wu» οο e eo wu» oo e r- e -τ- Ir.) r- -- e

[URIV.OF TORONTO LIBRARY

Digitized by the Internet Archive in 2011 with funding from University of Toronto

http://www.archive.org/details/poetarumscenicOOdind

| POETARUM SCENICORUM GRAECORUM

AESCHYLI SOPHOCLIS EURIPIDIS

ET

ARISTOPHANIS FABULAE SUPERSTITES ET PERDITARUM FRAGMENTA

EX RECENSIONE ET CUM PROLEGOMENIS

GUILELMI DINDORFII.

( EDITIO QUINTA CORRECTIOR. b E οὖ d / MO A Ru vdd y i

LONDINI, DAVID NUTT, 2:0 STRAND.

MDCCCLXVIIII.

d^

e por. “αν Ὁ "E * * e

LÍPSIAE: TYPIS B. ὁ. TEUBNERI.

-

ΓΕ AR BOACIDIO,

Poetarum scenicorum fabulae paucis ad nostra tempora codicibus antiquioribus sunt propagatae, quorum indicem infra posui, omissis qui nulli fere usui sunt Byzantinis duorum postremorum ante inven- tam artem typographicam seculorum codicibus, quo- rum pars longe maxima non ultra tres primas *) cuiusque poetae fabulas est progressa, ex quibus editores labore quam fructu maiore immensam com- posuerunt diversae scripturae farraginem, quam mi- nuendam potius quam augendam fuisse hodie ab omnibus conceditur.

Inter libros antiquiores primus locns debetur co- dici Epistolarum Paulinarum Parisino Claromontano 107. cuius folis 162. 163. ex alio codice defectus ex- plendi caussa insertis ampla Phaethontis Euripidis fragmenta sunt servata, seculo, ut videtur, quinto sex- tove scripta, quibus posterior seculi decimi manus deleta quantum fieri poterat scriptura priore partem aliquam Epistolae I. ad Corinthios superseripsit. His foliis versus continentur circiter 140, Euripidis, quos quattuor tabulis arte lithographica expressos edidit codicemque descripsit A. Matthiae a. 1829. inter Frag- menta perditarum Euripidis fabularum vol. 9. p. 256. 257. 260—269. Scriptura est uncialis, sine accentibus et interpunctione; personarum notationem plerumque nominum literis initialibus minio pictis addidit manus multo recentior.**) Versus carminum melicorum et systematum anapaesticorum in hoc codice trium vel quattuor vel quinque literarum spatio ab linearum initio remotiores sunt quam diverbiorum versus, velut fol. 163. recto in versibus fragm. 781. ed. nostrae p. 3950.

*) Tres primae secundum ordinem vulgarem fabu- lae sunt Aeschyli Prometheus, Septem ad Thebas, Persae; Sophoclis Aiax, Electra, Oedipus rex; Euri- pidis Hecuba, Orestes, Phoenissae; Aristophanis Plu- tus, Nubes, Ranae: quae fere solae in scholis Byzan- tinis legi solebant.

**) Antiquissima personarum notationis exempla | reperiuntur in codice lliadis papyraceo circa ultimo- |

rum Ptolemaeorum tempora scripto, cuius fragmenta rhapsodiae XXIV. ex Elephantina insula in Angliam transtulit G. I. Bankes, de quo dixit G. C. Lewis in

CYAGQTTYPOCAECITOINAAHMHTPOCKOPH HO^AICTETEITETTPEYMENEICAOMOICEMOIC TAAAINEFQTAAAINATTOITTOAA TITEPOENTAKATAZTA2ZQ et post reliquos huius cantici versus septem iterum QAYCTAAAINATONAMETPHTQNKAKQ QKEANOYKOPA TTATPOCIOITTPOCTTECE cet. Scriptura ipsa etsi vitiis libera non est, tamen erro- res apographi ab Henrico Hasio facti, quo Matthiae usus est, aliqua ex parte legendi codicis difficultati potius quam librario imputandi esse videntur, velut in versu secundo, ubi librarius fortassee scripserat quod ego ab L. Dindorfio erutum restitui Ἥφαιστέ τ᾽ εἶτε mpeuueveic, non quod Hasius cernere sibi vi- sus era& HOAICTEEITTPETTEYMEPEIC, aut quod ab alio ex coniectura substitutum est Ἥφαιστέ τ᾽ εἴητ᾽ εὐμενεῖς, neglectis adiectivi πρευμενεῖς vestigiis sa- tis claris illatoque εἴητε, quod contra dialectum pec- cat. Nam Attici veteres non εἴημεν εἴητε εἴησαν di- xerunt, sed εἶμεν eire εἶεν: de quo dixi ad Soph. Ant. 215. Eurip. Rhes. 921. Hippol. 349. et L. Din- dorfius dixit ad Xenoph. Memor. p. 182. ed. Oxon. Proximus aetate, quamvis longo intervallo, est Aeschyli et Sophoclis tragoediarum quattuordecim codex olim Mediceus, nunc Laurentianus XXXII, 9. ab duabus manibus scriptus in membranis seculo undecimo, ut videtur, ineunte. Ex hoc libro deri- vata sunt reliqua omnia quae adhue innotuerunt exemplaria seculis usque ad inventam artem typo- graphicam proximis scripta, quod de Aeschylo pri- mus verbo significavit G. Burgesius in annotatione ad Aeschyli Supplices (a. 1821.) p. 41., de utroque poeta intellexit Cobetus in annotationibus ad oratio-

quae loquentes introdueuntur plena nomina, velut TIPIAMOC et AXIAAEYC. Poetae sceniei, quos non est credibile exemplaria fabularum quae personarum notatione prorsus carerent actoribus tradidisse, non liquet utrum personarum vices literis nominum initia- libus, ut postero tempore in codicibus factum est, an, qui antiquior mos fuisse videtur, lineolis indicaverint, quales non paucae supersunt in Aeschyli et Sophoclis codice Mediceo, Ravennate et Veneto Aristophanis li-

The Philological Museum a. 1831. vol. 1. p. 177 — 187. | brisque Luciani dialomorum Vindobonensi 123. et Gor- Eo in libro verbis Homeri praescriptum TTOIHTH |licensi, Quas lineolas παραγράφους appellarunt gram- sigla WI expressum, sermonibus vero personarum |, matici: v. Hephaest. c. 15. p. 136. 138.

[7]

IV

PRAEFATIO.

nem de arte interpretandi (Lugd. D. 1847.) p. 105., ego vero explicatius demonstravi de Aeschylo tribus commentationibus in Leutschii Philologo editis vol. XVIIL (a. 1862.) p. 55—93. XX. (a. 1863.) p. 1—50. 385—411. XXI. (a. 1864.) p. 191—225. et in Praefat. ad Aeschyli tragoediarum editionem Lipsiensem quin- tam a. 1865. et ad Promethei editionem Lips. a. 1866, p. HI— XVI, de Sophocle in Praefationibus ad So- phoclis editionis Oxoniensis tertiae (a. 1860.) volu- men primum et octavum, dissentientibus nonnullis, quibuscum vix opus est ut contendatur, Nam quae- cunque in Aeschyli et Sophoclis fabularum apogra- phis rectius quam in libro Mediceo scripta exhi- bentur, nusquam tangunt locos gravius corruptos, quorum emendatio ab illorum temporum grammati- cis non poterat exspectari, sed in solis versantur le- vissimorum vitiorum, praesertim de genere orthogra- phieo, correctionibus, quae si omnes ex coniecturis librariorum vel correctorum profectae sint, quod ego puto, non minus certae erunt habendae quam si ex uno pluribusve libris antiquis Mediceo simillimis de- rivata sint, quales exstitisse alii opinantur. Quorum sententia probari posset, nisi in aliorum scriptorum et Graecorum et Latinorum non paucorum, quorum codices recentiores ex uno omnes codice archetypo adhuc superstite derivatos esse indiciis certissimis et ab nemine in dubitationem vocatis constat, centenae eaeque non raro acutius excogitatae minutorum vi- tiorum emendationes reperirentur correctionibus Ae schyleis et Sophocleis simillimae: ex quo genere, ut exemplo utar manifesto nullisque dubitationibus ob- noxio, Athenaei Dipnosophistarum apographa sunt ex codice qui nune superest unico, Veneto Marciano, derivata, quo Epitomae quoque auctor solo usus est, quum amplum Athenaei opus seculo undecimo in compendii formam redigeret, iam ab Eustathio, qui opus integrum nunquam vidisse videtur, usurpatam. loe igitur si de aliorum scriptorum multorum apo- graphis conceditur ex codice uno adhuc superstite derivatis, quaeritur quo iure idem de Aeschyli et Sophoclis codicibus post librum Mediceum scriptis negetur: ad quam quaestionem ab nemine eorum qui Cobeti meamque sententiam impugnarunt respon- sum vidi. Nec scholia et glossemata Byzantina qui- bus Aeschyli et Sophoclis fabulae, praesertim tres primae, in apographis obrutae sunt, quidquam prae- bent quod ad libros antiquiores ab Mediceo diversos revocari possit. De quo quae scripsi in Leutschii Phi- lologo mox novis et certissimis argumentis probabo in commentatione de ampla quadam scholiorum ad Aeschyli fabulas tres primas collectione.

Versuum in partibus fabularum Aeschyli et So- phoclis melieis divisio saepe ineptissima est in co- dice Mediceo, discerptis versuum partibus arcte inter se cohaerentibus, quod de Sophocle ostendi in edi- tione Oxoniensi tertia (a. 1860.) accurate enotata per septem fabulas versuum descriptione et de Aeschylo,

*) Versuum in eodice Mediceo descriptionem quat- tuor carminum (Sept. ad ΤΕ, 78—165. Pers, 548—575.

Bona tamen fortuna factum est ut antiquioris et re- ctioris versuum divisionis memoria in codice ipso ser- vata sit, lice£ à manu recentiore, quae Sophoclis fa- bulis hune adiunxit indicem, περιέχει ἡ βίβλος τοῦ Σοφοκλέους δράματα Z'. πρῶτον μὲν Aíav μαστιγο- φόρον, φύλλα ts. στίχους αμδ΄. δεύτερον Ἠλέκτραν ἐπιβουλευομένην κατὰ τῆς μητρός. φύλ. ts. στίχους qu. τρίτον Οἰδίπουν τύραννον. φύλ. is. στίχ. qE'. τέταρτον "Avrt[óvnv. qUA. ιδ΄. στίχ. αρμζ΄. πέμπτον Τραχινίας. φύλ. ιδ΄. στίχ. ᾳσκ΄. ἕκτον Φιλοκτήτην. φύλ. is. στίχ. que. ἕβδομον Οἰδίπουν τὸν ἐπὶ Κολω- νῷ. φύλ. κ΄. στίχ. aXX. Numerus foliorum idem fere est qui codicis Medicei, versuum vero numeri (mu- tatis, ut recta cum ceteris proportio restituatur, Aia- cis, Electrae, Oedipi regis et Antigonae numeris in ᾳτμδ΄, αὐμ΄, ᾳυξ΄, ᾳσμζ΄ cum Ritschelio Opusc. vol. 1. p. 175.) tantopere discrepant ab numeris quos prae- bet textus codicis Medicei, quocum plerumque conu- sentiunt apographa et priorum temporum editiones, ut numeros illos versuum ommes ex codice antiquiore propagatos esse pateat, in quo versuum in ecarmini- bus melicis numerus quarta circiter vel quinta vel

632—680. Suppl. 134—153.) partim rectam partim vi- tiosam proposui in Praefatione editionis Lipsiensis quintae p. XXVIII—XXX. LXIV. LXV. LXVII—LX X. De Prometheo haec memorasse suffieiet speciminis caussa, 143. Λεύσσω, TTpoun8e0* φοβερὰ δ᾽ ἐμοῖσιν ὄσσοις ὁμίχλη προσῇξε πλήρης δακρύων σὸν δέμας εἰσιδούσᾳ τ epa T pooavatvóuevov ταῖσδ᾽ ἀδαμαντοδέτοισι λύμαις. (pariterque in stropha 128—132). τεοῖσι δίχα γε Διός; ὁ δ᾽ ἐπικότως αἰεὶ θέμενος ἄγναμπτον νόον δάμναται οὐρανίαν γένναν, οὐδὲ λήξει πρὶν ἂν ἢ κορέσῃ κέαρ ἢ παλάμᾳ τινὶ τὰν δυσάλιυτον ἕλῃ τις ἀρχάν. ἐμὰς δὲ φρένας ἠρέθισε διάτορος φόβος. δέδια τὰρ ἀμφὶ σαῖς τύχαις ὅπᾳ ποτὲ τῶνδε mÓvuv χρή σε τέρμα κέλσαν- τ᾽ ἐσιδεῖν. ἀκί- χητα γὰρ ἤθεα καὶ κέαρ ἀπαράμυ- θον ἔχει Κρόνου παῖς.

162.

181.

In apographis, quorum paginae saepe sunt bipertitae, carmina melica, quorum metra ignota erant librariis, non raro ita sunt scripta ut librarios nihil aliud spe- ctasse appareat quam ut plenae lineae essent ut in oratione prosa. Sic in apographo Vossiano seculi quarti decimi versus supra appositi in has lineas sunt divisi, 143. λεύσσω — ἐμοῖσιν | ὄσσοις — πλήρης | δακρύων — πέτρᾳ | προσαυαινόμενον — λύμαις, 162. τεοῖσι — διός (vocabulo διός literis grandioribus di- ductis scripto) | ὁ δ᾽ — νόον | δάμναται — γένναν. | οὐδὲ — κέαρ | ἢ -- àpyáv. 181. ἐμάς τε — φόβος. |. δέδια --- τύχαις | ὅπα — κέλσαντ᾽ | ἐσιδεῖν --- ἤθεα

[ἠδὲ | κέαρ --- παῖς. eademque de caussa anapaestici si operae pretium esset, pariter ostendere possem.*)|

monometri ad dimetrorum longitudinem sunt extensi, velut v, 153. ubi monometer τοῦ νεκροδέγμονος literis grandioribus diducetis ita scriptus est ut par sit dime- tro qui sequitur εἰς ἀπέραντον τάρταρον ἧκεν,

etiam tertia parte minor fuerit quam in codice Me- diceo, ut Ritschelius computavit. Qui numeri non multum diserepant ab iis quos mea imnetrorum de- scriptio praebet. Ex his colligi potest metra poe- tarum scenicorum in exemplaribus veteribus Alexan- drinis longe aliter quam in posteriorum seculorum codieibus, quibus nunc utimur, descripta fuisse, ver- sibus plurimis longioribus *), quales hodie, prae- eunte in Pindari**) carminibus DBoeckhio, in poe- larum scenicorum fabulis introducti sunt. Perversae autem quae in codice Aeschyli et Sophoclis Me- diceo frequentes sunt metrorum descriptiones quum nec poetis ipsis nec veteribus grammaticis Alexan-

. drinis imputari possint, sequitur ab temporum multo

inferiorum librariis esse profectas. Quam suspicionem Euripidis codex Claromontanus, seculo quinto sextove scriptus, confirmat, quantum ex duobus quae supersunt foliis intelligi potest, in quibus carmina melica tam recte in versus divisa sunt ut unus tantum error sit notandus p. 350, 59. 60. ed. nostrae, ubi versus sic sunt divisi

ἀν᾽ αἰθέρ᾽ ἢ γᾶς ὑπὸ κεῦθος dqav-

τον ἐξαμαυρωθῶ, licet manifestum sit syllabam Tov priori versui ad- iungendam fuisse, qui iambico-dactylieus est

E, E συ γε; alterius autem versus é£auaupuO0U metrum esse c2 e —,- —, de quo dixi in Prolegomenis de metris

p. 43. et quo poeta in praecedente quoque stropha eum simili «ὦ... « .. usus est. v. 19. Κύπρι, θεῶν (hoe monosyllabum) καλλίστα, et v. 23. σῶν γάμων γένναν, quibus in antistropha respondent v. 28. ὃς θεὰν κηδεύσεις et v. 31. θνατὸς ὑμνήσει. Antiquior autem metrorum descriptio utrum ab grammaticis demum Alexandrinis inventa sit an a poetis ipsis eodem vel simili modo significata fuerit in exem- plaribus quae actoribus tradiderant, non puto ad liquidum perduci posse. Nam hoc tantum certum haberi posse videtur, versus non solum in diver- biis, sed etiam in carminibus melicis a poetis ipsis sive scriptura sive signis discretos fuisse, quemad-

*) Longiorum versuum indicia ex scholiis veteri- bus in Pindarum et Aristophanem, cuius metra traeta- verat Heliodorus, collegit Christius in commentatione egregia de scholiis metricis in Pindari carmina (Mo- nachii edita a. 1868.) p. 18 seqq.

**) Pindari émtviktuv versus fuisse ὡσεὶ rerpaxkio- χιλίους ex antiquiore fonte cognitum habuit Eusta- thius Prooem. comment. Pind. p. 60. ed. Taf. (24 ed. Sehneidew.), qui numerus ab tralaticio versuum circi- ter 5500. numero, quem codices superstites praebent, ἃ Boeckhiano versuum circiter 3500. numero, quem computavit Schneidewinus, tantundem fere differt quantum veteres Sophoclis versuum numeri ab novi- tiis differunt. Minorem quem vetus στιχομετρία apud Pindarum et Sophoclem praebuit numerum non licet inde repetere quod in codicibus quibus nune utimur breviores versus duo non raro una linea, etsi cum parvo intervallo, scripti sunt, ita ut pro uno numerari versu potuerint, Nam στιχομετρία ex codicibus ducta est multo antiquioribus, qui literis uncialibus scripti fuerunt, versibus nusquam duobus in unum coniunetis, sed singulis, ut in fragmento codicis Euripidis Claro- montani.

|

PRAEFATIO. V

modum in exemplaribus lyricorum et scenicorum poetarum Alexandrinis strophae et antistrophae si- gnis discretae fuerunt de quibus dixit Hephaestio cap. 15. περὶ σημείων. Neque enim verisimile est actorum tantam fuisse artis metricae scientiam ut carmina saepe ex diversissimis metris artificlose com- posita in versus ubique recte dividere possent, si scriptura continua fuisset, ut in voluminibus Hercu- lanensibus, nec signis ullis distincta.

Eadem fere quae Aeschyli et Sophoclis tragoe- diarum et quodammodo deterior Euripidis fabularum decem: postremarum secundum ordinem vulgarem condicio est. Nam trium fabularum, Helenae, Ele- ctrae et Herculis furentis unus hodie superest, codex Florentinus XXXII, 2. chartaceus seculi quarti de- cimi, ex quo manifesto derivata sunt apographa Pa- risina duo*), ceterarum septem, Baecharum, Heracli- darum, Supplicum, lphigeniae utriusque, lonis et Cyclopis praeter eundem codicem Florentinum solus superest Vaticanus Palatinus 287. membranaceus eius- dem aetatis, ab correctore imperito locis plurimis interpolatus. De reliquis novem fabulis octo tantum continet codex Florentinus (nam deest Troadum fa- bula), Palatinus vero sex, Andromacham, Medeam, Rhesum, Hippolytum, Aleestin, Troades, cum Da- naes exordio spurio, inter Iphigeniam Aulidensem et Hippolytum posito. Novem autem harum fabu- larum etsi codex archetypus, ex quo libri reliqui omnes derivati haberi possint, non superest, super- sunt tamen quattuor alii qui codice Florentino XXXII, 2. et Vaticano Palatino 287. non solum paullo anti- quiores, sed etiam fide digniores sint, quorum index hic est:

1. Venetus Marcianus 471. scriptus seculo duode- cimo in membranis formae quartae maioris foliorum 154. quorum undeviginti prima Dionysium Periegetam eiusque scholiastas, reliqua Euripidis tragoedias quin- que cum scholiis et glossematis continent, Hecubam, Orestem, Phoenissas, Andromacham et Hippolytum: de quo dixi in Praef. ad Scholia in Euripidem vol. 1. jos dH US

2. Vaticanus 909. aetate et auctoritate Marciano proximus: nam est bombycinus seculi tertii decimi, foliorum 314. formae quartae maioris. Insunt fabulae novem cum scholiis et glossematis, Hecuba, Orestes, Phoenissae, Medea, Hippolytus, Alcestis, Andro- macha, Troades, Rhesus, foliis pluribus male habi- tis et non paucis Hecubae, Orestis e£ Rhesi ablatis: de quo videnda quae dixi l. c. p. IV. et V.

3. Parisinus 2713., scriptus in membranis seculo

| tertio decimo, foliorum 159. formae quadratae maioris.

Insunt fabulae septem: primae, omissis Troadibus et Hheso. Hecubae versus 1— 522. qui exciderunt ἃ manu recentiore sunt suppleti. De hoc codice eius- que scholiis copiosis et glossematis plura dixi l. c. p. VIII—X.

4. Parisinus 2712. membranaceus seculi tertii de- cimi, qui praeter Sophoclis et Aristophanis fabulas

*) De his dixerunt Elmsleius in Praef. ad Bacchas p. VIIL. et Kirchhoffius in Praef. vol. 1. p. X.

VI

PRAEFATIO.

septenas sex continet Euripidis tragoedias, Hecubam, Orestem, Phoenissas, Andromacham, Medeam, Hip- polytum cum scholis brevissimis. Hie codex ut in septem Sophoclis tragoediis correctoris parum periti manum plurimis in locis est expertus, quod Antigo- nae exemplo ostendi in Praefat. ed. Oxon. tertiae (a. 1860.) vol. 3. p. III— X., ita non maiore fide di- gnus est in septem Aristophanis et sex Euripidis fa- bulis, etai ex codice Euripidis derivatus est aliquanto integriore quam reliqui harum fabularum codices re- centiores. His quattuor igitur libris qui utitur cete- ris omnibus facile carere poterit, nisi quod levio- rum quorundam vitiorum emendationes ex Florentino XXXII, 2. et Vaticano Palatino 287. aliisque seculi quarti vel quinti decimi codicibus interdum sunt pe- tendae, quae partim correctoribus potius deberi quam e libris antiquioribus derivatae esse videntur.

