more ad judicia mundialia nos adduxit.
177. De stadio optime subjectionis nostre li- benter perferendo.
178. Quod continentia per breve tempus servata virtutem habet manentem in perpetuum.
479. De gratiarum actione bonoque ordine.
180. De imitanda vita sanctorum virorum, et ministeriis constanti animo perferendis.
181. De industria et cura obeundi optimi status nostri.
182. De patientia, ad fratres in Saccudiorum monasterio. |
183. De spirituali nostra militia ad fratres in monasterio Saccudiorum et sancti Christo- phori.
184. Gratiarum aclorius sermo ad fratres in Saccudione sive Saccudiorum monasterio.
185. De subjectione nostra letifica ad eosdem fratres.
185. Quod prefectum oportet animam suam po- nere pro suo grege ; et deindustria ac cura nostre secundum Deum vite, aique ut a laqueis diaboli nobis caveamus.
187. Quod in spirituali stadio oportet nos ad mortem usque versari in certamine et cura, ut a rege omnium Deo coronis juetitis coronemur.
188. Cavendum nobis esse ἃ pravo consortio, et. ᾿ ab inutili intempestivaque libertate, patienterque
ῥησίας, xal του μεθ’ ὑπομονῆς ὑποίσειν ἡμᾶς τὰς D perferendas ascetice sive monastice vite anguetias,
ἀσχησικὰς στενοχωρίας iv! ἐλπίδι τῆς εὐρυχωρίας χαὶ ἀπολαύσεως τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. gu.
[189]. Περὶ τοῦ ἀνὰ χεῖρα γενομένου σ!εὐμοῦ, xai τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος τούτου, xal διδασχα- Ala παραινετιχὴ περὶ σπδυδῆς xal ἐπιμελείας πρὸς ἐργασίαν τῶν ἐντολῶν τοῦ θεοῦ, ριβ΄.
[190]. Περὶ ἀγάπης τῆς εἰς τὸν χαθηγούμενον, xii ὑπομονῆς χαὶ χαρτερίας τοῦ μὴ καταισχύναι τι τῶν προδιηγουμένων ἡμῖν ἐν τῷ ἀγγελικχῷ ἡμῶν σχήματι. pu.
[191]. Ὅτι τραχεῖα xai ἀνάντης ἡ ἀρετὴ, ἡ δὲ p χαχίχ εὔληπτος͵ καὶ κατώφερης, καὶ διὰ τοῦτο προ-
PaTRoL. Gn. XCIX.
spe amplitudinis fruitionisque seternorum bono- rum.
189. De terre motu, qui proxime accidit, et de consummatione hujus sseculi. Nec non doctrina adhortatoria et. diligentia et cur& in exsequendis Dei preceptis.
190. De amore erga prefectum, et de patientia at- que perduratione, ne dedecoremus quidquam eo- rum, que in evangelica nostra vite ratione nobis preexposita fuerunt.
191. Quod aspera arduaque via sit virtutis, vi- tium vicissim facile ac proclive, itaque alaoriter
43 S. THEODORUS STUDITA. Δι instandum certandumque, ut in summum virtutis À θυμητέον, χαὶ ἀγωνιστέον ἀνιέναι ἡμᾶς ἐπ᾽ αὐτὸ τὸ
culmen ascendamus, quo sempiternam vitam tam- quam finem assequamur. .
192. De cura rationabilium Christi ovium, et de excessione fratrum nostrorum, et de vite nostre secandum Deum certa rectitudine.
1903. Quod oportet nobiscum reputare quid et unde simus, quid fuerimus et quo iterum simus abituri, ut bonam vitam viventes sempiternas re- tributiones referamus.
194. Quod prefectus debet erga eos, qui stadium subjectionis, quale est martyrum, obeunt, omnia agere et prestare que eis bonum animum addant, ut reportata de hostibus vicloria coronas eternas 8 certaminis muneratore Deo roferant.
195. De Christi in nos amore, εἰ quod cum multo labore et sudore virtutem recte quis exer- cel, quodque fas est labores non negligere, ut regnum colorum assequamur.
190. Quod oportet nos constanter et fortiter perficere ea, quee ad anime salutem faciunt, et de abstinentia a murmuratione in mutationibus officiorum.
197. Quod prefectus debet animam suam pro ovibus rationabilibus ponere, tanquam de uno- quoque rationem in die judicii redditurus : et de voluntatibus propriis abscindendis.
198. De sontentia, quam tulit praefectus in Dal- mati monasterio, et de humilitate, quod vera hac est cognitio, omni humana sapientia potior.
199. Sermo adhortatorius, et quomodo diaboli lentationibus resistere oporteat.
200. Adhoriatorius simul sermo et laudatorius.
201. Compunctorius, et de dormitione domini Raphaelis, qui vere subjectum 80 gessit.
202. Quod armis virtutis nos cireummunientes facile resistimus acerbo et potenti hosti diabolo,
variasque et multiplices ejus machinas evertimus. '
203. De profectu venerabilis vite nostre, οἱ quod oportet vehementerinvigilare officiis, quando- quidem Deo operamur : et cum fratribus non ser- vili more, sed fraterno agendum.
204. Sermo adhortatorius, et quomodo impetus diaboli reprimere et avertere oportea!, et quotidie multa sobrietate opus esse.
205. Gerlandum esse nobis et belligerandum in spirituali nostra militia contra incidentes adver- sarias cogitationes, ut et victorie premia a cer- taminis remuneratore Cbristo referamus.
200. De custodia οἱ purgatione sensuum nostro-
D χῶς. pxq'.
ἀχρότατον τῆς ἀρετῆς ὡς ἂν τύχοιμεν τῆς ἀϊδίου λήξεως. p:0.
[102]. Περὶ ἐπίμελείας τῶν λογιχῶν πρωδάτων Χριστοῦ, xai τῆς ἀποδράσεως τῶν ἀδελρῶν ἡ μῶν, xai ἀσφαλείας τοῦ χατὰ Θεὸν βίου ἡ μῶν. pur,
[193]. “Ὅτι χρὴ ἀνχλογίζεσθαι τί ἐσμεν, καὶ πό- θεν, καὶ τί γεγόναμεν, xal ποῦ πάλιν πορευσόμεθ:, ὡς ἂν χκαλὼς βιοτεύσαντες χομισώμεθα τὰς αἱωνίους ἀμοιθάς. ei.
[194]. Ὅτι χρὴ τὸν χκαθνηγούμενον πρὸς τοὺς τὸ στάδιον τῆς μαρτυριχῆς ὑποταγῆς διανύοντας πάντα ποιεῖν xai δρᾷν, ὅσα εἷς εὐθυμίαν φέρει, ἵνε χατὰ τῶν ἐχθρῶν τὴν νίχην ἀράμενοι στεφάνους αἰωνίους παρὰ τοῦ ἀγωνοθέτου Θεοῦ ἀμείψωνται.
Β eux.
[195]. Περὶ τῆς εἰς ἡμᾶς ἀγαπήσεως toU Δεσπό- τοῦ Χριστοῦ, καὶ ὅτι μετὰ πολλοῦ κόπου xai ἰδρῶτος χατορφοῖ τις τὴν ἀρετὴν, xai ὅτι χρὴ μὴ ὀλιγωρεῖν ἡμᾶς πρὸς τοὺς πόνους, ὡς ἂν τύχοιμεν βασιλείας οὐρανῶν. gu.
[196]. Ὅτι χρὴ εὐνόνως xxi εὐσθενῶς δρᾷν ἡμᾶς τὰ συντελοῦντα πρὸς σωτηρίαν ψυμῆς, καὶ περὶ ἀγογγυσίας ἐν ταῖς μεταδολαῖς τῶν διαχονιῶν. ριθ΄.
[197]. Ὅτι χρὴ τὸν χαθηγούμενον τὴν ψυχὴν tt θέναι ὑπὲρ τῶν λογιχῶν προδάτων, ὡς ἀποτίσοντε λόγον περὶ ἑνὸς ἑκάστου ἐν ἡμέρᾳ χρίσεως, καὶ περὶ ἐχχοπῆς τῶν οἰκείων θελημάτων. px.
[198]. Περὶ ψήφο» τοῦ ἐἀγουμένου τῆς Δαλμά- του, xal περὶ ταπεινοτροσύνης, ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ ἀληθινὴ γνῶσις προτερεύουσα τῆς θύραθεν σοφίας. pxa'.
[199]. Παραινετιχὴ, xai τὸ πῶν δεὶ ἀνθίστασθαι ταῖς προσδολαῖς τοῦ διαδόλου. pxO',
[200]. Παραινετικὴ ἄμα xa! ἐπαινετιχή. pxy'.
[201]. Κατανυχτικὴ, καὶ περὶ τῆς χοιμήσεως τοῦ χυρίου ραφαὴλ τοῦ ἀληθῶς ὑποταχτίτου, ρκδ΄.
[202]. Ὅτι τά ὅπλα τῆς ἀρετῆς Vawtoüq περι» φράξαντες εὐχερῶς ἀντιπαραταττόμεθα τὸν πιχρὸν καὶ ἀσσύδιον νοῦν διάαόολην, χαταδάλλοντες αὐὖ- τοῦ τὰς ποικίλους xai πολυτρόπους μηχανάς. pxs'.
[203]. Περὶ πῤῥοχοπῆς τοῦ σεμνοῦ ἡμῶν βίον, xai τοῦ θερμῶς διεγείορεσθαι πρὸς τὰς διαχονίας, ὡς τῷ Θεῷ ἀναφερομένης τῆς ἐργασίας, καὶ τοῦ μὴ δουλιχῶς ἐνάγειν τὴν ἀδελφότητα, ἀλλὰ ἀδελο:-
[204]. Παραινετικὴ, xai τὸ πῶς δεῖ ἀνθΐστασθαι xai τροποῦσθαι τὰς προσδὸλὰς τοῦ διαδόλου, ὅτι πολλὴς ἡμῖν χρεία νήψεως χαθ’ ἑκάστην ἣμέραν. ρχζ.
[205]. Ὅτι ἡμᾶς ἀγωνιστέον xai πολεμιστέον ἐν τᾷ πνευματιχᾷ ἡμῶν στρατείᾳ, χατὰ τῶν ἐπιθαλ- λόντων djuiv ἐναντίων λογισμῶν, ὡς ἂν ληψώμεθϑε παρὰ τοῦ ἀγωνοθέτου Χριστοῦ τὰ βραδεῖα τῆς νίχης. pxn.
[206]. Πεοὶ φυλαχῆς xai χαθάρσεως τῶν αἱ
i NOTITIA. — SCRIPTA INEDITA.
46
ων ἡμῶν, xal ἐξαγγέλσεως τῶν πονηρῶν ἐννοιῶν. A rum : et de malis cogitationibus (o) enuntiandis.
[2307]. Περὶ τῆς ἀποδράσεως τοῦ ἀδελφοῦ. Ἐλπι- δου, xxi τῆς ὑποστροφῆς Εὐθαλίου, καὶ τοῦ μετὰ εοουιρέσεως ἐχτελεῖν τὰς ἐργασίας κατὰ τὴν χαθ- ἐχόσσαν ἡ μῶν δύναμιν. ρλ΄.
[208]. Περὲ τοῦ μιμεῖσθαι ἡμᾶς τοὺς θεοφόρους iumv Πατέρας, ἀποφυγῆς τε τῶν παθῶν τῆς ἀτιμίας καὶ ἐγρτγόρσεως, xal πόνου τῆς χατὰ ψυχὴν ἡμῶν ἐργασίας. pAa'.
[309]. Ὅτι δεῖ ἀμέμπτως καὶ ἀνοθεύτως φυλατ- τῖν τὴν μοναδιχὴν ἡμῶν πολιτείαν, xai περὶ τοῦ ὑτοίσειν πάντα πειρασμὸν μέχρι θανάτου δι᾽ ἐντολὴν θεοῦ. ολβ΄.
[310]. Ὅτι χρὴ ἐνάγειν τοὺς ἐπιστημονάρχας τὴν ἀξελξύτητα θεοπρεπῶς xal περὶ ἀχριδείας τοῦ Διολήπτου ἡμῶν βίου, xai τοῦ ἐχφυγεῖν ἡμᾶς τὴν 354.1020» παῤῥησίαν. ρλγ΄.
1214]. Περὶ τοῦ ὑποφέρειν τὰ δυσχερῆ τῆς ὑποτα- τῆς, τσὶ τοῦ εὐμενῶς δέχεσθαι τὰς ἐπιτιμήσεις τορὰ τοῦ χαθηγουμένου, ἐν ᾧ xai περὶ τοῦ ἐμπο- 4126203: χατὰ μίμησιν τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέ- pe". zÀó.
12127. Περὶ τοῦ ἐρευνᾷν τὰς θείας Γραφὰς, ὡς ἂν uj ἀγνοῶμεν τὰς πολυμόρφους μηχανὰς τοῦ διαδό- los. gAt'.
313). Ὅτι χρὴ ἐνστῆναι ἡμᾶς γενναίως πρὸς τὴν ἄθλησιν τῆς ὑποταγῆς, xal περὶ τοῦ προσέχειν “εἴς διδχσχαλίχις τῶν θεοφόρων Πατέρων, καὶ τῷ μὴ χεχηνέναι πρὸς τὰ μάταια καὶ πρόσχαιρα.
* . «à
207. De excessione fratris Elpidii, et de Euthalii reversione, atque opera ex proposito perflcienda esse pro viribus que cuique contigerunt.
208. De imitatione divinorum Patrum nostro- rum, fuga cupiditatum lurpium, οἱ de vigilia δα labore in opere anime nostre conducente.
209. Quod sine reprehensione ac falsitate custo- dire oportel statum nostrum monasticum, et de perferenda ad mortem usque quavis tentatione propter preceptum Dei.
210. Quod discipline ecclesiastice presides de-
B bent monere fratres more Deo digno, et de accu-
ralione divine vite nostre, atque de fugienda nobis perniciosa libertate.
211. De perferendis, que in subjectione difficilia sunt, et de increpationibus a prefecto benevole excipiendis, ubi etiam de moribus ad imitationem sanctorum Patrum nostrorum instituendis.
212. De scrutandis divinis Scripturis, ne et mul- tiformes diaboli machinationes ignoremus.
213. Quod constanter insistere oportet in cer- tamen subjectionis, et doctrinis divinorum Patrum esse allendendum, neque inhiandum rebus vanis temporariisque.
D14;. Ὅτι 6 πίστιν ἀδιάῤῥηκτον πρὸς τὸν χαθ- C ou. Quod quicunque fidem haud interruptam
νἹούμενον ἔχων, καὶ προσθήέχας ἀρετῶν ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἔχυτῷ θησαυρίζων ἀξιωθήσεται χαταταγῆναι ἐν τῷ χλήρῳ τῶν ἀγίων. ρλζ΄.
RAS. Περὲ τοῦ προσέχειν ταῖς τῶν πατέρων
ξιδασκηλίαις, xxi μὴ χεχῃνέναι πρὸς τὰ παρόντα. ἀλλ᾽ ἀποδλέπειν πρὸς τὰ μέλλοντα, ρλη΄.
[316]. Περὶ τοῦ πενθεῖν τοὺς ἀποῤῥαγέντας ἀδελ- goo; ἐμῶν, καὶ τοῦ χρατεῖν τὰς ἑαυτῶ» γλώσ- δας. ολθ΄.
[211Δ. Περὶ τοῦ μὴ ἀμελεῖν ἐν ταῖς διαχονίαις, ἀλλ᾽ χγρυκνεῖν ὁπὲρ τῆς οἰχείας σωτηρίας. ρμ΄.
prefecto suo exhibet, atque virtutum incrementum de die in diem sibi ipsi thesaurizat, sorti sancta- rum accensebitur.
215. Attendendum esse Patrum doctrinis, neque inhiandum rebus presenlibus, sed ad futuras respi- ciendum.
216. Lugendos esse, qui a nobis abrupti sunt fra- tres, et linguas nostras continendas.
217. Non negligenda officia, et proprie saluti invigilandum.
21. Πυντγουρική βίδλος, etc. Panegyricum volumen id dies festos Domini, nec non Deipara, εἰ sancti Joannis Baptistz. Ita auctor vite, p. 27 E. Huc referri possunt fortasse, 1.) Λόγοι χατηχητιχοὶ τῇ ἁγίᾳ zi! μεγάλτ, Κυριαχῇ τοῦ Πάσχα, Sermo catechelicus magna Dominica die Pasche : qui exstat in. Vaticano θοῦ codice 1587, unde ab Areudio descriptum habuimus, II.) ᾿Εγχώμιον εἰς τὴν χοίμησιν τῆς ἁγίας δεσκοίνης ἡμῶν Θεοτόχου, Encomium in dormilionem sancle Doming nostre Deiparam ; quod exstat i» Vaticano Greco codice 1671, unde Arcudii manu pariter descriptum vidimus. IIT.) Λόγος εἷς τὸ γε- Wmev τοῦ ἀγίου προφήτου, Ἡροδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ ᾿Ιωάννου, Sermo in natalem sancti. prophelz, Pracur- wris et Baptistzs Joannis (p). Exstat in Sfortiano codice 86, unde ab Arcudio transeriptus. Eumdem sernopem Sirmondi quoque manu Greece descriptum habemus. IV.) Ἐγχώμιον εἰς τὴν ἀποτομὴν τῆς lox; χεραλῆς τοῦ μεγάλου Βαπτιστοῦ, etc. Encomium in decollationem magni Baptiste ac Pracursoris Qristi : quod exstat in Vaticano Greco codice 1071, unde descriptum ab Arcudio. Sirmondi etiam mann exaratum habemus. V.) De invenlione capitis S. Joannis Buplisiz, in codd. regiis 66 et 1045. VI.) Tusuuoy εἴς τὴν τρίτην εὕρεσιν τῆς τιμίας χεφαλῆς τοῦ ἁγίου Προδρόμου, Encomium in lerliam inven- NOTE.
dini Cat. codd. gr. Laur. p. 446. Taurini in cod.
(o) Confer supra, num. 175. 70. V. cat. codd. Gr. Taur. pag. 166. HARL.
(p) Florent, in cod. Laurent, 33, n. 4. V. Ban-
41 S. THEODORUS STUDITA. 48
tionem venerandi capitis sancti Praecursoris ; quod exetat in regio codice 273, et ia. Sirmondi apographo. Editum est, ut. dixi, Grece et Latine, Francisco Combetisio interprete, in libro Gallico Du-Cangii, de sancti Joannis Baptiste capite. VIT.) ᾿Εγχώμιον εἰς τὸν ἅγιον ἀπόστολον xai εὐαγγελιστὴν ᾿ωέννην τὸν θεολόγον, Encomium in sanctum apostolum εἰ evangelistam Joannem theologum (4): exstat in Regio oo- dice 273, unde ἃ Sirmondo descriptum habemus. VIII). De veneratione crucis, in codd. regiis 143 et 276. |
25. Ὁ περὶ τὴν μητέρα ἐπιτάφιος, Theoctiste matris laudatio funebris. In. vita Theodori, pag. & B. Exstat in Metaphraste codice ms. Colbertino 450, in mense Decembri.
20. Ἐπιτίμια xow& τῆς ὅλης ἀδελφότητος. Peenitentize communes universam fraternitatis : meminit auctor Vite pag. 25 C. Exstant autem in Vaticano Greeco codice 450, tum in apograpbis Sirmondi et Arcudii : [et in cod. Coislin. 212. V. Montfauc. Cat. codd. Coisl. 272. Hanr.]
27. Σχόλιον εἰς τά μερικὰ ἀσχητιχὰ τοῦ μεγάλου Βασιλείου. Scholium in parlicularia ascetica magni Basilii. Grece descriptum habemus manu Sirmondi. Descripsit etiam Arcudius ex Vaticano Greco co- dice 431. FABB. V. Lambec. 3, pag. 315, n. 4 edit. Kollar. et p. 317 de cod. 688. 65. — Paris. in bibl. publ. codd. 476, 896, n. 3, accedit etiam Latina interpretatio, 1202, n. 5. — Mosque ia codd. 241, 242 & 243, cum Basilii M. asceticis. V. Matthei Notit. mss. Mosquens. synod. p. 156 et 157, ed. in-8. Haar.