Inter codices Aristophanis principem locunf tenet Ravennas undecim fabularum, membranaceus seculi undecimi, foliorum 191. formae maximae, cum scholiis antiquis, cuius Venetique 474, de quo statim dicetur, scripturae specimina Ad. de Velsen nuperrimae Equi- tum editioni adiunxit. Ravennati aetate et aucto- ritate prope par est Venetus Marcianus 474. mem- branaceus, foliorum 172. formae quadratae, fabulas se- ptem cum scholiis antiquis complexus, Plutum, Nu- bes, Ranas, Equites, Aves, Pacem, Vespas: Qui libri quum et bona et mala plurima in aliis codicibus non inventa communia habeant, non dubitandum quin utriusque origo ab uno antiquo libro Alexandrino repetenda sit, sed intercedentibus aliis diversorum seculorum «codicibus indidem derivatis et plus mi- nusve corruptis et interpolatis, quorum alios Raven- nas, alios Ravennati partim similes partim dissimiles Venetus expressit. Qua sola ratione explicari potest quod A. de Bamberg in commentatione de Raven- nate et Veneto Aristophanis codicibus, Bonnae edita a. 1865., observavit, Veneti auctoritatem in Equiti- bus longe superari Ravennatis auctoritate, in Nubi- bus ei parem, in Pace Avibus Ranis Pluto supparem, in Vespis ea multo maiorem esse. Heliquorum co- dicum, quos enumeravi in Aristophanis editione Oxo- niensi vol. 3. p. XIV—XVI. et&i detractis omnibus de quibus certiore librorum Ravennatis et Veneti aucto- ritate constat, exiguus usus est, tamen leviorum vi- tiorum multorum correctiones ex iis petere licuit edi- toribus versusque tres in Ravennate et Veneto omis- sos, Pacis versum 1077. kai πῶς, ὦ κατάρατε, λύκος ποτ᾽ ἂν oiv ὑμεναιοῖ; Nub. 113. τὸν κρείττον᾽ ὅστις ἐστὶ καὶ τὸν ἥττονα. et Plut. 281. ὅτου χάριν μ᾽ ὁ δεσπότης ὁ σὸς κέκληκε δεῦρο. Contra havennas 50- lus versus in aliis libris omnibus omissos servavit Pa- cis 897. πλαγίαν καταβάλλειν, ἐς γόνατα κύβδ᾽ éorá- vot. Eccles. 223, πέττουσι τοὺς πλακοῦντας ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ. 303. ἐν τοῖς στεφανιώμασιν, etsi iidem alibi omittendis versibus peccant. Sic tavennas omisit ver- sus Acharn. 876. ὡσπερεὶ --- éArjAuOac. Eq. 215. 414. (n eadem fabula v. 143. à m. sec. habet.) Nub. 104. 690. 1100. Pac. 402. Av. 40. (duorum versuum parti- culas ᾿Αθηναῖοι δ᾽ ἀεὶ | ἐπὶ τῶν δικῶν ἄδουσι, librario

à praecedente ἄδουσιν ad ἄδουσι aberrante.) 59. 792. |1045. 1657. Ran. 201. 1453. Pluti 712. 833. 834. (οὐκ- οὖῦν — οὖν.) 1031., Venetus veró versus Nubium 1090 —1094. 1100. Vesp. 1201. ὑφειλόμην. | BA. ἀπολεῖς με΄ ποίας χάρακας (librario a priore χάρακας ad alte- rum aberrante). Ran. 210. 1200. 1324.

Editicnes poetarum quattuor principes, ab Aldo Manutio factae (Aeschyli a. 1518. Sophoclis a. 1502. Euripidis fabularum octodecim a. 1503.*) Aristopha- nis fabularum novem **) a. 1498.) quas editores, quum nemini in mentem venisset in fontes earum inquirere, olim superstitiosa prosequi solebant reve- rentia, hodie merito ab omnibus contemnuntur, ex quo libris manuscriptis diligentius examinatis intel- lectum est nihil usquam boni illas sibi proprium ha- bere praeter manifestorum, sed plerumque levium vitiorum emendationes nonnullas ab correctoribus fa- ctas Aldinis, inter quos clariora ceteris sunt Asulani et Musuri Cretensis nomina, etsi mixtas cum teme- rariis traditae in codicibus seripturae mutationibus plurimis, praesertim Musuri, cuius aliquanto maior quam Asulani audacia fuit. Aldus autem ut in aliis |prope omnibus quos primum edidit scriptoribus fe- cit, ita horum quoque quattuor poetarum exempla- ria infimae aetatis chartacea typothetis tradenda con- quisivit, quae vili pretio haberi et postquam typis expressa erant sine magno damno abiici poterant: quo factum est ut post Aldi tempora plerumque eva- nescerent, perpaucis exceptis, qualia sunt Strabonis codex Paris. 1395. et Hesychius Marcianus ab Musuro | in usum typothetarum Aldinorum correctus. Aeschyli igitur fabulas tres primas, Prometheum, Septem ad "Thebas et Persas, ex codice aliquo seculi quarti quintive decimi, Oresteam et Supplices ex apographo codicis Medicei recentissimo sumsit, hodie in biblio- theca Guelferbytana asservato, nec credo Aldum, qui codices recentes antiquis praeferre soleret, codicem Mediceum ipsum, cuius excerptis quibusdam Patavio ad se missis primus usus est Franciscus Robortellus a. 1552. magnopere expetiturum fuisse, etiamsi de eo audiverit, quum plus quam quinquaginta ante edi- tionem Aldinam annis ab Ambrosio Camaldulensi in Italiam missus fuerit ad Nicolaum Nicolum: de quo dixi in Praefatione ad Aeschyli tragoediarum editio- nem Lipsiensem quintam a. 1865. p. III—VI.

Sophoclis tragoedias Aldus ex apographo quod

*) Fabulam undevigesimam, Electram, ex códice Florentino qui hodie unicus superest, ut supra dixi, addidit Vietorius separata editione primum Komae a. 1545, et anno proximo, addita interpretatione Latina, Florentiae. Quattuor fabulas, Medeam, Hippolytum, Alcestin, Andromacham pancis ante Aldum annis edi- derat Innus Lascaris sine loci et anni nota, sed, ut vi- detur, Florentiae intra annos 1494—14906., de qua edi- tione videnda quae Seidlerus scripsit in F. A. Wolfii Analectis literariis vol. 1. p. 472. seqq. Codice autem Lascaris usus est Parisino 2888. adhibito in Medea etiam Parisino 2818, de quo dixit Kirehhoffius in Praef, vol. 1. p. XI.

**) Duas quibus editio Aldina caret fabulas, 'Thes- mophoriazusas et Lysistratam, ex codice Urbinate pri- mum edidit Bernardus Iunta Florentiae a. 1515.

PRAEFATIO.

VII

simillimum fuit interpolato Parisino 2712., de quo supra dicebam, edidit, Euripidis vero fabularum octo-

decim editionem ex diversis libris composuit. In no-|

vem fabulis postremis certissimum est solis eum usum esse codice Vaticano Palatino 287. et codicis Floren- tini XXXII, 2. apographo Parisino, de quibus supra dicebam p. VL, in novem prioribus etsi non satis

constat quot et quibus usus sit codicibus, de quo dixit | Kirchhoffius in Praef. vol. 1. p. XL, tamen manifestum |

- est nullos ei praesto fuisse libros qui seculi quarti decimi aetatem superarent. Nec meliora fuerunt exemplaria ex quibus novem sumsit Aristophanis fa-

bulas, dissimillima codicibus Ravennati et Veneto, | simillima vero codicibus chartaceis seculorum quarti |

"quintique decimi, quales non pauci, praesertim de tribus primis fabulis, Pluto, Nubibus et Ranis, etiam- num supersunt.

Haee igitur sunt librorum manuscriptorum qui- bus hodie utimur praesidia, quorum vel optimi, qua- les sunt Mediceus Aeschyli et Sophoclis, Venetus et Vatieanus Euripidis, Ravennas et Venetus Aristopha-

nis, omnis generis vitiis sunt contaminati vel mani- |

festis vel recondifioribus, quorum pars maior hoc

pauca — neque enim scribendi illis temporibus tanta erat quanta hodie facilitas — in usum lectorum prae- parari coeperant*), paullatim aucto exemplarium nu- mero, quorum alia ex aliis deseribebantur, fieri non

| poterat quin scribarum irreperent et propagarentur

errores, Aecedebat ad haec histrionum temeritas, qui tragicorum potissimum fabulas mature interpolare coeperunt partim versibus insertis quos vel ipsi fin- xerant vel aliunde sumserant partim siugulorum vo- cabulorum scriptura suo ipsorum arbitrio mutata, qualia passim in scholiis veteribus, praesertim Euri- pideis, sunt annotata. Quae licentia ut quantum fieri posset coerceretur, Lycurgus orator plus quam quin- quaginta post Euripidis et Sophoclis mortem annis legem rogavit ut trium tragicorum fabulae — non omnes quidem**), ut opinor, (nam fuerunt prope trecentae quae viventibus poetis in scenam productae fuerant) sed delectis, ut videtur, iis quae etiam post

(mortem poetarum prae ceteris expetitae in theatris

demum seculo, collatis in hos poetas multorum inde |

a Porsono et Hermanno usque ad novissima tempora studiis, est animadversa, sed nondum exhausta. Qua-

rum corruptelarum quae librariorum vel negligentia |

vel imperitia sunt illatae plerumque facilius et amni- madyertuntur et corriguntur quam quae veterum cor- rectorum et interpolatorum temeritati debentur. Nam quod in aliorum scriptorum operibus accidisse diser- tis veterum literatorum testimoniis compertum habe- mus, ut eodieum antiquissimorum scriptura vel cor- rupta vel defecta ab incautis correctoribus in ordinem qualemeunque redigeretur et interpolaretur, idem poetarum scenicorum, praesertim trium tragicorum, fabulis accidisse produnt loci non pauci correctorum parum peritorum manus experti. hodiernorum criticorum more coniecturas suas lite- rarum syllabarumve reliquiis quae in codicibus anti-

paueis in locis facile nobis foret. ipsa fere poetarum verbo coniectura vel certa vel probabili restituere. Verum ab hac diligentia longe illi abfuerunt, nec raro istiusmodi locos ita ad arbitrium suum refinxe- runt ut scripturae genuinae vix umbra relicta esse videatur *): quales versus qui eadem. arte palaeogra- phica, qua librariorum literas vel voces similes inter se permutantium errores corrigere solemus, ad sa- niorem rationem revocare conantur frustra laborant et plerumque nihil aliud consequuntur quam ut er- rores erroribus cumulantes veteribus coniecturarum monstris nova ipsi addant, ut nuper alio loco dixi. Prima autem vitiorum et interpolationum origo ab ipsa fere repetenda est horum poetarum aetate, qui postquam exemplaria ab se scripta actoribus tradi- derant, qui fabulas in scenam producerent, aliaque

*) Manifestissima huiusmodi interpolationum ex- empla sunt in Aristophanis Vesp. 407 —414. Fac. 390. Thesm, 103. 437.

Qui eorrectores si|

et Athenis et extra Athenas agi solerent — uno com- prehenderentur exemplari ab histrionum interpola- tionibus libero, quod sequi deberent qui fabulas illas

*) Hoc colligi potest ex Dionysi apud Aristophanem

in Ranis verbis, quibus Andromedam Euripidis se /e- gisse dicit v. 52.

καὶ δῆτ᾽ ἐπὶ τῆς νεὼς ἀναγιγνώσκοντί μοι

τὴν ᾿Ανδρομέδαν πρὸς ἐμαυτὸν ἐξαίφνης πόθος

τὴν καρδίαν ἐπάταξε mc οἴει σφόδρα; Mereatura libraria, euius initia in aetatem illam ea- dunt, quid contulerit ad divulganda fabularum sceni- carum exemplaria nescimus: de quo videnda quae Boeckhius in Oecon. vol. 1. p. 68. et Kornius p. 9. di- xerunt. In Sicilia aut nullos aut carissimos Euripidis libros fuisse ex narratione Plutarchi apparet in Vita Niciae c. 29. ἔνιοι δὲ (Atheniensium ab Siculis capto-

| rum) kai δι᾽ Εὐριπίδην ἐσίύθησαν᾽" μάλιστα γὰρ, Uoc ἔοικε,

τῶν ἐκτὸς Ἑλλήνων ἐπόθησαν αὐτοῦ τὴν μοῦσαν οἱ περὶ Σικελίαν, καὶ μικρὰ τῶν ἀφικνουμένων ἑκάστοτε δείγματα καὶ γεύματα κομιζόντων ἐκμανθάνοντες ἀγα- πητῶς μετεδίδοσαν ἀλλήλοις. τότε γοῦν φασι τῶν σω- θέντων οἴκαδε συχνοὺς ἀσπάσασθαι τὸν Εὐριπίδην φι- λοφρόνως καὶ διητεῖσθαι τοὺς μὲν, ὅτι δουλεύοντες ἀφείθησαν ἐκδιδάξαντες ὅσα τῶν ἐκείνου ποιημάτων

quissimis supererant religiose accommodassent, non | ἐμέμνηντο, τοὺς δ᾽, ὅτι πλανώμενοι μετὰ τὴν μάχην

τροφῆς καὶ ὕδατος μετέλαβον τῶν μελῶν ἄσαντες. οὐ δεῖ δὴ θαυμάζειν ὅτι τοὺς Καυνίους φασὶ πλοίου προσ- φερομένου τοῖς λιμέσιν ὑπὸ λῃστρίδων διωκομένου, μὴ δέχεσθαι τὸ πρῶτον, ἀλλ᾽ ἀπείργειν, εἶτα μέντοι διαπυνθανομένους, εἰ γινώσκουσιν ἄσματα τῶν Εὐρι- πίδου, φησάντων ἐκείνων, οὕτω παρεῖναι καταγαγεῖν τὸ πλοῖον.

**) Huius sententiae rationes exposuit Kornius in dissertatione de exemplari Lycurgeo (Bonnae edita a. 1863.) p. 14 seqq. De fontibus ex quibus hoe exemplar derivatum fuerit nihil traditum est: sed quum Aeschy- lus, Sophocles et Euripides filios et nepotes habuerint qui ipsi quoque tragoedias scripserunt patruique fa- bulas plures post eorum mortem in scenam produxe- runt, non improbabile est in poetarum gentibus exem- plaria servata fuisse si non a poetis ipsis scripta, certe integriora quam quae in histrionum manibus versaren tur, iisque usos fuisse quibus exemplaris Lycurgei componendi negotium mandatum erat: de quo dixe- runt Iul. Riehterus in commentatione de interpretibus Graecis p. 37. et Kornius p. 8. Aliae vero quas de textu exemplaris Lycurgei Kornius p. 21 seqq. pro- tulit coniecturae valde incertae sunt, quum lectionum exemplaris Lyeurgei nulla usquam mentio facta sit.

ΝΠ

PRAEFATIO.

denuo agendas susciperent: laudabili profecto consi- lio, sed exiguo, ut videtur, suecessu. Nam lieet hoe ipsum exemplar Ptolemaeo Euergeta petente Alexan- driam missum fuerit ibique, florentibus doctissimo- rum grammaticorum studiis, apographa eius divul- cari potuerint, quorum comparatione cum aliis quibus Alexandrini antea usi erant instituta interpolationes histrionum investigare licebat, nihilominus exem- plaris Lyeurgei, ab nemine praeter Plutarchum et Galenum*) memorati, adeo obscurata est memoria ut sola perdurarent exemplaria interpolata, ex qui- bus nostri quoque codices omnes derivati sunt, aucto per medii aevi secula omnis generis vitiorum numero et dialecto Attica et orthographia vetere, illatis eui librarii adsueti erant dialecti recentioris, quam τὴν κοινὴν διάλεκτον appellant grammatici, formis magis magisque depravata. De quo quum valde diversae sint doctorum hominum opiniones, uberior mate- riae amplissimae tractatio, quae intra spatium in hoc volumine mihi concessum absolvi nequit, Appendici ad Lexiea in poetas scenicos, quae huie poetarum editioni adiungentur, reservanda fuit: in qua Appen- dice non solum de quattuor principum poetarum dia- lecto, orthographia et prosodia plene et accurate agetur, sed etiam ceterorum et tragicorum et comi- corum ratio habebitur, quatenus eorum linguam ex numerosis quae supersunt fragmentis novimus. Inte- rim non inutile erit speciminibus ex una fabula col- lectis ostendisse quam incerta codicum fides in omni hoe quaestionum genere sit,

Aeschyli Prom, v. 6. Vera huius versus scriptura | ἀδαμαντίνων δεσμῶν ἐν ἀρρήκτοις πέδαις ex schol. | Arist. Ran. 827. restituta. In M est ábauavrivaic mé- | δῃσιν ἐν ἀρρήκτοις πέτραις. Quum certissimum sit Aeschylum πέδαις scripsisse, manifestum hoc est ex- | emplum terminationis qot ab vetere librario Ho- meri lectioni adsueto fictae, ex quo aestimari po- test quid de aliis tragicorum locis, ab Ellendtio in Lexieo Sophoclgo vol. 2, p. VI—VIII. collectis, iudi- candum sit, quibus eandem terminationem intulerunt librarü, etsi multo maior Atticae ai exemplorum copia est, Hane igitur ubique restitui, nisi quod apud Aristophanem Av. 867. in formula precum sacerdo- tali servandum putavi ὄρνισιν Ὀλυμπίοις xai Ὀλυμ- πίῃσι πᾶσι kai πάσῃσι, ubi poetae fortasse convenien-

*) Plutarchi verba (Mor. p. 841 f). apposui in Vita Aeschyli p. 8. Galenus autem sic scribit vol. 9. p. 240. ὅτι δ᾽ οὕτως ἐσπούδαζε περὶ τὴν τῶν παλαιῶν βιβλίων κτῆσιν ὁ Πτολεμαῖος ἐκεῖνος οὐ μικρὸν εἶναι μαρτύ- ριόν φασιν ὃ πρὸς ᾿Αθηναίους ἔπραξε. δοὺς γὰρ αὐτοῖς ἐνέχυρα πεντεκαίδεκα τάλαντα ἀργυρίου καὶ λαβὼν τὰ Σοφοκλέους καὶ Εὐριπίδου καὶ Αἰσχύλου βιβλία χάριν τοῦ γράψαι μόνον ἐξ αὐτῶν, εἶτ᾽ εὐθέως ἀποδοῦναι σῶα, κατασκευάσας πολυτελῶς ἐν χάρταις καλλίστοις, ἃ μὲν ἔλαβε παρὰ ᾿Αθηναίων κατέσχεν, ἃ δ᾽ αὐτὸς κα- τεσκεύασεν ἔπεμψεν αὐτοῖς παρακαλῶν ἔχειν τε τὰ πεντεκαίδεκα τάλαντα καὶ λαβεῖν ἀνθ᾽ ὧν ἔδοσαν βι- βλίων παλαιῶν τὰ καινά. τοῖς μὲν οὖν ᾿Αθηναίοις, εἰ καὶ μὴ καινὰς ἐπεπόμφει βίβλους, ἀλλὰ κατεσχήκει τὰς παλαιὰς, οὐδὲν ἦν ἄλλο ποιεῖν, εἰληφόσι γε τὸ ἀργύριον ἐπὶ συνθήκαις τοιαύταις, dic αὐτοὺς κατασχεῖν, εἰ κἀ-

κεῖνος κατάσχοι τὰ βιβλία, καὶ διὰ τοῦτ᾽ ἔλαβόν τε τὰ καινὰ καὶ κατέσχον καὶ τὸ ἀργύριον.

tior visa est vetus terminatio Ionica, etsi in Thesmoph. 332. ubi haec formula non oratione prosa, ut in Avi- bus, concepta, sed in versus redacta est, Attica le- gitur terminatio εὔχεσθε τοῖς θεοῖσι τοῖς ᾿Ολυμπίοις | καὶ ταῖς Ὀλυμπίαισι καὶ τοῖς ΤΤυθίοις | καὶ ταῖσι Πυ- θίαισι καὶ τοῖς Δηλίοις | καὶ ταῖσι Δηλίαισι. Eadem fortasse legum veterum et actorum publicorum or- thographia fuit, ut non mirandum sit im inser. At- tica (cirea olymp. 82. vel 83. posita) ap. Boeckh. m. Ti. vol. 1. p. 72. legi τοῖσι μύστ[ῃσ]ιν καὶ τοῖς émó- - πτῃσιν — -- τῇσι πόλεσιν — ἐν τῆσιν αὐτῆσι πόλεσιν antiqua terminatione loniea, ex quo non sequitur ea- dem usos esse scriptores Atticos aetatis Pericleae et posteriorum temporum. Ceterum Ionica terminatio no: etiam ab infimae aetatis librariis interdum est illata ubi libri antiquiores Atticam servarunt, velut in Promethei locis tribus, 355. ubi eodex Mediceus σμερδναῖσι γαμφηλαῖσι (cum Tzetza ad Lycophr. 177.), apographa vero pleraque σμερδναῖσι γαμφηλῇσι (ouep- δνῆσι γαμφηλῆσι ap. Eustath. p. 579, 20.) pariterque 365. ῥίζῃσιν et 463. ζεύγλῃσι, ubi codex Mediceus ῥί- ζαισιν et ζεύγλαισι. διηκοσίῃσι et δούλῃσιν Aristophani Eq. 659. Lys. 330. intulerunt librarii, quae correxi. V.16. σχεθεῖν Elmsleius. σχέθειν M, ut infinitivi

et participia aliorum verborum αὐθυποτάκτων, velut ἀλκαθεῖν, ἀμυναθεῖν, διωκαθεῖν, εἰκαθεῖν, εἰργαθεῖν, de quibus dixit Elmsleius ad Eur. Med. 186., ab li- brariis παροξυτόνως scripta sunt errore tam constante ut rectae scripturae vix ulla servata in libris sint ex- empla praeter ἀμυναθεῖν et διωκαθεῖν in codice He- sychii, quae fugerunt Elmsleium et Buttmannum Gramm. vol, 2. 1. p. 36. qui Elmsleio rectum accen- tum ubique restituenti, ut ego quoque feci, frustra repugnavit, hoc tamen recte observavit σχεθεῖν peri- spomenon forma confirmari soluta σχεθέειν, qua poe- tae epici usi sunt. Est autem hoc accentus vitium tam antiquum ut iam Herodiano fraudem fecerit, qui praesentia σχέθω, ἀμυνάθω et διωκάθω finxit, quibus nemo unquam usus est, quemadmodum aoristi épé- σθαι rectum aecentum, qui saepissime servatus est in codicibus, vitioso postposuit ἔρεσθαι, quia ἡ πα- ράδοσις hoc potius: commendare videbatur, ut re- fert schol, Homeri Il, 16, 47. Erat enim Herodianus παραδόσεως quam dicere solebat observator tam dili- gens ut quidquid per codices propagatum videret ratum firmumque haberet, et ne genitivum quidem Aáov, quem vetus aliquis librarius Sophoclis Oed. Col. 196, ἐπ᾿ ἄκρου Aáou βραχὺς ὀκλάσας errore propter simile λαοῦ nomen proclivi intulerat pro λᾶος, de quo dixi in annot. Oxon, suspectum haberet, licet nulla excogitari ratio possit eur Sophocles vitiosa quam recta forma uti maluerit.

V. 26. In initio huius versus codex rectam serva- vit scripturam ἀεί, sed mox initio versus 42. αἰεί in- tulit£, quemadmodum aliis tragicorum locis plurimis, paucioribus Aristophanis, αἰεί est illatum. Epiei ve- teres aliique scriptores Ionici et Dorici uma fere con- stanter forma usi sunt αἰεί, nisi quod poetae epiei interdum metri eaussa ἀεί, quod iambi mensuram habet, dixerunt, Ab Atticis et veteribus et recen-

PRAEFATIO. IX

tioribus omnibusque dialecti commnnis scriptoribus legitima forma habita est ἀεί, cuius ἄλφα a poetis Atticis modo corripitur modo producitur, quum in adverbio simpliei tum in vocabulis quibusvis cum ἀεί compositis, velut ἀείζως, ἀείμνηστος et ἀείφρουρος, quod apud Sophoclem Ant. 892. servarunt codex Mediceus, Suidas et qui vocabulum ex hoc, ut vide- tur, loco annotarunt, Hesychius et Etym. M. p. 21, 45., in apographis vero in αἰείφρουρος est mutatum, In vita communi Attici ἄλφα correpto usi esse vi- dentur, etsi fortasse interdum etiam Homericum αἰεί auditum fuit: unde factum esse potest ut in inscri- ptionibus et veteribus (velut in inscr. circa olymp. 90, 2. posita, ap. Boeckh. vol. 1. p. 116.) et recenti-

.bus αἰεί interdum reperiatur, licet in his quoque longe

frequentius sit ἀεί. Codieum manuscriptorum etsi perpetua inter ἀεί et αἰεί fluctuatio est, tamen cen- tenis loeis, ubi olim αἰεί scribebatur deteriorum li- brorum fide, nunc ἀεί ex antiquioribus est restitu- tium, non solum apud poetas scenicos, sed etiam apud alios scriptores, velut Platonem, cuius codici- bus utimur multo et antiquioribus et melioribus. Ex quo intelligitur nullum in hae re, ut in tot aliis quae- stionibus orthographicis, codicum fidem esse, qui au- ctoritatem suam, quantacunque est, totam ipsi ever- tunt eo quod non raro αἰεί praebent in locis poeta- rum contra manifestam metri legem, velut in sexto pede senarii in codice Mediceo Prom. 162, τεοῖσι δίχα γε Διὸς, ὁ δ᾽ ἐπικότως αἰεί et in codice Marciano Athe- naei p. 419 C. 442 D. 449 D. 463 D. 511 A. 640 D. His rationibus motus ego poetis scenicis, ut iam Porsonus fecerat, ubique ἀεί quum simplex tum in vocabulis cum eo compositis restitui; Nam quod quidam sunt opinati poetas ipsos utraque forma usos esse perinde est ac si quis credat librarios αἰεί

'suo arbitrio non intulisse nisi ubi metri vitium lecto-

res moneret diphthongum non poetae, sed librarü errori deberi, in aliis vero locis omnibus, ubi metrum utramque formam fert, tantam fuisse eorum religio- nem ut nusquam aut ἀεί aut αἰεί scriberent nisi ubl à poeta ipso scriptum esset, Sophoclemque, ut exem- plo utar, in Antigona quidem v. 76. ἐκεῖ γὰρ αἰεί, sed in Oed. Rh. 786. mutato consilio ἔκνιζέ μ᾽ ἀεί scri- psisse.

V. 38. ἐπηύρω scripsit librarius pro ἐπηύρου. Nesciebat enim Atticos non ἐπαύρασθαι, sed émaupé- σθαι dicere.

V. 84. φθέγξει] φθέγξῃ M. "Terminatio vetus At- ticà, a Brunckio, Porsono aliüsque ubique restituta, in eodicibus poetarum scenicorum ab librariis tanta constantia in ἢ mutata est ut rara eius vestigia apud iragieos, multo frequentiora apud Aristophanem et Platonem aliosque orationis prosae scriptores non- nullos relicta sint. In Prometheo, praeter γνώσει v. 293. ex Athenaeo 4. p. 1656. pro γνιύσῃ restitutum, unum superest exemplum 617. αἰτεῖ, ubi recentior de- mum manus mq supeérseripsit, in apographo vero uno αἰτεῖς est substitutum, sub qua terminatione in codici- bus interdum latet antiqua terminatio εἰ. Nam perso- nam seeundam praesentis et futuri medii et passivi non

PRAEFATIO,

in ἢ, quod est dialecti vulgaris, sed in et ab Atticis ter- minatam esse docuerunt grammatici veteres, quorum sententiam accurate exposuit Eustathius p.1723, 18. τὰ δεύτερα παθητικὰ πρόσωπα τῶν eic uat ληγόντων ῥη- μάτων, ὁποῖον τὸ τύπτομαι τύπτῃ καὶ τὰ λοιπὰ ὅλα κατὰ τὴν παλαιὰν ᾿Ατθίδα διὰ τῆς εἰ διφθόγγου γραφό- μενα, ὡς καὶ ἐν τοῖς τοῦ κωμικοῦ πέφηνεν, οἱ ὕστερον ᾿Αττικοὶ γράψαντες διὰ τοῦ Ἢ σὺν τῷ τ προσγεγραμμέ- vu, ἀφῆκαν σώζεσθαι ἐν γραφῇ τῇ διὰ τῆς εἰ διφθόγγου χάριν παλαιᾶς ἐνθυμήσεως τὸ βούλομαι βούλει, οἴομαι οἴει, ὄψομαι ὄψει καὶ ἔσομαι ἔσει καὶ κατὰ κρᾶσιν εἴ. Cuius praecepti veritas clara in luce collocatur indi- ciis quibusdam quae in ipsis scriptorum verbis po- sita, sunt (ut apud Lucian. Demon. c. 15. vol. 2. p. 382. et Soloec. 6. vol. 3. p. 569.) quae terminationem in ἢ excludunt: de quo dixit Cobetus Var. Lect. p. 40. Haee omnia quum pridem a Brunckio, Porsono aliis- que perspecta essent, in dubitationem vocari coepe- runt postquam Georgii Choerobosci Dictata in Theo- dosii Canones edita erant, qui p. 671, 31. memorata Attica personae secundae terminatione sic pergit, πάντως δὲ οἱ ᾿Αθηναῖοι τοῦτο ποιοῦσιν, ἀλλ᾽ ἀκολου- θοῦσι καὶ οἱ πεζολόγοι, ἐπεὶ οἱ τραγικοὶ τοῦτο οὐ ποι- o0civ, ἀλλ᾽ ἀκολουθοῦσι τοῖς κοινοῖς, quae ipse ora- tionis color satis ostendit Choeroboscum non ab Herodiano accepisse, sed, ut alia non pauca in Di- ctatis illis, ipsum scripsisse, pravam codicum suae aetatis consuetudinem secutum, in quibus haud du- bie ἡ πλείων παράδοσις (ut locutione Herodianea utar) ad 3j, non ad εἰ inelinabat, ut in Claromontanis quoque Euripidis foliis constans est terminatio y. Id vero non maioris es& momenti quam quod idem Choe- roboseus p. 537, 4. de Euripidis Hecubae v. 574. scripsit codieis sui vitio deceptus, εὕρηται παρὰ τῷ Εὐριπίδῃ ἐν τῇ Ἑκάβῃ τὸ τρίτον τῶν πληθυντικῶν ἰσοσύλλαβον τῷ ἰδίῳ πρώτῳ προσώπῳ πληθυντικῷ “οἱ δ᾽ ἐπληροῦ- σαν πυρὰν κορμοὺς φέροντες meukivouc." ubi nune recte in libris omnibus οἱ δὲ πληροῦσιν πυράν legitur, barbarum autem illud ἐπληροῦσαν (ut ἐδολιοῦσαν est in Psalmis 5, 19.) Choerobosco, qui Ἐπιμερισμοὺς eic τὸ Ψαλτήριον scripsit, dignius est quam Herodiano. Notae non melioris est ἤμην, novitia verbi forma pro fjv vel 5j, ex Eurip. Hel. 931. (ubi codex qui ho- die superest unieus ἄρ᾽ ἦν) allatum ab Choerobosco p. 882, 10. ex eoque in Etym. M. p. 430, 15. et no- tatum ab L. Dindorfio ad Xenoph. Instit. Cyri p. 268. ed. Oxon. quod ab Herodiano lectum esse nemo fa- cile credet.

V. 40. ξυγγενές — ξὐμφημ᾽ Porsonus. συγγενὲς --- σύμφημ᾽ M, ut apud Sophoclem Oed. Col. v. 771. ab τὸ συγγενές incipit, sed ab ξύμφημι Oed. R. v.642.. Gram- matieorum veterum de utriusque formae usu prae- cepta collecta sunt in Thesauro vol. 7. p. 1165. 1166. quibuseum si codicum quantumvis inter utramque fluctuans seriptura comparetur, tantum intelligere vi- demur, Atticos veteres ξύν (quod in inscriptionibus interdum XCYN scriptum est) potius dixisse quam σύν, postero vero tempore hanc scripturam ita in desuetudinem venisse ut iam apud Xenophontem nulla eius exempla reperiantur, nisi quod uno alteroque

b

Χ

PRAEFATIO.

loco in libris deterioribus illata est ab librariis, quem- admodum in Herodoti, quem certissimum est sola usum esse forma σύν, codicibus quibusdam deterio- ribus saepe ξύν scriptum idemque aliis scriptoribus multis, qui sola usi sunt forma σύν, illatum est: de quo dixit L. Dindorfius in Praef. ad Xenoph. Anab. p. VIIL ed. Oxon. Poetae scenici vero utraque forma usi sunt, ut versus plurimi docent quorum metrum vel σύν vel ξύν postulat. . utra forma centenis alis versibus tribuenda sit quo- rum metrum utramque fert: in quibus tanta est co- dicum inconstantia nec raro inter ipsos dissensio ut collectis exemplis omnibus, quod de Sophocle insti- tuit Ellendtius in Lexico Sophocleo, nihil aliud con- ficiatur quam librarios temere, et interdum adeo cum metri vitio, modo σύν modo ξύν scripsisse. Quorum qui imitari nollent temeritatem ali alias excogita- runt regulas, quibus utriusque formae usus adstri- etus fuerit. Ac Porsonus quidem σύν non ferendum esse iudicabat nisi ubi ab metro postularetur, Elms- leius vero (in Praef. ad Soph. Oed. R. p. XII) post breves vocales, nisi ubi producendae propter metrum essent, σύν, post longas ξύν probabat. Novissime denique Herwerdenus in Praef. ad Sophoclis Oed. R. p. VIL. collectis ex codice Laurentiano utriusque scri- pturae exemplis has proposuit regulas, quarum ad normam locos non paucos Sophoclis ipse correxit et ceterorum quoque tragicorum, quos easdem regulas secutos esse verisimile sit, corrigendos esse censuit: “σύν ponitur ante consonantem, ξύν ante vocalem, extra compositionem pariter et in compositione, ve- lut συγγνώμη, σύγγονος, συγκαθαρμόζειν, συγκαταί- θειν, sed ξυνάδειν, ξυναλγεῖν, ξυνάπτειν, ξυναιρεῖν. Exceptio 1. Initio versus etiam ante consonantem locus est potius formae ξύν. Exceptio 2. Eupho- niae caussa, et post literam ξ et ubi sequens syllaba terminatur literis E, x aut x, etiam ante vocalem lo- cus est formae σύν." Quarum regularum quum nee ratio probabilis afferri possit neque ulla apud Aristo- phanem ceterosque scriptores Attieos indicia repe- riantur, nemo facile sibi persuadebit formam Atticam ξύν e locis plurimis tragicorum expellendam esse, ut regulis illis satisfiat. Quamobrem mihi probabilior videtur Porsoni sententia, etsi finibus paullo arctio- ribus eireumscribenda. Nam ut tragici in quinto pede. trimetri praecedente syllaba finali brevi, vel quae ei par habetur voce enclitica brevi (ut γὙραμ- μάτων τε συνθέσεις ap. Aesch. Prom. 460. et ἐνοδίους τε συμβόλους 487.) necessario σύν, non ξύν, scribere debuerunt, velut Soph. Oed. H. 135. κἀμὲ σύμμαχον 110. τῷδε σύντομα. 8510. ἀλλὰ συντόμως. 1113. τἀνδρὶ σύμμετρος (ubi codex Laur. ξύμμετρος), ne contra le- gem peccarent in Prolegomenis ab me expositam p. 37., ita verisimile est eosdem post caesuram πενθημιμερῆ, ubi syllaba quinta brevis esset, οὖν dicere maluisse quam ξύν, quod syllabam praecedentem produceret: etsi contra hane quoque regulam libri interdum pec- cant, ut apud Sophoclem Oed. R. 84, τάχ᾽ εἰσόμεσθα"

Quaeritur vero |

|eam observarunt, probabile est eosdem dipodias tro- chaicas in syllabam brevem exeuntes puras servare quam illato £óv spondeo terminare maluisse. De eu- phonia vero res valde incerta est. Nam etsi non impro- babile est Sophoclem Phil. 122. ἅπαξ συνήνεσα scribere |maluisse quam ἅπαξ ξυνήνεσα, nec veteres ξυγξαίνω ᾿ξυγξενιτεύω ξυγξέω ξυγξηραίνω ξυγξυρέω ξυγξύιυ, si ;his aut alis huiusmodi verbis usi essent, dicturi | fuisse videntur, tamen non sequitur ξύν alienum ab |lis esse locis habitum ubi litera asperior in syllaba | proxima. rediret, ut σὺν ἐξόδῳ in Ocd. Col. 1288. aut |duo vocabula cum hac praepositione composita se | exciperent, ut ξυμφορᾶς ξύνθημ᾽ ἐμῆς ap. Soph. Oed. Col. 46. in codice scriptum est, nisi hie συμφορᾶς | seribendum propter rationem modo memoratam. Nec literae € et Z impedivisse videntur quominus ξύν |praeferretur, ut ξύζυγος legitur apud Aeschylum | Choeph. 599. et aliquoties apud Euripidem, ξύζωματα | ap. Aesch. Suppl. 462., ξαίνειν ξυζωσάμενος ap. Arist. | Lys. 536., licet eadem alibi per o scripta sint, ut ᾿σύζωσον apud Arist. Thesm. 255. cui ξύζωσον restitui. | V. 65. αἰαῖ] ai ai M. quae constans huius inter- |iectionis scriptura in codicibus tragicorum est. Ve- | rum ut hodie nemo facile oi αἴ eum pausa post prius | ai pronuntiabit, ita non dubitandum quin Graeci quo- que'uno vocabulo αἰαῖ pronuntiaverint, de quo diser- tum exstat Herodiani testimonium in libro περὶ 'μο- νήρους λέξεως p. 27, 13. ubi αἰαῖ cum similibus pe- rispomenis comparatur. Eodem errore librarii alias interiectiones quibus poetae usi erant compositis tam constanter diremerunt ut rectae scripturae mulla us- quam in codicibus relicta sint exempla. Sie ἃ ἃ seri- pserunt, quod ἀᾶ potius scribendum esse ostendi in Lexico Sophocleo s. v. à, et oi oi oi, quod οἰοῖ et olowi ab veteribus scriptum fuisse ex Apollonii libro de adverbiis didicimus p. 588, 25. qui etiam οἰμοιμοῖ probat, quod in codibus tragicorum constanter οἴμοι μοι scriptum est. Aliquanto absurdius est € 6 in codi- cibus vel sic vel € £, interdum etiam sine accentu é é, scriptum, quod tragicorum codices ita pervasit ut ne unum quidem supersit rectae exemplum scripturae én, quam ego tragicis (et Aristophani quoque Vesp. v. 316.) ubique restitui, non meo arbitrio, sed poetis ipsis iu- bentibus. Nullum enim exstat exemplum ubi metrum pyrrhichium postulet, sunt vero plura quae iambum postulent, velut apud Aesch. Prom. 573. metro doch- miaco πημοσύναις, Ef. 599. φοιταλέοις, ἐή. ubi codex in stropha € ἕ, in antistropha éé. 603. buo- δαιμόνων δὲ τίνες oi, ἐὴ, | oU ἐγὼ μογοῦσιν. (ubi in | stropha 582, ἢ ποντίοις δάκεσι δὸς βοράν.) Pers. 973. ᾿ἐὴ ἐὴ τλάμονες ἀσπαίρουσι xépou. — 991. βοᾷ βοᾷ μοι μελέων ἔντοσθεν mrop. ubi codex ee e, ter su- superscripto Fl, quo signo spiritus asper et accentus | continetur, i. e. € € €. Sept. 328. ἐὴ, νέας (hoc mono- syllabum) τε xai παλαιάς. 338. ἐὴ, δυστυχῆ τε πράσσει. ubi ἐὲ codex utrobique. Idem Sept. 960. — 978. restitui et fortasse restitnendum est Suppl.

tz Tz

es quantum in loeo defecto iudicari potest, pro ἠὲ

ξύμμετρος γὰρ ὡς κλύειν. et Oed. Col. 46. τί δ᾽ ἐστὶ ἠέ, quod est in codice, cui idem illatum etiam Pers,

τοῦτο; Ol. ξυμφορᾶς ξυνθημ᾽ ἐμῆς. Si tamen tragiei

569.

511. 651. — 656. ubi prorsus absurdum est,

Arist. Nub. 105. (quo grammaticus utitur in Montef.

. quod etiam alibi non raro tragicis intulerunt libra- |

PRAEFA'TIO.

ΧΙ

ut ostendi in Leutschii Philologo vol. 13. p. 417. 485. omninoque haee interiectio, ab nemine grammatico- rum memorata, nunquam exstitit. Exstitit vero du- plicatum ἢ i|, etsi unum tantum superest exemplum

Bibl. Coisl p. 500. 600.) ἢ ἢ σιώπα, quod ego con-| junctim ἠή scripsi.

V. 114. ἃ à ἔα ἔα M. àà scribendum esse supra | dixi. Sed delendum etiam erat ἔα ἔα, quod ortum est e literis é é superseriptis, quibus glossema ἔα ἔα significatur, quod patet ex versu 566. ubi post à à in eodice non ἔα ἔα, sed solum legitur € £, quod ipsum quoque delevi.

V. 136. αἰαῖ] Hoc loco librarius ter ai scripsit,

ri, quum aut αἰαῖ, aut αἰαῖ αἰαῖ scribendum esset. V. 246. ἐλεινὸς) ἐλεεινὸς M, non solum contra At- ticorum usum, sed etiam cum metri vitio. Est hoe

* cB " vocabulum ex iis quorum rectam scripturam nusquam

intactam reliquerunt librarii. |

V. 295. ξυμπράσσειν] συμπράττειν M. Tragicos notum est non πράττειν, sed πράσσειν dixisse οὖ voca- | bula similia omnia per oc, non TT, extulisse, quod comicorum prosaeque orationis scriptorum est, ex-

vocabulis compositis magis inclinant, ut vel ex huius fabulae exemplis modo indicatis cognosci potest. Ita- que sie statuendum videtur ut dixi in Annot. Oxon. ad Arist. Ach. 242. p. 385., consentiente. Meinekio in Praef. ad Aristoph. vol. 1. p. IIL, tragicos. ante vocales éc vel eic, prout metrum postularet, scripsisse neque in versibus iambicis et trochaicis, ut. puros hos pedes servarent, ἐς Ἴλιον, ἐς οἰκίαν, ἐς ὕστερον, qua- lia non raro in libris reperiuntur, scribere maluisse quam eic, comicos ante vocales solo usos esse cic, ante consonantes vero ommes éc potius quam eig di- xisse, Id cum aphaeresi scripsit Arist. Ach. 242. προΐτω ᾿ς τὸ πρόσθεν (nam 510 Wolfius librorum scri- pturam πρόϊθ᾽ d) correxit). [)γ5. ὃ. ἢ ᾿ς TTavóc ἢ "^ni Κωλιάδ᾽ ἢ ᾿ς Γενετυλλίδος. 605. χώρει ᾿ς τὴν ναῦν. Ran. 186, 187. τίς ἐς τὸ Λήθης πεδίον ἢ εἰς (libri, excepto Barocciano uno, ἢ ᾿ς) ὄνου πόκας | ἢ ᾽ς Kep- βερίους ἢ ᾿ς κόρακας ἢ ^ri Ταίναρον. Recta scriptura interdum servata in crasi κάς, non κεὶς, ante conso- nantes: de qua dixi ad Arist. Ach. 184. in ed. Oxon.

V. 670. κἀπέκλῃσε] κἀπέκλεισε M, Formas κλήω, κλής, κλῇθρον et κλῃδοῦχος dialecto Atticae veteri, κλείω, κλείς, xAei0pov, κλειδοῦχος vulgari tribuunt grammatici, de quo dictum in Thesauro. Utriusque

cepto eui oc placuit Thucydide. Nihilominus librarii | seripturae frequentia in poetarum scenieorum codici- tragicis quoque passim intulerunt tT, velut πράττειν | bus exempla: unde post inutiles multorum disputa-

Soph. Ph. 1449. ἧττον Eur. Phoen. 961. ] V. 819. γίγνεται] γίνεται M, in quo, αὖ in aliis |

tiones Attica forma nunc ubique est restituta. V. 689. αἰφνίδιος cum metri vitio est in M, ab

tragieorum eodicibus, plerumque recte scriptum γὙγί- | vetere librario illatum exquisitioris formae ἀφνίδιος γνεσθαι οὐ γιγνώσκειν, sed interdum tamen γίνεσθαι | ignaro, quam restituit Elmsleius satis commendatam et γινώσκειν, quae aliena esse ab Atticorum usu ho- | adverbio ἄφνω, quo tragici usi sunt, et confirmatam

die inter omnes constat.

V. 345, οὕνεκα Brunckius. εἵνεκα M. Formam | Atticam οὕνεκα toties servarunt poetarum scenico- | rum codices ut de ea ubique restituenda dubitari | nequeat.

V. 353. ἑκατογκάρανον] Hoc Aeschylus ἑκατονκά- povov seripserat: unde fortasse ortum ἑκατοντακά- pavov, quod est in M, non intellecta vetere ortho- graphia.

V. 371. ἀπλήστου M. Recte Blomfieldus ἀπλάτου. Hoe quoque vocabulum in iis est quae librarii nus- quam intacta reliquerunt, pariterque in hac fabula v. 116. πρόσπλατοι (quod Elmsleius restituit) in πρόσ- πλαάστοι corruperunt. Idem de adiectivo αἰκῆς et ad- verbio αἰκῶς dicendum, quae formae quoties apud | tragicos leguntur, toties in ἀεικής et ἀεικιὺς corruptae sunt in codicibus, ut infra v. 472. in M. est mémov- θας ἀεικές cum metri vitio, quod correxit Brunckius.

V. 478. ἐς νόσον] εἰς νόσον M et εἰς τέχνην 491. εἰς θεούς 945. εἰς φάος 1021: contra ἐς mapOevüvac | 646. ἔς τε ΤΤυθώ 658. ἐς μεσημβρινήν 722. ἐς τὰ πάνθ᾽ 736. ἐς χθόνα 818. ἐς κοινόν 844. ἐς ταυτόν

845. ἔς τε 1050. Ante literas vocales poetae tragici |

εἰς et ἐς prout metrum postularet dixerunt, comico- rum vero versus qui éc postulent nulli reperiuntur, nisi ubi sermonem tragicum imitantur, ut Arist. Pac. 140. τί δ᾽ ἣν ἐς ὑγρὸν πόντιον πέσῃ βάθος; Ante con- sonantes etsi libri inter ἐς et εἰς variare solent, ta-|

| nibus.

|pserat, ut alibi non raro ante anapaestos.

| Hesychii glossa ἀφνιδία.

V. 740. ἰώ μοί μοι. é €] Sic M. Personae tra- gicae ubi in scenam prodeunt lamentantes ἰώ μοί uot exclamare solent, nullis aliis adiunctis imteriectio- Quamobrem delevi inutilem appendivem, or- tam haud dubie ex praecedentis versus correctione, in quo μηδ᾽ ἐπιὼν legitur in M, cui vetus corrector € et é adscripsisse videtur, ut μηδέπω ἐν significaret. Non minus suspectum est iu) μοί uot cum adiuncto € vel €€ vel ai oi ap. Eurip. Alc. 863. in versu ter- tio systematis anapaestici, et Hipp. 569. in medio colloquio ante iambicum trimetrum, ἰώ μοί μοι αἷ ait ὦ δυστάλαινα τῶν ἐμῶν παθημάτων. Porro librarii interdum é ἔ pro αἰαῖ vel vice versa scripserunt, ut ap. Soph. El, 827. — 840. Eur. Med. 110. ubi sy- stema anapaesticum in codicibus inepte incipit ab interiectionibus é é ai ai vel, ut in aliis est, ai ai, vel bis quaterve € é, Euripides vero αἰαὶ αἰαῖ scri- Apud Arist. Thesm. 1042. € é post αἰαὶ additum recte de- letum in ed. Flor. a. 1515.

V.162. γαμεῖ γάμον τοιοῦτον ὦ ποτ᾽ ἀσχαλεῖ] ἀσχαλᾷ scriptum in M pro ἀσχαλεῖ, quod Herwerdenus resti- tuit, et συνασχαλᾶ 161. et 243. quibus locis omnibus aptius est futurum videnturque tragici ἀσχάλλειν epi- cae formae ἀσχαλᾶν praetulisse, de quo dixit L. Din- dorfius in Thesauro s. h. v. p. 2320., uno excepto loco Euripidis Iph. A. 920. ἐπίσταται δὲ τοῖς κακοῖσί τ᾽

men ad ἐς quum in praepositione simplici tum ἴῃ ἀσχαλᾶν, ubi metrum non ferebat ἀσχάλλειν.

bs

XII

PRAEFATIO.