28. "Ex τοῦ ὅρου (r) περὶ τῆς ἑδδομάδος τῆς Τυροφάγου. Ex regula de heblomade Tyrophagii. Greece de- scripsit Sirmondus ex Canonerio bibliothecae cardinalis Columns,
29. Σύντομος διδασχαλία τοῦ Στουδίτου Θεοδώρου, Brevis inslitutio Theodori Studitz. Exetat in Greco libro ms. 32 collegii Jesuitarum Parisiensis, cui titulus : Διδασκαλία πάνυ ὠφέλιμος ἐχτεθεῖσα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων, Institutio valde utilis exposila a SS. Patribus. FABR. In cod. Mosquensi synod, V. Titulos: Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου σωτηρίας σύντομος διδασχαλία᾽ inc. Χριστιανὸς, μᾶλλον δὲ μοναχὸς ἐὰν ὀμνύει. V. Matthei l. c. pag. 17. HaRr.
30. Ὑποτύπωσις τῆς καταστάσεως τῆς μονῆς τῶν Στουδίτων. Constiluliones monasterii Studitarum. Grecum viri docli apographum habemus. Fabr. Adnotante Iriart. in catal. codd. Gr. Matrit. p. 19, sunt in fln. cod. 4 quatuor folia, quibus contineri videntur monasticorum preceplorum fragmenta ex constita- tionibus monasterii Studitarum, I.) mutilum sine titulo et initio ; II.) de sancta Quadragesima, inc. v4)- λομεν" 111.) de quantitate in cibis et potionibus et recto in mensis ordine (observante Iriart. in Nesseliano bibl. Vindobon. catal. part. v, pag. 139, n. 3, memoratur Theodori Studite de quantitate ciborum as- coticus ; at is longe aliter incipit, ac caput in cod. Matrit.); IV, de proportione in monasteriis, et alia duo capita, quorum vero tituli οἱ contextus, partim lacerati, patim vetustate detriti, legi non possunt. Ad illas constitutiones pertinere videtur De praefectis monasteriorum, non irascendum in cod. Mazarin. V. Montfaucon. Bibl. biblioth. mss. 1I, p. 1310. A. HARL.
31. Πραγματεία περὶ τῆς καθόλου οἰχονομίας. Opus de dispensatione in universum. Contra Mochia- nos (s) baud dubie. Meminit ipse Theodorus lib. 1, epist. 49, p. 349.
32. Τετράδες sive Σύνταγμα, μηδὲν ἐξ ἑαυτοῦ etc. Quaterniones sivo Syniagma (adversus Mochianos,) in quo nullam prorsus sententiam propriam, sed dunlaxat divinorum Patrum documenta et precepta profert contexitque Theodorus, sicut ipse ait lib. 1, epist. 43 pag. 333.
33. Τετράδια etc. Quaterniones, in quibus impia iconomachorum dogmata exponuntur con[ulanturque ; missi ἃ Theodoro ad patriarchas Alexandrinum, Antiochenum et Hierosolymitanum, atque ad varía monastería : sicut liquet ex Theodori lib. it, epist. 14, pag. 401 d, 401 c, 407 d, 411 b.
84, Στηλιτευτιχὸς etc. Invectiva adversus iconomachos. Meminit hujus operis sui Theodorus ipse initio Antirrhetici primi, pag. 89 b.
38. Βιδλιδάριον καὶ τετράδες δεχατέσσαρες, ἐφ’ οἷς εἶσι λόγοι xal βίοι τῶν ἀδελφῶν, ἐμμέτροις στίχοις. Libellus et quaterniones quatuordecim, quibus continentur sermones el vite fratrum, versibus metricis. Memorat Theodorus, lib. 11, epist. 61, pag. 484 d.
36. Τριώδια τῇ ἁγίᾳ Τεσσαραχοστῇ, etc. Triodia in sanclam Quadragesimam. Mentio fit in vita pag. 69 a.
37. Bl6Xoc διὰ στίχων ἰάμδων, τήν τε πλάσιν τοῦ qevápyoo etc. Liber versibus iambicis, de prim£ homi- nis creatione δἰ lapsu, deque Caino, Enocho, Noemo, etc., et de universa. 1conomachorum hsresi. Aucior Vite, pag. 28 a.
38. Τοῦ ὁσίου ΙΙατρὸς ἡμῶν Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου, περὶ τῆς τῶν ἐν βρώμασι ποσότητος χαὶ ποιότη. ! τος, S. Patris nostri Theodori διμάϊί de quantilate et. qualitate ciborum. In cod. 40, n. 3, Gres. Hist. - eccl. mss. bibliothecs Cesaree Vindobonensis. Vide Lambecium lib. viir, p. 450. (p. 957. Kollar. Add. ad n. 30. ex Iriart. cat. ascripta. Hanr.]
NOTE.
(q) V. supra, n. 21. Hanr. nicis et hebdomadibus recentiorum Grecorum (r) Apud Lambecium, VIII, p. 451. [s. p. 947. ed. 8 11, col. 1422. et Jo. Meursii Glossarium Greoee Kollar. 'Ex τῶν ὅρων τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν θεο- — Barbarum, sub titulo, To οφάγος. IIARL. δώ o9 καὶ Ὀμολογητοῦ, τοῦ Στουδίτου, περὶ τῆς (5) Μωοβίδποϑ appellat Theodorus eos, qui adu. ἑἱόδομάδος τῆς Τυροφάγου ὅτι ἐν ταύτῃ οἱ μὴ μετ- — terio copulatas Constantini VI imperatoris nuptia ἔχοντες τυροῦ, ἀναθέμχτι καθυπόδάλλονται, FaBR. dispensatione factas legitimas affirmabant. Lambec, lsudaf£ Leon, A|Jptium in Diss. de Domi-
NOTITIA EX ALLATIO DE THEODORIS. $0
Iymnus de vita et soliludine S. Joannis Baptist». Meminit Michael in Theodori vita p. 28 A. Pericopsae quaedam breviores : una, De pnis quibus parentes mullandi sunt, si. infans. intra. septi- suf εἰ inira. quadragesimum diem, mortuus sit abseque baplismo. 1n canonario collegii Jesuitarum 8858. Alis due, in veteri collectione Greci cujusdam De processione Spiritus sancti contra La- 1085 in cod. Reg. inscribitur Confessio de Trinitate. Hec duo fragmenta Greece Sirmondus descripsit ice Vallicellano. His addi potest doctiss. Baunio praterita.
ratio de vita et laudibus magni Arsenii, ex qua locum affert. Allatius libro de Purgatorio, p. 733. Arsenii anachorete, in monte Scethi Librye circa a. C. 455. Incipit : ᾿Αστὴρ ἀειφανῆς ἡμῖν, oum 9 Jo. Pinii S. I. tom. IV, Act. SS. Julii 19, p. 617-631. Plura de hoo Arsenio ibid. p. 605: ms. . Bodlei. V. Cat. mss. p. 418; V. E. Lescheri Edle-Fruchte, I1, p. 450. Fapna. in cod. Coislin, . V. Montfaoc. Bibl. Coisl. p. 418. Hanr.
stal. mss. Anglis, etc., tom. I, n. 280, in cod. Cromwell. 103. Theod. Studite Testimonium. ino, τοῦ θείου Aa6i6, λέγοντος, — In cod. Barocc. 94, οἱ cod. Th. Roe 18. s. n. 264 catalogi, Qus- γί responsa : περὶ τῶν χειροτονηθέντων πρεσδυτέρων. — In cod. Laudi 36, s, n. 688 catal, Excer- Xudita. — In Montfauc. Bibl. Coislin. p. 113, cod. 39 δὰ Naucratium De polygamia: ib. Fra- s. Exscerpta, p. 191, 198 bis, οἱ 412. — Fragmentum in codd. Paris. bibl. pub. 1754, ubi de "io disseritur ; et 3100. — Florentie in codd. Laurent. 36, 5, plut. 5 ; et 12, 3, plut. 9, fragm. de S. V. Bandip, cat. codd. gr. Laur. I, p. 61 (ubi is adnotat, fragmenta exhiberi a Leone Allatio s Hottinger. c. 19, p. 421, et de consensu lib. 11, cap. 13, $4) ac p. 407. — cod. VI, 8, plut. mnm. de predeterminatione et prescientia Dei ix τοῦ sl; τοὺς ἀπ’ αἰώνων χεκειμημένους τρο- V. Baudin. ]. c. 11], p. 295. Idem tom. 1, p. 99, 348 et 434, adnotat, Theodorum citari in Ex- e sacror. praeceptorum ; tum a Jo. Cantacuzeno contra Palamam, et in Thes. orthod. fidei. Add. 0 b. vol. 280. Hanr.
NOTITIA ALTERA, ' Leonis ALLATII Diatriba dé Theodoris apud Ane. Mat, Biblioth. Nov. t. VI, p. 158.
»rus, a Studio monasterio, oui ipse praefuit, Studita dictus, auctor magni nominis. Multa ipse defensione sacrarum imaginum, et institutorum ecclesiasticorum, adeo ut universa ejus vita vulgo aiunt, iratis genioque sinistro transacta fuerit. Illius nimias miserias, carceres, exsilia, pressiones, fuse docteque prosecuti sunt Michael monachus, et alius incertus, qui ejus vitam ierunt. Michaelis monachi incipit; Πολλοὶ piv τῶν ἁγίων κατὰ διαφόρους χώρας. Incerti, qui 0 manuscriptus asservatur: Καὶ πᾶσι μὲν ἡδὺς xal τοῦ παντὸς ἄξιος ὁ μέγας Πατὴρ ἡμῶν xai τῆς Θεόδωρος (1). Eam Joannis esso, conjectura non levi diceret nescio quis, cum in flne vite Θεοῦ τὸ δῶρν, xai πόνος Ἰωάννου, Dei donum, εἰ labor Joannis (2). Nisi labor ille non de com- e, sed de scriptione etiam intelligi posset. Verum oum in dicto codice alia quoque eodem cha- et similis seriptionis nota descripta sint, nec uspiam dictum laborem memoraverit, nisi post vitam, fortasse non inconsiderate de compositione intelligendus est. Sed id alii Judicept. Ha- , wPUterea de illius obitu epistola prolixa Naucratii monachi, tanti patris discipuli, ad fratres 86 et patres (3).
enim illius tantum discipuli, sed alii quoque plerique in eo laudando, et in ejus rebus gestis lis ingenium calamumque exercuerunt, ut indicavit Michael monachus in ejus Vita.
finis esset, εἰ que in illius laudes alii dictarunt, hoc in loco colligere conaremur. Apponam odo troparia quedam ex meo manuscripto, quibus quantus fuerit bio vir in Ecclesia Dei aperte i. Primum esi: Ὁ ἀσχητιχὸς βίος σου, ταῖς τῶν ἀρετῶν πράξεσι, σοφὲ, ὡς ἥλιος ἀναλάμψας & xai συγχαλεῖ πάντας εὐεεδῶς πρὸς σωτηρίας τὴν τρίδον, Θεόδωρε μαχάριε" τοὺς ἐν ἀγνοίᾳ weiz; xai παθῶν, χαὶ πολλῶν ἐγχλημάτων καθοδηγεῖ πρὸς θείαν γνῶσιν ταῖς διδαχαῖς τῶν ἔργων K* ἀλλὰ καὶ νῦν μὴ παύσῃ ὑπὲρ τῆς ποίμνης σου τῷ Χριστῷ πρεσδεύων. II. Ὁ πρὸς τὸν Θεὸν ζῆλός *-3 Βαπτιστοῦ γάριν σοι σαφῶς προσμαρτυρεῖ, θεοφόρε ᾿ τοὺς γὰρ πράξει μοιχιχῇ φθείροντας
NOTAE.
€ imitio exstat in editione Sirmondi vita (2) Ergone edita vita & Sirmondo, dicenda est gerens nomen auctoris Michaelis mona- — habere auctorem Joannem ἢ [nedita autem Michae- secas erat in codicibus Allatianis. At illa lem monachum, oui reapse inscribitur in codd. υτολλοὶ, tribuitur eidem Michaeliin duobus Vaticanis ? A. M. . qm Vat. De bao re diligentius nos dicemus, Q Edidit hoc Naucratii scriptum Combeflsius, eram hanc Studite vitam typis trademus. — t. lI, Auctarii Bibl. PP. p. 855. A. M. — Vide in- fra inter testimonia veterum. Eprr.
δ᾽ S. THEODORUS STUDITA. 84
σαφῶς τῆς ἐχκλησίας τὸ κάλλος, Θεόδωρε, διήλεγξας" ἐν παῤΥἧὝητίχ qào ἐμφανῶς καὶ δυνατῶς θάρσει θεϊχῷῳ, καὶ ὡς βέλεσι τοῖς λόγοις ἀπέφραξας τὴν ἐνανθρώπητιν τοῦ Κυρίου γράφειν, lil. Σὸ ὡς γεωργὸς ἄριστος νέαν τῷ Θεῷ ἄμπελον, σοφὲ, φυτεύσας ἐν εὐτεδείᾳ, xal ποτίτας δαψιλῶς λόγῳ διδαχῆς τῶν μοναζόντων τὰ πλήθη, Θεόδωρε ravólO:: τὴν βασιλίδα γὰρ ὥσπερ πόλιν τοῦ Θεοῦ ἀνέδειξας ἐν ταύττ,, ἐν 7, αὐξήσασα εἰς χάλλος ἐξέτεινε τὰ χλήματα αὐτῆς, ὀρθοδοξίας πίστιν γαυποτονήπατα ὁὲᾳμοληγας. IV. Ὡς διφυᾶ ct πηγὴν ἀένναα βρύουσαν νάματα ἐν χόσμῳ πιστῶς xal ὁσίως προττρέχομεν " ἐκεῖθεν δὲ λόγον διδασμάτων σου ὃν Ex χειλέων μελισταγῶν πλουσίως ἐχχέεις ἁμῖν" ἀλλ᾽, ὦ ἱερόμυστε πάτερ, μὴ ἐπιλάθῃ τῆς ποΐμντς σου ἡμῶν ἐκ πάσης ἀνάγκης, xil φθορᾶς, καὶ παθῶν λυτοωθῆναι, ἡγιατμένε Πάτερ Θεόδωρε. V. Ἡ τῆς πίστεως ἐπανθοῦσα Ἀρετὴ, xal τὸ xaptepuxóv ἐν τῇ ἀπχήσει τοῦ, πάντας ἕλχε: πρὸς ὑμνῳδίαν τῶν κατορθωμάτων σου. Θεύδωρε πανόλθιε" ὅθεν τοῖς θείοις στο μέλισματ', τὴν τῶν ἀνθῶν ποιχιλίαν τρανῶς ἐπαφῆχας ἡμῖν διὸ συγχροτοῦσι χοροὶ γῶν ἀσωμάτων, xai πανηγυρίζει ἡ Ἐχχλησία τὴν μνήμην σου μυστιχῶς ἐγχχυχωμένη Χριστὸν τὸν Θεὸν μὴ ἐλλίποις πρεσοεύειν τοῦ σωθῆναι tic Φυγὰς ἡμῶν.
Sed de ejus scriptis agamus. Possevinus refert duo fragmenta eum reliquisse, alterum epistole ad Naucratium fllium, in qua agit de heresibus οἱ schismate ; alterum autem fragmentum in quo agit de honore sanctis imaginibus deferendo, exstareque in tomo tertio Bibliothecze sanclorum Patrum. Bignei, editionis secunde. Opusculum vero antea prodiisse Antuerpiz: apud Joannem Stelsium anno 1556, adjunctum tribus libris Joannis Damasceni adversus traducentes et criminantes sanctorum imagines. Epistolam item catecheticam scripsisse ad eos, qui causa sacrarum Imaginum cultus in carcere essent, quos prestare in fide catholica hortatur, quam legimus in nono tomo Annalium cardinalis Baronii sub anno 914 ; quemadmodum alteram ejusdem Studite catecheticam ad fratres sub anno 818 ; οἱ aliam eiusdem argumenti, aliam quoque de Eustratio lapsum occultante, que est 16, in. codice Columnensi, ex quo Baronius ipsam deaumpsit. Disputationem quoque ipsius Studitee adversus Constantinum Copro- nymum imperatorem anno 795. Sed hec minutiora sunt, et longe illustrium scriptionum τεμά- χια. Quare majora illius scripta numeranda sunt ; a quo nos labore facile liberasset Sirmondus, si hunc patrem, quem a tanto tempore parturit, emisisset in lucem aliquando: sed quando id huo usque non egit (4), eorumque operum catalogum, ut colligere potuimus, contexamus.
Scripsit alias atque alias orationes de laudibus variorum sanctorum, et de ecclesie solemnitatibus. Et librum hunc, in quo hujusmodi orationes continebantur, vocavit πανηγὺρικόν.
Ex his unam n adorationem preliosm et vivifice crucis, que incipit, ἀγαλλιάσεως καὶ εὐφροσύνης ἡμέρα, edidit Grece et Latine Gretserus tomo II (p. 231), de cruce. Alia ejusdem in sanctum Platonem, cui ipse in eodem monasterio successit, et incipit, ὁήτορσι μὲν xal σοφισταῖς ἡ πᾶσα σπουδὴ, Latine edita est apud Surium tomo VI, exstatque Grece in bibliothecis Vaticana, Barberina, et aliis (5). Meminit quoque illius Michael monachus in ejus vita : Kai ὁ τῆς προχατονομασθϑείσης ἀοιδίμου θΘεοχτίστης- ὁμαίμων Πλάτων ὁ σεδασμιώτατος " περὶ ob xai λαμπρῶς ἐσπουδάσθη τῷ μεγάλῳ θεοδώρῳ ἔπαινος τὴν αὐτοῦ ἐχτιθεμένῳ ἀξιοπρεπῶς πολιτείαν. Et antea. laudate celebris Theoctistes frater Plato quam mazime reverendus, de quo preclara laudatio concinnata est a magno Theodoro, illius vitm 1nstitulum pro dignitate exponente (Scilicet in vita inedita vero Michaeli inecripta cod. p. 137).
Inedite sunt, quod ipse sciam. Ἐγχώμιον εἰς τὴν κοίμησιν τῆς ἁγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόχου. Laudatio in. dormitionem sancte Doming nostr Deiparg. P. $wviv σάλπιγγος χερατίνης βοῆς ἀλαλά-
ζουσα γεγωνότερον (6).
᾿Εγχώμιον εἰς τὸ γενέσιον ᾿Ιωᾶννου τοῦ Προδρόμου. Laudatio in diem natalem Joannis Przcursoris. P. ᾿Δηδόνι τινὶ εἰς πολυφώνῳ (7).
᾿γχώμιον εἰς τὴν ἀποτομὴν τῆς χεφαλῆς τοῦ Προδρόμου. Encomium in decollationem sancti. Joannis Pratcursoris. P. Φαεινὴ xai θεοχαρὴς d συναγείρουσα ἡμᾶς πρὸς ἑορταμόν (8).. Epitomatores Gesneriani : Theodori Studitee sermo de inventione capitis sancti Joannis Baplisle ; encomium in. sanctum patrem Epipha- nium. Ni mendum sil (m primo, εἰ pro inventione capilis, abscissione legendum (Q).Alteram in sanctum Epi- phanium nondum videre contigit (10).
Gerardus Vossius in notis ad Thaumaturgum (ed. p. 109) tradit in manuscripto cardinalis Sirleti sub num. τα᾿ haberi Theodori Studite sermonem ín Annuntiationem beatz Mariz Virginis (11).
NOTAE.
(4) Posthumus denique exiit Theodori Studitee (9) Et De decollatione, et De t£nventione capitis operum tomus Sirmondiauus, in quo supra nomi- sancli Precursoris exstant orationes Studitas, ut nata ab Allatio scripta videre licet. A. M. diximus in adn. tom. cit. p. 77. A. M.
t C) Edita postea Gr. et (at, apud Bollandianos (10) Ne nobis quidem hzc in Epiphunium oratio
April. append. p. 46. A. M. occurrit. Fortasse epitomatores Gesneriani scripse- (6) Edidimus nos in tomo V Bibliothecze πους — runt mendose in. Epiphanium pro Epitaphium. Et- Patrum, part, 11, p. 54. A. M. enim tres epitaphicas Studite orationes nos me- te] Apud nos (om. cit. p. 33. A. M. moravimus tom. cit. p. 77. A. M. 8) Item apud nos tom. cjt. p. 43. A. M. (11) Quereada est hac quoque oratio. A. M.
93
- --
CL -
NOTITIA EX ALLATIO DE THEODORIS. 54
Penes me est oratio ipsius catechetica in Dominicam resurreclionis. P. Τί τοῦτο ἀδελφοὶ ἀγαπητοὶ xai φιλέορτοι (12).
Relatum est mihi doctissimum Sirmondum edendi hujusce Patris laborem intermisse, quod pleras- que illius orationes in varios sanctos, 408 nuntiabantur ipsi Scoriaci delitescere, nondum impetrare potuerat. Vereor ne fucus illi factus sit ἃ sciolo quopiam (13), qui cum ejus catecheses percurrens vi- disset, varias ibi preponi solemnitates, et sanctorum nomina (veluti εἰς τὸ Πάσχα. Εἷς τὴν μεταμόρφωσιν. Εἰς τὴν μνήμην Μιχαὴλ τοῦ ἁγιωτάτου μητροπολίτου Συναδῶν. Εἷς τὴν μνήμην ᾿Ιωάννου μητροπο- λίτου Χαλχηδόνος. Εἰς τὴν παραμονὴν τῆς κοιμήσεως τῆς Θεοτόχου. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἱνδίχτου. Εἷς τὴν μνήμην τοῦ μάοτυρος Θαδδαίου. Εἰς τὸν ἅγιον Παῦλον τὸν ὁμολογητήν. Elc τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου Βσιλείου, xai τοῦ Χουσοστόμου xal τοῦ ἁγίου Ἐφραίμ. Εἷς τὸν εὐαγγελισμόν. [n Pascha. In transfigu- ralionem. In memoriam Michaelis sanctissimi metropolite Synadorum. In memoriam Joannis metro- polit» Chalcedonensis. In vigiliam Deipare dormitionis. In principium indiclionis. In memoriam martyris Thaddzxi. In sanctum Paulum homologetam. In memoriam sancti Dasilii. Chrysoslomi, et. sancti Ephram.
. In annuntiationem, et similia), opinalus est, eas diversas esse orationes de variis sanctis, ac solemnita-
tibus ab eodem dictas, et distinctas a catechesibus ibidem conservari; quod accidit quoque Possevino, qui post memoratas centum triginta quinque catecheses e Graeco converaas, editasque Antuerpie opera Andree Scotti, mentionem inducit sermonum centum triginta quatuor in anni totius festa a Joanne
. Bellero ibidem emissorum anno 1603, interprete Joanne Livineio, quas tamen Theodori esse catecheses,
testatur Gesnerus: Prodierunt ante aliquot annos catecheses ejusdem Theodori, interprele ex. Graeco Joanne Livineio.
Catecheses ipsius Latine edidere, ut diximus, Antuerpienses opera Andres Scotti, et Grece passim in Italia reperiuntur in Vaticana, Allempsiana, Barberina, apud Germanos in Bavarica. Sciendum porro est Theodorum duos catecheseon libros composuisse, quorum alterum Parvam catechesim nuncupavit, cenlum triginta et quatuor sermones continentem, quos proprio ore discipulis suis diotavit : alterum Magnam catechesim, in qua prolixiore sermone instituta monachorum explicat et doctrinam, qua abso- lutam illius vite rationem consequerentur. Fusius tradit auctor illius vita (cap. 35).
Que vero modo catecheses pre manibus euni, cum numerum parvi catecheseos exequent, οἱ brevoribus colloquiis constent, Parvam catechesim esse manifeste apparel. De magna an alicubi lateat indagandum curiosius est (14).
Scripsit item librum dogmaticum, in quo oppugnatores imaginum validissimis rationibus refellit, el principum mala facta animose sugillat.
Inter has orationes accenseri debent que adhuc supersunt in Burberina, et regia Parisiis cod. 7091 (15). ᾿Αντιῤῥητικὸς πρῶτος χατὰ Εἰχονομάχων. Anlirrheticus prímus contra lconomachos. P. Καιρὸς τοῦ λαλεῖν, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ σιγᾷν ἐστι τῷ ὁπωσοῦν δυναμένῳ. ᾿Αντιῤῥητιχὸς δεύτέρος κατὰ τῶν αὐτῶν. Antirrheticus secundus contra eosdem. P. 'O μὲν τῆς ἀληθείας λόγος μονοειδής τις Gm. ᾿Αντιῤῥητικὸς
᾿πρίτος κατὰ τῶν αὐτῶν. Anlirrheticus tertius contra eosdem. P. Δαυΐδ μὲν ὁ ἀσμαιογράφος μία βολίδι
λίθου. Et hic quidem in quatuor capita dividitur. Ejusdem. "EXeyyoc xai ἀνατροπὴ τῶν ἀσεδῶν ποιημάτων ᾿Ιωάννου, ᾿ἸΙγνατίου, Σεργίου, xal Στεφάνου τῶν νέων χριστομάχων. Criminatio el refutatio impiorum poemalum Joannis, Ignatii, Sergii, et. Stephani
. wovorum | Christi oppugnatorum. P. Προθλήματά τινα πρὸς εἰχονομάχους λέγοντας τὸν Κύριον ἡμῶν 'In-
σοῦν Χριστοῦν μὴ ἐγγράφεσθαι χατὰ τὸν σωματιχὸν χαραχτῆρα. Problemata quaedam αὐ Iconomachos, asseren- les Dominum nostrum Jesum. Christum non effigiari secundum corporeom formam, capitibus quindecim. P. El ix δύο φύσεων, xal iv δυσὶ φύσεσι. Ejusdem. Κατὰ Εἰχονομάχων χεφάλαια ζ΄. Adversus oppugnatores imaginum cupita septem. P. Θεοποιεῖν ἔστιν, ἵνα ἔξ αὐτῆς τῆς τοῦ ῥήματος συνθέσεως. Ejusdem. 'Em:-
MétoA? πρὸς Πλάτωνα τὸν ἑαυτοῦ πατέρα περὶ προσχυνήσεως τῶν σεπτῶν εἰκόνων. Epistola ad patrem
suum Platonem de adoratione venerandarum imaginum. P. Ἑξαυτοὺς παραμυθούμεθα προσλαλοῦντες τῇ ἱερᾷ χεφαλῇ ἡμῶν (10), ...
Epistolarum libros V, in quibus fortem ac constantem animum, neque miseriis, neque cruciatibus, neque minis principum obnoxium cernere est. Plures numero exstant in primo, οἱ secundo, et tertio exsilio scripte in bibliothecis Vaticana, Barberina, Vallicelliana Rome, ex quibus que historiam conti- NOTE.
tur catecheses CCXVII, quee illam majorem oolle-
ctionem constituunt. A. M. " (15) Qui sequuntur tres antirrhetici, imo οἱ alia
(12) Apud nos tom. cit. p. 24. A. M. (13) Fucus Sirmondo non est factus ; constat
enim ex Baunii prefatione ad tomum Sirmondia- num, nonnullas orationes ab Arcudio illi in Galliam missas, idque confirmat Holstenii epistola 77, ut diximus tom. cit. p. 1. A M. " (14) Magna catechesis non exstat in codicibus Vaticanis, sed non deest in Parisiensibus aliisque, ut diligenter adnotat Harlesius in Fabricii Biblio- theca gr. ed. nov. t. X, P 449 seq., qui et unam ex his homiliis Grece edidit (Ires autem ex minore coll. Mingarellius). Imo ibidem sigillatim recensen-
contra lconomachos minora Theodori soripta, vi- dentur mihi constituere illum ipsuin librum dog- malieum, de quo supra. Ceterum et hi tres antir- rhetici, et alia minora, que mox appellantur, scripta contra Iconomachos, leguntur in Sirmondiana, editione. A. M. .
iU Legantur hec omnia in editione Sirmondi. A. M.
8s IN S. THEODORI STUDIT/E OPERA 96
nebant ἃ Sirmondo jam olim in Latinum verse sunt, puto modo et relique que justum volumen effi- cerent.
De his omnibus Theodori soriptis clare admodum pertractat Michael quoque monachus in ejus vita.
Capita ascetica, χεφάλαια ἀσχητιχά. P. Οὐδὲν ἄλλο ἐπττὶν ἡ ἀσχετικὴ tox. In. bibliotheca Barberina num. 250.
Varios Canones et Troparia (17), que ad hunc diem in Ecclesiis Graecorum concinnuntur. Canonum potissimam partem ipse cum Josepho fratre composuit, in templo sancti Romani, cum Leonis Icono- machi minas subterfugiens, ibi lateret. Origines Constantinopolitane nondum edite (conf. Imper. Orient, V. I, ed. Paris. p, 55, cum diversitate.) Τὸν ἅγιον Ῥωμανὸν ἡ ἁγία ᾿Βλένη ἔχτισεν, χαὶ πλησίον αὐτοῦ τὴν ἁγίαν σορὸν, καὶ τὸ λείψανον χατέθετο Δανιὴλ, xal τοῦ μεγαλομάρτυρος Νικήτα (ed. "Pwpj2vo5) καὶ ἑτέρων πολλῶν προφητῶν λείψανα, ἅπερ ἠγάγετο ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ ἀπελθοῦσα εἰς ψηλάφησιν τοῦ τιμίου σταυροῦ * λέγεται δὲ ὅτι οἱ ποιηταὶ τῶν κανόνων Θεόδωρος χαὶ Ἰωσὴφ οἱ Στουδῖται ἐχεῖσε διὰ τὸν φόδον φυγόντες τοῦ συρογενοῦς Λέοντος τοῦ εἰχονοχλάστου ἐχάθηντο, xai ἐποίουν τοὺς κανόνας " πενταχόσια δὲ ἔτη διῆλθον, ἀφ᾽ οὔ ἔχτίσθη ὁ ναὸς μέχρι τῆς τῶν ῥηθέντων ποιητῶν κατοιχίας. Sancti Romani templum δραϊβοαυϊξ sancta Helena, et prope ipsum sanctam thecam, et. corpus deposui
Danielis, et. magni martyris Nicelg, et aliorum multorum prophetarum, que Hierosolymis advexit, cum illuc ad venerandam pretiosam crucem accessit. Fama est. canonum compositores Theodorum et. Josephum Studitas, ob metum Leonis 1conoclaste in Syria nati, illuc. confugisse, ibique morantes, canones, compo- suisse. Quingenti vero anni praterierant, ex quo templum aedificatum fuerat, ad dictorum poetarum habita- tionem.
Cum vero hujusmodi cantica in Triodio (liber est Grecorum ecclesiasticus, de quo nos alibi) multa abundarent, vel etiam potiorem illius partem occuparent, quemadmodum et alia Josephi, factum est ut ille liber Theodori atque Josephi nuncuparetur. In Regia bibliotheca Parisiis cod. 1351. Τριώδιον σὺν Θεῷ, ἀρχόμενον ἀπὸ Τελώνου xal Φαρισαίου μέχρι Λαζάρου τοῦ δικαίου " ποίημα ᾿Ιωσὴφ, καὶ Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου. Triodion cum Deo, incipiens a Publicano et Phariszo, finiens in justum Lazarum, opus Josephi et Theodori Studitze. Id vero, ut Jam dixi, asseritur, non quod totus liber Theodori ac Josephi sit, sunt enim etiam aliorum troparia et canones, sed quod major illius pars ad hos duos referatur (18).
Soripsit preterea hypotyposim monasterii Studii. Ἢ ὑποτύπωτις σὺν Θεῷ τῆς xatactástoQ τῆς μόνης τῶν Στουδίων. Hypotyposis Dei gratia vivendi rationis monasterii Studii. P. Πολλῶν ὄντων xai διαφόρων τῶν ἐν τοῖς ἱεροῖς μοναστηρίοις (19).
Item Typicon περιέχων τὴν ἅπασαν ἀχολουθίαν τῆς ἐχχλησιαστιχῆς χατχστάσεως. [n quo ordo recitandi officii ecclesiastici singulis diebus exponitur. Est manuscriptum in bibliotheca Barberina (20). De Typi- cis quemadmodum de Triodio nos plura diximus in dissertatione de libris ecclesiasticis Greco- rum.
ltem epitimia, quibus poene statuuntur illis, qui in suo numere deerraverint, vel deliquerint (21). P. Ὁ μὴ εὑρισχόμενος εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ Δόξα ἐν ὀψίοτοις,
Testamentum quoque condidit antequam moreretur. P. ᾿Αχούων τοῦ Θεοῦ Δαδὶδ λέγοντος " ᾿Ητοιμάσθην (22).
Carmine vero iambico prosecutus est primi parentis ortus et praevaricationem, Caini invidentiam, Enochi, Noe, et aliorum patriarcharum res gestas, nec non Iconomachorum heresim.
Eodem metri genere administris monasterii sua cuique munia exposuit, ab ipso omnium prefecto usque ad postremum el inflmum. Ex quibus reliqui sunt, qui habentur in bibliotheca Vaticana, Barbe- rina, Altempsiana Romse, et sancti Joannis in Carbonaria Neapoli (23). Tractavit quoque alia varii argu- menti (24).
In Theodori Studite troparion quod dicit : Βάθει τῶν χριμάτων σου, Χριστὲ, πανσόφως προώρισας ixá- στου τέλος ζωὴς τὸν τόπον, καὶ τὸν τρόπον. Διὸ οὖς ἐχάλυψε τάφος πάσῃ χώρᾳ ἔν τῇ κρίσει σῶσον -παν-- οἰχτίρμων. Altitudine judiciorum tuorum, Christe, sapientissime przdeterminasti uniuscujusque vitz finis
NOT AR.
(17) De Theodori tropariis diximus nos in pre- — 102. A. M. fatione ad eumdem. Et sane codicem nobilem pre (21) Exstant item apud nos tom. cit. p. 78 et manibus habemus, ex quo ipso S. Sophronii tropa- — 138. A. M. ria jam edidimus in Spicilegii Hom. tomo IV, (22) Exstat in editione Sirmondi. ἃ. M. Α. M. (23) Exstant hi iambi nunc in calce editionis (18) Triodium ms, Vat. quod retro citavimus, X Sirmondi. A. M. septem alii melodi cum Theodoro componunt. (24) Hic Allatius complura Studite in scripto suo A. M. carmina subtexebat, que cum omnia in citata AME) Exstat apud nos tom. oit. p. 111 seqq. editione nunc legantur, nos omittenda putavimus. iW.
(20) Item in codice Vat., ut diximus tom. cit. p.
517 PRAEFATIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND. 58
locum οἱ modum ; propterea quos sepulcrum lexit in omni regione, in. (uo judicio salva. misericordiosissime ; Exstat apud me satis docta expositio Machaelis Glyce inter ejus epistolas manuscriptas. Exstare etiam Studite nostri librum De futura restitutione (Possevinus interpretatur resurrectione,
Grece e
χαταστάσεως) scribit Gesnerus, sed locum non indicat, neque apud quam inveniatur (25).
NOTE.
(25) Preter hactenus recensita ab Allatio scripta, habentur in nostra editione tom. cit hec. 1. Judi- cium de compendio regularum S. Basilii. 2. Explica- tio liturgie prasanclificatorum. 3. Supplementa brevia epistolarum. 4. Catechesis chronica. 5. De
confessione δὲ satisfaclione. 6. Quaestiones. aliquot.
Insuper Allatius nonnullarum ex orationibus men- tionem omisit, quas habes in nostro libro vel im- pressas vel commemoratas. ἃ M.
PRAEFATIO POSTHUMJE SIRMONDLE EDITIONI PRZEMISSA.
Quis quantusque vir fuerit Theodorus Studites, Α fovere : qui innumerabiles monachos ac virgines ad
sive sanctitas vite et facta ejus preclara ; sive doctrina, eloquentia et ingenii monumenta spec- tentur: quantaque viri auctoritas etexistimatio in Ecclesia Orientali exstiterit; abunde docent, tum Vita a Michaele monacho, qui cum ipso vixit, ac- curate conscripta, quam in fronte ipsius Theodori operum apposuimus : tum eliam que colle- gimus veterum de eo testimonia : sc demum elo- giasaneluculenta, a nobis sublecta ex Baronii Annalibus: in quibus maximus cardinalis, vir acerrimi summique candoris, tam crebro tamque impense Theodorum Studitam ejusque scripta com- mendat,acsi opinionem deillo conceptam assequi ver- bis, sibique ipsiin eolaudando satisfacere non possit.
congruentem pwlicitiz disciplinam, et ad habitum sanctimonia dignum velul frenis quibusdam coerce- rel : qui doceret penitentiam lapsos, veritatem haz- relicos, schismaticos unitatem, filios Dei pacem et evangelicam legem : per quem, si non gentiles, at heretici blasphemi vincerentur : a quo Christiani mollioris affeclus circa suorum amissionem consola- rentur spe fulurorum : qui martyres exhortatione divini sermonis erigerel: qui confessores ad exemplum martyrii superstiles reservatos incentivo lube caelestis anímaret (Ibid.). Que quidem omnia magni Cypria: ri propriasic fuerunt, ut prorsus eadem in Theo- dorum Studitam mirifice conveniant.
Atque ut de magnitudine animi, que et in Cy-
Et vero. Quis non hujusmodi virum quantis valet p priano enituit potissimum, aliquid dicamus: quis,
praconiis prosequatur cuius eloquentia inspirata divinitus, et Ecclesias docuit, el seculum confutavit ἢ liceat enim hic usurpare que a Maximo Taurinensi dicta sunt de Cypriano (in hom. 2, in Nalali D. Cypriani) cui, 8i episcopatus apicem et martyrii titulos exceperis, multis certe nominibus conferri potest Theodorus, omnino fuit (Ibid.), in Theodoro perinde ac in. Cypriano, et contra errores diaboli spiritualis sapienti plenitudo, el adversum. persecu- tiones mundi Christiani pectoris indefatigata constan- tia. Vere hic mirabilis, alque omnium ubique studiis celebrandus : quem sanctitas sacerdotem, peritia do- elorem, fides tantum non martyrem | consecravit : exsulem certe pro Christo vinctumque sepius ac flagellis dirissime cesum : martyrio interim para- tissimum, capitisque supplicium quotidie sic ex- spectantem, u£ corona singulis diebus posset ascribi (Poutiusin Vita S. Cypriani). Sed, qui difücillimis temporibus ad fidei pietatisque tutamen divinitus datus fuerat, revera Theodorus, diutius servatus est : quia debebat esse, qui dum Dei Populum vasta- bat perseculionis infeste insolens atque. acerba gras- salio ; possel saucios homines, 'el varía expungentis inimici arte jaculatos, adhibita medicine caelestis medela pro qualitate vulneris, vel secare interim, vel
ea legens que adversus nefarias Constantini adul- teri nuptias gessit seripsitque Theodorus, cum pro domo Dei et evangelica lege prope unus maximi imperatoris potestati se opposuit ; ecquis, inquam, hec legens, ibi quoque non suspiciat constantiam illam, illud pectoris apostolici robur quo Cypria- nus de viris potentibus Fortunato et Felicissimo Ecolesia pulsis scribebat ad Cornelium Papam (epist. 3 lib. 1) : Si qui sunt qui putant se ad Eccle- siam aditum sibi terroribus facere : pro certo habeant,
conira tales clausam stare Ecclesiam Domini, nec, casta Christi invicla et fortia, et Domino tuemte
munita, minis cedere Sacerdos Dei Evangelium
Lenens, el Christi precepta custodiens, occidi potest,
non polest vincti.
Neque virtutibus tantum ao rebus gestis, sed et scriptis non parum similes exstitere. Ao primum, ut in libris quos Cyprianus pro vero Deo adversus idolorum cultores, pro Christo adversus Judaeos, pro Ecclesie unitate adversus Novatianos con- scripsit, non modo Historíarum omnium scien- liam, ac verborum el sensuum splendorem miramur cum Hieronymo (epist. 84 Ad Magnum), verum et Soripturarum fideique dogmatum intelligentiam suspicimus : sic in Theodori Antirrhetiois, aliis-
$9 IN S. THEODORI
STUDITJE OPERA 60
que contra Íconotnachorum haresim lucubratio- A et sanguinis Domini participes inexitu fulase pror-
Hibu&, préter diótionis copiam ot nitorem, acumen: que dialecticum et subtilitatem, qua sic premit ad- versarios, sic eorum lechnas retegit, cavillationos confutat, firmamenia omnia diruit, ut sanc: mentis cujusque eonsensum eztorqueat ; preter hec, in- quam; insignis Litterarum divinarum peritia, atque in argumentis ex intima theologia eruendis soler- tia elucet. Cumque adversus eamdem heresim tam multi postea prestantes doctrina viri pugnaverint ; 608 fere armis iisdem videmus, iisdem rationum momentis. tanquam certissimis, pugnavisse.