V. 817. ἐπανδίπλαζε scripsi pro ἐπαναδίπλαζε, re- stituta apocopa, quam satis diligenter in vocabulis ἀντέλλειν et ἀντολή servarunt librarii, rarius in aliis, velut Ag. 305. πέμπουσι δ᾽ ἀνδαίοντες ἀφθόνῳ μένει. 1599. ὥμωξεν, ἀμπίπτει δ᾽ —. et ante verba ab syl- laba brevi incipientia, ut μένω et φέρω, Prom. 605. Tékunpov ὅ τι μ᾽ ἐπαμμένει. Pers. 807. οὗ σφιν κακῶν ὕψιστ᾽ ἐπαμμένει παθεῖν. Choeph. 841. μόρον δ᾽ 'Opé- στου καὶ τόδ᾽ ἀμφέρειν δόμοις, — alis in locis non paucis, quorum ratio prorsus eadem est, apocopa ne- glecta reperitur, eademque librorum inconstantia apud Sophoclem et Euripidem est. Quum apocopae finis non alius sit quam ut pedes soluti vitentur, tan- tum videtur probabiliter dici posse, Aeschylo et So- phocli, quos iambos et trochaeos non solutos solu- tis praetulisse constat, in omnibus huiusmodi locis apocopam esse restituendam; Euripidi vero, apud quem pedum solutorum usus frequentissimus est, praesertim in postremis fabulis, quum nesciamus quousque in hoc genere progredi placuerit, plena re- linquenda forma erit, nisi ubi libri apocopam prae- bent in vocabulis ἀνατέλλειν et ἀντολή aliisque non- nullis, etsi ipse quoque haud dubie apocopa aliquanto frequentius usus est quam nunc in libris apparet.

V. 829. bámeba librarius scripsit cum metri vitio pro γάπεδα, quod Porsonus restituit, et 831 θῶκος, quod nunquam dixerunt tragici, pro θᾶκος. Correxit Brunckius,

V. 858. θηρεύσοντες librarius scripsit pro 0npáoov- τες, quod ego restitui. Ignoravit enim tragicos for- mam disyllabam θηρᾶν praetulisse trisyllabae, qua non videntur usi esse nisi ubi metrum postularet.

V. 867. δυεῖν intulit, licet δυοῖν intactum reli- quisset v. 778.

V. 988. πευσεῖσθαι posuit pro πεύσεσθαι, quod resti- tutum in apographis nonnullis, et recte quidem, Nam Attici terminatione futuri in οὔμαι, quam passim in- tulerunt librarii, non videntur usi esse nisi ubi me- iri caussa opus esset: de quo dixi in Thesauro s. v. πλέω vol. 6. p. 1194.

Quae contra dialectum Doricam — de qua in Ap- pendice ad Lexica in poetas scenicos cepiosius et or- dine quam adhuc factum est commodiore dicetur — peccarunt librarii pauca sunt in Promethei fabula, in qua minor quam in aliis fabulis carminum melico- rum numerus est, aliquanto plura in ceteris septem- que Sophoclis et undeviginti Euripidis fabulis. In Promethei carmine versibus ionicis scripto 128—135. — 144—151. librarius v. 129. scripsit φιλία γὰρ ἥδε τάξις pro ἅδε, licet v. 130. sequatur προσέβα, 133. ἀχώ, 134. τάν. In antistropha semel tantum erravit, ὁμίχλη scripto v. 144, pro óutyAa, quod in apogra- phis nonnullis est restitutum. In proximo chori car- mine 397—435., ex ionicis aliisque versibus compo- sito, v. 401. πηγαῖς intulit pro παγαῖς (in apographis quibusdam restituto), lice& non solum παγαί v. 434., sed. etiam reliqua (v. 397. τᾶς οὐλομένας τύχας, 405, αἰχμάν, 409. τὰν σὰν---τιμάν, 411. ἁγνᾶς, 415. 434. γᾶς, 419. λίμναν, 427. εἰσιδόμαν) intacta reliquerit, uno excepto θνατοί, quod θνητοί scripsit v. 414, In car-

mine maximam partem dactylico v. 526—560. ἡδύ pro ἁδύ scripsit v. 536. et γνώμῃ pro γνώμᾳ v. 543., diligenter servatis tredecim aliis formis Doricis. In carmine v. 566—608. bis tantum erravit, κυνηγετεῖ scribens v. 572. pro κυναγετεῖ et v. 586. ὅπη pro ὅπα (quod servavit v. 906.), et v. 608. pro φράζε τᾷ scripsit ppáZere, ortum ex scriptura vetere TAI, ut in Persis v. 676. yóev, quod nune legitur in codice, ortum est ex ['OAIN (i. e. γοᾷν), reliquas decem for- mas Doricas intactas servavit. In aliis fabulis libra- rii non raro etiam in contrariam partem peccarunt, quum subtilioribus quibusdam dialecti legibus non perspectis Doricas inferrent formas ubi poetae Atti- cis usi erant, quod saepissime fecerunt in anapaestis, de quibus videnda quae ab me dicta sunt in annot. ad Sophoclis Antig. 110. in ed. Oxon. a. 1860. et ad Eurip. Med. 141. in hac editione p. 28., et qui me- cum fere consentiunt, G. Wolffio in Museo Rhenano, vol. 18. p. 606. et Ric. Dresselio in dissertatione de

Dorismi matura atque usu in tragoediarum Graeca-

rum diverbiis et amapaestis Ienae edita a. 1868, p. 17

— 44. In universum autem monendum frequentia

librariorum contra dialectum Doricam peccata pro-

ximis demum ante codicem Aeschyli et Sophoclis

Mediceum, qui seculo undecimo ineunte seriptts est,

ceterosque libros illata esse videri, quantum ex duo-

bus quae supersunt folis eodicis Euripidis Claromon-

tani, sex circiter seculis antíquioris, colligi potest.

Nam in his dialectus Dorica tam aeeurate servata

est ut una tantum litera falsa reperiatur in fragm.

p. 348, 31. ed. nostrae, ubi pro παγαῖς librarius scri-

psit TTHFAIC, si revera sie legitur in codice.

Subieci huic praefationi excerpta ex iis quae de vita et scriptis quattuor poetarum partim ab aliis partim ab me ipso alibi copiosius exposita erant bre- vemque metrorum scenieorum conspectum, exclusis, ut huius editionis consilium postulabat, infinitis mul- : torum de his rebus disputationibus. Eadem de caussa in scripturae diversitate, quae in nova hae editione accessit, veterum tantum librorum lectiones memo- ravi, recentioribus non usus nisi ubi aliquid boni praeberent quod ex illis peti non posset.

Addenda nonnulla ad primos huius editionis fa- scieulos duobus abhine annis emissos edidi in Fleck- eiseni Annalibus a. 1868. fasc. 6. p. 393— 411. quo- rum potissima infra repetivi, aliis nonnullis aucta.

In Prolegomenis de metris p. 33. col. 1. in annot. lin. 2. pro **tempus quod caret ictu?, quod legitur - in exemplarium parte primum impressa, corrige **£em- pus quod cadit sub ictum", ut legitur in exemplari- bus posterioribus, in quibus etium alii nonnulli er- rores typothetarum correcti sunt.

I. AESCHYLUS. Pag. 3. adde annotationem 145. * óutyAa] ὀμίχλη (spiritu leni). l'ag. 9. in lemmate annotationis ad v. 803. corrige ἀκλαγγεῖς pro ἀκ- κλαγγεῖς. P. 22. versus 776. 777. in unum versum coniungendi erant τὰν ἁρπαξάνδραν κῆρ᾽ ἀφελόντα χώρας, congruenter versui strophico 771. ἀνδρῶν ἀλ- φηστᾶν ὄλβος ἄγαν παχυνθεί-. P. 30. v. 312. Hal- mii emendationem φερεσσακής occupavit Bothius.

Cw qu JM

PRAEFATIO.

XIII

P. 126. Fragm. 439. Quemadmodum in fragm. 438. Tlépooic, quod apud Athenaeum legitur, ex TTeppou- Bict corruptum esse Blomfieldus coniecit, ita in hoc fragmento, ubi ὑπόξυλος ab schol. Hermogenis ex ἸΤέρσαις affertur, ΤΤερραιϊβίσι corrigendum esse con- iecit Naberus in Praef. ad Photium p. 30.

IL SOPHOCLES. Pag. 26. col. 1. Antigonae ver- sus 807. τὰν veárav ὁδὸν, qui primus huius paginae esse debebat, ultimus factus est post v. 852. typo- thetae errore, qui in exemplaribus primum editis non animadversus correctus est in novissimis.

Pag. 53. pro πόδα, quod est in codice, scribendum

-Tó5e, annotatione sic correcta “τόδε Martinus] πόδα.

Hie quoque error correctus in exemplaribus novis- simis.

Pag. 59. v. 698. Codex ἀχήρητον (n priore in εἰ mutato ab eorrectore) αὐτόποιον] Vera fortasse scri- ptura est ἀδήριτον αὐτόπιον: de quo dixi apud Fleckeisenum p. 393—395. *

Pag. 76. v. 506. αἰανὴ] Praeferendum videri quod codex a m. pr. habet αἰανής dixi ad Aesch. Eum. 416.

Pag. 101. v. 1238. Quod ego restitui πατρί pro ἐμοί 1am Erfurdtius a. 1802. ediderat et ante Er- furdtium in interpretatione Latina expresserat Wins- hemius.

Pag. 121. Fragm. 25. In gl. Hesychii recte Mu- surus Ai[ícOu correxisse putandus erit, si in loco Philodemi, euius partem priorem apposui in Aeschyli Fragm. p. 105. reliqua post ὑπὲρ τὰ πάντα verba recte sunt suppleta ab Gomperzio, de quo non vi- detur dubitari posse, [Εὐριπί]δης δ᾽ ἐν Μυ[σοῖς καὶ] τὸν Δία καὶ [οὐρανὸ]ν ἡλιωπὸν, [Σοφοκλῆς] δ᾽ Αἰγί- σθῳ [οὐρανὸν μ]όνον, ἐν Οἰ[νεῖ δὲ καὶ τ[ὸν Δία.

Pag. 127. AXAIQN ΣΥΛΛΟΓΟΣ] Ad hane fabu- lam spectant Philodemi verba in libro de ira p. 60, 20. ed. Gomperz. παραπεμφθέντες ὑπό τινος ἑστιῶν- τος ὥσπερ ὁ Σοφοκλέους ᾿Αχιλλεύς.

Pag. 130. Fragm. 193. grammaticus anonymus co- dieis Cantabrig. hiec et fragm. 459. memoratus est Κλαύδιος Κασίλωνος in libello τῶν παρὰ τοῖς ᾿Αττικοῖς ῥήτορσι ζητουμένων, quem nuperrime edidit Mille- rus in Mélamges de littérature Grecque p. 391.

Pag. 135. Fragm. 267. γενεᾶς] Bergkii emenda- tionem γέννας confirmat Philodemus περὶ εὐσεβείας p. 51. ed. Gomperz. ubi verba εὐδαίμονες oí τότε [rév]vac ex Sophocle afferuntur.

Ibid. adde 278 b. Philodemus περὶ εὐσεβείας p. 23. καὶ Σοφοκλῆς ἐν Ἰνάχῳ τὴν Γῆν μητέρα τῶν θεῶν φησιν, ἐν Τριπτολέμῳ δὲ καὶ Ἑστίαν εἶναι.

Pag. 137. Post fragm. 303. adde 303b. Etym. Florent. ap. Miller. 1. c. p. 143. Ἤιδεισθα: ἀπὸ τοῦ ἠΐδειν (superscr. εἴδειν ab eadem manu) γίνεται κατ᾽ ἔκτασιν ἤδειν kai τὸ τ ὁμοίως Σοφοκλῆς Καμικίοις (κωμικοῖς codex)

τὴν οὔτις ἤδειν ἐκ θεοῦ κεκρυμμένην.

ἀντὶ τοῦ ἤδεεν, καὶ κατὰ κρᾶσιν γίνεται ἤδειν, ὥσπερ

ccr

ἤσκεεν ἤσκειν. “ἤσκειν etp α xaAd" (Il. 3, 388.),

Pag. 141. Post fragm. 357. addendum 357 b. et huc referendnm quod fragm. 920 ex Proverbiis Vati- canis allatum est ὀπισαμβώ sine nomine fabulae, de

quo nune eonstat ex antiquiore Proverbiorum col- lectione apud Millerum p. 369.

Pag. 145. Fragm. 423. ὑπὲρ ἀτρυγέτου] ὑπὲρ αἰ- θέρος ἀτρυγέτου Kockius.

Pag. 168. Fragm. 875, Verba Etym. M. in cod. Flor. ap. Millerum p. 114. sic scripta, ἀντὶ τοῦ μαν- τικός. ὁ δὲ Σοφοκλῆς ἐνόλμιον τὸν ᾿Απόλλωνα λέγει.

Pag. 109. Post fragm. 889. adde 889 b. Etym. Flor. ap. Millerum p. 32. (ubi de voc, ἄνοξ agitur) σημαί- νει δὲ καὶ τὸν φύλακα, ὡς παρὰ Σοφοκλεῖ, otov “πύλης ἄναξ Oupupé."

Pag. 169. Fragm, 902. Quae Eustathius dixit sumta (sunt ex Σουητίνου Τρογκύλου (i. e. Suetoni Tran- | quilli) libello περὶ βλασφημῶν apud Millerum 1. c. p. 417.

Pag. 171. Fragm. 958. Χειμάμυνα ex Aeschylo (fragm. 380) affert Pollux 7, 61. [

De Sophoclis locis pluribus dixi Praefatione ad | Sophoclis fabularum editionem ex Poetarum sceni- | corum editione quinta expressam, quae Lipsiae pro- | diit a. 1868. ubi quae de veteribus interpolatoribus |dixi partim in hace totius operis Praefatione repe- | tenda fuerunt. 'TTournieri editio Parisina a. 1867. et | Nauckii septem fabularum editio Berolinensis a. 1867. |iam impressa editione mea prodierunt. De his igi- |tur in Supplementis annotationum dgicendum erit, | quae in Fleckeiseni Annalibus prodibuut et quotan- nis continuabuntur. | HI. EURIPIDES. Pag. 2. col 1. annot. lin, 9. usque ad Andromacham] Adde, nisi quod Alecestis omissa est in 2712. Pag. 10. v. 749. à ἃ ἃ à] Ali libri ter à. Rectam seripturam àà dà esse supra dictum est p. X. Pag. 22, Alcest. 846, Veram scripturam esse Aoyaíac nunc constat ex Etym. Flor. ap. Millerum p. 208. Λόχαιον: τὸν κεκλιμένον, ἐν d) ἔστι λοχῆσαι. Εὐριπίδης Τηλέφῳ. kai ἐν ᾿Αλκήστιδι “κἄν περ λοχαίας αὐτὸν ἐξ Ébpac." Quae sic sunt cor- rigenda, Λοχαῖον σῖτον: τὸν κεκλιμένον, ἐν ὦ ἔστι λο- χῆσαι ete. collatis glossis Photii, Λοχαῖος σῖτος : ὁ βα- θὺς, ἢ ὁ àv ἐπομβρίαν κεκλιμένος. et defecta Hesychii, Λοχαῖος: κλεινόμενος εὔσιτος ἀπὸ τοῦ .. . . εὐτροφεῖν.

Pag. 28. v. 57. Non debebat recipi incerta Meinekii coniectura, sed servari μ᾽ ὑπῆλθε.

Pag. 29. Adde responsionis antistrophicae nota- tionem 148— 159. — 173—183. in exemplaribus pri- mum impressis ab typotheta omissam.

Pag. 51. aunot. ad v. 751. Nauckius] Corrige Brunckius.

Pag. 103. Versus 149. 150. in unum coniungendi, ut in antistropha factum est. Pariter v. 192. 193. μέλεον — ματρός uno versu sunt scribendi.

Pag. 121. v. 1. γήμας — Ἁρμονίαν ποτέ] Recte habet ποτέ. Sie fragm, 515, 4. ὅς ποτ᾽ ᾿Αλθαίαν γαμεῖ.

Pag. 164. Excidit responsionis antistrophicae no- tatio 770—176. — 111—183. et pag. 216. 1478—1494. — 1495—1511.

Pag. 248. v. 15. σχεθεὶς coniectura incerta scripsi pro δεινῆς. Sed quum aoristo σχεθῆναι Attici vete- res non videantur usi esse, ut monuit Elmsleius ad

XLV

praestabat δεθεὶς, quod Nauckius con-

Heracl. 634., iecit.

Pag. 350, v. 39. AEP.T Corrige OEP.

Henrici Weilii, qui septem fabulas Euripidis (Hip- polytum, Medeam, Hecubam, Iphigeniam utramque, Electram, Orestem) Parisiis edidit a. 1867., quo tem- pore editionis meae pars maxima iam impressa erat, eoniecturas probabiles plures memoravi apud Fleck- eisenum p. 403—411. inter quas una est certissima de Iphig. T. 35. ὅθεν νόμοισι τοῖσιν (sic Flor.: τοῖσιδ᾽ Palat. 287.) ἥδεται 0eà | "Apreuig ἑορτῆς, ubi "Apre- utc ex glossemate illatum, Euripidem autem χριύμεσθ᾽ scripsisse vidit, Verbis νόμοισι χρώμεθα utitur Eurip. fragm. 893.

IV. ARISTOPHANES. Pag. 2. in annot. prima lin. 4, Marcianus 314.] Corrige Marcianus 474.

Pag. 11.

Pag. 13. ἀπέλυσ᾽.

Pag. kius.

Pag.

in annot, ad v. 1155. ἁπέλευσ Ἴ Corrige

22. v. 648. ποιησάμενος] ποιησαμένους Reis- 24. v. 872. ἐμβάδοιν scripsi prn éugábuv. Pag. 25. v. 969. διώξει Elmsleius pro διώξεις. Pag. 29. v. 1352. καταμισθοφορῆσαι τοῦθ᾽, ὁ] Scri- ptura interpolata codicis Paris. 2712. τοῦτων (sic) ὁ Rav. τοῦτον ὁ Ven. τοῦτο θ᾽ alii. καταμισθοφορεῖν, τούτοιν ὁ Elmsleius. Ibid. v. 1369. Quod Thierschius coniecit ὁπλίτης

(pro ὁ πολίτης) est in cod. Veneto, ut testatur Ad.!

de Velsen. Pag. 66. in annot. a. lin, 1. Rav.] Corrige Ran. Pag. 79. Pacis v. 1151. Aioyivábou] Recte Mei- nekius Com. vol. 4. p. 542. coniecisse videtur Ai-

PRAEFATIO.

in annot. 986. 6u0] Corrige 905. 6wv.|

σχυνάδου, de quo nuper iterum dixit in Herme Berolinensi 3. p. 162. collata gl. Etym. M. p. 40, 1. Αἰσχύλος ὁ ποιητὴς ὁ τραγῳδοποιός. παρὰ τὸ (παρὰ τὸ om. codex Oxon.) αἶσχος αἰσχύλος, tbc σιμὸς σιμύλος, παρ᾽ ὃ Αἰσχίνης (Αἴσχρων addit Va.) Αἰ- σχινάδης, παρὰ τὸ εἶναι αἰδήμονα. Αἰσχίνης Αἰσχί- νου. ubi post voc, σιμύλος Etym. Gud. p. 22, 55. sic pergit, kai παρ᾽ αἰσχύνης αἰσχυνάδης παρὰ τὸ ei- - ναι αἰδήμονα, quae Meinekius sie corrigit, kai παρὰ τὸ αἰσχύνη Aioxuváónc, et ad versum Aristophanis refert, Pag. 108. in annot. ad 277. lin. 4 a fine, sund] Corrige sunt. 137. Numerus versus 19. mutandus in 24, Pag. 181. v. 1368. ὥνασθε] Seribendum ὥνησθε. cum L. Dindorfio in Thes. vol. 5. p. 2020. et in Fleckeiseni Annal. a. 1869. p. 12. Pag. 191. Fragmentum 92. affertur etiam in Etym. Flor. ap. Millerum p. 304. Pag. 194. Fragm. 124. verba aliquot habet idem 305. n | Pag. 204. Adde fragm. 276 b. ex Etym. Flor. ib. 210. ᾿Αριστοφάνης Niógu ἔστιν γὰρ ἡμῖν τοῖς κάτω πρὸς τοὺς ἄνω ἀπὸ συμβόλων καὶ μὴν ὁ Μαιμακτηριὼν,

M

| ἐν ὦ ποιοῦμεν τὰς δίκας kai τὰς γραφάς.

Pag. 211. Fragm. 358. ex Photio allatum habet etiam Etym. Flor. ap. Miller. p. 125. cui aliud ex eadem *OAxábuv fabula debemus quod p, 225. affert,

βαβαὶ, Λάκων, ὡς ἀμφοτέρων ὑμῶν πρὶν ἦν

τὰ πράγματ᾽ οἰσυπηρὰ καὶ βαρύσταθμα.

Codex βαβελάκων, quod correxit Millerps, et πρινῆ, quod ego correxi.

Pag. 232. Fragm. 735. lin. 6. ἐκ τοῦ] Recte ἐκ τῶν apud Spengelium p. 400.

PARS I. | Βάκχαι p. 233—241.

Ἑκά —100 PRAEFATIO p. III—XIV. ED p- 2 Ae PROLEGOMENA. Ἑλένη p. 201—218. ὃ : HAékrpa p. 219—232. 1. Vita Aeschyli p. 1—10. ἘΠΕ e. fem II. Vita Sophoclis p. 11—15. pOKACtOON pato 67:

II. Vita Euripidis p. 16—23. FiparAfis parvóuevoc p. 168— 182.

^ Ξ--- 5 IV. Vita Aristophanis p. 24—30. Πκεσι δες Ὁ I een δ:

| : , habs V. De metris poetarum scenicorum p. 31— 58. | d Md ἐς ΠΕ 254 989 AESCHYLUS. φιγένεια ἡ ἐν Αὐλίδι p. 264 — 282.

"Ayauéuvuv p. 53— 711 ᾿φιτένεια ἡ ἐν Ταύροις p. 248—263. É 5 » CES] Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας p. 129—295. lur. p-385 - ad FUltuibec p. 81:99; | Κύκλωψ p. 283—290. Ἱκέτιδες p. 39 —52. | Νιύδεα Od Tlépcai p. 26— 38 Ὀρέστης p. 101—119. 2 : qz iE IIpoun8eUc p. 1—11. iE: Pur E τ Χοηφόροι p. 72— 86. PUAASS ADT, 57:

( . 120—140. Fragmenta p. 100—127. ngu P Ord Fragmenta p. 291 —376.

PARS II. SOPHOCLES. PARS ΤΥ. Αἴας p. 1— 15. ARISTOPHANES. ᾿Αντιγόνη p. 16—31, | ᾿Αχαρνῆς p. 1—-14. "HAékrpa p. 71— 86. : | Βάτραχοι p. 136—152. Οἰδίπους ὁ ἐπὶ Κολωνῷ p. 50— 70. Εἰρήνη p. 66— 82. Οἰδίπους τύραννος p. 32— 49. Ἐκκλησιάζουσαι p. 153— 166. Τραχίνιαι p. 87— 102. | Θεσμοφοριάζουσαι p. 121— 135. Φιλοκτήτης p. 103—119. Ἱππῆς p. 15 — 99. Fragmenta p. 120—172. Λυσιστράτη p. 104— 120. | Νεφέλαι p. 30— 46. PARS III. "Opvi8ec p. 83— 103. EURIPIDES. | Πλοῦτος p. 167— 180. "Alknotic p. 13— 25. | Σφῆκες p. 47 — 65.

"Avópouáyn p. 59— 72. Fragmenta p. 181— 232.

B

- Pt - em 5j — ^ o £A e.

σι

DE VITA ET SCRIPTIS POETARUM SCENICORUM.

De vita et scriptis poetarum scenicorum principum, tineant ex veterum doctorum Alexandrinorum libris Aeschyli Sophoclis Euripidis et Aristophanis, quae | derivata, omnis huius disputationis fundamentum sunt, hodie vel seiri vel coniiei possunt partim ex ipsorum | Quamobrem ab his proponendis initium faciemus, tum scriptis aliorumque scriptorum veterum testimoniis reliqua quae vel certa vel probabilia haberi possint colliguntur partim e grammaticorum quorundam nar- | adiungemus, summatim, ut spatii in hac editione con- rationibus Βίος Αἰσχύλου — Σοφοκλέους — Εὐριπίδου | cessi angustia postulat, exposita et exclusa ampliore

᾿Αριστοφάνους inscriptis et per codices propagatis de- | harum quaestionum tractatione, qualem ego de Sopho--

rivantur. Quae excerpta licet nulla ex parte satisfa- | cle institui in Vita huius poetae quae in editione Oxo- ciant et falsa vel commentitia multa veris admixta | niensi tertia (a. 1860.) legitur vol. 8. p. III— LXX. habeant — nam biographi Graeci veteres mendacissi-| et Godofredus Bernhardyus instituit, qui historiam mum fuerunt genus hominum, de quo dixi in Prolego- | tragoediae comoediaeque Graecae doctius et pruden- menis ad Demosthenis editionem Lipsiensem tertiam | tius quam alii multi enarravit in Historiae Graecorum (a.1856.) vol. 1. p. LXVII. — tamen, quum plurima con- |literariae voluminis secundi parte altera,

L BIO£EX AIZXTAOYX.

Αἰσχύλος ὁ τραγικὸς γένει μέν ἐστιν ᾿Αθηναῖος, Ἐλευ- τε τὴν ποίησιν xai τὴν διάθεσιν τῆς σκηνῆς, τὴν τε σίνιος τῶν δήμων, υἱὸς Εὐφορίωνος, Κυνεγείρου ἀδελ- λαμπρότητα τῆς χορηγίας, καὶ τὴν σκευὴν τῶν ὑπο- φὸς, ἐξ εὐπατριδῶν τὴν φύσιν. νέος δὲ ἤρξατο τῶν κριτῶν, τήν τε τοῦ χοροῦ σεμνότητα, ὡς καὶ ᾿Αριστο- τραγῳδιῶν, καὶ πολὺ τοὺς πρὸ ἑαυτοῦ ὑπερῆρε κατά φάνης (Βατρ. 1004.) “ἀλλ᾽ ὦ πρῶτος τῶν Ἑλλήνων ἔθ. τας "| πυργώσιας ῥήματα σεμνὰ | καὶ κοσμήσας τραγικὸν λῆ-

pov." συνεχρόνισε δὲ ΤΠινδάρῳ, γεγονὼς κατὰ τὴν ξγ΄

1. BIOX AIZXTAOT] De vita Aeschyli scripsit ᾿ὀλυμπιάδα. γενναῖον δὲ αὐτόν φασι καὶ μετασχεῖν τῆς Chamaeleon Heracleota Peripateticus ἐν τῷ περὶ Ai- Ξ 5 y ἀδελφῷ K ' E σχύλου memoratus ab Athenaeo 9, p. 375 f. 10. p. 428 f. ἐν Μαραθῶνι μρχη σι συν τὰ ΕΟ PISUNEIEHOUSSTTIS (et omisso ab epitomae auctore titulo libri 1. p. 21 e.) | *€ €V Σαλαμῖνι Ναυμοχίαρισυν πῃ ιεμτατιμ σῶν ἀδελ- quemadmodum idem de Thespide, Pindaro, Anacreonte φῶν ᾿Αμεινίᾳ, καὶ τῆς ἐν ΤΙλαταιαῖς πεζομαχίας. κατὰ aliisque poetis scripsit: v. Clinton. Fast. Hell. vol. 3. | — — —— p.474. Nec dubitandum quin idem argumentum tra-| nias 1, 21, 2. cui fabulae simile est quod Aeschylum ctaverint unus alterque grammaticorum Alexandrino- | fabulas appotum scripsisse crediderunt Athenaeus 10. rum. Huiusmodi ex fontibus derivata sunt tenuia qui- | p.428 f. Chamaeleonti fidem habens, Plut. Mor. p.715e. bus hodie utimur de vita Aeschyli excerpta, quae uni | et Lucianus Demosth. enc. c. 15. debemus codici Mediceo (M.), ex quo in apographa | 11. τὴν Ey'] Legebatur τὴν μ᾽, Correxit Casaubonus plurima transierunt non sine multis librariorum, non- | de satyr. poesi 1, 5. 13. σὺν τῶ ἀδελφῷ Kuve- nullis etiam correctorum erroribus: quorum interpola- γείριῳ] Idem tradit Photius Lex. p. 246, 23. εὐδοκίμησε tiones saepe fraudi fuerunt viris doctis qui horum ex- | yàp (Αἰσχύλος) ἐν τῷ Μαραθῶνι σὺν τῶ ἀδελφῷ Ku- cerptorum auetoritate usi sunt. 8. τὸν δῆμον apogra- ναιγείρῳ (corr. Kuveretpu). 14. Σαλαμῖνι] Huius pha. Εὐφορίωνος] Αἰσχύλος ὁ EUgopiuvoc appellatur|testis est Ion memoratus in scholio quod ex codice ab Herodoto 2, 156. Pausania 2,24,4. 8,37,6. Clemente | Mediceo a me primo editum est ad Pers. 429. Ἴων ἐν

Alex. p. 717. κυνεγείρου et infra kuveretpu M. ταῖς Ἐπιδημίαις παρεῖναι Αἰσχύλον ἐν τοῖς Σαλαμινια- κυναιγείρου et xuvarretpu apographa pleraque. Recta |xoic φησί. νεωτάτῳ τῶν ἀδελφῶν M. νεωτέρῳ nominis ab κύων οὐ é[eipu) formati scriptura Κυνέγει- ἀδελφιὼ apographa. 15. ᾿Αμεινίᾳ] Hune Aeschyli

poc est, qua usi sunt Cornelius in Anthologia Palat.7, | fratrem ad Salaminem pugnasse pariter tradunt Dio- 147. ef Paulus Silentiarius ibid. 118. Eadem Herodoto | dorus 11, 27. et Aelianus V. H. 5, 19.: verum Herodo- 6, 114. aliisque scriptoribus, quos memoravi in The- | tus, testis multo quam illi gravior, 8, 84. et 93. Ami- sauro vol. 4. p. 2110. restituenda, quorum codices inter | niam hunc Pallenensem dicit, nulla facta Aeschyli, utramque scripturam fluctuant. ἀδελφὸς] καὶ ᾿Άμει- qui Eleusinius fuit, mentione. Ex quo Hermannus vlov addunt apographa pleraque: quod interpolator e| Opusc. vol. 2. p. 116. non sine veri specie collegit Ami- loeo inferiore (1.15.) supplevit. 4. νέος δὲ ἤρξατο τῶν | niam illum per errorem pro fratre Aeschyli habitum τραγῳδιῶν] Aesehylum adolescentem ab Dionyso in | esse. πεζομαχίας apographa pleraque. ναυμα- somnis iussum esse tragoedias scribere narrat Pausa- | xac M.

PROLEGOMENA. 1

e

ce

2 , VITA AESCHYLI.

bé τὴν σύνθεσιν τῆς ποιήσεωε ζηλοῖ τὸ ἁδρὸν ἀεὶ πλά- σμα, ὀνοματοποιίαις τε καὶ ἐπιθέτοις, ἔτι δὲ μεταφοραῖς καὶ πᾶσι τοῖς δυναμένοις ὄγκον τῇ φράσει περιθεῖναι χρώμενος. αἵ τε διαθέσεις τῶν δραμάτων οὐ πολλὰς

90 αὐτῷ περιπετείας καὶ πλοκὰς ἔχουσιν, ὡς παρὰ τοῖς

νεωτέροις: μόνον γὰρ ζηλοῖ τὸ βάρος περιτιθέναι τοῖς προσώποις, ἀρχαῖον εἶναι κρίνων τοῦτο τὸ μέρος, με- γαλοπρεπές τε καὶ ἡρωϊκὸν, τὸ δὲ πανοῦργον, κομψο- πρεπές τε καὶ γνωμολογικὸν ἀλλότριον τῆς τραγῳδίας

85 ἡγούμενος: ὥστε διὰ τὸ πλεονάζειν τῷ βάρει τῶν

προσώπων κωμῳδεῖται παρὰ ᾿Αριστοφάνους (Βατρ.

911.). ἐν μὲν γὰρ τῇ Νιόβη Νιόβη ἕως τρίτου μέρους.

ἐπικαθημένη τῷ τάφῳ τῶν παίδων οὐδὲν φθέγγεται ἐγκεκαλυμμένη᾽ ἔν τε τοῖς Ἕκτορος λύτροις ᾿Αχιλλεὺς ὁμοίως ἐγκεκαλυμμένος οὐ φθέγγεται, πλὴν ἐν ἀρχαῖς ὀλίγα πρὸς Ἑρμῆν ἀμοιβαῖα. διὸ ἐκλογαὶ μὲν παρ᾽ αὐτῷ τῇ κατασκευῇ διαφέρουσαι πάμπολλαι ἂν εὑρεθεῖεν, γνῶμαι δὲ ἢ συμπάθειαι, ἢ ἄλλο τι τῶν δυναμένων εἰς δάκρυα ἀγαγεῖν οὐ πάνυ. ταῖς τε γὰρ ὄψεσι καὶ τοῖς 5 μύθοις πρὸς ἔκπληξιν τερατιύδη μᾶλλον ἢ πρὸς ἀπά- τὴν κέχρηται. :

᾿Απῆρε δὲ ὡς Ἱέρωνα, κατὰ τινὰς μὲν, ὑπὸ 'A0n- ναίων κατασπουδασθεὶς, καὶ ἡσσηθεὶς νέῳ ὄντι Σοφο- κλεῖ, κατὰ δὲ ἐνίους, ἐν τῷ εἰς τοὺς ἐν Μαραθῶνι τεθνηκότας ἐλεγείῳ ἡσσηθεὶς Σιμωνίδῃ" τὸ γὰρ ἐλε- γεῖον πολὺ τῆς περὶ τὸ συμπαθὲς λεπτότητος μετέχειν

βλωθῆναι.] ἐλθὼν τοίνυν εἰς Σικελίαν, Ἱέρωνος τότε τὴν Αἴτνην κτίζοντος, ἐπεδείξατο τὰς Αἰτναίας, oiuvi- ζόμενος βίον ἀγαθὸν τοῖς συνοικίζουσι τὴν πόλιν. καὶ σφόδρα τῷ τυράννῳ Ἱέρωνι καὶ τοῖς Γελώοις τιμηθεὶς,

ἐπιζήσας τρίτον ἔτος ὧν γηραιὸς ἐτελεύτα τοῦτον τὸν 50

τρόπον. ἀετὸς γὰρ χελώνην ἁρπάσας, ὡς ἐγκρατὴς γενέσθαι τῆς ἄγρας οὐκ ἴσχυσεν, ἀφίησι κατὰ πετρῶν αὐτὴν συνθλάσσων τοῦ δέρματος, ἐνεχθεῖσα δὲ κατὰ τοῦ ποιητοῦ φονεύει αὐτόν. χρηστηριασθεὶς δὲ ἦν “οὐράνιόν σε βέλος karakrevei," λῶοι πολυτελῶς ἐν τοῖς δημοσίοις μνήμασι θάψαντες ἐτίμησαν μεγαλοπρεπῶς, ἐπιγράψαντες οὕτως" "Ai- σχύλον Εὐφορίωνος ᾿Αθηναῖον τόδε κεύθει | μνῆμα κα- ταφθίμενον πυροφόροιο Γέλας" | ἀλκὴν δ᾽ εὐδόκιμον

Μαραθώνιον ἄλσος ἂν εἴποι | καὶ βαθυχαιτήεις Μῆδος 60

ἐπιστάμενος. εἰς τὸ μνῆμα δὲ φοιτῶντες ὅσοις ἐν τραγῳδίαις ἣν ὁ βίος ἐνήγιζόν τε καὶ τὰ δράματα ὑπε- κρίνοντο. ᾿Αθηναῖοι δὲ τοσοῦτον ἠγάπησαν. Αἰσχύλον ὡς ψηφίσασθαι μετὰ θάνατον αὐτοῦ τὸν βουλόμενον διδάσκειν τά Αἰσχύλου χορὸν λαμβάνειν. ἐβίωσε δὲ ἔτη 65 ξθ΄, ἐν οἷς ἐποίησε δράματα ο΄, καὶ ἐπὶ τούτοις σατυ- ρικὰ ἀμφὶ τὰ πέντε. νίκας δὲ τὰς πάσας εἴληφε τρισ- καίδεκα, οὐκ ὀλίγας δὲ μετὰ τελευτὴν νίκας ἀπηνέγκατο.

ἸΤρῶτος Αἰσχύλος πάθεσι γεννικωτέροις τὴν τρα- γῳδίαν ηὔξησε, τὴν δὲ σκηνὴν ἐκόσμησε καὶ τὴν ὄψιν

ἀποθανόντα δὲ Γε- 55

θέλει, ὃ τοῦ Αἰσχύλου, ὡς ἔφαμεν, ἐστὶν ἀλλότριον. [τινὲς δέ φασιν ἐν τῇ ἐπιδείξει τῶν Εὐμενίδων σπορά- δὴν εἰσαγαγόντα τὸν χορὸν τοσοῦτον ἐκπλῆξαι τὸν

40. Ἱέρωνος τότε ex apographis editum. Literas TO omisit librarius in M, in quo est íépuvoc re, non

4 ἱέρωνός re.

e

δῆμον ὡς τὰ μὲν νήπια ἐκψῦξαι, τὸ Eau- | 5 ἡ ον τὸς τὰ μεν uia ey DT co τὸν τε βρυατεεαη | ptum: pleraque αἴτνας cum M.

16—36. Haec et quae infra leguntur 79—87. ex optimo et antiquissimo fonte petivit biographus, ver- bosis recentiorum multorum de Aeschylea poesi scri- ptorum disputationibus anteferenda, qui tragicis Grae- eis non pauca affinxeruut de quibus illi nunquam cogitaverant, 16. πλάσμα rhetores dicere solent compositionem vel formam dicendi, quem stilum vulgo vocant, Sie Proclus apud Photium Bibl, p. 318, 26. τοῦ πλάσματος τὸ μέν ἐστιν ἰσχυρὸν, τὸ δὲ ἁδρὸν, τὸ δὲ μέσον. καὶ τὸ μὲν ἁδρὸν ἐκπληκτικιυτατόν ἐστι καὶ κατεσκευασμένον μάλιστα καὶ ποιητικὸν ἐπιφαῖνον κάλλος cet. Conf. Stephani Thesaur. vol. 6. p. 1156.

22. ἀρχαῖον] Dio Chrys. vol. 2. p. 267. ἡ τοῦ Ai- σχύλου μεγαλοφροσύνη καὶ τὸ ἀρχαῖον, ἔτι δὲ καὶ τὸ αὔθαδες τῆς διανοίας καὶ φράσεως πρέποντα ἐφαίνετο τρατῳδίᾳ. 31. Νιόβη, quod post Νιόβῃ (νώβῃ M.) exciderat, addidit Bothius. τρίτου μέρους M., quod mature a correctore aliquo interpolatum est. Nam apographa, ut videtur, omnia et editiones τρίτης rjué- puc. Codicis Medicei scriptura tacite usus est Victo- rius apud Spanhem. ad Aristoph. Ran. 942. Alio modo erratum ab schol. Aristoph. Ran. 942, qui quae de Niobe legerat ad Achillem transtulit, εἰκὸς τὸν ἐν TOig Φρυξὶν ᾿Αχιλλέα ἢ Ἕκτορος λύτροις, ἢ τὸν ἐν Μυρμιδόσιν, ὃς μέχρι τριῶν ἡμερῶν οὐδὲν φθέγγεται, sive is sic scripsit sive τριῶν μεριὼν vel τρίτου μέρους.

91. Ἱέρωνα] τὸν Σικελίας τύραννον addunt apo- grapha, ut videtur, cuneta.

M. 43. τινὲς δέ φασιν --- ξαμβλωθῆναι] Haee verba,

omissa in apogr. Cantabrig., Naekius in Museo Rhe- |

τινὰς apographa] τινὰ

,41. Αἰτναίας in paucis apographis seri- 50. γηραιὸς restitui ex M. Legebatur ὧν ἐτῶν πέντε πρὸς τοῖς ἑξήκοντα ex recentis alicuius grammatici interpolatione, In apographis pluribus neque hoc neque γηραιὸς legitur, sed simpliciter ἐπιζήσας τρίτον ἔτος. Conf, quae in- fra dicemus ad lin, 66, 52. ἴσχυσεν apogr. plera- que. ἴσχυεν M. 53. συνθλάσσων M. συνθλάσων vulgo. τοῦ δέρματος M. Legebatur τὸ δέρμα, 55. βέλος] βέλος τι Bothius. δ8. 59. Hos duos versus Αἰσχύλος --- Γέλας attulerunt Plutarchus Mor. p. 604 f. et Eustratius ad Aristot. Eth. Nic. 3, 2. fol. 40. verso, tertium et quartum Athenaeus 14. p. 627 d., respicit- que Pausanias 1, 14, 5. Aeschylo ipsi tribuunt Athe- naeus et Pausanias, 58. ᾿Αθηναῖον apographa] á8nvatuv M. 59. Γέλας] πέλας M. Correctum ex Plutarcho. 61. év additum ex apographis nonnullis. 66. ξγ΄ M. ξε΄ Guelf. et aliud apogr. ap. .Herman- num Opusc. vol. 2. p. 161. congruenter verbis supra lin. 50, ab interpolatore illatis ὧν ἐτῶν πέντε πρὸς τοῖς ἑξήκοντα. Rectus numerus est E0': nam Aeschylum natum esse aliunde constat olymp. 63, 4., mortuum olymp. $1, 1. 0o] Numerus iusto minor, ut ex iis apparebit quae infra dicemus p.3. extr. καὶ ἐπὶ τού- τοις σατυρικὰ ἀμφὶ τὰ πέντε] Sie M et apographa, nisi quod in Lips. et Monac. 486. pro ἀμφὶ τὰ scriptum est ἀμφίβολα. Manifestum est haec plus uno vitio la- borare, sic fortasse in ordinem redigenda, ἐποίησε δράματα οὐ (?), ὧν σατυρικὰ ... (excidit numerus), xai ἐπὶ τούτοις ἀμφίβολα πέντε: de quo dixi in ed. Scholio- rum Oxon. p. 6. Similiter de Pratina Suidas tradit, δράματα ἐπεδείξατο ν΄, ὧν σατυρικὰ λβ΄. et de Euripide biographus eius in fine excerpti tertii ed. nostrae, σιύ- ζεται δὲ αὐτοῦ δράματα ξζ΄, kal γ΄ πρὸς τούτοις rà ἀν-

nano a. 1833. vol. 1, p. 501. transponi voluit post verba τιλεγόμενα, σατυρικὰ δὲ ἡ. ἀντιλέγεται δὲ καὶ τούτων superiora πρὸς ἀπάτην κέχρηται lin. 35.: ego seclusi τὸ ἀ. Inter dramata ἀμφίβολα (i. e. νόθα) quinque haud verba ab recentiore grammatico, ut videtur, olim in | dubie numeranda quam scriptor Catalogi memoravit

margine adscripta, postea loco alieno illata. Ad fa- bulam de Eumenidibus alludit Pollux 4, i10, τὸ δὲ παλαιὸν ὁ τραγικὸς χορὸς πεντήκοντα ἦσαν ἄχρι τῶν Εὐμενίδων Αἰσχύλου. πρὸς δὲ τὸν ὄχλον αὐτῶν τοῦ πλήθους ἐκπτοηθέντος συνέστειλεν ὁ νόμος εἰς ἐλάττω ἀριθμὸν τὸν χορόν.

᾿δπποῦ, ad p. 4,' 9.

Αἰτναῖαι νόθοι, post Airvaiac γνησίους, quae fabula, celebrando Hieroni Aetnae urbis conditori scripta, for- tasse neque tragoedia neque drama satyricum fuit, 67. νίκας ---τρισκαίδεκα] De numero victoriarum conf, 69. γεννικιυτέροις Blomfieldus pro γεννικιυτάτοις,

VITA AESCHYLI. 3

τῶν θεωμένων κατέπληξε τῇ λαμπρότητι, γραφαῖς καὶ μηχαναῖς, βωμοῖς τε καὶ τάφοις, σάλπιγξιν, εἰδιώ- λοις, Ἐρινύσι, τούς τε ὑποκριτὰς χειρῖσι σκεπάσας καὶ τῷ σύρματι ἐξογκώσας, μείζοσί τε τοῖς κοθόρνοις τὸ μετεωρίσας. ἐχρήσατο δ᾽ ὑποκριτῇ πρώτῳ μὲν Κλεάν- δρῳ, ἔπειτα καὶ τὸν δεύτερον αὐτῷ προσῆψε Μυννί-

σκον τὸν Χαλκιδέα᾽ τὸν δὲ τρίτον ὑποκριτὴν αὐτὸς.

ἐξεῦρεν, ὡς δὲ Δικαίαρχος ὁ Μεσσήνιος, Σοφοκλῆς. τὸ δ᾽ ἁπλοῦν τῆς δραματοποιίας εἰ μέν τις πρὸς τοὺς μετ᾽ 80 αὐτὸν λογίζοιτο, φαῦλον ἂν ἐκλαμβάνοι καὶ ἀπραγμά- τευτον, εἰ δὲ πρὸς τοὺς ἀνωτέρω, θαυμάσειε τῆς ἐπι- νοίας τὸν ποιητὴν καὶ τῆς εὑρέσεως. ὅτῳ δὲ δοκεῖ τελεώτερος τραγῳδίας ποιητὴς Σοφοκλῆς γεγονέναι, ὀρθῶς μὲν δοκεῖ, λογιζέσθω δ᾽ ὅτι πολλῷ χαλεπώτε- 85 pov ἦν ἐπὶ Θέσπιδι, Φρυνίχῳ καὶ Χοιρίλῳ εἰς τοσόνδε - μεγέθους τὴν τραγῳδίαν προαγαγεῖν ἢ ἐπὶ Αἰσχύλῳ εἰπόντα εἰς τὴν Σοφοκλέους ἐλθεῖν τελειότητα. Ἐπιγέγραπται τῷ τάφῳ αὐτοῦ, αἰετοῦ ἐξ ὀνύχων βρέγμα τυπεὶς ἔθανεν. 90 Φασὶν ὑπὸ Ἱέρωνος ἀξιωθέντα ἀναδιδάξαι τοὺς TTép- σας ἐν Σικελίᾳ καὶ λίαν εὐδοκιμεῖν,

EK ΤῊΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ IZTOPIAZ.

Ταύτῃ καὶ ἄριστος εἰς τραγῳδίαν Αἰσχύλος κρίνε-

ται ὅτι εἰσάγει πρόσωπα μεγάλα καὶ ἀξιόχρεα. xai

95 τινες ἤδη τῶν τραγῳδιῶν αὐτῷ διὰ μόνων oikovo-

μοῦνται θεῶν, καθάπερ οἱ ΤΤρομηθεῖς τὰ γὰρ δράματα

συμπληροῦσιν οἱ πρεσβύτατοι τῶν θεῶν, καὶ ἔστι τὰ

ἀπὸ τῆς σκηνῆς καὶ τῆς ὀρχήστρας θεῖα πάντα πρόσωπα.