Bed Cyprianum pariter ac Theodorum commen- dant imprimis epistole, quas in causa haud valde dispari scripsere : alter quidem ut suos Africa- nosin fide adversus tyrannorum acChristiani nomi- nis hostium furorem ;alterut Orientalem Ecclesiam in doclrine ortodoxe professione adversus impe- ralores hereticos confirmerat. Quineliam in epi- &tolia utriusque spirat sane idem fldei, pietatis ac divine charitatis ardor, rerum divinarum par stu- dium, humanarum contemptio: utrobique vis ad persuadendum et suavis et ef(icax, altius penetrans in animos, in iisque dulces quosdam aculeos relin- quens, et veri rectique amore vehementer succen- dens. Nec Theodoro defuit, quod Cypriano tribuit Lactantius (lib. v, cap. 1), ingenium facile, copio- sum, suave, el, qui sermonis maxima est laus, aper- lum. Cyprianus tamen pressior et astrictior, ul fere Africani scriptores, ac sententiis densior: Theodori aulem oratio pro Grecorum ingenio, copiosior ac
sus negal:; I.zreticum enim panem illum, non au- lem corpus Christi esse. Apertius eliam et expres- sio alio in loco (epist. 24, lib. 11}, communionem cum hzrelicis, non panem Christianis communem sed venenum esse ait : quantumvis : illi orthodoxo- rum precibus (quo nomine mysticas sacramento- rum formulas sepe antiqui vocitant) in re divina utantur. Quippe illa preces perpera*n apud ipsos in- lelligi, neque id quod verba significant, credi. Quocir- ca, licct ritum adhibeant orthodoxun, incassum ipsos loqui, vel polius ludos agere, et contumelia liturgiam a[ficere. Quemadmodum prastigiatores inter dzmo- niorum sacra divinis canticis abutuntur.
Collegit quidem Algerus (lib. 1n De sacra- ment. Euchar. cap. 1) similia aliquot Patrum dicta : in quibus est illud Pelagii papein quadam epistola (Ad Viatorem, sive Victorem, εἰ Pancra- tium) : A schismaticorum sacrificiis, potius aulem sacrilegiis, abstinere debetis... Non est corpus Christi quod schismaticus conficit. Alia omittimus que le- gere est Apud Algerum : cujus responsio est (cap. 12), Pelagii quidem verba non sic accipienda esse,
quasi corpus Chrisli essentialiter verum in sacra- mento non conficiut schismaticus ; sed de corpore mystico intelligi debere : ut sensus sit, corpus Christi quod Ecclesia est, a schismaticis confici give componi non posse; ac Pelagius ipse mentem guam prorsus ad illum modum explicat apud Gra- tianum (can. xxxiv, 24, q. 1), ubi epistole illius pontificia locus idem, sed aliquanto longior, reci-
diffusior. Demum ut in Cypriani epistolis cernere C tatur. Ad alia autem Patrum dieta respondet AI.
est expressam antiquioris Ecclesie ac discipline Bpeciem et imaginem : sic Ecclesie Grece, imo et üDniverse, octavo ac nono seculo statum: fidem, doctirinam, ritus sacros, ac moree ex uno maxime Theodoro licet cogaoscere.
Porro aulem quod Cypriano contingit, ut ingenti heresis cujuscunque et achismalis odio ac ec- clesiasticze unitatis studio abreptus, aliquando ἃ recto paulisper deerraverit : ita, dum evi sui he- reticos Theodorus acerrime insectatur, dum exse- cratur ipsorum communionem, ab eaque alios absterrere, alios revocare omnibus modis studet;
L sliqua subinde scripsit, que excusatione aut inter-
pretatione saltem benigna egeant: precipue quod rem sacramentorum attinet.
Baptismum quidem ipse non adimil, uti Cypria- nus, hereticis : nisí qui in nomine Patrís, et Filii, et Spiritus sancti minime baptizarent. Atque hoc modo intelligi vult (epist. 40, lib. 1) Apost. cano- nem Lxviir, quo sancitum erat, eos qui ab haereticis ordinati, aul baptixaté essent, nec clericos esse posse nec fideles : id, inquam, restringit Theodorus ad eas sectas 4 Tripitatie invocatione baptisma non consecrarent. At alia Iconomachis sacramenta, Euchariatiam presertim, videtur abstulisse. Quippe in epistola quadam (epist. 187, lib. 11) eos qui he- reticorum in; communione decesserint, corporis
gerus (Ibid.) non aliud eos signiflcasse, nisi here. ticorum sacramenta ipsis hzrelicis vel eorum compli- cibus noxia esse el letifera, hoc est, sine exitiabili &celere neo administrari nec suscipi.
At Theodori locus, posterior saltem, simili re- sponsione mitigari posse non videtur, sed satis aperte affirmare vim et efficientiam illius sacra- menti ex administrantium flde pendere.
Sacras quoque ordinationes, que ab episcopis hereticis vel ob crimen depositis peracle essen!, videtur irritas ac nullas putavisse. Sic, ad Naucra- tium scribens (lib. r, epist. 40), ín. veris Dei πιΐ- nistris censeri non posse ail, quos episcopus here- ticus ordinaverit. Ac in episto!a (lib. τι, epist. 215)
p Methodium monachum (quam nos Theodoro
vindicavimus, licet ipsam V. Cl. Joannes Cotelerius ediderit (Monum. Eccl. Gr. t. III) sub Nicephori patriarche nomine) de presbytero quodam per episcopum criminis causa depositum ordinato in- terrogatus. Cum, inquit, manifesta sit. absurditas, ne percontari quidem de hoc crimine debuistis ; dixit quippe Christus : Non potest arbor mala fruotus bonos facere (Matth. vii, 18). Quamobrem, eísi a proprio preposito, aut eliam α quopiam sancto. pa- nitentiam acceperit, non tamen solutus est. ut rem sacram facere possit.
Verum in his videtur habuissequem, more suo,
sequeretur magnum Basilium, qui de episcopo
pet bwreticos consecrato ait (epist. 192: Non
&gno1cO episcopum, wec Christi illum sacerdotibus | eiumerarim, qui ἃ profanis esL manibus αὐ fidei destructionem prasul electus. Hc mea. est de illo wwientia. Moxque admonet, mé, si nianus illiui im»osit iuReta quisquam acceperit ; post, reddita pace sscerdotati ordimi 2626 accensere. contendat. Atque hune basilii locum profert Theodorus (epist. 11, lib. n). Cum autem eumdem locum monachi obje- eissenl in. vi synodi actione 1, in qua episcopi tres ex haeresi revertentes sedibus restituti sunt ; Tarssius patriarcha respondit : El ego exsecror eos qui ob hujusmodi causam et fidei destructionem sunt ordinati : el mazime si episcopi orthodoxi przsentes feerunt, a quibus poterant. consecrari. Sic enim est malernus ΕΣ: al mox ait, nequaquam Dasilium statuere, ut ab hereticis ordinati, nunquam re- tipi possint in clerum : interdum enim in ea re dispensatum fuisse a Patribus : quibus contrarius eredi Basilius non deberet. Ipsum igitur solum- modo voluisse, ut id nonniei egre admodum fieret. Patrrierque Theodori locos sic explicari posse exi- süimamus, ut duntaxat voluerit, tum episcopis hereticis vel depositis, tum iis qui ordinationem ab ipsis scientes accepissent, sacris functionibus interdictum esse. In quo nihil est quod abhorreat » regula catholica, aut porro ab scholae placitis : cum sit. communis et constans theologorum sen- wntia, Ecclesi ritu ordinatos ab episcopo here- tico vel deposito, s&cramentum quidem recepisse : at, quia per nefas accesserint, aut ipsi quoque in beresi versentur, tunc neque Spiritus sancti gra- 2: siquidem banc heresis et quecunque gravis pora excladit ; neque jus officii sacri legitime exer- cendi recepisse : cum ipse ordinator eo jure per heresim wl exauctorationem exciderit, proinde- que illod tradere alteri minime potuerit.
Ceterum herelicos, aut depositos excommuni- catosve, consecrando eucharistiam vel ordinando, Dibil agere, neque Christi corpus, ordinationi sve sacramentum conficere ; potestalemque et chara- clerem quem habuerant, ecclesiastica deposi. lone abolitum, non posse nisi nova ordina- tione restitui, eensuerunt olim catholici doctores Wiqui : quorum testimonia collegit vir eruditissi-
PRAEFATIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND.
62
ἃ rempta lis fuit. De reliquis sacramentis diutius du: bitatum. Etsi de his quoque prorsus idem ac de baptismo statui debere, plurium seinper poliorum que sententia auctorum fuit : sed nondum id ra- (um apud omnes et eonfessum erat, sicut poslea liit.
Erga eos qui in heresim Iconomachicam lapsi, δὶ Ecolesiam postea redirent,: severior videtur fuisse Theodorus,quam ferret illius temporis usus, et Ecclesie institula. Nam olericas quidem hac tantum lege vult recipi. ut, peracta etiam poeniten- tia, éoreant honore omni ecclesiastico (epist: 191; lib. 11), lector a lectione, diaconus a máínislerio, presbyter a sacrificio arceatur (epist. 6, lib. m), neque restitui possil ab ullo antistite (epist. 119, lib. : 11) episcopus demum cedal episcopatu ; (epist. 20, lib. 1); donee conveniat synodus orthodoxa, φῶ inlegram absolutionem ἱπιρογίϊαί (epist. 41 et 96, lib. m). Laici autem ac monachi sanctis mysleriis, praelerquam in morle, non parlicipent. Sane, viguit aliquot seculis ea disciplina, ut cle- . rioi, qui ad beretioos defecissent, ad Ecclesiam reversi, nunquam ad sacra munia, nec nisi ad laicam communionem admitterentur. Erat quippe constitutum in Ecclesia, ail Augustinus (epist. 50), ne quisquam post alicujus criminis pamilentiam, clericatum acciperet, vel ad clericatum rediret, vel in clericatu reinaneret. Sed paulatim relaxata haic severitas. Novatianos cum suis honoribus synodus Nicena 1 restituit, atque haud paulo ante Corne- lius papa scribens ad Cyprianum (epist. 46 ),
C Maximum, inquit, presbyterum (a Novato rever- tentem) locum suum agnoscere jussimus. Presertim quod Maximus, et qui cum ipso recepti, circeum- ventos se a , Novato, paucis diebus ipsi adhesisse, 80 sincera mente semper in Ecclesia fuisse profite- rentur. In Alexandrina autem synodo, anno Chri- sti 3602 coacta, cum inslitula esset questio de iis episcopis 80 presbyteris qui apud Ariminum per- fidie Ariane subscripserant ; multi quidem con- fessores fidei calore ferventes, ut scribit. Rafinus ( Hist. lib. 1, cap. 28 ), censebant nullum debere ultra in sacerdolium recipi, qui se ulcunque harelice communionis contagione maculasset. "Tamen com- muni decreto placuit, ait Athanasius ( 44 Rufinta- num ). qui synodo prefuit, ut hic ef ubique gentium,
nus Joannes Morinus in Commentario de sacris D quicunque lapsi fuissent proprio arbitrio, et ante-
Beelesizm ordinationibus (part. ui, exerc. 5). Unum »wnt audiemus Gratianum, qui ea de re dispu- aas 1, q. 1, post canonem 45, sio concludit : non dt omnibas generaliter sacramentis, sed de bapti- 3mo intelligi debere id quod Augustinus ait, sacra- wteta Christi per haereticos ministrata, suo effectu Ww carere. Ac post eosnonem 74 : Patet, inquit, Qué sacramenta ecclesiastica prsler baptisma, ut mpra dictum, ab haereticis minislrari uon. possunt. ὕει de baptismo, quanquam aliquando certatum et ascerri me, tamen multo citius uijudicata, et penaris sicut. Augustinus ait, synodi oraculo di-
signani fuissent impielatis, si. resipiscerent, igno- scendum quidem | illis, non restituendos in. cleri nu- merum. Qui vero non aucteres, sed mécessilate et violentia compulsi fuissent, visum est quidem illis ignoscendum, el in cleri locum restituendos : maxime cum probabilem defensionem el excusationem dede- rint. Velut ii episcopi qui fucum in Ariminensi synodo passi erant. Postea demum mitius actum est cum omnibus in heresim lapsis, etiam clericis qui damnato errore, veniam postularent. Cujus rei exempla congessit Joannes Morinus ( loc. jam cit. ).
63 IN S. THEODORI STUDIT/E OPERA 64
Excipit adversus ista Theodorus (epist. 2, lib. A rarchia ecclesiastica disputavit, qui quidem Dyonisii
1), primo quidem iransfugas haud ita recipi debere, ac qui antea in Ecclesia nunquam fuis- sent. Deinde (tbid.) inter hanc aut illam heresim discrimen esse non leve: quin (lib 1, epist. 40), hereticos proprie esse duntaxat eos qui religionis Christiane caput ipsum peterent, hoc est, Trini- tatis fidem oppugnarent : caeteros vero, velut Mele- lianos, etc.., potius schismaticos censeri debere. Iconomachorum autem-heresim esse omnium dei terrimam, ex Marcionis, Manichai, Arii, Photini erroribus conflatam, imo Judeis ac gentilibus impietate similem alque geminam, demum, qui ab ea redirent, sic accipi debere ut qui Domini nomen ejuravissent. Αἴ, quia in septima synodo, cujus recens tunc memoria, episcopi plures ab illa heresi venientes, post editam catholice fidei confessionem recepti salvis honoribus fuerant : videri forte possit Theodorus concilii generalis placita haud salis veneratus. Et vero ex ipsius epistolis apparet, accusatum aliquando fuisse, quod Synodum illam pro «ccumenica non agnosceret, qua de re postea dicturi sumus. Nuno, quod lap- sorum redintegrationem attinet, certe nusquam ille affirmavit, non posse illos rite in pristinum statum restitui; sed tantum rem voluit remitti ad syno- dum opportuno tempore cogendam, quae pro suo jure, sicut Nicena fecerat, sententiam ferret. Et vero Niceni Patres non scripserant canonem sive legem, quae in posterum, quid esset similibus in causis faciendum, definiret atque prescriberet.
liber in septem capita tribuitur: quorum primum, velut proc mium est totius operis : sex autem alia agunt singula de«singuli8 mysteriis, que in Theo- dori epiatola, prorsus eodem δὸ eodem ordine, recensentur.
Quae autem ex Dionysii libro nasci potest, de sacramentorum apud veteres Grecos numero, diffi - cultas: hanc erudite tractavit explicavitque Leo Allatius cap. 16 libri nr De Ecclesie Occidentalis atque Qrienlalis perpetua consensione. Quo loco alios etiam laudat auctores, qui professionem mo- naSticam sacramentis annumeravere : idque quo gensu intelligi debeat pluribus verbis exponit. Spe- ciatim autem de Theo lori Studite loco ait, ibi non spectari sacramenta quatenus gratiam efficiendi vim habent, sed quatenus perficiunt Ecclesie hier- archiam, vel modo aliquo singulari fideles ab infidelibus distinguunt, atque utroque isto sensu professionem monachorum, rite sacramentum ap- pellari, monachos quippe, ob sanctioris vite stu- dium, ad hierarchiam ornandam, atque ad ordines sacros, imprimis idoneos esse, deinde monasticis maxime institulis Christianos ab aliis omnibus distingui. Quemadmodum et unctio eorum qui pie obierunt insigne est Christianorum. Atque hoc est quod Theodorus ait, si unum ex illis sex tollatur similes ethnicis Christianos fore. Monet insuper Allatius, mysteriorum nomen apud soriptores Graecos latius patere, quam qüe apud Lalionos sa- cramenta proprie nominantur. Notat denique
Notanda demum ad ejus defensionem que scri- C Theodorum id precipue agere, ut, Dionysii potis-
bit (lib. 1, epist. 38), de monachis, qui in vii synodo institerant, ut ex Iconomachorum heresi conversi, ad sacerdotia non admitterentur ; quique ds ordinationibus apud hereticos peractis qua- stionem moverant. Hi (Sabbas οἱ Theoctistus) ne ab lconomachorum, inquit, haresi redeuntes episcopi ín pristinos gradus restiluereniur, non quidem omnes, sed praecipui et principes haereseos, juxia sancti Athanasii verba, reslilerunt, quod sane absurdum non erat. Sed poslquam synodus tunc congregata re- cipiendios omnes judicavit, exemplum secula quartz sancla sgnodi ; assenserunt el ipsi, nam in eo nulla
* &ral rei necessari transgressio. Notanda item que
de Taresgio scribit (lib. 1, epist. 53), qui in eamdem synodo pre ceteris auctor fuerat lapsos redinte- grandi : Qud nam causa fuit cur a. Tarasio dissense- rimus ? Fides? aiqui palam orthodoxus eral, sacras synodos sequebatur... Eorumne qui ab haeresi rever- tebantur susceplio ? at non ab illo hac primum insti- tuta : cum a. sanctis Patribus triplici modo suscepti fuerint.
Quod in epistola ad Gregorium (lib. it, epist. 155), sex tantum sacramenta numerantur, atque io hís quintum de monachica perfectione, sextum de sancte dormientibus : nimirum ea sacramenta vel potius mysteria intelligit Theodorus, de quibus sanctus Dionysius, quem et citat, in libro De hie-
eimum aucloritate, probet statum monachorum prorsus institutum esse ab eo, qui et aliorum auctor sacramentorum fuit : adeo ul qui de illius Blatus institutione divina dubitat, non minus de saeramenti cujusque institutione possit dubitare : quod si ita se res habeat, tum Christianos fore similes ethnicis, qui omnibus Ecclesie Christiane sacramentis carent. Plura legi possunt apud ipsum Allatium.
Sacrosanctum et indissolubile matrimonii rela- xare vinculum videtur in epistola ad Albenecam (lib. 11. epist. 51) ; ubi femine nobilissime, mona- sticam vitam relicto marito inire medilanti, primum quidem enitendum modis omnibus esse ait, ut hanc & viro veniam eblandiatur, at si is negare persistat ; Tunc, inquit Theodorus, si (6 tantus Dei amor in- cendit, id quod placet, etiam mon. volente marito facies.