Τῶν ποιημάτων ἃ μέν ἐστι διεξοδικὰ καὶ διηγημα-

100 τικὰ καὶ ἀπαγγελτικὰ, ἃ δὲ δραματικὰ καὶ μιμητικὰ, ἃ

δὲ ἐξ ἀμφοῖν, ἃ δὲ μόνον δραματικά: αὐτὰ γὰρ ἐνεργεῖ

καὶ λέγει ἅμα τὰ πρόσωπα καὶ αὐτὰ τὸ κῦρος ἔχει. διὰ

τοῦτο αἱ τῶν δραμάτων ἐπιγραφαὶ προγράφονται τοῦ

ποιητοῦ" Νιόβη Αἰσχύλου. Ὁμήρου δὲ Ἰλιάς" μικταὶ 105 γάρ εἶσιν αἱ ποιήσεις αὐτῶν.

13. χειρῖσι Ritterus ad Didymi Οριιβα. p. 159. Lege- batur χειρί. xeiptót Robortellus p. 266. 16. Muvvt- ckov] Recte duplici v scriptum in M., non Muvíokov, quod quibusdam placuit: vid. L. Dindorf, in Thesauro vol. 5. p. 1269. "T'ertium qui fabulas Aeschyleas egerit histrionem, Οἴαγρον, memorat schol. Arist. Vesp. 564. vol. 2. p. 411, 25. (Αἰσχύλου ἦν ὑποκριτής), sed in alio scholio (ad v. 577.) ibid. p. 473, 9. incertum relinquitur utrum Aeschyli an Sophoclis Nioben egerit Oeager: ex quo colligi potest scholiastas nihil de Oeagro comper- tum habuisse, sed, quod saepe fecerunt, ex Aristopha- nis verbis coniecturam fecisse. Licymnium histrionem tragicum qui Aeschyli Τροπομποὺς — haud dubie post mortem poetae — egerit memorat Alciphro Epist.3,48.

18. Δικαίαρχος] Recte haud dubie Dicaearchus, quocum consentit Aristoteles Poet. 4, 13. cuius senten- tiam negligenter reddidit Themistius Or. p. 316. 80, ἂν correxi pro μέν. 92. Ἐκ τῆς μουσικῆς ἱστορίας] Falli videntur qui haec ex Dicaearchi opere, quod non sie, sed περὶ μουσικῶν ἀγώνων inscriptum fuit, ex- cerpta putant. Ex Dionysii cuiusdam (de quo vid. Suidas s. v. Διονύσιος ᾿Αλικαρνασσεύς) vel Rufi (de quo Phot. Bibl. p. 103, 16. ex Sopatro) μουσικῇ ioro- pia excerpta esse coniicit Ritterus. 104. Νιόβη — δὲ Ἰλιάς] Similem Donati observationem in praefat. ad Andriam Terentii comparavit Ritterus, Pronuntia- laque est "Andria Terentii, non " Terentii Andria,"

οὗ incognitum adhuc nomen poetae et minoris apud po- |

pulum auctoritatis ac meriti.

KATAAOTDTOZ* ΤΩΝ AIEXTAOY APAMATON.

1 ᾿Αγαμέμνων 2 ᾿Αθάμας 3 Αἰτύπτιοι 4 Airvaiat γνήσιοι 5 Αἰτναῖαι νόθοι 6 ᾽Αμυ- μώνη T ᾿Αργεῖοι 8 ᾿Αργὼ ἢ Κωπευστής 9 ᾿Αταλάντη 10 Βάκχαι 11 Βασσάραι 12 Γλαῦ- κος πόντιος 13 Δαναΐδες 14 Δικτυουργοί 15 ἽἝπτ᾽ ἐπὶ Θήβας 10 Εὐμενίδες 11 Ἐπίγονοι 18 Ἐλευσίνιοι 19 ᾿Ἡλιάδες 20 "Hówvot 21 Ἡρακλεῖδαι 32 Θρῇσσαι 23 Θεωροὶ ἢ ᾿Ισθμια- σταί 24 ᾿Ιφιγένεια 25 Ἰξίων 20 Ἱκέτιδες 21 Κάβειροι 98 Καλλιστώ 29 Κρῆσσαι 30 Κερκύων 31 Κίρκη oarupikn 32 Κήρυκες 33 Κᾶρες ἢ Εὐρώπη 84 Λάϊος 35 Λέων 80 Λή- μνιοι 37 Λυκοῦργος 38 Μέμνων 39 Mu- σοί 40 Μυρμιδόνες 41 Νεανίσκοι 49 Νεμέα 43 Νηρεΐδες 44 Νιόβη 45 Ξάντριαι 40 Οἰ- δίπους 41 Ὅπλων κρίσις 48 ᾿Οστολότοι 49 ΤΤενθεύς 50 ΤΤερραιβίδες 51 Πρωτεύς 52 Tfépoot 53 ἸΤηνελόπη 54 ΤΤροπομποί 55 TIpoun8eUc δεσμώτης 56 ἸΠΤρομηθεὺς πυρφόρος 51 ἸΤρομηθεὺς λυόμενος 58 ἸΤολυδέκτης 59 Σα- λαμίνιαι 00 Σεμέλῃ ἢ Ὑδροφόροι 61 Σίσυφος δραπέτης 62 Σφίγξ 08 Τοξότιδες 64 Τήλε- φος 65 Τροφοί 06 Ὑψιπύλη 67 Φιλοκτή- τῆς 08 Φορκίδες 69 Φρύγες ἢ Ἕκτορος λύτρα τὸ Χοηφόροι 71 Ψυχοστασία 12 Ψυχατγώτγοί.

* KATAAOTO?] Indicem hunc fabularum servavit codex Mediceus, unde in pauca receptus est apogra- pha. Nomina fabularum, quibus ego numeros suos adscripsi, ordine alphabetico sunt disposita, ita ta- men ut primae tantum literae euiusque ratio habea- tur, ceterarum ordo minus curetur: quae ratio etiam in Lexicis grammaticorum plerumque obtinet, Quae desiderantur fabularum nomina, de quibus infra di- cam, non ab scriptore Catalogi omissa esse, sed libra- riorum culpa exeidisse videntur. Ceterum similis est Euripidis fabularum Catalogus in tabula anaglypho ornata, in quo Euripides in sella sedens repraesenta- tur, Romae reperta et primum edita ab Winckelmanno in Monumentis ineditis, repetita in Boeckhii Corpore Inscriptionum vol. 3. p. 831. In quo Catalogo, cuius pars fere dimidia hodie superest, ordinis alphabetici ratio eadem est quam Catalogi Aeschylei esse supra dicebam. 8. Κωπευστής] κωπαστής M. Recte cor- rectum in editionibus, nisi quod probabilius est κω- πευσταί scribendum esse numero plurali, de quo dixi ad Fragmenta p. 101. 11. Βασσάραι] Baocapíibec in locis nonnullis ad fragmenta fabulae indieatis.

14. Δικτυουργοί] Rectum nomen fabulae Δικτυουλκοί est, de quo dixi ad Fragmenta p. 103. 23. Θεωροὶ ἢ Ἰσθμιασταί] θεόδωροι ἢ ἰσομισταί M. De vera scri- ptura ex aliis constat grammaticis: v. ad Fragm. p. 105. 36. Λήμνιοι fuerunt qui in Λήμνιαι mutarent, et recte fortasse: v. ad Fragm. p. 117. 43. Nnpet- bec M. Attica nominis forma est Νηρῆδες. 59. Σα- λαμίνιαι apographa] σαλαμίνιοι M. 00. Ὑδροφόροι] ὑδροφόρος M. Correctum in editionibus. 69. Φρύ- γες] Delevi quod in M. praecedit φρύτιοι. 72. His 12. fabulis addendae quae in Catalogo.hoc desideran- tur, 78. Γλαῦκος TTorviebg — 74. Θαλαμοποιοί — 15. Ἱέρειαι 16. ΤΤαλαμήδης T1. Σίσυφος πετροκυ- λιστής 78. Φινεύς 19. 'Qpei8uta. Qui novem vel, si Airvaiat νόθοι detrahantur, octo et septuaginta fabularum numerus propius aecedit ad septuaginta ge- nuinarum et quinque spuriarum fabularum numerum

ab scriptore vitae supra lin. 66. positum quam ad no- | naginta tragoedias, quas Aeschylo tribuit Suidas,

ΤᾺ

1

e

c

4 VITA AESCHYLI.

His codicis Medicei excerptis addenda quae Sui- das s. v. Αἰσχύλος tradidit aliunde petita, sed non sine pluribus partim ipsius, ut videtur, partim librariorum erroribus:

Αἰσχύλος ᾿Αθηναῖος, τραγικὸς, υἱὸς μὲν Εὐφορίω- νος, ἀδελφὸς δ᾽ ᾿Αμεινίου [Εὐφορίωνος] καὶ Κυναι- γείρου τῶν εἰς Μαραθῶνα ἀριστευσάντων ἅμ᾽ αὐτῷ. ἔσχε δὲ καὶ υἱοὺς τραγικοὺς δύο, Εὐφορίωνα καὶ Εὐαί- wva, ἠγωνίζετο δ᾽ αὐτὸς ἐν τῇ ο΄ ὀλυμπιάδι ἐτῶν ὧν κε. οὗτος πρῶτος εὗρε προσωπεῖα δεινὰ χρώμασι κεχρισμένα ἔχειν τοὺς τρατικοὺς καὶ ταῖς ἀρβύλαις τοῖς καλουμένοις ἐμβάταις χρῆσθαι. ἔγραψε δὲ καὶ ἐλεγεῖα καὶ τρατῳδίας 35, νίκας δ᾽ εἷλεν κη΄. φυγὼν δ᾽ εἰς Σι- κελίαν διὰ τὸ πεσεῖν τὰ ἰκρία ἐπιδεικνυμένου αὐτοῦ, χελώνης ἐπιρριφείσης αὐτῷ ὑπ᾽ ἀετοῦ φέροντος κατὰ τῆς κεφαλῆς ἀπώλετο ἐτῶν νη΄ γενόμενος.

De anno natali Aeschyli non satis definite dixit biographus, solo memorato olympiadis numero, ex quo tanto minus certum quid conficitur quia corruptus in codice est: quod alteri quoque numero accidit lin. 66. ubi de anno aetatis agitur, quo mortuus sit Aeschylus. Neque alia temporis notatione, qua Sophoclis biogra- phus, postquam hunc olymp. 71, 2. archonte Philippo | natum esse dixit, Sophoclem veu)repov Αἰσχύλου ἔτη ιζ΄, Εὐριπίδου δὲ παλαιότερον κδ΄ esse dicit, quidquam profieitur, numero utroque corrupto, de quo dixi in Vita Sophoclis Oxon. p. VI. Disertius de Aeschylo | testimonium est chronographi in marmore Pario apud | Boeckhium Corp, Inscr. vol, 2. p. 302, 62. ἐν ἣ μάχῃ (τῇ ἐν Μαραθῶνι olymp. 72, 3.) συνητωνίσατο Αἰσχύ- Aoc ὁ ποιητὴς ἐτῶν νι ΔΔΤΤ, ex quo sequitur Aeschy- lum natum esse olymp. 63, 4. cui anno convenit quod de prima quam Aeschylus obtinuerit victoria scenica rettulit Suidas 5. v. TTparivac, ἀντηγωνίζετο δὲ (TIpa- τίνας) Αἰσχύλω τε καὶ Χοιρίλῳ ἐπὶ τῆς ἑβδομηκοστῆς ὀλυμπιάδος καὶ πρῶτος ἔγραψε σατύρους: unde quod apud eundem alio loco legitur in libris ἠγωνίζετο ἐν

2. Εὐφορίωνος καὶ Kuvarretpou] Alterum hoc Eo- | φορίωνος librarii errore ex praecedentibus repetitum esse intellexit Westermannus Biogr. p. 126. Kuvat- γείρου nomen Kuvereípou scribendum esse ostendi in annot. ad p. 1, 2. 4. Εὐφορίωνα xai Εὐαίωνα])] Prior memoratur in Aristophanis Byzantii ὑποθέσει Euripidis Medeae, πρῶτος (olymp. 87, 1.) Εὐφορίων, δεύτερος Σοφοκλῆς, τρίτος Εὐριπίδης —. — Alterius, aliunde non cogniti, nomen Εὐαίωνα scriptum in cod. Paris. A, in Εὐβίωνα corruptum in libris deterioribus, ex quo Mediolanensis Suidae editor suo arbitrio Βίωνα fecit sine ratione, quum Εὐαίωνος nominis exempla plura reperiantur, 5. τῇ 6] τῇ 0 libri. Rectum numerum τῇ ὁ restituit Meursius ex Suida ipso s, v. Tiparivac, ἀντηγωνίζετο δὲ (TTparivac) Αἰσχύλῳ τε καὶ Χοιρίλῳ ἐπὶ τῆς ἑβδομηκοστῆς ὀλυμπιάδος καὶ πρῶτος ἔγραψε σατύρους. 6. χρώμασι] καὶ xpu- μᾶάσι Kusterus. χρώμασι habet A, om. ceteri. | τοὺς τραγικοὺς] Aut τοὺς τραγικοὺς ὑποκριτὰς dicen- | dum erat aut, quod Bernhardyus coniecit, τοὺς τρα- γωδούς. 8. χρῆσθαι Bernhardyus, κεχρῆσθαι libri.

9. τραγῳδίας ^:] τραγῳδίας dixit annumeratis fabn- lis, satyricis. Rectius igitur δράματα dixisset ut bio- graphus supra p.2, 66, Numerum autem fabularum nonaginta iusto maiorem esse supra diximus ad p. 2.

νίκας δ᾽ εἶχεν kj] Hunc. quoque numerum parum probabilem esse patet, nee multo probabilior fiet si quis vietorias post mortem reportatas annumeret collatis biographi verbis lin. 67, νίκας δὲ τὰς πάσας εἴληφε τρισκαίδεκα, οὐκ ὀλίγας δὲ μετὰ τελευτὴν νίκας ἀπηνέγκατο. et Suidae s. v. Εὐφορίων, — ὃς καὶ τοῖς. Αἰσχύλου τοῦ πατρὸς, οἷς μήπω ἣν ἐπιδειξάμενος, τε τράκις ἐνίκησεν. ἔγραψε δὲ καὶ οἰκεῖα. 13. vj] Rectum | annorum numerum esse ξθ΄ supra diximus p. 3,

ἱ

᾿τραγικός.

τῇ θ΄ ὀλυμπιάδι ἐτῶν ὧν κέ correctum est θ΄ in ὁ mu- tato, ut in annotatione diximus ad p. 4, 5.

De parentibus Aeschyli tantum novimus, patrem ei fuisse Euphorionem: unde Αἰσχύλος ὁ EUgopiuvoc ab Herodoto appellatus est aliisque, ut supra diximus ad p. 1, 3.: matris nomen vel tacuerunt vel non com- pertum habuerunt biographi. Fratres habuit duos, Cynegirum et Aminiam, quorum de priore res certa est, minus certa de altero, ut ostendi in annot. ad p.1,15. De matrimonio Aeschyli ne verbum quidem dixit biographus, nee Suidas uxoris nomen prodidit, sed solos memoravit filios duos, qui ipsi quoque poe- tae tragici fuerint, Euphorionem et Euaeonem, de qui- bus dixi ad p. 4, 4, Sororem Aesehyli, Polypithi Athe- niensi nuptam, solus memorat Suidas, Φιλοκλῆς: ΤΤολυπείθους, ᾿Αθηναῖος, τραγικὸς, τοῖς χρόνοις κατὰ Εὐριπίδην --- Αἰσχύλου δὲ τοῦ τραγικοῦ ἦν ἀδελφιδοῦς, καὶ ἔσχεν υἱὸν Μόρσιμον τὸν τραγικὸν, οὗτινος γίνεται ᾿Αστυδάμας ὁ τραγικός" τούτου δ᾽ ἕτερος Φιλοκλῆς Clarissimus inter hos fuit quem Diodorus 14, 43. sub olympiade 95 memorat Astydamas, Mor- simi filius, cui incredibilem fabularum 240. numerum et vietorias quindecim tribuit Suidas, obseurior filius

eius cognominis, cuius octo tantum fabulas enumerat .

Suidas.

De institutione Aeschyli iuvenili, quam credibile est eandem fere fuisse quam aliorum, qui artium lite- rarumque studiis operam darent, iuvenum Athenien- sium fuisse aliunde novimus, nihil tradidit biographus, sed postquam de poesi Aeschylea paucis verbis dixit, statim ad virtutem bellicam transit, quam Aeschylus probaverit quum pugnis ad Marathonem (olymp. 22, 3.), ad Salaminem (olymp. 75,1.) et Plataeas (olymp.765, 2.) interesset, quae in annos aetatis Aeschyli incidunt 35, 45 et 46. et de pugna Marathonia testem habemus etiam chronographum marmoris Parii p. 302, 63, ἣ ἐν μάχῃ συνηγωνίσατο Αἰσχύλος ὁ ποιητὴς ἐτῶν ὧν AAATT. Tribus autem illis in pugnis quid praestiterit Aeschylus nescimus, nisi quod Plutarchus Mor, p. 628 e. Aeschylum ἡγωνισμένον τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην émi- φανιὺς dixit, et similiter Photius Lex. p. 246, 23. Ma- pa8d viov ποίημα: Αἰσχύλος εὐδοκίμησε γὰρ ἐν τῷ Μαραθῶνι σὺν τῷ ἀδελφῷ Kuvatretpu (corr. Κυνεγεί- pu), glossa ex comici alicuius poetae loco, ut videtur, sumta, qui Aeschylum Μαραθιώνιον ποιητὴν appellasse videtur, quam scripturam servavit Hesychius, Mapa- 60v: δῆμος τῆς ᾿Αττικῆς" ὅθεν καὶ ποιητὴς ἦν Mapa- θιώνιος, qui hoc potius videtur dicere debuisse, ὅθεν καὶ Αἱσχύλος ποιητὴς εἴρηται MapaBüvioc. Neque enim verisimile est Μαραθιύνιον ποίημα de ἐλεγείιω esse intelligendum τῷ eic τοὺς ἐν Μαραθῶνι τεθνηκό- τας, quod Aeschylum composuisse rettulit biographus lin. 40. cui parum conveniunt proxima verba Photii Αἰσχύλος et εὐδοκίμησε τάρ, manifesto non ad ποίημα, sed ad ipsam Aeschyli personam spectantia. Nam de carmine si sermo esset, non Αἰσχύλος, sed Αἰσχύλου dicendum fuisset, :

De loco quem in exercitibus ad Marathonem, Sala- minem et Plataeas cum hostibus congressis Aeschylus tenuerit nihil tradidit biographus, Ducem copiarum

|ab Atheniensibus Aeschylum missum fuisse non est

verisimile. Nam si unus ex decem, qui quotannis eligi

| solebant, στρατητοῖς fuisset, credo hoe diserte dictu-

rum fuisse biographum, quemadmodum Sophoclis bio- graphus Sophoclem τῆς ἐν Σάμῳ δε Ἰὰς ἀξιωθῆ- ναι dixit.

Aeschylum mysteriis initiatum et; quum ἀπόρρητα quaedam in fabulis suis prodidisset, ἀσεβείας accusa- tum fuisse, vetus fama fuit verbis parum definitis me- morata ab Aristotele Eth. Nic.5,2. ὃ δὲ πράττει iN

| getev ἄν τις, olov λέγοντές φασιν ἐκπεσεῖν αὑτοῖς,

οὐκ εἰδέναι ὅτι ἀπόρρητα ἦν, ὥσπερ Αἰσχύλος τὰ μυ- στικάτ nec multo dilucidius ab Clemente Alex. Strom. 2. p. 461. ὡς Αἰσχύλος τὰ μυστήρια ἐπὶ σκηνῆς ἐξει- πὼν ἐν ᾿Αρείῳ πάγῳ κριθεὶς οὕτως ἀφείθη ἐπιδείξας

VITA AESCHYLI. 5

αὑτὸν μὴ ueuuquévov. Rem totam fabulosius exorna- runt quorum verba ad fragm. 83. p. 106. apposui He- raclides Ponticus apud Eustratium ad Aristot, p. 40 a. et Aelianus V. H, 5, 19. Et Eustratius ipse, sed au- ctore non nominato, crimen illud àb Aeschylo non se- mel, sed identidem in diversarum tetralogiarum fabulis quinque, Τοξότισιν, Ἱερείαις, 2100pu) πετροκυλιστῇ, Ἰφιγενείᾳ, Οἰδίποδι, commissum fuisse credidit. Ac- eusationis autem, si unquam locum habuit, quae ca- pita fuisse potuerint, Lobeckius in Aglaophamo p. 77 —84. aliique coniecturis valde, ut ipsi senserunt, in- certis assequi studuerunt. Prudentius de his fabellis iudicavit Schneidewinus in Philologo vol. 3. p. 366 — 368. Absurdius est quod Schneidewinus ibidem teti- git de Eumenidibus fictum, propter quas Aeschylum accusatum fuisse Apsines narravit (in Walzii Rhet. vol. 9. p. 478.) quocum comparandae quorundam de "choro Eumenidum ineptiae, memoratae a biographo lin. 43. Aeschylum Pythagoreum fuisse refert Cicero Quaest. Tusc. 2, 10, 23. incertam, ut videtur, famam secutus: nam addit '*sic enim accepimus." Maioris momenti est Aeschyli de diis rerumque natura opi- niones cognovisse, quas per fabulas superstites perdi- tarumque fragmenta sparsas Klausenus collegit et dis- posuit in Z/Aeologumenis Aeschijli, Bonnae editis a. 1829. Aeschylum diutius in Sicilia commoratum esse te- statur Athenaeus 9. p. 402 c. ubi τοὺς περὶ Σικελίαν κατοικοῦντας ἀσχέδωρον καλεῖν τὸν σύαγρον docet, allato Aeschyli ex Phorcidibus loco (fr. 252.) in quo est ἀσχέδωρος Uc, additque ὅτι δὲ Αἰσχύλος διατρίψας ἐν Σικελίᾳ πολλαῖς κέχρηται φωναῖς Σικελικαῖς οὐδὲν θαυμαστόν: quae notatio fortasse ad Αἰτναίας potis- simum spectat, fabulam in ipsa Sicilia ab Aeschylo compositam. Nam in superstitibus poetae tragoediis perditarumque fabularum fragmentis nihil est quod ratione satis certa huc referri possit. Disertius de com- moratione Sicula testimonium est Plutarchi in Vita Cimonis c. 8. p. 483 d. πρώτην διδασκαλίαν τοῦ Xo- φοκλέους ἔτι νέου ka8évroc ᾿Αψεφίων ὁ ἄρχων, qi- λονεικίας οὔσης καὶ παρατάξειυς τῶν θεατῶν, κριτὰς μὲν οὐκ ἐκλήρωσε τοῦ ἀγῶνος, ὡς δὲ Κίμων μετὰ τῶν συστρατήγων προελθὼν εἰς τὸ θέατρον ἐποιήσατο τῷ θεῷ τὰς νενομισμένας σπονδὰς, οὐκ ἀφῆκεν αὐτοὺς ἀπελθεῖν, ἀλλ᾽ ὁρκώσας ἠνάγκασε καθίσαι καὶ κρῖναι δέκα ὄντας, ἀπὸ φυλῆς μιᾶς ἕκαστον. ὁ μὲν οὖν ἀγὼν καὶ διὰ τὸ TÜ)v κριτῶν ἀξίωμα τὴν φιλοτιμίαν ὑπερέ- βαλε. νικήσαντος δὲ τοῦ Σοφοκλέους λέγεται τὸν Αἰ- σχύλον, περιπαθῆ γενόμενον καὶ βαρέως ἐνεγκόντα, χρόνον οὐ πολὺν ᾿Αθήνησι διαγαγεῖν, εἴτ᾽ οἴχεσθαι δι᾽ ὀργὴν εἰς Σικελίαν, ὅπου καὶ τελευτήσας περὶ Γέλαν τέθαπται. Duplicem de caussis itineris Siculi famam memorat scriptor vitae supra lin. 37—41. quibus tertia quaedam accedit Suidae narratio s. v. Αἰσχύλος, φυ- γὼν δὲ εἰς Σικελίαν διὰ τὸ πεσεῖν τὰ ἰκρία émibeikvu- μένου αὐτοῦ, χελιύνης ἐπιρριφείσης αὐτῷ ὑπὸ ἀετοῦ φέροντος κατὰ τῆς κεφαλῆς ἀπώλετο ἐτιν νη΄ (ser. £0) γενόμενος. "Tabulata olymp. 70, 1. collapsa esse

(quo tempore primam docuisse fabulam Aeschylum| Suidas supra dixerat) idem tradit s. v. ΤΤρατίνας, &v- |

τηγωνίζετο δὲ Αἰσχύλῳ τε καὶ Χοιρίλῳ ἐπὶ τῆς ἑβδο- μηκοστῆς ὀλυμπιάδος καὶ πρῶτος ἔγραψε σατύρους. ἐπιδεικνυμένου δὲ τούτου (Pratinam dicit) συνέβη τὰ ἰκρία, ἐφ᾽ ὧν ἑστήκεσαν οἱ θεαταὶ, πεσεῖν. καὶ ἐκ τού- TOU θέατρον κοδομήθη ᾿Αθηναίοις. **) Quae si quis inter se comparaverit, non difficile intellectu est gram- matieum aliquem, nulla habita temporum ratione, ta- bulatorum ruiuam, cuius caussa ludos scenicos Athe- nis cessasse ab nemine traditum est, cum itinere Sieulo Aeschyli coniunxisse, et ita quidem ut post il- lud tempus nunquam in patriam redisse videatur poeta,

*) De narratione Plutarchi et de decem (non quin- que, ut mos erat) iudicum numero dixit H. Sauppius in Relat. Soc. lit, Sax. a. 1855 p. 9 seqq.