Omittimus quod de ,Theona viro sanctissimo proditum est (Cassian. Collat. 21), ipsum pos- quinque conjugii annos, dimissa uxore, quamvis invita et reclamante, ad monasterium se recepisse : cum viriliter, ut aiebat, apprehenderet Christi Bententiam : Qui non odit patrem... et uxorem, etc. Luc. xiv, 20), cujus factum Cassianus, qui narrat, uti approbare non audet, sio neque damnare: propterea quod, non modo Patres, qui Theonam
65 PRAEFATIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND. 66
deinde pre aliis sanctis viris diaconi gradu orna- A tasse ad vitam monasticam adjecturum esse ani-
verant, sed et Deus ipse visus erat approbare, qui eumdem miraculis edendis insignem reddiderat. Cum igitur Theonas instinctu peculiari Dei, vin- culum, cujus ipse auctor est, tunc dissolventis, id consilii cepisse merito credatur: fortasse Theodorus quidpiam simile de illustri femina suspicatus fuit. Id enim innuere aliquo modo videntur hac epistole verba : Magnum ulique est quod exzpetiisti, el arduum, wow modo ob caelestis Vite. illius sublimilatem, sed etiam quod sis viro alligala, a quo divelli magnum negolium est : proplerca quod ambos conjunxit Deus, qui ergo disjungel ? ipse nimirum qui conjunzit : qui ad prxstantius vitz institutum progredi cogit. Sed Theodori epistole valde similis est Basilii iocus in Regulius fusius dispulatis (interrog. 12) ; ubi traditur quo ritu ad religiosam vitam admitti debeant qui matrimonio juncti sunt. Percontandi suni, inquit, num consentiente altera parle hoc faciunt, ex prxcepto Apostoli. Vir enim, inquit ille, sui cor- poris potestatem non habet (I Cor. vir, 4). ΕἸ si hoc da ab ipsis fieri compertum sit ; tum mullis adhibitis testibus admitti debet qui accedit, siquidem nihil est quod Dei jussis polius haberi debeat. δὲ vero dissi- deas si altera pars, quod videlicet minus | sollicita sit quomodo placeal Deo, hic ea convenit. meminisse quz dicta sunt ab Apostolo: In pace autem vocavit pos Deus (ibid. 15). Et si parendum praecepto Domini qui dixit : Si quis venit ad me et non odit patrem... et uxorem (Luc. xiv, 26), elc. Neque enim. est quod anliquius haberi debeat, quam ut Dei puss pareatur. Cetorum nos plerosque novimus qui ez intenla. oralione, assiduoque jejunio, ad finem quem optabant pervenerunt : quippe cum Dominus eos qu usgueguaque sunt. obslinati, sepenumero etiam wr corporalem | necessitatem. adigat sensim, ul reclo aerias pariis judicio consentiant. Basilium fortasse de matrimonío rato, sed nondumconsummato loqui ait Belsrminus (De monachis, lib. 1t, cap. 38). Si autem de consummato loquatur (quod certe multo verisimilios), tria ibi ab ipso precipi, primo, ut qui sic aecedit, interrogetur num de uxoris con- sensu faciat. Deinde, si repugnet uxor, parendum tamem esse Christi precepto: Qui non odit, etc. Cum autem duo haec pugnent inter se; statim adjicit Basilius, aliquos precibus impetravisse a Deo, ut conjux morbo correpta consensum prebers cogeretar. Hoc itaque vult sanctus cpiscopus, ut nempe conjugatus, si monachus fleri cupit, primo consensum uxoris obtinere conetur : si non potest, Deum oret, ul uxori eamdem mentem injiciat, ac itgom demum ipse voti compos fiat: simulque et Ápoetolo pareat, dum non relinquit invitam con- jewgem; et Christo, dum ipsius ,amorem amori uroris anteponit. Atqui Theodorus in epistola qua de agitur, Basilii, quem et citat, vesligiis insi- stere videtur. Primum enim feminam illam monet, ot amarito impetrare discedendi licentiam studeat, quantum in ipsa erit : sic enim virum quoque for-
mum ; quod si ille non consenserit, tunc, si eam vehementior quidam Dei amor incendat, facturam quod placuerit. Mox autem ait, quo diclum velut corrigeat : Sed res ea multum habet difficultatis... Tene igitur optimum vitz institulum in quo versaris; [ua enim facta illustria àudio, et quomodo, abdicata principum familiaritate, tibi uni ac bonis rebus vaces. Nam el in isto vite genere salutem consequi potes, etiam cum viro. Postmodum, uti Dominus forlunaverit, sic ages, nec virum contristans, sed polius divina conversatione inflectens. (Epist. lib. τ, epist. 27 ; lib. m, epist. 72).
De sjnodo post sextam, sicut ipse nominat (que et πενθέχτη, quinisexta, quasi quinte et sexte appen-
B dix sive supplementum ; et Trullana dicitura loco
ubi coacta fuit) uhique perhonorifice loquitur : ejus canones laudat (Anl. 11, n. 38), lanquam sa- cras, divinos,ac Deo dignos, divinorumque Patrum voces: eorum auctoritate passim honorem sacra- rum imaginum vindicat (Heful. poem. lconom., it, 35) ; a quinque patriarchis receptos fuisse ait : denique synodum illam vocat (Antir. i1, n. 38) san- clam acumenicam, sicut ipsa se nuncupaverat.
Àb iis vero elogiis valde discrepant qus de eo cotu prodiderunt auctores optimi: Beda ( De sex &t. in. Justiniano), οἱ Marianus Scotus (in Chro- nico), qui Synodum erralicam; Paulus Diaconus, qui erroris synodum appellat (De rebus Langobard. lib. vt, cap. 11) : Anastasius Bibliothecarius (in Pref. ad synodum vii), qui conditas ibi regulas, non modo diu incognitas in Ecclesia Latina, mini- meque interpretatas fuisse, sed neque in aliarum sedium patriarchalium, etiam qux Greco sermone utuntur, archivis reperiri ait: ideo nimirum quod nulla earum sedium tunc, cum canones illi ederen- tur, aub promulgans aut consentiens, aul saltem prz- sens invenía erat. Sergium autem papam (Anasta. sius in Vita Sergii) nec precibus nec minis adduci potuisse, ut illos reciperet, deinde, cum ad Joan- nem VII ([d. in Vita Joan. VII) natione Grecum missi fuissent, ut saltem emendaret ; ab eo ponti- fice remissos esse quales acceperat. Alia omitti- mus similia istis testimonia veterum quee exstant : adversus Theodorum Balsamonem, aliosque Gre-
D cos posteriores, qui synodum illam prorsus equant
ccumenicis : antiquiores enim Grecorum annalium scriptores, Theophanem, Cedrenum, Zonaram, Constantinum Manassem, Glycam, conventus illius mentionem nullam habere, tanquam silentio sepul- tum ipsi voluerint, Baronius notavit (ad an. 692, num. 14). Typos quidem sive canones, qui sexti concilii dicebantur, memorat Theophanes, et quo- nam tempore promulgati fuerint disquirit: at de synodo ad id collecta ne verbum quidem. Denique in Spiritu sanclo legitime congregatlam nemo prudens dixerit, ut Baronius ait (ibid.,num. 5), in qua, explosa veneranda antiquitate, omnía sibi improba
61
IN S. THEODORI STUDIT/E OPERA
novttas arrogavit, ac nonnulla doctrine orthodoxre A sería synodus fideliter per canones orthodoxe sta-
decretis aperte contraria sancivit.
Habuit tamen Theodorus Studites sui de synodo illa judicii auctores sane gravissimos. Nam primo sanctus Tarasius patriarcha, Ecclesie Romane per- quam addictus, in litteris ad tres patriarchae, quae in νι! synodo &cumenica (act. 3) lecte fuerunt, ait : Sancte sext synodi... etiam depromptos cano- nes recipio, in quibus re[ertur : In. quibusdam vene- rabilium imaginum picturis agnus, etc. : qui esl Trullanus canon 82. Cumque in eadem synodo (act. 4) Elias presbyter canonem eumdem ez char- ta, definitiones sancte ac universalis sexte synodi continente legisset; atque nonnulli, ut apparet, re- fragarentur; hos vero Tarasius gravi oratione in-
crepuit, chartam hanc ipsam esse affirmans in qua p
SS. Patres subscripserant: deinde Trullanorum canonum auctoribus fidem asseruit: eosdem nimi- rum episcopos, qui in sexta synodo errorem Mono- thelitarum damnaverant, post quatuor vel quinque annos convenisse, ac canones illos edidisse : idque ex ipsorum subscriptionibus constare. Demum, cum in alia synodi ejusdem actione (act. 6) Epi- phanius diaconus rursum eumdem de imaginibus canonem, tanquam unam ex regulis quas sext synodi Patres sub Justiniano nu(u divino congregali cdideraat, laudavisset: tunc ulli amplius reclama- visse non leguntur. Ac Tarasii successor Nicepho- rus, in duodecim capitum opusculo adversus Icono- machos (Biblioth. PP. Lugd., tom. XIV): Quae
luens, ita constituit, dicens: In quibusdam venera- bilium imaginum picturis Agnus, etc.
Ipse porro Anastasius, ex quo pleraque adversus cetum Trullanum, reprehensionis capita depro- muntur,inoctave synodi prefationead AdrianumlIl, postquam a!firmavit Ecclesiam admittere omnium omnino probabilium Patrum et sanctorum concilio- rum regulas et. instiluliones, illas duntaxat quae mec reciz fidei, nec probis moribus obviant, sed mec sedis Thomanaz decretis ad. modicum quid. resultant, quin potius adversarios, id est. hereticos, potenter. impu- gnant ; tum addit: Ergo regulas, quas Graecia sezta synodo perhibent edilas, ita in hac synodo (oclava) principalis sedes admittit, ut nullatenus ez his ille recipiantur qux prioribus canonibus, vel decretis sanclorum hujus sedis ponlificum, aut cerle bonis moribus inveniuntur adversa.
[nde adco conjiciunt quidem viri docti (Cbristian. Lupus in Notis sd Canones Trull., pag. 1077), quempiam Romanum antistitem, fortasse Constan- tinum, Coustantinopoli in congressu cum Justitiano Imp. ex omni Trullanorum canonum numero quos- dam selegisse atque approbavisse. Et vero Adria- nus, annis 58 Constanlino poeterior, non omnes ait recipere se, sed uti vidimus, eos qui jure ac divi- nitus promulgati erant. Pariter itaque Tarasius, Nicephorus, ac Teodorus Studites aliquas quini- sexte synodi regulas laudare tanquam sanctas ac legitimas, earumque auctoritate uti potuerint.
recle, inquit et pie a Patribus sanctae sexte synodi (, — Pretermittimus quod aliqui notaverunt (Franc.
tradila et decreta erant, hzc respuerunt et conculca- verunt. Sic enim divini Pulres nostri, cum in quibus- dam venerandarum imaginum picturis agnum, etc. Et in oratione apologetica contra eosdem hereticos eidem Nicephoro inscripta (Apud Allatium De con - sens. lib. 1, cap. 27), canones illi sancte sexte synodi prolixe commandatur. Nec omittendus est Joannes Damascenus, qui in tertia de imaginibus oratione, sub finem, citat sancti concilii sexti sub Justiniano celebrati de sancto concilio quinto. 1n quibusdam sanctarum imaginum picturis agnus ez- primitur, etc.
Quin etiam Romanus pontifex Adrianus I in litteris ad Tarasium patriarcham, que pariter in vii Synodo (act. 14) lecta fuerunt, ait: Omnes sancias synodos suscipio cum omnibus regulis quz jure ac divinitus ab ipsis promulgatzg sunt : inter quas continetur : 1n. quibusdam venerabilibus, etc, moxque haac regulam testimonium orthodoxe fidei vocat. Idemque pontifex in epistola ad Carolum regem pro synodo Nicena τι (Coll. Concil. Labb. tom. VIIT, pag. 915) quibusdam respondens obji- cientibus, testimonium sexte synodi ad imaginum adorationem nihil attinere: /dcirco, inquit, testi- monium de sexta sancia synodo protulerunt, ut cla- rifce ostenderent quod. jam, quando sancta sexta synodus acta est, priscis lemporibus, sacras imagines et historias pic(as. venerabg ntur. Unde. ipsa. sancta
D
Combefis. in Auclario PP. Gr. tom. Il, pag. 209); cum Justinianus Trullana capita ad Joannem VIII pontificem misisset, enixe rogans ut que digna viderentur sanciret, alia excluderet: cumque pon- tifex humana fragilitate tinidus, eadem sicut acce- perat remisisset ad principem, quemadmodum Anastasius in Vita Joan. VII testatur : Greecos for- tasse rem sic interpretatos, quasi Joannes ea tacite approbaret, vcl certe ipsorum conscientise permit- teret.
Jam vero ut de canone 82 cujus auctoritate se- pius utitur Theodorus, aliquid addamus ; scimus graves esse auctores (Baronius, ad an. 602, n. 44; Bart. Ciranza), qui a Romana Ecclesia nunquam approbatum fuisse illum contendant: siquidem, inquiunt, vetabat ne Christus agni specie pingere- lur : cusjusmodi imagines Ecclesia Romana semper in usu et honore habuit. At Bellarminus (De imag. lib. ii, cap. 8) de eodem canone ait: Nom prohibet istas imagines, sed anteponit. lantum istis wmagines Christi in forma humana. Ac Bellarmini sententiam pluribus explicat Grelserus (lib. t1 De S. cruce, cap. 12): formam nimirum humanam aptiorem fuisse ad inemoriam conversationis Christi in carne, et cruciatuum ac salutifere mortis ipsius, sicut canon ait, excitandam. Postea tamen Petavius (De incarnat. lib. xv, cap. 13) contra Bellarminum: Manifeste, inquit, decernitur in illo canone, ut non
69
PRAEFATIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND.
TO
amplius Christus in agni figura sed potius hominis A tate stabilienda collectam uit (in Epitaphio Plato-
exprimatur. Nobis tamen interpretatio Bellarmini
et Gretseri verior videtur : presertim cum vetercs, .
non modo Greci sed et Latini, ipseque Adrianus pontifex, pro sacro imaginum cultu canonem il- lum laudaverint absque ulla exceptione. Utrum enim putabimus eos labem et vitium, aul non vi- disse, aut. de eo non admonuiese, ne approbare viderentur ? Deinde, imagines in quibus agnus expri- mitur, venerabiles sive sanctas nominant Trullani Paires; moxque, veteres figuras atque umbras, ut veritalis ποίας el signa Ecclesiz tradila, complexi se aiunt, quantumvis graliam el veritatem anteponant, Quod igitur postea decernunt, ui Christus, loco veteris agni, forma deinceps humana exprimatur ;
necesse non est sic accipi, ut agni formam penitus B
abrogent ; aed tantum ut formam humanam dein- ceps praeferri velint.
Sed Theodoro invidiam conflavit imprimis epi- $lola ad Arsenium monachum (lib. 1, epist. 58), parum digna, ut quidem Baronius ait (ad an. 787, n. 63), homine catholico, nec modo contumeliosa in Tarasium patriarcham, sed adversus synodum quoque Nicenam 11, temeraria quedam et aperte falsa continens. Tarasium quidem quod attinet. Sabbas aliique monachi, homines severi, ac fidei et disciplina: ecclesiasticae studio incensi, egre tu- lerant in. synodo vi, sicut jam dictum, ex Icono- machorum heresi conversos, favente el annitente pre ceteris Tarasio, in communionem et gradum receptos fuisse. Cumque post peractam synodum, idem patriarcha lapsos ac poenitentes quoscunque singulari benignitate exciperet ; eam ob rem mo- nachi, atque in his Theodorus, alieniores a Tarasio fuere. Sed gravioris sunt momenti, que synodum ipsam attingunt. Postquam igitur nimiam illam erga lspsos facilitatem et indulgentiam notavit epi- stola ad Arsenium (lib. 1, epist. 38), tum, Roma vero, inquit, minime hzc probavit ; absit : sed neque synodum ipsam habuit pro. &cumcenica, sed pro lo- cali, el qua proprium illorum locorum errorem emen- dasset. Neque enim aliorum patriarcharum vicarüi erant qui pro iis sedebant : falsum. Siquidem Ro- mani non propler synodum, sed ob aliam causam missi huc venerant. Quare et depositi, ul fertur, post reditum faerunt ab eo qui miserat : quamvis coactos se fuisse causarentur. Alii autem ex Oriente quiem, sed a. nostralibus persuasi et. inlucti, non autem a palriarchis missi, qui nihil sciverunt, ne postea, qui- dem, propler gentis melum scilicet. Hov autem idcirco faciebant homines nostri, ut heresi adharentem po- pulum facilius ad orlhodoxam fidem pertraherent, cum ccumenica synodus coacta foret.
Epistolam hanc conf(ictam esse, ac Theodoro ab ipsium adversariis suppositam, Baronii et quorum- dam aliorum suspicio est. Ceterum, criminationi ansam aliquam prebere potuit, tum viri severitag erga lapsos in heresim, tum quod non uno in oco synodum illam sanctam quidem vocat, et pro veri-
C
nis) : at cecumenice titulum non adjicit. Ac in subscriptione orthodoxi, postquam (pag. 135) san- clas sex synodos ecumenicas, aliasque variarum re- gionum acumenicis consentientes, el eam qua post sexiam laudavit, sic pergit : Nec non synodum Ni- cenam secundam, etc., quasi hanc ab ecumenicis dividens.
Verum aliis in locis diaerte nominat &cumentcam (Epist. lib. n, epist. 172 et 176) : atque a quin- que, id est omnibus, palriarchis receptam affirmut (Epist. lib. r1, epist. 127). Ac demum in congressu eum Nicephoro patriarcba, purgavit sese, ac de illa synodo, simulque de Tarasio quid sentiret, palam professus est, sicut ipse narrat in epistola ad Petrum Nicenum : ubi inter cetera, ait (Epist. lib. 1t, epist. 127) : Quineliam, cum mentio fieret de domino bealo Tarasio (nam et ab eo dixerant nos descivisse eL. secunilam in. Nicea sanclam synodum, localem appellare), nos vero et illum in sanctis Pa- tribus habere, el synodum verbis scriptisque ecume- nicam confiteri probavimus. Addit tamen : Licet alí- cubi aliquando, et aliquo modo, el quibusdam aliter responderimus. Qua quidem non oportelL, sicut nec ea qua& tuncaliter acta sunt, inquirere nunc et refricare. Id enim iumultus causam prabbel, etc. Quibus ver- bis fateri videtur errorem ; quanquam postrema haec verba fortasse ad solam dissensionem a Ta- rasio pertinent.
Quod si et Nicenw synodo aliquandiu cunctatus sit tribuere quantum par erat ; fuerunt et allíi, qui, citra heresis aut schismatis notam, illius synodi auctoritatem agnoscere initio delreclaverint. Con- stat enim, ut Sirmondus notavit (in Admonilione dc can. ὁ Francford. tom. II Conc. Gall. pag. 131), sic in quastione imaginum versaltos esse, tum synodi Francofordiensis, tum Carolini voluminis auctores, ut sibi non cum acumenico concilio, sed cum pecu- liar Grecorum, ut appellabant, synodo, rem esse contenderent. Ita eiim passim in libris illis profiten- tur (lib. Car. Mag. cap. 18; ibid. lib. nr, cap. 11): querunturque propterea, illam sibi aut. universalis, aul septima synodi nomen arrogare : cum ecumeni- cam dici posse negarent, ad. quam soli Graci conve- nissent, reliquarumque provinciarum Ecclesi con- vocatz, aul sententiam per epistolus more ecclesiaslico rogata: non fuissent. Et quidem, si rem suis momen- lis expendamus, salis omnino causz. vibebatur, ut synodum, cui tot adhuc. provinciarum ac tolius pene Occidenlis suffragia deessent, pro &ecumenica non- dum haberent. Nec Adrianus ipse aliter se sentire ostendebat ; qui allatam e Gracia synodum, ut Hincmarus docet. (ad Laudunensem, cap. 20), in Galliam | misil, conciliumque ejus causa convocari a Carolo jussit : et. libris Garolinis, quibus oppugnato esl, ita. respondil, ut ecumenice synodi nomen illis auctoritatemque nusquam objiciat. Quare habebant, μὲ dixi, hac in parte Galli quo se defenderent. Ac Petavius (lib. xv De íncarnat. cap. 11), cum ipse
74 | IN S. THEODORI STUDIT/E OPERA
12
synodum vir, ab Adriano inter ccumenicas rece- A Ponitentiali, tum ex quodam Euchologio manu-
plam fuisse, affirmet, addit nihilominus, Occiden- talis Ecclesie Catholicos initio reclamavisse abs- que ullo tamen detrimento communionis el pacis ; tum synodum illam post annos octoginta eoque amplius, a quibusdam Gallis adhuc receptam non fuisse, Anastasii Bibliothecarii testimonio docet. Nec nisi paulatim, ut deinde ait, Ecclesia Gallicana, una cum sacrarum imaginum veneratione, septimam est amplexa synodum ecumenicam.
Deinde, tunc cum Theodorus de Nicena synodo ea scripsit, quae offensionem movere possent ; for- tasse nondum ulle in Orientem venerant pontificia littere, quibus Romana sedes rata habere 8e syn- odi decreta testaretur. Adrianus quidem certe in
epistola jam superius laudata ad Carolum regem B
Francorum, qua eos confutabat qui Nicenam syn- odum 11 oppugnaverant (quam epistolam post concilium Francofordiense, proindeque post annos Beptem a Niceno scriptam fuisse, censet Labbeus, quod utique admodum verisimile), ait quidem : Ipsam suscepimus synodum : at paulo post adjicit : Nos vero adhuc pro ea synodo nullum responsum hactenus eidem imperatori (Grecorum) reddidimus : metuentes ne, elc. Ac fortasse nec postea reddidit : quippe qui proximo post Francofordiense conci- lium anno diem obiit. Atqui (Epist. lib. n, epist. 129 in fine) certitudinem fidei repetendam esse a. Ro- mana sede : illius (epist. 80) sedis judicium ab uni- versa Ecclesia exquiri et. suscipi. debere : (epist. 74) per illam fideles inter se et cum reliquis patriarchis uniri : huic (epist. 79) deferri summam ocumenice synodi potestalem : nationales quoque synodos ap- probari ab ea debere, passim predicat.