**) vid. Hesych. s, v. ikpía eum annot. Alberti.

quod falsissimum est. Nihilo verisimilioritineris caussa est quam ἃ} elegia quadam Simonidis nonnullos repe- tivisse narrat scriptor vitae. Quorum eommentorum vanitatem qui bene sensit Boeckhius in libro de tra- gicis recte iudicavit Aeschylum non videri ante olymp. 77, 4, in Siciliam abisse, quo tempore vietus ab So- phocle iuvene esset.*) Illud vero minus probabiliter sumsit Boeckhius, poetam nunquam in patriam rever- sum, sed per annos tredecim in Sicilia esse commora- tum, donee olymp. 81, 1. diem supremum obierit, te- tralogiam autem Oresteam, quam Athenis esse actam novimus olymp. 80, 2., non praesentem docuisse, sed Euphorioni filio aliive amicorum suorum docendam misisse absentem, quod nec per se verisimile, neque a quoquam traditum e$t, nisi quis ambigua Plutarchi verba in hane partem interpretari velit. Verisimilior Bergkii coniectura est (in Zimmermanni Diario a. 1835. fol. 119. p. 957.) Aesehylum quum olymp. 77, 4. Syra- cusas se contulisset ad Hieronem, poetarum studiis eximie faventem**), post aliquod tempus, et fortasse quidem mortuo Hierone olymp. 78, 2. Athenas esse re- versum, ibique fabulas plures docuisse, iterum vero olymp. 80, 2. vel 3. in Siciliam abisse ad Geloos, ibi- que anno tertio post, olymp. 81, 1. mortuum esse: quo paeto facillime explieari potest quod ab scriptore vi- tae dupliei commoratione Sicula in unam confusa tra- ditur, éAOUv — ἐτελεύτα, nec Plutarchi repugnat te- stimonium, qui quum Aeschylum olymp. 77, 4. in Sici- liam abisse narrasset, addidit ὅπου xai τελευτήσας περὶ Γέλαν τέθαπται, omissa diserta reditus in pa- triam novique itineris mentione. De fabulis ab Ae- schylo in Sicilia editis tantum scimus, Aetnaeas gra- tificantem Hieroni scripsisse poetam, cuius rei testem habemus biographum, Persarumque fabulam, olymp. 16,4. Athenis editam, in theatro Syracusano repeti- visse, de quo schol. Aristoph. Ran. 1060. δοκοῦσι δὲ οὗτοι oí TTépoat ὑπὸ τοῦ Αἰσχύλου δεδιδάχθαι ἐν Συ- ρακούσαις, σπουδάσαντος Ἱέρωνος, ὥς φησιν Ἐρατο- σθένης ἐν γ΄ περὶ κωμῳδιῶν. et scriptor vitae Aeschyli, φασὶν ὑπὸ Ἱέρωνος ἀξιωθέντα ἀναδιδάξαι τοὺς TTépoac ἐν Σικελίᾳ καὶ λίαν εὐδοκιμῆσαι. Quod sie est intelli- gendum, Aesehylum Persarum fabulam non eum tri- bus reliquis eiusdem tetralogiae fabulis, sed solam produxisse in theatro Syraeusano, in quo tetralogiis, ut Athenis, certatum esse ab nemine traditum est, idemque de Aetnaeis dicendum est. Quot et quas fa- bulas post reditum ex aula Syraeusana Athenis do- cuerit non est ab veteribus proditum, si ab tetralogia Orestea discesseris et Phorcidibus, de qua fabula ita loquitur Athenaeus verbis supra appositis ut satis ap- pareat non in Sicilia, sed Athenis scriptam fuisse.

De morte Aeschyli cum Plutarcho consentit mar- mor Parium p. 302, 74. Αἰσχύλος ὁ ποιητὴς βιώσας ἔτη PAT'IIIL. ἐτελεύτησεν ἐν Γέλᾳ τῆς Σικελίας — ἄρχοντος ᾿Αθήνησι Καλλίου τοῦ προτέρου. et schol. Arist, Acharn. 10. ἐτελεύτησεν (Αἰσχύλος) ἐπὶ ἄρχον- τος Καλλίου τοῦ μετὰ Μνησίθεον (Μνησιθείδην vocat Diodorus 11, 81.) τούτων (i. e. olymp. 88, 3.) πρότερον ἐνιαυτῷ λ΄. Confirmat hane rationem quod Aeschy- lum olymp. 72, 3. annos natum fuisse 35. annotavit chronographus marmoris Parii. Fabulosas biographi et Suidae de morte Aeschyli narrationes refutarunt Goettlingius in commentatione academica Ienae edita a. 1854. et qui in universum de hoe fictionum genere dixit Lehrsius in commentationibus miscellaneis (7o- pulüre Aufsdtze) Lipsiae editis a. 1856. p. 207.

*) Ad aliam repulsam. referendum videtur quod ex Theophrasti vel Chamaeleontis libro περὶ ἡδονῆς nar- ravit Athen. 8. p. 347 e. Αἰσχύλος ἡττηθεὶς ἀδίκιυς ποτὲ — ἔφη χρόνῳ τὰς τραγῳδίας ἀνατιθέναι, εἰδιὺς ὅτι κομιεῖται τὴν προσήκουσαν τιμήν.

**) Pausan. 1, 2, 3. συνῆσαν δὲ ἄρα καὶ τότε τοῖς βασιλεῦσι ποιπταὶ -- καὶ ἐς Συρακούσας πρὸς Ἱέρωνα Αἰσχύλος καὶ Σιμωνίδης ἐστάλησαν.

VITA AESCHYLI.

Sequitur ut de Aeschyli poesi dicatur, quam etsi iustissimis laudibus praedicaverint veteres et ipse adeo Aristophanes, tragicorum poetarum multorum irrisor, admiratus sit, tamen iam a biographis veteri- bus in eo erratum esse videtur quod Aeschylo soli, quippe poetarum tragicorum principi, inventa plura tribuerunt, in quibus ille alios quosdam poetas vel praeeuntes vel studiorum suorum socios et adiutores habuisse videtur, quorum princeps haud dubie Phry- nichus fuit. Nam quum Aeschylus tragoedias docere coeperit olymp. 70, 1., non longe post institutas ab Clisthene (olymp. 67, 3.) decem Atheniensium tribus et postquam choregorum, qui sumtus ludis scenicis praeberent, officia*) iam certis adstricta legibus es- sent, — quod quo anno factum sit nescimus —, certa- mina poetarum tragicorum, qui terni quotannis in Dio- nysiis urbanis quaternas producerent fabulas (quas tetralogias **) appellarunt grammatici Alexandrini) et

*) De choregorum officiis dixit Boeckhius Oecon, vol. 1. p. 600. seqq. et de sumtibus ludorum scenico-

rum post olymp. 93, 4. valde accisis ibid. p. 606. Cho-

regorum autem officia Dionysiis urbanis (sive ἐν ἄστει), ubi τραγῳδοῖς καινοῖς et solis tetralogiis certari sole- bat, florente republica valde sumtuosa fuerunt — με-

γάλην ἤδη τότε σπουδὴν xai φιλοτιμίαν τοῦ ἀγῶνος.

ἔχοντος, ut ait Plutarchus V. TThemist. c. 5. ubi The- mistoclis χορηγοῦντος τραγῳδοῖς olymp. 15, 4. victo- riam memorat — minus sumtuosa in aliis festis Bac- chicis, ubi veteres quoque fabulae, i. e. quae antea Dionysiis urbanis produetae essent, agi et, ut videtur, non solum tetralogiae, sed etiam fabulae singulae pro- duci solebant. Neque enim verisimile est Athenienses solas spectasse tetralogias neque ullam unquam sin- gularum fabularum spectandarum opportunitatem ha- buisse: quod Droysenus quoque in commentatione de tetralogia (in Zimmermanni Annalibus a. 1844. nr. 13 —16.) et Karstenus (in dissertatione, quam in anno- tatione proxima memorabo) senserunt, quamvis aliis quam ego, sed partim falsis, rationibus usi.

**) τετραλογίας et τριλογίας nomina quum neque apud Aristotelem neque apud alios scriptores veteres legantur, ab grammaticis demum Alexandrinis inventa esse videntur, de quo optime disseruit Boeckhius in Prooemio Lectionum Berolinensium anni 184!/, cu- ius operae pretium est ipsa apponi verba p. 4— 6.

*Constat moris fuisse Athenis ut in tragicis certami- |

nibus singuli poetae ternas tragoedias docerent et fa-

bulam satyricam, vel, quod ab Euripide factum novi- |

mus, pro satyrica hae tragoediam paulo hilariorem,

qualis est Alcestis: haec igitur quadripartita didasca- |

lia, sive connexae inter se fabulae fuerint sive non nexae, plurimis visa est τετραλογία vocata esse. Ne- que aliud significat Thrasyllus, ex quo Diogenes Laer- tius 3, 56. haec refert de Platone: Θράσυλλος δέ φησι καὶ κατὰ τὴν τραγικὴν τετραλογίαν ἐκδοῦναι αὐτὸν τοὺς διαλόγους οἷον ἐκεῖνοι τέτρασι δράμασιν ἠγωνί- ζοντο, ὧν τὸ τέταρτον ἦν σατυρικόν᾽ τὰ δὲ τέτταρα δράματα ἐκαλεῖτο τετραλογία. Nuperrime demum ex- titerunt qui /etralogiam vocandam esse perhiberent eam solam didascaliam, quae tres comprehendat tra- goedias perpetuitate quadam actionis vel historiae cohaerentes et fabulam satyricam vel affinis vel di- versi argumenti: ex quo genere sunt Aeschyli Orestia et Lycurgia ac Philoclis Pandionis: ceteras, quae per- petuitate argumenti caruerint, communi didascaliae nomine appellandas esse. Et concedendum est ex omnibus, quarum notitia superest, quadripartitis di- dasealiis, Pandionidem, Lycurgiam, Orestiam solas in scholiis vocari tetralogias: sed singulis locis pensi- tatis hoc nobis persuasimus casui deberi, Nam gram- matici, ubi ex didascalicis indicibus referunt qui poe- tae quibus fabulis primas, secundas, tertias rettulerint,

non addunt tetralogiae nomen, quod nihil quidquam |

causae erat quare hoc adderent: ut Aelianus V. H.

de vietoria inter se contenderent, non possunt ali- ter cogitari quam ut tres quique poetae, quantumvis ingenio inter se dispares, in componendis et adornan- dis fabulis suis idem fere consilium sequerentur. Sed videamus singula, de quibus 2adem fere hoc loco ab me dicenda sunt quae in Vita Sophoclis vol. 8. p.LIX. dei Oxon. a. 1860. dixi.

Prima artis tragicae rudimenta ab Thespide facta esse constat. Hunc tragoedias docere coepisse olym- | piade 61. Suidas annotavit s. v. Θέσπις: quam tem- poris notam confirmat marmor Parium in Corp. Inser. vol. 2. p. 301, 58. ubi videndae Boeckhii annotationes p.317. et 337. Praemium tragoedias docenti hircum propositum fuisse Thespidis aetate (unde nomen fa- ctum τραγιυδίας) chronographus marmoris Parii aliique narrant: sed certamina poetarum scenica (ἐναγωνίους ᾿ἁμίλλας, i. e certamina qualia post Clisthenis aetatem | Athenis auctoritate publica instituta fuerunt) tum

2, 8.: xal πρῶτός γε ἦν Ξενοκλῆς, ὅστις ποτὲ οὗτός ἐστιν, Οἰδίποδι καὶ Λυκάονι καὶ Βάκχαις καὶ ᾿Αθάμαντι σατυρικῷ" τούτου δεύτερος Εὐριπίδης ἣν ᾿Αλεξάνδρῳ xai ΤΤαλαμήδει καὶ Τρῳάσι καὶ Σισύφιω σατυρικῷ. Sed eorum locorum, ubi tetralogiae nomen in hae re usurpa- tur, longe est alia eaque peculiaris ratio. Etenim schol. Avium Aristophanis v. 282. tetralogiae Pandionidis | mentionem facit omissis fabularum nominibus; ubi si eam non dixisset tetralogiam esse, omnino non potuis- set perspici Pandionidem quadripartitam didascaliam significari. In Thesmophoriazusis autem v. 142, quum apud Aristophanem Lycurgia nominata sit, dicit scho- liastes: τὴν rerpaAovrtav λέγει Λυκούργειαν, Ἠδωνοὺς, Βασσαρίδας, Νεανίσκους, Λυκοῦργον τὸν σατυρικόν: quo loco patet vocem τὴν τετραλογίαν praemissam esse, ut intelligeretur quid esset Lycurgia, mancam- que orationem futuram fuisse, si ea voce omissa di- ctum esset: Λυκούργειαν λέγει Ἠδωνοὺς et reliqua. Eodem modo scholiastes Ranarum v. 1155. voci Aristo- phanis ἐξ Ὀρεστείας hoc interpretamentum addidit: τετραλογίαν φέρουσι τὴν Ὀρέστειαν αἱ Διδασκαλίαι, ᾿Αγαμέμνονα, Χοηφόρους, Εὐμενίδας, ΤΤρωτέα σατυ- ρικόν. ᾿Αρίσταρχος καὶ ᾿Απολλώνιος τριλογίαν λέγουσι χωρὶς τῶν σατυρικῶν. ΤΟΙ] hine vocabulum τετρα- λογίαν, aeque manca erit oratio atque in priore loeo et desiderabitur communis quattuor illarum fabularum appellatio. Quodsi ex hoc ipso scholio colligitur ve- teres doctos tetralogiam vocasse quattuor didascaliae fabulas, quae unius historiae continuitatem referrent, ac si quarta fabula cum tribus prioribus non coniun- cta esset illa ratione, trilomiam, quo id iure colligatur non perspieimus. Nihil inest enim illis verbis nisi hoc: Orestiam fuisse tetralogiam, Aristarchum vero et Apollonium dempta cuiusque tetralogiae fabula sa- tyrica (χωρὶς τῶν oarupiküv) reliquam tragoediarum compagem trilogiae vocabulo appellasse; quae nota quum aeque conveniat in didascalias ex diversi argu- menti fabulis compositas, minime docet tetralogiae nomen et quod ad huius similitudinem conformatum a grammaticis est trilogiae pertinere ad fabulas argu- mento coniunctas. At veteres docti ad similitudinem tragoediae Platonis libros eos, qui in eodem vel simili argumento versarentur, in trilogias vel tetralogias composuerunt, in trilogias Aristophanes, quem hine coniicimus etiam tragicis didascaliis hane denomina- tionem accommodasse ante Aristarchum, in tetralogias 'hrasyllus (Diog. L. 3, 61.), qui eandem adornationem ad Democritea transtulit (Diog. L. 3, 57.). Num vero inde effieitur quamlibet tetralogiam vel trilogiam tra- gicam universam idem argumentum tractasse? Nimi- rum qui ad tragoediae similitudinem consociare alio- rum opera in trilogias et tetralogias constituerant, non potuerunt non argumentum spectare, quod in eo solo esset causa posita, quare ista coniunctio fieret; quod valet etiam in Antiphonteas tetralogias, quae |tamen, quod non possunt ad tragicorum imitationem

VITA AESCHYLI.

1

temporis nulla fuisse Plutarchus dixit in Vita Solo- nis c. 29.

Thespidi aequalis, etsi aetate paullo minor Choeri- lus fuit. Hune olympiade 64. καθεῖναι εἰς ἀγῶνας et vietorias reportasse tredecim ab Suida s. v. Χοιρίλος annotatum est, qui dramata ei tribuit 160. manifesto

sive ipsius Suidae sive librarii errore. Idem s, v. TTpa-- |

τίνας hmec tradit, ποιητὴς τραγῳδίας. ἀντηγωνίζετο δὲ Αἰσχύλῳ τε καὶ Χοιρίλῳ ἐπὶ τῆς ἑβδομηκοστῆς ὀλυμ- πιάδος, καὶ πρῶτος ἔγραψε σατύρους --- καὶ ὁράματα μὲν ἐπεδείξατο ν΄, ὧν σατυρικὰ λβ΄. ἐνίκησε δὲ ἅπαξ, Certamina tragicorum Choerili aetate, legibus fortasse minus quam postero tempore severis, instituta fuisse Suidae verba docent, etsi nec de numero poetarum, qui ante olympiadem 70 inter se contenderint nec de numero fabularum quae ab singulis poetis productae fuerint quidquam proditum est, nec dramata satyrica -qua lege cum tragoediis coniuncta fuerint novimus: qualia non a Pratina demum, qui non pauca compo- suit, sed iam ab Choerilo scripta fuisse ex veteris poe- tae versu, quem grammatici Latini servarunt, colligi- tur, ἡνίκα μὲν βασιλεὺς ἦν Χοιρίλος ἐν σατύροις. ÜTertius elari nominis tragicus Phrynichus Poly- phradmonis filius fuit, Thespidi, cuius discipulus ab Suida dicitur, et Choerilo aequalis, etsi multis, si non Choerilo, certe Thespide annis inferior. Hunc olym- piade 67, vicisse annotavit Suidas, eundemque tragoe- diam docuisse olymp. 75, 4., archonte Adimanto, cer- tissima monumenti choregici fide constat, quod Plu- tarchus memoravit in Vita 'l'hemistoclis c. 5., i. e. trigesimo quinto post priorem illam victoriam anno. Intra quod tempus non plures eum fabulas scripsisse quam novem, quarum nomina apposuit Suidas, et per se pàrum credibile est et convellitur fabularum qua- rundam memoria quam alii scriptores servarunt, inter quas est clarissima Φοινισσῶν tragoedia. Nec de nu- mero vietoriarum, quem Suidas de aliis poetis tragicis annotavit, quidqum dixit. Ex his colligi potest Phry- nichi fabularum non paucarum memoriam mature per- isse, quemadmodum aliarum plurimarum tragoediarum et, ut coniicere licet, obscuriorum quoque poetarum memoria ita est obliterata ut nulla aut vix ulla ve- stigia sint relicta: cuiusmodi est quod ipsius Phry- nichi filius Polyphradmon, avo cognominis, ab uno

conformatae haberi, hoe loco non veniunt in censum: sed tragicorum tetralogiae, etiamsi nulla iis argu- menti coniunctio inesset, vel ea sola re unum corpus efficere potueruut, quod una didascalia commissae in scenam erant. Quae quum ita sint, consistimus in ea, quae una superest, tetralogiae definitione Thrasyllea, ex qua tragica didasealia quadripartita quaelibet hoe voeata nomine est," Comparanda cum his quae Simo Karstenus in Lectione de tetralogia Sophoclea dixit Amstelodami edita a. 1846. egoque dixi in Vita Sopho- clis Oxon. p. XXXIV. LII. Nomina autem Λυκούργεια, ᾿Ορέστεια, quibus Aristophanes usus est, Οἰδιπόδεια et alia omnia huiusmodi non sunt ab veteribus intel- leeto τετραλογία vocabulo, sed eodem modo dieta quo epicorum earmina vel partes carminum Οδύσσεια, Ao- λώνεια, ΤΤατρόκλεια, Γηρυόνεια, Δευκαλιώνεια, Εὐρώ- πεῖὰ appellantur, ab librariis saepe in (a terminata: de quo dixit L. Dindorfius in Thesauro vol. 3. p. 2438. Quod ab Suida s. v. Νικόμαχος (ubi Nicomachi tragici et Nicomachi comici fabulas permiscet) tragoedia me- moratur Τριλογία eum fabula Μετεκβαίνουσαι (quod nomen comoediae quam tragoediae similius est) con- iuneta, de eo parum probabilis Meinekii est sententia in Hist. com. p.497. Si corruptum nomen sit— quod non puto extra dubitationem positum esse, quum τριλογία eodem modo dictum esse possit quo διλογία ab Xeno- phonte aliisque dictum est — Τριλοφία coniici potest, quod comoediae nomen esse potuit ut 'Erxeipioiov, Ka- λάσιρις, Κεκρύφαλος, Πλόκιον, ἸΤτερύγιον et alia hu- iusmodi comoediarum nomina fuerunt.

memoratur Suida paucis his verbis (s. v. Φρύνιχος), καὶ παῖδα ἔσχε τραγικὸν ἸΤολυφράδμονα, fabularum autem ab eo scriptarum ne una quidem cognita erat, donee Aeschyli Septem ad Thebas fabulae didasealia ex codice Mediceo a. 1848.1edita Polyphradmonis illius Λυκούργειαν τετραλογίαν, actam olymp. 78, 1., in lu- cem proferret. Apparet ex his mancam illam de no- vem fabulis notationem Suidae non sufficere ad iudi- canda Phrynichi de tragoedia merita, quae, si quid nominis eius, ab multis inde ab Aristophane celebrati, famae tribuendum sit, multo maiora fuerint necesse est quam nune videantur, nec dubitandum quin fabu- las multo quam Suidas ei tribuit plures scripserit, pri- musque tetralogiarum auctor exstiterit, etsi fortasse ab initio singulas, ut Thespis et Choerilus fecerant, in scenam produxerit tragoedias, de quo disertum habe- bimus veteris grammatici testimonium, si verba in Suidae excerptis (s. v. Σοφοκλῆς) ad Sophoclem relata, καὶ αὐτὸς ἦρξε τοῦ δρᾶμα πρὸς δρᾶμα d[uviZzeo0at, ἀλλὰ μὴ τετραλογίαν, et quod de Sophocle paullo in- ferius dietum prorsus absurdum est solumque sufficit ad evertendas multorum de verbis superioribus dispu- tationes, πρὸς Θέσπιν kai Χοιρίλον ἀγωνιζόμενος, eum in modum conformentur quem in Vita Sophoclis Oxon. p. LX. proposui, ut omnia ad Phrynichum referantur, sie scripta, πρὸς Θέσπιν καὶ Χοιρίλον ἀγωνιζόμενος, καὶ αὐτὸς (vel καὶ πρῶτος eum Bergkio) ἦρξε τοῦ μὴ δρᾶμα πρὸς δρᾶμα ἀγωνίζεσθαι (ut priores poetae fecerant), ἀλλὰ τετραλογίαν. Nam vulgaris opinio, Aeschylum primum omnium tetralogiis usum esse, in manifesto er- rore versatur et ne temporum quidem rationi convenit, ut in Vita Sophoclis l. e. ostendi, Quieunque autem primus tetralogiam composuit, sive is Phrynichus, sive Aeschylus, sive alius fuit, necessario consilium suum cum duobus minimum aliis poetis communicare iisque auctor esse debuit ut ipsi quoque tetralogias in certa- men producerent. Neque enim una unius poetae fa- bula quaternis duorum aliorum poetarum fabulis op- poni in certamine poterat.