Postremo Romanam Ecclesiam non omnia illius synodi suscepisse, et quidem in canonibus inesse quosdam nevos, notaverunt viri docti (Fide Christ. Lupum in Notis ad concil. vit, pag. 1241). Ipseque Anastasius Bibliothecarius in prefatione ad illam synodum : Sane notandum est, inquit, quedam in hac synodo ex aposlolorum, et sexlix universalis synodi canonibus et sententiis (Trullanis nempe) ἐπ- veniri, quie penes nes intérprelala nec habentur, nec admittuntur. Demum graves etjam viri censent (Abid.), nec singulas synodi actiones, nec universas que ibi exstant episcoporum inlerlocutiones ac
scriplo deprompta profert in suo De Ponitentiz disciplina Commentario (lib. vir, cap. 25). Joannes Morinus : atque hano in rem primum notat, in more apud Grecos fuisse, ut absolutio illa non ante po- nitentiam daretur, nisi raro admodum, ac per cco- nomiam et indulgentiam ; deinde, generalem pec. catorum absolutionem interdum in illa inseri ; de- nique hanc fuisse Grecorum sententiam, posteriori absolutione illa priorem perfici et quodammodo compleri. Quocirca in quibusdam ejus formulis, sacerdos Deum orat, ut peenitenti perfectam et in- tegram veniam concedal : omnem maledictionem etl excommunicalionem irritam efliciat : id est, non culpas modo, sed et penas condonet. Ex illo igitur Theodori loco, nullum penitus pro epistolari, ut vocant, absolutione sacramentali colligi potest ar- gumentum. Et vero sacramentum penitentie, eive in Greca sive in Latina Ecclesias, nunquam nisi presentibus ministratum fuisse, fidem facere po- test vel hoc unum, ut cetera nunc omittamus, quod passim in vetustis monumentis, in canonibus conciliorum, in scriptis Patrum, absolutio 8acra- mentalis, manuum impositionis vocabulo designa- tur: non potest aulem nisi presens presentio ma- num imponere.
Baptismum Christianum niei aqua perfici non posse constans est catholicorum sententia. Theodo- rus vero videtur secus existimavisse (Epist. lib. r1, epist. 157). Ex necessitate, inquit, legis mutatio; et quidem priscis temporibus talia facta cernimus : atque hunc arena infusa, in. desertis locis, eo. quod mors inslaret, baptizavisse, et baplixatum esse ; et alium aliter. Tum subjicit id quod de pueris ab Athanasio puero baptizatis, deque Alexandro epi- scopo baptismum illum approbante, veteres quidam scripserunt.
Dubium non videtur quin respexerit ad histo- riam qua in Pralo spirituali (cap. 176) narratur : juvenem Hebreum, cum per deserta et arida loca iter habere!, repente gravi morbo correptum, ac morti, ut putabat, proximum, postulavisse a sociis, qui Christiani erant, ne mori absque baptismo si- nerent. Cumque hi responderent, neque aquam ibi, neque sacerdotem adesse, cum tamen utrumque requiri baptismi legibus dicerent : nihilorninus,
sententias, sed commune duntaxat fidei decretum, D qui id enixe precabatur eger, quemdam, nomine
a Romana Ecclesia confirmatum fuisse. Decreti porro illius vindex acerrimus semper fuit Theodo- rus (Epist. lib. 11, epist. 72) : a quinque patriarchis, igitur 8 Romano etiam Ecclesia, facile receptum fuisse affirmat : proindeque tanquam synodi ccu- menice decretum amplexus est.
Quam in epistola ad Lucianum monachum (Epist. lib. 1t epist. 50), poenitenti absolutionem imperti- tur, non fuisse sacramenti propriam, sive a pec- catis, adnotavimus ad oram libri. Sed altera quae- dam fuit, ἃ ponis nimirum, absolutio: cujus et alia exempla, tum ex Joannis Jejunatoris libello
Industrium, arenam in ejus caput ter effudisse, cum his verbis : Baptixatur Theodorus in nomine Patris et Filii et Spirilus sancti, juvenemque ex- templo convaluisse. Sed Dionysium episcopum, ad quem res est delata, hasitavisse quidem aliquan- tum, ob reddite sanitatis miraculum : tamen, de
consensu cleri, jussisse, ut Judaeus ille aqua bapti- .
zaretur. Simile prorsus exemplum, vel potius idem, postea libris suis inseruit Nicephorus Callisti (lib. 171, cap. ult.) : atque illic quoque Dionysius episco- pus, quisquis fuit, mandavisse perhibetur, ut Ju- deus ille aque baptismum susciperet. Quod si
T3 PR/BFATIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND. 74
aliter de báptismo illo arenario Theodorus judica- À sermoni deest, et quod loquentis mente retinetur :
vit (nam imprimis verba haoc, baplizasse et bapti zatum esse, ldem videntur esse 80 si dicat non frustra fuisse baptismumillum, sed verebaptizatum hominem fuisse, etsi hanc ejus mentem esse non omnino liquet), sed si ila sensit, fatendum est om- nino erravisse.
Erunt fortasse quibus haud adeo probentur et ea, que de ambiguarum vocum, ac mentis, nt vocant, restrictionum usu tradit (Epis. lib. 11, epist. 39). Quasierat ex ipso Athanasius monachus, num li- ceret, ubi de amici capite ageretur, mentiri. Re- 8pondet ex magni Basilii sententia (Regul. brev. in- terrog. 76), mendacium a Christo damnari absque ullo prorsus discrimine. Át statim subjicit, id, quod Athanasius mendacium vocaverat, mendacium non esse. Tum his exemplis mentem suam declarat. Venit ad me puella quam stuprator insequitur : orat ílla : Ne stupratori me prodas. Huic igitur percon- tanti : Num venil huc puella ? si negem, non mentior ; «0n quod non esse domi puellam cogitem, sed quod per reticentiam negem scelus apud me admissum iri. lterum aliud : Gladium mihi commisit aliquis : mox reposcit quo 56 inlerimat. Si dixero : Nec novi. nec accepi, non mentior ; nosse enimvero me nego aut ac- cepisse, ut gladium {ἰδὲ ad necem porrigam.
Non deerunt, ut diximus, qui hanc viri alioqui sanctissimi, ac severitatis evangelice strenui ubi- que assertoris sententiam (quam ille nonnisi cun- ctanter οἱ timide, ut in re perdifficili ac lubrica, proposuit) quadam recti οἱ boni specie patrociaari mendacio et fraudi existiment. Ac multas opponent gravissimas auctoritates : Augustini precipue, quem contendent, in iisdem exemplis, hoc est, ubi vita etiam alicujus aut pudioilia summo in discri- mine versetur, prorsus Theodoro contraria statuere (De mendacio, cap. 6 et 7).
Hujus loci non est, difficillime ac latebrosissime, utipse Augustinus (Enchir., cap. 8) vocat, quee- stionis accuratior tractatio. Tantum, pro re pre&- senti, atque ad mentem Theodori exponendam, breviter perstringemus, que insignes theologi, at- que in iis Joannes Malderus Antuerpiensis episco- pus singulari tractatu (De restricttonum mentalium abusu) explicavit : quorum hec fere summa est: Mendacium nullum posse unquam justum esse, sicut Augustinus ait (De mendacio, cap. 15). Deinde, non mendacium modo in Litteris divinis, sed falla- ciam omnem, atque imprimis os bilingue damnari (Prov. vir, 13 : 1 Tim. in, 8), candorem simplicita- temque commendari, Non quo tamen non liceat interdum, imo et necesse sit, veritatem celare ac te- gere : Sacramentum regis abscondere bonum est (Tob. xu, 7). Qui fidelis est. auimi, celat amici com- missum (Prov. x1, 13). Jam vero verba ambigua et tacite restricta, tunc mendacio carere aiunt, cum circumstantie rerum, personarum, aliave signa ex- terna, sunt ejusmodi, ut, tanquam voces quedam, indicare aliquo modo ac supplere possint in quod
PATROL. Gn. XCIX.
vel certe cum ex illis cireumstantiis intelligere po- test vir prudens, satis justa causas adesse, cur tu rem quantumlibet tibi notam efferre nolis. Quam in rem &citum est illud sancti Hilarii (lib. 1v De Trin) : Inielligentia dictorum ex causis esl assw- menda dicendi. Hoc est, non ex verbis solis, sed simul ex variis rebus adjunctis desumenda est. Sic in iis que per ludum et jocum dicuntur, loquentis vultus aut gestus facit, ut verba accipiamus sepe in contrarum sensum, utque jocum merum esse, non fallaciam et mendacium, intelligamus. Pariter, quo legitime sint locutiones restricte, doctores illi re- quirunt ut alicunde affulgere possit aliquid lucis, utque vir solers odorari queat, non sola verba tunc attendi debere. Etsi autem obscura forte sit signi- ficatio illa externa et verbis adjecta ; nihilominus posse ipsius ope mendacium vitari. Certe enim aliud est, rem obscure loqui vel significare ; aliud, falsum dicere ac mentiri,
Quod si reticentiam ac restrictionem animo lo- quentis conceptam, prorsus nulla res ullo modo aliis indicare possit, 86 ne suspicionem quidem injicere, aliquas esee graves et justas causas, cur verum aperte eífari non debeas; tunc, sive mens verba restringat, sive non restripngat, nihil interesse aiunt. Quippe restrictio tacita et occulta penitus, neque res ipsas, neque significationem vocum mu- tat : proindeque nihil jara erit quod impediat quo- minus verba, si aperte falsa sint, vel acutissimos decipiant, atque adeo in mendacii culpam incur- rant.
Monent autem auctores illi, quamvis mendacii vitio vacet mentis restrictio ad eum, quem requi- runt, modum comparata ; adhuc tamen videndum, ut nemini ea res fraudi sit, neque ulli fiat injuria. Addunt ne sic quoque debere illud artificium, nisi parce admodum, usurpari : tum quia nonnihil committitur eontra simplicitatem candoremque sermonis : tum etiam quia non levia inde incom- moda possunt exsistere. Nam orebriori ejusmodi restrictionum usu non parum minuetur loquentis auctoritas, quam tamen quisque conservare ac tueri debet. Deinde, nihil est, sicut Chrysostomus notavit (Hom. 14, in Ephes.), quod odia et inimi- citias eque pariat, ac falli et deludi.
D Monent etiam, cum tu loqueris ultro minimeque
interrogatus, tunc vix fieri unquam posse ut hec veri involucra non sint culpe alicui affinia, Sed si urgeat importuna interrogatio, tuque nihilominus jus habeas celandi veritatem (quod quidem jus ne- mo non habet aliquibus in rebus), imo, si rem pro- dere nequeas, quin inde aut libi, aut alteri, grave malum immineat : tum vero licere aiunt, ubi aliud non 8Suppetit quo scitantem eludas, sermonem a&m- biguum, suspensum, 80 tacite restrictum adhibere: modo accedant, velut restrictionis presidium, cir- cumstantie quales paulo ante descripsimus. ΤΌΠΟ enim periculum nullum esse ne mendacium com-
3
75
IN S. THEODORI STUDIT/£ OPERA
16
mittas: simplicitatis autem leges longe graviori ac À scribunt Basilius (lib. 11 Contra Eunomium, Am-
striotiori, puta charitatis, justitie, fidelitatis, pre- cepto facile cedere. lllud, inquam, tibi plane licere statuunt, etiamsi judices eum cui loqueris. alio, quam qui verus esl, sensu verba esse accepturum : sed si ille fallitur, id vel ipsius imprudentise, vel conditioni rerum, non tibi, debere imputari.
Ut eodem ac Theodorus exemplo utamur ; gla- dium poscenti ad flagitium, respondes: Gladium non habeo : mente retines, quem libi nunc porrigere velim aut debeam ; quod mutila responsio reticet, id res ipse seu circumstantie loquuntur, vel potius clamitant. De arcano fidei tue commisso, ais : Ne- quaquam scio : nempe quod subintelligis, ul pro- dam, aul possim prodere : non mentiris. Quin, re- sponsio, etiam dimidiata, non modo rebus ipsis, sed et menti tue (nam ex verbis et indiciis illis fit significatio plane consona menti loquentis), imo etiam interrogantisa menti satis accommodata est. Respondisti enim ad id quod percontator voluit, aut certe velle potuit, ex te scire. Non enim cen- sendus est voluisse, nec jure potuit velle, aperiri sibi ea, quee oportuit justissimas ob causas occulta esse : atque hoc quilibet vir cordatus satis in- telligit.
Permulta sunt hanc in rem, non testimonia modo atque auctoritates, sed et sanclorum hominum exempla, etiam divina, Unicum proferimus. Quod Christus dixit: De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in colo, neque Filius, nisi Pater (Marc. xi 31), S. Augustinus in hunc modum exponit (conc. 1 in psal. xxxvi): Utiliter Deus lalere vo- luit illum diem, ut semper sit paratum cor... Quia vero Ghristus magister nobis missus est ; ctiam Fi- lium hominis dixit. nescire illum diem, quia tn ma- gisterios ejus non erat, ut per eum sciretur a nobis. Idemque alio in loco (ln psa!. ix) ; Potest el ipse dies adventus Domini recle numerari inler. occulta Filii. De illo enim die dictum est, quod nemo eum sciret, neque Filius hominis. Quid ergo tam occultum, quam id quod eliam ipsi judici occultum esse dictum est ? Non ad cognoscendum, sed ad. prodendum. Pa- riter Hilarius ait (lib. 1x De Trin.), quia scientia abscondenda est interdum, idcirco et nescientiam confitendam esse. Dein sic pergit : Negal ergo Chri- sius 46 scire, ul scientia possit. esse abscondita : ne scientiz securitas negligenliam fidei dissimulatze exci- taret. Chrysostomus (hom. 2 in Act.) ait Christum metu quodam tenebras apostolis offudisse, cum dixit se nescire : tum, Quomodo, inquit, sí puer poscat aliquid quo non egeat, aut. eliam quod possil nocere, id occultantes, ostendimus illi manus vacuas, dicentes : Ecce non habemus; itidem et ille fecit apostolis. lili quaerebant accipere, hic negavit se habere. Quid igitur ? Nescis ea qua sunt Patris ? an ipsum quidem nosli, ceterum. quz facil, ignoras? obsit! sed ita se gerit quasi nesciat. Nam hoc. do- ctoris est, docere, non. quiz vult discipulus, sed qu& discere expedit. Similia jn illum Evangelii locum
C
D
brosius (lib. v De Fide, eap. 8), Hieronymus (in cap, xxiv Mutth.), Isidorus Pelusiota (lib. 11, epist. 117), aliique : ac verba Christi sic explicant, atque ita intelligunt, ut si dixisset : Diem illum Filius non novit, ut vobis aperiat ; sive, quia ho- minum magister est, celare homines debet id quod eorum interest ignorare. In quo reticéntiam, sive mentis restrictionem utique agnoscunt, atque banc satis essc ut a divinis verbis procul absit quaecun- que mendacii suspicio.
Ex iis porro jam satis liquet mendacii vitio va- care pariter exempla que ex Theodori epistola proferuntur. Quas enim ibi responsiones tacite restrictas suggerit, certe nemo est vir predens, qui non possit facile, tali rerum stalu, sic intelli- gere, quemadmodum Theodorus ipse exponit. Ne- que repugnat Augustinus, aut alii Patres, veltheo- logi, sallem longe plurimi ac prestantissimi. Et vero id unum illi omnes contendunt, mentiri nun- quam licere: quod Theodorus ipsis omnino assen- titur. Ac Augustinus quidem (in psal. v), lllud vere, inquit , quod non habet duplex cor, nec men- dacium quidem dicendum est. Tanquam, verbi gra- tia, si cui gladius commendatur, et promillat se reddilurum, cum ille qui commendavit, poposceril : si forle gladium suum repetal [urens, manifestum est lunc non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo non ha- bet duplex cor ; quia, cum promittebat se redditurum poscenti, non. cogilabat furentem. posse repetere. Et &lio in loco (De mendacio, cap. 2), Culpa mentien- tis, inquit, est in. enuntiando animo suo fallendi cu- pilitas. Atqui, si scelus prohibere ille idem homo aliter non possit, quam hac responsione : Nec novi, nec accepi, nempe, u£ (ibi, quod tacitus cogitat, ad morlem porrigam ; an tunc potior causa erit cur cor duplex habere censeatur ? num fallendi, ac aon magis servandi hominis cupiditate sic respondisse. merito credetur ?
Demum, que de restrictione tacita, qualem via- dicavimus, Theodori epistola adjicit : Nefas utique hoc fieri mea causa, ne moriar: lunc. enim menda- cium est ; nec jurandum omnino, meque pro sua ipsius, neque pro allerius salute, manifesta est enim legis violatio, Uec utique doctrina laxior non dice- tur : imo; si Malderum aliosque gravissimos aucto- res sursum audiamus, preter modum etiam severa est.Sed fortasse, monachus Theodorus ad mona- chum scribens, ibi legem intellexit a Marciano Au- gusto promulyatam,qua cautum erat neclerici adige- rentur ad jurandum: Quia, inquit imperator, eccle- siasticis regulis αἱ canone a bealissimis episcopis anti- quitus instituto, clerici jurare prohibentur (Cod. ΤΆ. lib. 1, tit. 3, leg. 25). Quod quidem Marciani edi- ctum ad Constantinopolitanos potissimum clericos pertinuisse innuit Henricus n in diplomate (Goldast. Consuet. imp. pag. 77), quo ipse dipl Marciani constitulionem ita intelligi debere statuit
41
PRJEFA'TIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND.
T8
εἰ ad oimnium Ecclesiarum clericos generaliter per- A stolarum, ac multarum segmenta duntaxat. Non-
ümere judicetur. Et quidem Grecos pre aliis ab omni juramenti genere abhorruisse, satis constat : adeo ut pontifez Honorius III (Extrav. de verb. sgu. cap. 51. Vide Lud. Tomassini Tract. de juram. cap. 2), cum de Grecis quibusdam monachis re- beilibus Ecclesie reconciliandis ageretur, neo pos- sent ii ullatenus induci ad przstandum juxta [ormam Keclesiz jure mentum ; ipsos hac vice cum sola pro- missione manuali recipi, et severitali aliquid detrahi zandaveril.
Sed in istis diutius forlasse versati sumus quam ferant praefationis leges; alia si occurrent, que obscurius vel durius a Theodoro dicta videantur, es viris doctis recognoscenda et dijudicanda relin- quimus. Ipsum quidem satis liquet zelo fidei or- thodoxz acerrimo flagravisse, antique discipline perquam studiosum, ac Ecclesie Romane, tanquam sBarum parentis et magistre, observantissimum faisse. Demum in ejus scriptis plurima sunt, non modo saluberrima, sed preclara sane et eximia : multa ad illustrandam confirmandamque doctrinam estholicam, atque ad confutandas temporum no- srorum haereses maxime opportuna. Enimvero, ut 8080 unum e multis locum notemus, quem non albciant, que de orationis quotidiana forma tradit (üb. τ, epist. 12), tanquam a Patribus prescripta ὃ wuqu hec imprimis : His actis, invoca sanctam Deiparam, uw! tui misereatur ; sanctos angelos, et qun nit2 tux; custodem habes angelum, ut te cu- stediat εἰ protegat : Przecursorem, apostolos, sanctos
in
aimes, ac 608 praecipue quos invocare consuevisti, et C
ils cujus sme moria eo die agitur, etc. : ibi, in- quam, Grecorum cum Latinus, superiorum etatum «um posterioribus, miram fidei pietatisque consen- Wetb quis non agnoscat.
Srpendos, paulo ante mortem, editioni parabat perepewestantis hujus scriptoris Opera Grace et Laliw quz hactenus lucem non. viderunt (ut. Phi, lippus Labhens testatur in Dissertatione de scripto- ribus ectlesagicis, tom. II, pag. 403), ac potissi- mum epulels, quarum plerasque olim in gratiam cardinalis Barenii Latinilate donaverat; que inser- ἐᾷ legantu Annalibus ecclesiasticis, etc. Ac que- cunque longe temporis spatio conquirere et oolli- gere potuerw, sua manu vir indefessus, quadam eliam bis terque, descripserat. Nos vero typis nunc committenda, aliisque Sirmondi operibus adjun- qeoda censaimus ea saltem, quorum Latinam in- tepretationem confectam ab illo, vel saltem in- ebostam reperimus. Vitam quidem Theodori pror- t&usintegram, ejusque epistolas omnes a Sirmondo latine redditas, ac Baronio traditas fuisse, minime isbium videtur. Num vero earum exemplar serva- Wriiae penes se habuerit, ignoramus. Nullum erts in ejus scriniis repertum ; quare ad Baronii Àssales recurrendum | fuit. At ibi Vita Theodori Baaca est οἱ mutila, et ne tertia quidem pars epi-
nihil preterea opis altulerunt charte quedam, viri non indocti, ut videtur, manu exarale, quas vir clarissimus Stephanus Baluzius Roma ad se ab eminentissimo cardinali Casanata, egregio littera- rum ac litteratorum fautore,transmissas, nobiscum pro sua singulari humanitate communicavit : in quibus erant Theodori epistole aliquot sermone Latino expresse, quas Sirmondiani laboris partem 6886 facile credimus, atque inde sex septemve epis- tolarum interpretationem desumpsimus.
Greci textus exemplaria optime note presto fuerunt ad hanc editionem : precipue Regius codex amplissimus et accuratissimus, quem nobis uten- dum concessit abbas illustrissimus, Camillus Tel- lerius, Regis bibliothece, omnium quotquot nunc sunt multo locupletissima prepositus, eo dignior hac prefectura, quod cum ipse prestantia ingenii, et preclara eruditione, bonis artibus doctrinisque magno jam ornamento sit, tum egregia quadam voluntate, aliorum studiis ao laboribus faveat im- pense, ac libentissime commodet. Habuimus etiam viri Grace et Latine doctissimi Petri Arcudii manu ex Vaticanis exemplaribus transcripta aliquot apo- grapha : que Franciscus cardinalis Barberinus, s&- cri Collegii tunc decanus, vir ob egregia erga Ec- clesiam et litteras presertim sacras merita, immor- tali laude celebrandus, ante annos complusculos huc miserat : cum pergratum ipsi futurum essel, Theodori Studite libros ad publicam utilitatem vulgari, simulque in lucem exire hoo postremum opus Sirmondi, quem vir optimus charum habuerat imprimis, semperque maximi fecerat; sicut epi- stole quas variis temporibus ad illum scripsit,nunc primum iuter ipsius Sirmondi epistolas ἃ nobis edi- te, testantur. Sed secuti maxime sumus apographa qua Sirmondus, vir diligentissimus, ex pro b atissi- mis libis descripserat, ao per otium recensuerat. Si quid autem varie lectionis reperimus in aliis codicibus, quod posset momenti alicujua esse, ad oram libri adnotavimus. In Regio quidem libro Theodori epistolarum ordo perturbatior visus est. Quocirca ordinem retinuimus, quo Sirmondus di- gesseral, historie ac temporum rationi accommo- datiorem. Geminam singulis epistolis numeri no- tam apposuimus, ut in Sirmondi apographis ac
D Regio codice. Numerus autem posterior aliquam
haud dubie multoque ampliorem, ad mille circiter. Theodori epistolarum colleetionem denotat.
Demum, ut Sirmondus ad Anastasii Bibliotheca - rii Collectanea chronicam tríginta annorum Syno- psim, ea qua in opusculis iilis continentur, dige- rentem atque illustrantem ; itemque alteram, an- norum octo, initio operum Facundi Hermianensis apposuit ; similem a nobis exposcere operam visus est Theodorus Studita. Itaque ipsius res gestas et 8cripta, in chronica pariter Synopsi per annos dis- tinximus.
T9 IN S. THEODORI STUDIT/E OPERA 80
CHRONICA STNOPSIS, 8. THEODORI 8TUDIT/£ ACTA, SCRIPTA, EPISTOLAS PEJLESERTIM, ORDINE ANNORUM DIGERENS, EX EJUSDEM THEODORI VITA, IPSISQUE EPISTOLIS.
Anno Christi 759, Constantini Compronymi 18. — A divinis laudibus efferebat. Sed Theodori epistola
Nascitur Theodorus Constantinopoli, nobilibus ae plis parentibus Photino et Theoctista, qui mona- sticam et ipsi postea vitam amplexi sunt. Ac Pho- tinus quidem regiorum vectigalium questuram, magistratum . amplissimum, gerebat ; Theoctista Platonis archimandrite eo tem poreclarissimi soror fuit (Vita, pag. 2, 3).
Anno 781. — Seculo renuntiat Theodorus, et cum fratribus Euthymio et Josepho (quorum Jose- phus postea Thessalonicensis archiepiscopus fuit) cumque universa familia in Saccudionis cenobio, cui Plato prieerat, monasticam "vitam init (Vita, pag. 5).
Anna'184. — Sacerdotio initiatur Constantino- poli a Tarasio patriarcha (Ibid. p. 10).
Anno 194. — Gravi morbo correptus Plato, ac mortemiustare credens, Saccudionensis monasterii prefecturam transfert in Theodorum, invitum quamvis ao reluctantem (lbid. pag. 12).
Anno 7195. — Constantinus imperator, I.eonis IV et Irenes fllius, Mariam uxorem, quam ἃ matre coactus acceperat, repudiat, tanquam vite ipsius insidiata esset ; ac mense Augusto Theodoten cubi- culariam ducit, connubium jungente, non patriarcha CP., ut mos erat in imperatorum nuptiis, sed Jo- sepho Ecclesi, ejusdem cconomo. Patriarcha porro Tarasius, cum se nefario conjugio pro viri- bus opposuisset, cumque nuptias celebrare, ac pellicem coronare plane renuisset, tum,re con- fecta, graviter reprehendit imperatorem : commu-
nione tamen ipsum privare noluit, ne exasperaret C
juvenem libidine ardentem, minitantemque 86 majorum suorum exemplo hostem imagiaum fore. Theodorus vero Constantinum pro excommunicato babendum esse palam denuntiat : ipseque 80 Plato communioni Tarasii, velut remissius in eo negotio agentis, renuntiant (Ibid. pag. 13).
Inde ingentes in Ecclesia Orientali turbe : multis hoo Theodori faetum improbantibus : quos inter cum Stephanus 8 secretis, in congressu cum Theodoro, solam heresim abrumpende commu- nionis causam esse legitimam pertendisse!, neque ulli licere extra fidei causam episcopum reprehen- dere; Stephanum Theodorus epistola (lib. 1, 5), ad ipsum scripta refellit : ac imperatoris scelus quam
grave fuerit demonstrat in epistola (1, 4) ad Nicoe- ἢ ipsi
phorum prepositum, suumque consobrinum. Misit etiam, inquit Michael in Theodori Vita, p. 16, ad Romanz urbis antistitem epistolas et tabel- larios, ei quz gesta fuerant. indicans, et quz ab impp. pertulerat, cum illorum refrenare vellet intem- perantiam; a quo responsa vicissim accepit, quibus ipsius prudentigm el congg item. animum | Pontifex
tunc quidem scripta ad Romanum pontiflcem, non exstat.
Interim imperator, iramdissimulans, Theodorum tentat flectere, quem in magna apud omnes opi- nione sanctitatis esse norat. Ac primum Theodoten novam Augustam, qu;e Theodoro sanguine cor- juncta erat, ad eum mittit cum muneribus : tum ipse cujusdam negotii specie venitad ejus mona- sterium ; at imperatoris aspectum ipsum monachi omnes declinant. Quocirca furore percitus, Tbeo- dorum una cum undecim monachis primum con- cidi verberibus, tum Thessalonicam deportari jubet (qui tamen nonnisi anno sequenti abierunt in ersi- lium), Platonem vero Constantinopoli intra palatium inSancti Sergii monasterio et ele Sanoti Michaelis includi (Vita, p. 14). Per id tempus Tbeodorus ad Theoctistam parentem suam gravissime egrotantem litteraa dedit (1, 6) cum adhuc in monasierio suo versaretur, sicut ex ipsa epistola intelligere est.
Anno 706. — Theodorus Thessalonicam, ezsilii locum, pervenit die festo Annuntiationis B. Virgi- nia. Inde tres haud longo intervallo epistolas (r, 1, 2, 3) ad Platonem dedit, quibus ipsum aliosque monachos vehementer horlatur, ut in suscepta veritatis pietatisque defensione persistant : tum etiam totius itineris sui moduin et ordinem, sicut Plato petierat exponit.
Anno 707. — Constantinus imperator jussu Ire- nes matris comprehenditur, oculis orbatur, paucis- que post diebus moritur. Imperio potita Irene, statim ad pacem Ecclesie reddendam adjicit ani- mum. Josephus aconomus, qui adulterinas nuptias junxerat, deponitur; educitur e custodia Plato ; exsules revocantur ; ac Theodoro Constantinopolim redeunti tota prope civitas, ipsaque Augusta cum patriarcha it obviam. llle honorum ac publici fu- giens, impetrat ab Irene, ut liceat sibi ad suum monasterium redire (Fita, pag. 16).
Anno 108. — Ibi strenuam discipline monasticz instaurando dabat operam, cum ob Saracenorum Arabumque incursiones se cum suis intra urbem recipere cogitur. His Studii monasterium in urbe nobilissimum attribuit Augusta, quod a Constantino Copronymo vastatum fuerat. [luc plurimi confluunt ad Theodorum, hominis celebritate illecti, seque monas!icis institutis excolendos tradunt (Vita, pag. 17).
Atque hoc loco, Theodori Vite auctor Michael, et post ipsum Baronius, comme norant Theodori scripta; nimirum, Instituliones monasticas iambi- cis versibusconscriptas; — Catechesim parvam con- stantem centum triginta quatuor sermonibus, quos ipse coram fratribus pronuntiaverat : — Catechi-
81 PRAEFATIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND. 83
sticum magnum tribus partibus comprehensum, ἃ ut sequestrum se prebeal apud principem, qui
quibus preclara ceenobitarum instituta sigillatim explicabantur; — Panegyrieum volumen, quo preclare in dies festos Domini, Deipare, sancti Joannis Baptiste orationes continebantur; — Li- brum item versibus iambicis de primi parentis ortu el peccato, etc., deque universa Iconomachorum haeresi; et quedam alia (Vila, pag. 19, 21).
Auno 801, — Irene Augusta Byzantiis remittit tributa civili : atque hanc ipsius munificentiam celebrat Theodorus epistola (1,6) ad ipsam scripta.
Anno 802. — Nicephorus Logotheta generalis, ejecia Irene, imperium occupat die 31 Octobris.
Anno 806. -- "Terasius patriarcha CP. moritur die 25 Februarii. Nicephorus imp. de novo patri- archa deligendo consulit Platonem ae Theodorum. Theodorus per epistolam (t, 16) auctor est ut non alius assumatur, quam qui per gradus ab inferio- ribus ad superiora ordineascenderit. At Nicephorus homo adhuc leicus, alioqui pietate insignis, patriar- chali sedi multum quidem repugnans imponitur, ac die 12 Aprilis, ipsa sancti Pasche Dominica, consecratur.
Paulo post Nieephorus imp. aliquot episcoporum synodum cogit : ἃ quibus Josephus cconomus restituitur in pristinum gradum, utcunque consen- tiente novo patriarcha, qui, ut ecclesiastice disci- plinge imperitus erat, facilius ad aliorumsententiam pertraetus est:cum preterea timeret ne imperator quidpiam atrocius adversus Ecclesiam moliretur ( Vita, pag. 22, 23).
Postridie quam synodus habita est, Theodorus epistolam (1, 30) scripsit ad patriarcham, obte- stans ne reciperet cGeconomum: se quidem ad sacra accedere non posse, quibus Josephus intersit. Pa- triarcham nihil reecripsisse conqueritur in epistola (1, 20) ad Simeonem monachum.
Anno 808. — Bienniam erat quod Plato, Theo- dorus, Josephus Thessalonicensis archiepiscopus Theodori frater, ab Nicephori patriarche commu- nione, ob receptum ab eo Josephum wcconomum, abstinebant, clam tamen. Rem in apertum deduxit Logotheta Dromi. Quapropter Theodorus immi- nentem previdens tempestatem, Saccudionensibus monachis per epistolam (1, 31) exponit, quam justis de causis a patriarcha se subtraxerit ; cum- que factum cconomi excusarent aliqui, ac secun- das Constantini nuptias per dispensationem rite fleri potuisse dicerent, Theodorus epistola (1, 24) δὰ Theoctistum magistrum scripta, de legitima dipensatione disputat adversus destructionem ca- nonum, atque adversariorum exceptiones diluit. Eadem de re epistolas duas, nomine Plutonis, quo plus haberent auctoritatis, ad Simeonem mona- chum scripsit Nicephori imp. consanguineum, qua- rum altera (1, 21) ipsum orat ut animum leniat imperatoris, et impendentem procellam avertat. Altera (1,22) adversus ceconomum eversorem ca- nonum fuso disserit, ac rursusobtestatur Simeonem
audire ipsos recusabat. Eamdem ob causam scripsi et nomine Josephi Thessalonicensis archiepiscopi epistolam (1, 25) ad eumdem Simeonem, qua Jose- phus, et imperatoris aditu prohiberi se queritur, el quam rite ipse factus fuerit archiepiscopus adversus quorumdam calumnias ostendit. Hunc porro Simeonem haud prorsus sincere in eo ne- gotio se gessisse conqueritur Theodorus in epistola (ι, 26) iisdem diebus ad Simeonem prepositum Scripta.
Demum cum videret Theodorus se suosque ma- jore in dies apud patriarcham in odio esse, quasi schismaticos ac perduelles, apologeticam ad ipsum scribit epistolam (1,25). Ad. Basilium quoque, ab- batem monasterii Saneti Sabte, tuno Rome agen- tem, veterem amicum, qui tamen signiflcaverat 80 communionem ipsi velut schismatico renuntiare, epistolam (1, 28) rescripsit aliquanto in ipsum, nee- non in Leonem papam, de quo (íalsa audierat, commotior : tanquam ii pro justitia et pietate cer- lanti haud salis aequos 80 preberent.
Anno 809. — Suam a patriarcha secessionem defendit,seque adversus hominum sermones purgat epistola (i, 32) ad Nicolaum Chartularium scripta : protestaturque se neque alienum ἃ patriarcha ge- rere animum, et Ecclesie pacem quam maxime optare.
Interim synodus Constantinopoli contra ipsum cogitur mense Januario; ad quam Plato per vim manu militari trahitur. Ibi decretum fuit, Constan- tini cum Theodote conjugium, ex dispensatione legitimum dici debere; reges non teneri divinis legibus ; eos qui tunc pro sacris canonibus certa- verant usque ad sanguinem, dici non debere Pre- curaoris vel Chrysostomi exemplo fecisse ; episcopos potestatem habere in canones. Demum anathemati subjecti fuere quicunque his non consentirent : ao Thodorus, Plato, Josephus Theodori frater, in insulam haud procul Byzantio relegati sunt, ibique seorsum suo singuli carcere inclusi. 'l'um imperator Theodori discipulos magistro suo orbatos omnibus modis tentat: cumque ipsos flectere non potuieset, in arctam custodiam tradit. Hec memorat Theodo- rus pluribus in epistolis, praecipue autem in ea quam ad Leonem papam per Epiphanium misit,
D qua non exsta!, ab auctore suppressa, ne veniret
inhostium manus. Sed postea Eustathium misit ad eumdum pontificem cum epistola (τ, 33) qua, post- qua meaque gesta erant in duabus mechosynodis, ut ipse appellat, exposuit, sedis apostolice opem implorat.
Leo ad priores litteras per Epiphanium acceptas, epistolam rescripsit paterni amoris plenam, que intercidit ; sed cujusmodi fuerit, docet tertia Theo- dori ao Leonem epistola (1, 34) que Platonis simul et Theodori nomine inscripta est, quanquam car- cere disjupcli tunc essent. In ea porro, contra ad- versariorum nova dogmata rursus acerrime dispu-
83 IN S. THEODORI STUDITJE OPERA 84
tat, eosque pro hiereticis haberi debere contendit: À anno instaurat. Ac primo episcopos, οἱ monaste-
denique sparsum de se ac Platone rumorem, quod quibusdam hereticis astipularentur, plane confutat. Ad Basilium quoque Sancti Sabe abbatem rursus epistolam (1, 35) dedit, pariter nomine Platonis et suo, qua petit imprimis legitimam adversus Mo- chianos synodum convocari.
Per idem tempus, epistolam (t, 30) dedit ad Eu- prepianum, cohortans ad constantiam in fide, simul Mochianorum errores coarguens : tum in epistola (1, 38) ad Arsenium 608 refellit, qui scelera dispensatione excusari posse affirmarent ; necnon δὰ Theophilum prepositum scribit (1, 39) eodem argumento : simul respondens iis qui mirabantur, heereticos a Theodoro vocari eos, quibuscum antea ipse communicaverat. Ac Mechianorum errorem in heresim transiisse pugnat epistola (1, 48) ad Athanasium.
Et quoniam adversarii abutebantur exemplis apostolorum etantiquiorum Patrum, qui aliquando dispensatione usi essent ; Theodorus, hortatu maxime Josephi fratris, librum De dispensatione, non ex proprio, ut ait (1,49) ingenio, sed ex Patrum sententiis conscripsit.
Confessores egregios qui in ea persecutione obierant, celebrat binis ad Naucratium (1, 50) litteris. Atque ad Josephum archiepiscopum rescri- bens (1, 13) graviter merentem solatur.
Anno 811. — Nicephoro imp. in expeditione ad- versus Bulgaros perempto die 22 Julii,sicut ei Theodorus predixerat, ac Stauracio ejus fllio ex vulneribus, quse eodem bello acceperat, haud multo post exstincto, imperium adeptus die 2 Octobris Michael Curopalates, ut dissidia tolleret, ac pacem Ecclesie Constantinopol. redderet ; confessoribus exsulibus et carcere delentis libertatem spondet ea lege, αἱ Nicephorus quidem patriarcha, que perperam gesta erant, abrogaret, tum autem cuncti ad ejus communionem redirent. Cunditione accepta, Plato et Theodorus monasteriis suis re- stituti sunt, atque, ut alii pariter consentirent, sequestres ipsos fuisse, docet Theodori epistola (r, 56) ad Antonium, seu Antoninum abbatem qui et ipse cum suis fratribus vinctus tenebatur.
Anno 812, — Sanctus Plato senio ac laboribus confectus moritur die 19 Martii, etatis su:e anno 97
riorum prepositos, una cum patriarcha convocat in palatium : cumque et alii complures adessent, non iisque non pauci labe iconomachica infecti, liheram de imaginibus disputationem institui jubet. Renuunt episcopi plerique et archimandrite, inter ceteros Theodorus longa oratione habita impe- ratoris prava consilia retegit, ac ipsum deinde admonet res quidem civiles atque bellicas ejus arbitrio et potestati commissas esse : at judicium de rebus ecclesiasticis ad solos sacerdotes et doc- tores pertinere (Vita, pag. 30).
Graviter commotus Leo omnes a conspectu suo ejicit ; cumque domum rediissert, statim ad sein- gulos affertur imperatoris edictum, quo vetantur ullum de fide sermonem habere, 8eu docendi, seu disputandi aut etiam oolloquendi gratia. Non pauci &bbates id quod petebstur, scripto etiam promit- lunt. Contra Theodorus nefas esse affirmat in fidei causa silere : atque hano in rem epistolam (lib. τι, 2) velut encyolicam scribit. ad omnes mo- nachos. Tum patriarcham nutantem erigit corrobo- ratque : ac postea eidem, cum ob preclaram confessionem sua sede et urbe pulsus esset, per epistolam (rr, 18) gratulatur ; cumque adversarii, pulso patriarcha et presbyteris orthodoxis, passim imagines sacras dejicerent, frangerent, combure- rent, omni contumeliarum genere afficerent; Theo- dorus, die festo Palmarum, ut suorum Studia flammet, eos in solemni supplicatione, circa mo- nasterii Studiani ambitum imaginem Chrisli cir- cumferre jubet (Vita, pag. 38).
Intruso in patriarche sedem Theodoto homine heretico, rursus vocantur in patriarchium episcopi et archimandrite : quí cum impiorum coneilium vitare omnino cuperent; eos in proposito confirmat Theodorus, ac prepositorum nominead pseudosyn- odum scribit epistolam (τ, 1) cujus summa erat, cum Nicephoro patriarcha tanquam capite suo col- ligatos, non posse ipso absente ad synodum acoe- dere.
Ea propter Theodorus in exsilium ab imperatore mittitur, carcerique mancipatur (Vila, pag. 39). Complures ex vinculis epistolas scribit: primum dogmaticam (11, 8) seu catecheticam,ad eos omnes qui pariter in exsilium missi, aut. etiam vinculis ,.—
ejusque funus ἃ Nicephoro patriarcha peragitur D constricti erant, vel qui procelle vitande causa,
cum incredibili hominum concursu. Funebrem ipsius laudationem conscripsit Theodorus : quam a Guillelmo Sirleto, postea cardinali, Latine red- ditam Aloysius Lipomanus vulgavit, tom. VII De Vitis sanctorum Patrum, pag. 275, et ex Lipomano Laurentius Surius ad 16 Decembris. Hanc autem postea Greece Henschenius οἱ Papebrochius, cum nova interpretatione Latina, ediderunt inter Acta sanctorum Aprilis, tom. I.
Anno 814. — Leo Armenus, qui Michaeli Balbo imperiumfabdicanti successerat die 11 Junii anno superiori ; bellum adversus sacras imagines hoo
alio se receperant. Deinde, cum Bardas in Studia- nam domum irruens, Thaeddeum monachum ver- beribus ad necem usque aífecisset, martyrem no- vum Theodorum scripta ad Naucratium epistola (ει, 3) celebravit.
Anno 815. — Imperator cum cerneret monachos exsules quotidie majores ad fidei defensionem ani- mos sumere; mutato consilio, ipsos revocat. Ve- rum post dies aliquot, Joanni cuidam homini ne- fario oruciandos tradit : cumque . profiterentur vitam se abjeotaros potius quam fidem, persuadere ipsis conantur adversarii, non aliud exigere impe-
85
PRJEFATIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND.
ratorem, quam ut semel cum Theodoto patriarcha A (it, 22) vice leslamenti scripsit fratribus, veniam
communicent liberum ipsis postea fore ad mo- nasteria eua reverti, ae prout voluerint sentlenliam relinere. Hae fraude adducti sunt multi ad com- munionem eum pseudopatriarcha : preeserlim cum ille palam anathemati subjicerel eos omnes qui imaginem Christi non adorarent. Theodorus, qui exsilio revocatus non fuerat, ne alios presentia sua et sermonibus iu fide confirmaret ; postquam complurium fratrum naufragium audiit, vehemen- ter commotus, scriptis ad Josephum fratrem (11,9) lum ad Naucratium (ri, 10) litteris cladem eorum qui ceciderant graviler deplorat.
Id cum venissel ad aures imperaloris, Nicetam quemdam misit, qui Theodorum quam crudelissime
cederet, ac in longinquius exsilium deportaret. At. Nicetas, Theodori aspectu mitigatus, imperatoris -
jussa de inlligendis verberibus, pia fraude usus eludit (Vita, pag. 40).
Anno 816, — Cum in ipso carcere clericum quemdam ab haeresi ad fidem catholicam revocasset Theodorus ; ejus rei fama ad urbem delata, Leonis jussu dirissime exditur una cum Nicolao discipulo, alque in arctiorem ambo custodiam traduntur, seva ibi fame necandi. Sed cibum ipsis clam submittit sancla quedam virgo, cujus beneficium seripta ad ipsam epistola (it, 941) preedicat Theodorus.
Interim cum multi ex iis quos hzretici abduxe- rant, scelus admissum detestati, redirent ad suos, ab iisque recipi postularent ; admonitus ea de re a Naucralio Theodorus, complures seribit previpue de lapsis recipiendis epistolas (ir, Ó, 40, 45, 50, 68, 05, 101, 119, 134, 154, 202, 211). Tum etiam Thaleleo discipulo scribens (it, 59) ad varia de rebus disciplinam ecclesiasticam spe- ctanlibus interrogata respondet. Item epistolam (u, 59) seribit ad triginta moniales, qum pro Christo carcerem δὲ verbera pertulerant; easque ad perseveranliam adhortatur. Mariam quoque rogi- nam, olim a Constantino Irenes (lilio abdicatam, et in monasterium detrusam, plarimuin laudat per epistolam (1, 182), quod pro fide exsilium passa esset, Cumque Mari: filia tunc Augusta, matrem ad se in aulam voearel : id vehementer dissuadet ipse, ne in palatio eum hereticis aliquo pacto commnunicet.
petens si quos olfendisset, ac vicissim ignoscens omnibus : eos vero qui lapsi essent, ad pconiten- tiam vehementer excitans.
Sub idem tempus ad Theophylaetum episcopum Nicomediensem scripsit epistolas duas (mn, 4, 26), quibus et fortiladinem ipsius in defensione [idei catholice predicat, el miserabilem Ecclesise slatum deplorat. Totidemque scripsit (u, 41, 70) ad Theo- philum presulem Ephesiorum, qui graves eliam cruciatus pro fide pertulerat. Josephum item ar- chiepiscopum Thessalonicensem, inclytum pariter catholice fidei pugilem, celebrat scripla ad ipsum epistola (u, 31) in qua deflet quorumdam casum et aposlasiam a fide: principue Leontii olim mo- nachi, qui et antea Mcchianis adheserat, et tunc velut signifer erat Iconomachorum, ac Saccudionis εἰ Siudii monasleria invaserat, Patrum etiam Ni- cenum Antistitem, qui cum defecissel ad breve tempus, post lapsum erectus, catholicorum cau- sam strenue defenderat, ob eamque rem episcopatu erat ejeclus, epistola (τ, 25) collaudat.
Item ad episcopos exsules communem omnibus epistolam (t, 87) scripsit, exhortans ut auotoritale aua et exemplo ceteros confirmarent. Demum credi viz potest quob hoc tempore lilleras scripserit, horlatorias ad martyrium, catechelicas ad inslru- MN dogmaticas adversus haereticorum objectio-
es, consolatorias ad concaplivos, luctuosas ad lapsos, pesas ad resipiscentes... Numerum excedit du- centarum epistolarum summa, quas Theodorus perse-
, 19, 20, 32, C cutionis tempore exsul et in carcere constilutus con-
scripsit (Baron. an. 816, n. 25).
Anno 817. — Hoc anno scripsit ad qualuor pa- triarchas : videlicel ad Romanorum pontificem qui tune erat Paschalis 1 (r1, 12), ad Hierosolymorum antistitem (rr, 15), ad patriarchas Antiocheaum et Alexandrinuin epistolam duobus communem (tr, 14), quibus litteris commemorabat quemadmodum imago Christi contumeliose a persecutoribus trartala. es- set, orihodoxi autem omnes in carcerem εἰ exsilium missi. Tum singulos excilabat ad opem ferendam periclitanti fidei ac veritati (Vita, pag. 42). Scrip- siL eliam isto argumento ad abbates duos, unum laure Sancti Sabe (i, 16), alterum laure Saneti. Charitonis (τι, 17). Epistolis autem ad patriarchas.
Ut Christi confessorum ardorem retardarent ha- ἢ Alexandrinum, Antiochenum, el Hierosolymorum,
retici, palam diolitarant martyrii. palmam frustra a catholicis eperari pro iis suppliciis, que Imagi- num causa pertulissent: aliud eese pro Christo, aliud pro ipsius imagine sanguinem profundere. Hos igilur Theodorus ut refelleret, pluribus episto- lis ostendit eumdem esse imaginis ac prototypi honorem : proinde qui abnegarent imaginem Chri- sti, ab iis Christum abnegari : qui pro ima- gine Ohristi paterentur, pro Christo ipso pali (i1, 21, 23).
Hoc eliam anno, erumnis prope confectus, cum se haud diu superstitem fore putaret, epistolam
subjunxit confectum a se opus adversus Iconoma- chorum. heresim. His porro litteris quid profecerit. explicat in alia ad patriarcham Hierosolyinitanum epistola, cujus mentio erit anno 821.
Anno 818. — Cum litteras a Paschale papa Theodorus adhuc vinelus accepisset, rursus ad eumdem pontificem sceripit (1. 13) per Epiphanium, quem hujus rei causa Romam prof/iscisci jubet (u, 35), cumque intelligeret Studitas suos aliosque, monasteriis ob persecutionem extorres vagari, cale- cheticam ad íratres ubique dispersos epistolam scribit (11, 37), qua et hortatur ad patientiam, el in
9T
IN 8. THEODOR! STUDIT/E OPERA 88
primis &dmonet ne se hominum consuetudine et A vitam deinceps acturum spopoodisset. At cum brevi
voluptatum illecebris ἃ monasticae vite institutis et sanctitate sinant abduci.
Venerunt hoo anno Constantinopolim legati a Paschale Romano pontifice, cum litteris quibus lconomachorum heresis coarguebatur. Hujus le- gationis mentionem habet Theodori catechetica ad suos epistola (1 66) adversus eosdem Icono- machos.
Hac legatione, orthodoxorum animi δὰ fidei catholice professionem οἱ heresis detestationem exarsere ; atque ex his qui abducti erant, multi in viam reducti sunt, Inde acrior persecutio. Quo- circa Theodorus plures ex carcere suo epistolas misit quibus suos solaretur roboraretque. Tunc ad Simeonem aliosque novem delitescentes scripsit de iis qui se ipsi sponte martyrio offerrent (1, 44), tuno etiam scripta videtur epistola ad Leonem pa- tricium et sacellarium (it, 56), qua persecutionis acerbitatem exponit. ltem illa ad Irenem patri* ciam (n, 68) qua femine nobili, que, lapsa pri- mum, deinde fidem catholicam confessa, etiam flagella pertulerat, sdditanimos : necnon illa ad Gre- goram laicum (1, 55) qui primus ex aula in stadium catholice defensionis descenderat. Tunc etiam litterís consolatus est fratres Studianos (i1, 58), cum in ipsos ille ex monacho persecutor Leontius crudelissime seviret. Scripsit etiam Si- meoni monacho epistolam (11, 30) in qua significat novum jam martyrii genus adhiberi ab hereticis, dum nempe orthodoxos per longa et aspera itinera defatigare δὲ frangere conantur. Eodem tempore scribens ad Naucratium (τι, 61) libellum misit seu quaterniones duodecim, in quibus Patrum Sermo- nes et Vitas metro incluserat. Tunc et Jacobum mo- nachum, egregium Christi confessorem, mortuum celebravit litteris (1, 100) ad Hypatum datis.
Anno 819. — Cum Theodori epistola quedam in- cidisset in manus imperatoris, prefectus Orientis ad sanctum abbatem mittitur, epistolam illam 055 tendit, hominemque dirissime ad extremum usque spiritum cedi jubet, mense Februario. Inde post menses ires Smyrnam Theodorus transfertur, sicut ipse narrat in epistola (11, 38; quam e Smyr: nensi carcere mox ad fratres dispersos dedit. In hac nova et arctiore custodia ter verberatur, cen-
post ad ingenium h:eresimque rediisset, rursus morho correptus, ibidem moritur (Vita Theod., pag. 475.
Anno 821. — Leone Armeno sob anni proximi superioris exitum, ipsa Dominici Natalis die, inter sacra occiso, Michael Balbus imperio potitus, mox catholicos vinculis et exsilio solvit. Theodorus de his rebus a Naucratio, qui Constantinopoli versaba- tur, certior factus per litteras, ad Michaelem Ὧο- vum imperatorem scribit (i1, 74) eumque mirifice laudat, orthodoxum ratus. Item ad Naucratium scri- bit (ui, 73) de Leonis Armeni morte, vindictam di- vinam praedicans. Ad Joannem quoque logothetam litteras dat (11, 80) eodem penitus argumento. Mox ipse, post annum septimum quam ejectus fuerat, Constantinopolim revocatus, dat se in viam : maxima omnium gratulatione ubique exeipitur, ac plura edit in itinere miracula (Vita Theod. pag. 49, 50).
Cum de via Nicephorum patriarcham inviseret, venit illuc Agapetus monachue, ab episcopis in Chersone exsulibus miesus, cui mandatum eiiam erat, ut Theodorum ealutaret. Atque hac occasione Theo:orus epistulam (11, 02) ad episcopos illos scri- psit. Inde Constantinopolim proflciscitur ; manente patriarcha cum aliquot episcopis, quod adbuc Theodotus hreticus sedem obtineret.
Binas sub idem tempus litteras, que non exstant, ad quemdam Theoctistum eremitam scripsit, ut hominem prava et heretica dogmata propugnantem emendaret : sicut ipse testatur in alia epistola (i1, 138) post tres annos ad eumdem seripta, cujus et δὺο loco mentio erit.
Interim jubet imperator ut episcopi tum ortho- doxi, tum Iconomachi una conveniant de sacris dogmatibus acturi. Recusant rursum orthodorzi, leges quippe ecclesiasticas vetare, ne ad concilium cum hereticis accedant. Postulant nihilominus au- diri se ab imperatore: atque in hano sententiam exstat conscripta a Theodoro, uti creditur, nomine omnium episcoporum ac prepositorum epistola (1, 86). Igitur ad imperatorem admissi, petunt suas sibi Ecclesias, ejeclis qui eas occupaverant hereticis, restitui. Ac multa pro sacris imagiaibus adversus Iconomachicam heresim disputant. Re-
tenis per singulas vices ictibus. Qua de re rursus ἢ spondet Michael preclara esse que ab ipsis dicun-
catechicam ad fratres dispersos epistolam (11, 62) conscripsit. Postea custodis prefectus virum in- territum et nullis cruciatibus fractum, blanditiis et omni officiorum genere tentat flectere, sicut narratur in episto!a (11, 63) ad Naucratium.
Ánno 820. — Cum quotidie ab hereticis mortem exspectaret sanctus confessor, gaudii sui testem epistolam dedit ad Naucratiam (ir, 71) atque hanc sub Leonis principatu postremam scripsit.
Bardas catholicorum — acerrimus — persecutor, Smyrna morbo gravissipyo decumbens, Theodori precibus sanatur, cum ge ex ipsius prescripto
tur; quo circa maneant, 8i lubet, in sententia : at cum ipse nullam unquam imaginem ocoluisset, pa- riter in priori sententia manere velle: non tamea vetare quin imagines ubique, excepta urbe regia, erigantur. Theodorus ad Cresoontis loca se recipit, et qu» modo acta erant, scribit ad Nicephorum pa- triarceham. Cumque Nicephorus scripsisset, vehe- menter dolere se, quod Leonis morte pax Ecolesim nondum reddita essel, huno solatur Theodorus ac meliora sperare jubet (rt, 79). Interim Thomas quidam imperium ad se transferre molitur. Dum ergo imperator totus est in rebus bellicis. Theodo-
39 PR/EFATIO EDIT. POSTHUM. SIRMOND.
90
ros Constantinopoli magna quiete fruens, ea occa- À jussit, quz pontifici Romano ad rem definiendam
sione utitur ut tum sermonibus, tum scriptis, om- Bibus denique modis fldem catholicam pietatemque restituat. Cujus rei gratia scripsit eodem tempore epistolam catecheticam (1, 90) ad suos monachos adhue variis in locis diepersos. Cumque Eustratius wn98 ex prazpositis qui hereticis dederant manus, scelos dissimularet, seque pro innoxio gereret, ad ipsum Theodorus scripsit epistolam (it, 106), qua bominem amanter ad confessionem delicti atque ad peniteotiam invitat. Haud multo post denuo urbe ejieitor eum aliis pluribus, sicut ipse testatur in epistola (u, 121) quam rescripsit ad Thomam Hie- resolymorum patriarcham, qui de ipsius reditu paulo ante per litteras fuerat gratulatus.
Anno 822. — Thomas tyrannus Constantinopolim obsidet mense Decembri. Ea re Theodorus in ur- bem confugere cogitur (Vita, pag. 57).
Anno 823. — Michael imp. metuens ne tyranni partibus adjungerent se orthodoxi, ipsos cum he- reticis conciliare nititur : atque hujua rei gratia omnes ad mutuum congressum convocat. Renuunt more suo catholici : sed, quid faclo sit opus ad componendam Ecclesie pacem, Theodorus nomine omnium, scripta ad Leonem sacellarium epistola (n, 129) exponit. Tum, necause diffidentia congres- scm sabterfagere, aut errorem vel discordiam fo- vere videantur, rursus omnium nomine apologeti- eam ad Impp. Michaelem ejusque filium Theophilum epistolam (tt, 199) mittit. Postea Thoma tyranno in Michaelis potestatem redacto, rursus urbe ercedit Theodorus, et in Acritorum insula sedem figit: iadeque ad Nicephorum patriarcham sepius venti- δὶ. Com antem magna inter utrumque coneuetudo imwreederet, füere nihilominus ex Theodori hosti-
ia, qui eum Nicephori communionem vitare dicti- tes. Hanc igitur calumniam confutat epistola
(n, 15 ὦ Petrum Nicsenum episcopum.
Intews Basilius Leonis Armeni lilius, qui Mi- chaelis juu exsectus, eo vulnere usum vocis ami- serat, ad satuam sancti Gregorii Nazianzeni divi- nitos weem recipit, seque catholicis ad sacrarum imaginum defensionem adjungit una cum matre Theedors seu. Theodosis, que in monasterium detrusa foerst, Heec Curopalates, atque ex ipso Ce- drenus. Theodore et Basilio publice professis mor-
adjumento, ut aiebat, future viderentur. Hanc illo- rum Collectionem... cum accepisset Ludovicus... mox Romam misit αὐ Eugenium, etc. Ita Sirmondus, tom. II Conciliorum Galliz, p. 45U. Porro episcopi illi in ista sua. Collectione, pergit Sirmondus, san- ctorum Patrum senlentias eo detorquere conantur, ut imagines indebito, ul. videri volebant, cultu adoran- das non esse statuant.
Utrum autem Ludovici legati profecti sint ad Mi- chaelem imp. ad eumque Parisiensis Collationis acta detulerint, ignoratur, inquit Baronius. Tamen longe procul abfuit, ut orthodoxi Orientales eam Gallorum reciperent de sacris imaginibus transactionem quam diximus. ld enim disces ex Theodori Studitzg epistola (r1, 171) ad Nicetam monachum data, a quo librum acceperat ejusmodi doctrinam continentem (Annal, eccl. an. 825, n. 54).
Item anno 825, Theodorus ad Joannicium ana- choretam celeberrimum, quem ante annum invise- rat, dedit epistolam (τ, 110) que licet 4d Joannem eremitam insoripta sit, ne putes, ait Baronius, hunc alium fuisse a Joannicio: nam in fine epistola (τι, 166) ad Theoclistum dale, eumdem ipsum Joanni- cium vocal. Joannes enim proprium erat. nomen ejus: Joannicius autem diminutive a pueritia dictus fuit. Hunc autem rogabat Theodorus, ut Theocti- stum eremitam, qui antea hereticis opinionibus quibusdam implicitus jam resipiscebat, ad se vo- caret, et catholica sunaque doctrina imbueret. Ad ipsum autem Theoctistum epistolam (11, 138) scri- pserat, qua ipsius arguebat errores, et ad bonam mentem revocare conabatur. Denique cum Theo- ctistus peenitentie ac recte fidei testem libellum mi- sisset, scribit ad eum epistolam (tu, 160) in qua eremite illius errores recensentur, tum fidei catho- Jice formulu prescribitur, quam coram Joannicio Theoctistus obsignare debeat.
Anno 8260. — Theodorus erumnis, laboribue ac morbo confectus, tradito suis testamento, migrat ex hac vita, Dominica die 14 mensis Novembris. Sacrum ipsius corpus ad principem insulam