De legibus quas Phrynichus in tetralogiis compo- nendis secutus sit nullus coniecturis locus est, quum ne unam quidem tetralogiam eius cognitam habeamus. Aeschylum vero certissimum haberi potest tetralogias plerumque ita composuisse ut in eodem quaeque ver- saretur argumento per tres tragoedias, interdum etiam per drama satyricum continuato, ut in tetralogia Oedi- podea ex Laio, Oedipo, Septem ad Thebas et Sphinge et in Orestea factum videmus ex Agamemnone, Choe- phoris, Eumenidibus et Proteo composita. Non con- Sstanter tamen tetralogias sic ab eo compositas fuisse et Persarum exemplum docet, tragoediae historicae cum mythologicis duabus in eadem tetralogia coniun- ctae, et ratio comprobat. Nam si hanc sibi lezem scripsissent tragici at nonnisi tragoedias consociarent in eodem versantes argumento, fabulas non paucas, quantumvis tragoediis aptas, excludere debuissent, quae uni quidem duabusve tragoediis, verum non tri- bus explendis sufficerent: ex quo genere Promethei fa- bula est de qua dixi ad Fragmenta p. 114. Vanissima vero recentiorum quorundam virorum doctorum opinio est, Aeschylum, etiamsi interdum diversi argumenti tragoedias una coniunxerit tetralogia, tamen curasse ut sententiam aliquam tribus tragoediis communem illustraret: quod inventum Persis adhibuerunt Wel- ckerus aliique, nihil aliud consecuti quam ut tetralo- giam producerent velsie aliis omnibus quas vel novimus vel ex perditarum fabularum nominibus Welckerus ipse composuit Aeschyli tetralogiis prorsus dissimilem.

Videmus igitur Aeschylum olymp. 70, 1. anno aeta- tis vigesimo quinto tragoedias docere coepisse cum aemulis duobus, Choerilo et Pratina, de victoria con- tendentem, quorum uter alteros duos vicerit nescimus. "Tantum enim novimus, Aeschylum neque in hoc cer- tamine nec proximis usque ad olymp. 72, 4. annis, in- tra quod tempus haud dubie fabulas plures docuit,

8

VITA AESCHYLI.

vicisse, sed olympiadis demum 73. anno primo primam |

reportasse vietoriam, nisi marmoris Parii notatio fal- |

lat p.302, 65. Αἰσχύλος ὁ ποιητὴς τραγῳδίᾳ *) πρῶτον

ἐνίκησε καὶ Εὐριπίδης ὁ ποιητὴς ἐγένετο --- ἄρχοντος

᾿Αθήνησι Φιλοκράτους. Quas fabulas hoe anno Aesehy-

lus produxerit nescimus, nec de reliquarum plerisque |

quas vel ante vel post hunc annum docuit fabulis quid- quam compertum habemus. Supplices, quantum ex me-

trorum delectu totiusque fabulae compositione iudicari |

potest, fortasse intra olymp. 70, 1 et 72, 4 docuit cum

tribus aliis fabulis coniunctam, de quibus meas alio- |

rumque coniecturas incertas protuli ad Fragm. p. 100. Prometheum vinctum cum Prometheo soluto et duabus aliis quarum nomina non novimus fabulis post olymp. 15, 2. actam esse iam ab aliis monitum est ex versibus colligi posse Promethei vincti 367—369. quibus Aetnae eruptio, quae olymp. 75, 2. accidit, praedici videatur: de quo videnda quae in Annot, Oxoniensibus dixi ad Prom. 367. p. 57. Metra tamen huius fabulae carmi-

numque choricorum compositionem consideranti non |

dubium videbitur quin Prometheus Persis (olymp. 76, 4.) et fortasse adeo tetralogia Oedipodea (olymp. 18,1.) posterior sit. Porro olymp. 76, 4. archonte Menone tetralogiam docuit ex Phineo, Persis, Glauco (Pot-

niensi) et Prometheo (Tupqópu) compositam, prae- |

eunte, quod ad Persas attinet, Phrynicho, cuius fabu- lae Φοίνισσαι inscriptae Aeschyli Persarum fabula tam similis fuit ut ex Phrynichi tragoedia mapame- ποιῆσθαι quibusdam visa sit, ut ex Glauco refert Per- sarum argumenti scriptor: unde Bentleius in Opusc. p. 293. probabiliter coniecit Phrynichi Phoenissas quattuor ante Aeschyli Persas annis, olymp. 75, 4. Adimanto archonte, actam esse, quo anno Phrynichum in certamine scenico vicisse certissima novimus monu- menti choregici fide a Plutarcho memorati in Vita 'T'hemistoclis c. 5

Proxima cuius tempus novimus Aeschyli tetralogia | ex Laio, Oedipo, Septem ad Thebas et Sphinge com- |

posita fuit, quibus Aeschylus Aristiam et Polyphrad- monem vicit olymp. 78, 1. '"'heagenide archonte: de quo constat ex didasealia fabulae Aeschyleae super- stitis, Septem ad Thebas, p. 12. ed. nostrae. Denique successu non minus felici olymp. 80, 2. Philocle ar- chonte et Xenocle Aphidnensi chorego tetralogiam Oresteam docuit ex Agamemnone, Clioephoris, Eu- menidibus et Proteo compositam, ut scriptor argu-

*) τραγῳδίᾳ πρῶτον ἐνίκησε] Sie infra 72. ἀφ᾽ οὗ Σοφοκλῆς ὁ Σοφίλλου ὁ ἐκ Κολωνοῦ ἐνίκησε τραγῳδίᾳ. Eodem sensu τραγιυδιὺν νικᾶν (ut ἀνδρῶν et παΐδων νικᾶν) et τραγῳδοῖς vel τραγῳδοῖς καινοῖς (Dionysiis urbanis) dieitur. Numerosingulari τραγιυδίᾳ, quo etiam Plato usus est Symp. p. 173 ἃ. ὅτε τῇ πρώτῃ τραγῳδίᾳ ἐνίκησεν ᾿Αγάθων — de quo loco videnda quae dixi in Vita Sophoclis Oxon. p. LII — genus certaminis signifi- eatur, nulla habita numeri fabularum, sive unius sive quattuor, ratione, nec puto de una tetralogia, quamvis ex tribus tragoediis et dramate satyrico composita es- set, unquam dictum esse numero plurali ταῖς πρώταις τραγῳδίαις vel τοῖς πρώτοις δράμασι νικῆσαι, licet hoc quoque reete dictum sit, si ex reliquis verbis appareat numerum pluralem non de pluribus διδασκαλίαις, sed de una quadripertita intelligendum esse. Similiter unius tragoediae nomen pro tota tetralogia ponitur, velut in excerptis de vita Euripidis (schol. ed, Oxon. vol, 1. p. 4, 10.) ἤρξατο διδάσκειν ἐπὶ Καλλίου ἄρχον- τος --- πρῶτον δὲ ἐδίδαξε τὰς IIeMábac, ὅτε καὶ τρίτος ἐγένετο, i. e. Peliades cum duabus aliis tragoediis et

dramate satyrico, et ἐπιδείξασθαι τὸ δρᾶμα pro τὴν τε- |

τραλογίαν apud Suidam s, v. Εὐριπίδης. De Aeschyli Septem ad 'lhebas et Persis fabulis Aristophanes in Kanis 1031. 1038. ita loquitur ut singnlatim in scenam commissae videri possent, nisi tetralogiis (olymp. 78, 1. 76, 4.) inclusas fuisse aliunde constaret.

menti Agamemnonis ex didascaliis annotavit. Haec ultima, ut videtur, Aeschyli didascalia fuit, qua per- acta in Siciliam se contulit ibique Gelae diem supre- mum obiit olymp. 81, 1.

Aeschyli fabulas, pariter ac Sophocleas et Euripi- deas*), etiam post mortem poetae, etsi non constat quot et quas, actas esse testes habemus biographum p. 2, 68. scholiastam Aristophanis Acharn. 10, Ran. 892. et Philostratum V. Apoll. 6,11. p. 245. confirmatur- que lege ab Lycurgo **) oratore post olymp. 107. rogata, quam memorat scriptor vitarum decem oratorum inter Plutarchi Mor. receptarum p. 841 f. ιἰὡς χαλκᾶς εἰκό- vac ἀναθεῖναι τῶν ποιητῶν, Αἰσχύλου Σοφοκλέους Εὐ- ριπίδου (haud dubie in theatro, ubi trium tragicorum statuas ab se visas esse scribit Pausanias 1,21.), kai τὰς τραγψδίας αὐτῶν ἐν κοινῷ γραψαμένους παραφυλάτ- τειν καὶ τὸν τῆς πόλεως γραμματέα παραναγινώσκειν τοῖς ὑποκρινομένοις" οὐκ ἐξεῖναι γὰρ (recte ἄλλως ad- dit Grysarius) αὐτὰς ὑποκρίνεσθαι: qua lege ille hoc effici voluit ut histrionum in interpolandis tragicorum fabulis lieentia coerceretur, exiguo ut videtur suc- cessu. Histrionum autem aliorumque interpolatorum

| veterum quanta in interpolandis tragieorum non so-

lum licentia, sed etiam imperitia fuerit, insignibus doeui exemplis in Praefatione ad Aeschyli editionem Lipsiensem quintam intelligiturque ex speciminibus per scholia Euripidea sparsis, inter quae nonnulla re- periuntur quae vix credas hominibus in Graecia natis

iin mentem venire potuisse, velut de Andromachae

versu sexto. Amplius interpolationis genus memorat Quintilianus Instit. Or. 10, 1, 66. his verbis usus *' Zra- goedias primum in lucem Aeschylus protulit, sublimis et gravis, et grandiloquus saepe usque ad vitium, sed ru- dis in plerisque et incompositus: propter quod correctas eius fabulas in certamen deferre posterioribus poetis Athenienses permisere, suntque eo modo multi coronati." Inter posteriores illos poetas fortasse unus alterque fuit ex ipsius Aeschyli familia, quorum clarissimus fuit Astydamas Morsimi filius, de quo supra dixi p. 4. Qui poetae etsi vix dubitari potest quin Aeschyli fabulas,

'si quando denuo producendae essent, διεσκευασμένας

produxerint, tamen eorum facultatem poeticam vehe- menter exaggeravit Quintilianus, quum ex rudibus et incompositis Aeschyli fabulis, quas fortasse vix perlege- rat, poetas illos fabulas politiores|et perfeetiores fe-

| cisse crederet, quasi duo inter se contulerit exemplaria,

alterum rude, quale Aeschylus reliquerat, alterum a

*) De trium poetarum fabulis post mortem eorum Athenis et alibi aetis et de histrionibus qui eas ege- rint videnda I. Grysarii dissertatio de Graecorum tra- goedia qualis fuit circum tempora Demosthenis, Coloniae edita a. 1833. Histrionibus ab Grysario p. 35. memo- ratis addendus Licymmnius, de quo supra dicebam p.9. Posterioribus autem his temporibus, quum pri-

| stinus χορηγίας splendor et aemulatio cessasset, tetra-

| Ulici idque Alecandriam translatum," | histrionum studiis etiam Bernhardyus p. 109. seqq.

logiae vix ullae, sed singulae plerumque fabulae in scenam productae esse videntur.

**) De exemplari Lycurgi, quod Athenienses Ale- xandriam ad Ptolemaeum Euergetam misisse, verum non ipsum reecuperasse, sed apographum (καινὰς βί- βλους) regis iussu factum accepisse narrat Galenus vol. 9. p. 240. ed. Chart., egregia est Ottonis Kornii dissertatio, Bonnae edita a. 1863., cuius disputationis summa haec est (p. 24.) exemplum fabularum Aeschyli Sophoclis Euripidis Lycurgo auctore confectum meque omnes horum poetarum fabulas compleaoum est neque eum praebuit tectum. qui ad poetarum autographa quam pro- cime accederet, sed qualis decursu temporis in usu sce- nae ab histrionibus conformatus erat. Interpolationes au-

| tem actorum quae in scholiis traduntur eo tempore natae

esse videntur, quod fuit inter compositionem ecempli pu- Dixit de eo et de

VITA AES

posterioribus poetis perpolitum, Ex TEC exem- plaribus διεσκευασμένοις non Aeschyli solum, sed etiam Sophoclis et Euripidis, quorum fabulas ipsas quoque post mortem poetarum saepe aetas esse Demo- sthenes aliique testantur, versus spurii multi, modo singuli modo plures deinceps, per codices ad nostra usque tempora propagati sunt: qui versus etsi non raro cogitandi dicendique ratione genuinis horum poe- tarum versibus valde dissimiles sunt, tamen non pauci inter eos reperiuntur qui posterioribus quos Quintilia- nus dixit poetis probabiliter tribui possint. Quae fraus manifestissima est in Euripidis Iphigenia Auli- densi, quam fabulam quum non satis elaboratam ne- que ad finem perductam reliquisset Euripides, post mortem eius ab aliis aliter est conformata et absoluta, ineptissime post anapaestos (1—47.) illato prologo — qui quum iam ab Aristotele lectus fuerit, non sine veri specie Euripidi minori tribui potest —, parodo chori, cuius duas tantum strophas reliquerat Euripides, am- plis versuum partim pessimorum additamentis aucta, et quae sunt reliquae per totam fabulam interpolatio- nes partim antiquae partiza novitiae.

Inventa quibus Aeschylus tragoediam ad maiorem perfeetionem adduxerit et apparatum scenicum am- pliorem et splendidiorem reddiderit, enumerarunt bio- graphus (supra p. 2. et 3.) Athenaeus 1. p.21.) aliique seriptores, quorum locos collegit et aceurate examina- vit Iulius Sommerbrodtius in Commentationibus de Aesehyli re scenica Lignitii a. 1848. et 1851. editis, reete, ut opinor, iudicans (1. p. XIII.) non omnia quae | in Aesehylum, quia artis tragieae princeps habebatur, collata sint ipsius primi et solius inventa esse. Idem fere sensit grammaticus ignotus, cuius verba ex co- diee Parisino 2720, edidit Cramerus in Anecd. Paris. vol. 1. p. 19. qui expositis quibus apparatum scenicum Aeschylus auxerit inventis, €i μὲν δὴ πάντα τις, inquit, Αἰσχύλῳ βούλεται τὰ περὶ τὴν σκηνὴν εὑρήματα προσ- νέμειν - καὶ ὑποκριτὴν ἐπὶ τῷ δευτέρῳ τὸν τρίτον, ἢ καὶ Σοφοκλῆς ἔστιν à τούτων προσεμηχανήσατο καὶ προσεξεῦρεν, ἔστι τοῖς βουλομένοις ὑπὲρ τούτων ἐρί- ζειν καὶ ἕλκειν ἐπ᾿ ἄμφω τὴν φήμην τοῦ λόγου.

Primaria Aeschyli inventa paucis verbis comprehen- dit Aristoteles Poet. 4, 13. τότε τῶν ὑποκριτῶν πλῆ- θος ἐξ ἑνὸς εἰς δύο πρῶτος Αἰσχύλος ἤγαγε καὶ τὰ τοῦ χοροῦ ἠλάττωσε, καὶ τὸν λόγον πρωταγωνιστὴν πα- ρεσκεύασεν, τρεῖς δὲ καὶ σκηνογραφίαν Σοφοκλῆς. Qui quod de altero histrione dixit, si recte dixit, sequitur duos histriones in scena non ante olymp. 70, 1. conspe- ctos fuisse, quo anno fabulas docere coepit Aeschylus, Aeschyli autem in hoc certamine ἀνταγωνιστὰς, Choe- rilum et Pratinam, aut uno, ut adhuc solitum fuerat, usos esse histrione, aut, si duobus usi sint histrioni- bus, id Aeschyli sive consilio sive exemplo fecisse,

*) Athenaei epitomes verba sunt, Χαμαιλέων γοῦν πρῶτον αὐτόν φησι (Aeschylum) σχηματίσαι τοὺς Xo- | ροὺς ὀρχηστοδιδασκάλοις σὺ χρησάμενον, ἀλλὰ καὶ αὐὖ- τὸν τοῖς χοροῖς τὰ σχήματα ποιοῦντα τῶν ὀρχήσεων, καὶ ὅλως πᾶσαν τὴν τῆς τραγψδίας οἰκονομίαν εἰς édu- | τὸν περιιστᾶν. ὑπεκρίνετο γοῦν μετὰ τοῦ εἰκότος τὰ δράματα. ᾿Αριστοφάνης γοῦν --- παρὰ δὲ τοῖς κωμικοῖς ἡ περὶ τῶν τραγικῶν ἀπόκειται πίστις --- ποιεῖ αὐτὸν Αἰσχύλον λέγοντα “ἱτοῖσι χοροῖς αὐτὸς τὰ σχήματ᾽ ἐποίουν. καὶ πάλιν “τοὺς Φρύγας οἷδα θεωριῶν, | ὅτε τῷ Πριάμῳ συλλυσόμενοι τὸν παῖδ᾽ ἦλθον τεθνεῶτα, | πολλὰ τοιαυτὶ καὶ τοιαυτὶ καὶ δεῦρο σχηματίσαντες." Aristophanis versus ex Danaidibus petitos videri posse dixi ad fragm. 250. in ed, Oxon. (a. 1835.) p. 651. nisi, quod ibidem p. 514. conieceram, ex Pherecratis Kpa- πατάλοις sumti sint, ex qua fabula schol. Arist. Pac. 748, hune protulit versum ab Aeschylo pronuntiatum, ὅστις γ᾽ αὐτοῖς παρέδωκα τέχνην μεγάλην ἐξοικοδομή- σᾶς, ex quo satis manifestum est exposuisse in illa fa-

bula Aeschylum quibus modis de tragoedia meruisset. PROLEGOMENA.

CHYLI. 9

DERI qui primus personas muliebres intro- duxerat et olympiade 67. victoriam scenicam reporta- verat, et haud dubie iam aliquanto prius fabulas do- cuerat, ipsum quoque uno usum esse histrione, donec in fabulis post olymp. 70, 1. editis ipse quoque, Ae- schyli motus exemplo, duobus uteretur histrionibus. Quae lieet non admodum verisimilia sint, tamen Ari- stoteli, auctori gravissimo, credenda erunt, donec pro- betur contrarium, Illud vero rectissime dixisse viden- tur Aristoteles, biographus Sophoclis, Diogenes L. 3, 56. et Suidas s. v. Σοφοκλῆς, quorum de locis dixi in Vita Sophoclis Oxon, p. XXXI., neminem ante Sopho- clem, qui primam vietoriam reportavit olymp. 77, 4., tribus usum esse histrionibus: quod confirmatur compa- ratis inter se Aeschyli et Sophoclis quae supersunt tra- goediis. Nam inter Sophocleas nulla est quae non ab tribus acta sit histrionibus, eademque Aeschyli tetra- logiae Oresteae (olymp. 80, 2.) ratio est, in qua tres simul personae in scenam aliquoties prodeunt, cave- turque ne quattuor opus sit histrionibus, quod animad- vertit schol. ad Choeph. 899. μετεσκεύασται ὁ ἐξάγγε- λος εἰς ΤΤυλάδην, ἵνα μὴ δ΄ λέγωσιν. Antiquiores vero Aeschyli fabulae vel ab duobus tantum actae sunt actoribus, ut Supplices et (olymp. 76, 4.) Persae, vel ita sunt compositae ut licet tres interdum simul prodeant personae, tamen duae tantum inter se collo- quantur, ut in Prometheo et (olymp. 78, 1.) Septem ad Thebas, De quarto histrione interdum extra ordi- nem adhibito valde confusa sunt verba Pollucis 4, 110. ad fragm. 127 a. p. 108. ab me apposita, ὁπότε μὴν ἀντὶ τετάρτου ὑποκριτοῦ δέοι τινὰ τιὺν χορευτῶν εἰ- πεῖν ἐν δῇ, παρασκήνιον καλεῖται τὸ πρᾶγμα, ὡς ἐν ᾿Αγαμέμνονι Αἰσχύλου: εἰ δὲ τέταρτος ὑποκριτής τι παραφθέγξαιτο, τοῦτο παραχορήγημα ὀνομάζεται, καὶ πεπρᾶχθαί φασιν αὐτὸ ἐν Μέμνονι Αἰσχύλου. quae in ordinem tolerabilem redigere conatus est Hiermannus Opusc. vol. 1. p. 316. hoe modo, ὁπότε μὲν ἔσωθεν δέοι τινὰς τῶν χορευτῶν εἰπεῖν ἐν diófj, τοῦτο mapaxopr- γημα ἐκαλεῖτο. εἰ δὲ τέταρτος ὑποκριτής τι παραφθέγ- ξαιτο, παρασκήνιον καλεῖται τὸ πρᾶγμα. καὶ πεπρᾶχθαί φασιν αὐτὸ ἐν ᾿Αγαμέμνονι (pro Χοηφόροις nominato) Αἰσχύλου. Dissentit Sommerbrodtius 2. p. LV. LX. Non minoris momenti est alterum quod Aristoteles Aeschylo tribuit inventum, quem chori cantica immi- nuisse et maiorem fabulae cuiusque partem histrionum diverbiis explevisse dicit. Nam antiquiorum poetarum fabulae fere totae ex chori cantibus constiterant, bre- vibus tantum unius histrionis sermonibus interpositis: quod Aeschylum longe aliter instituisse septem quae su- persunt fabulae ostendunt. In Supplicibus, fabularum superstitum, ut videtur, antiquissima, canticorum chori versus sunt prope sexcenti, diverbiorum prope quin- genti, in Persis (acta olymp. 76, 4.) de versibus 1077. irecenti circiter et quinquaginta chori sunt, in Pro- metheo de versibus 1093. centum circiter et quadra- ginta chori sunt, in Eumenidibus, fabularum super- stitum novissima, idem fere atque in Persis numerus inter versus totius fabulae 1047. Numerus autem ver-

|suum ab choro cantatorum etsi aliis in fabulis alius |

est, tamen omnibus hoc commune est quod quattuor cuiusque fabulae χορικὰ sunt, i.e. carmina ab choro cantata nullis histrionum vel sermonibus vel canticis interrupta. Quod ab Aeschylo primo, non praeeunte Phrynicho aliove poeta, sic esse institutum nihilo pro- babilius est quam tragoediae divisionem in partes quattuor ab eo inventam esse, de quibus haec legun- tur apud Aristotelem Poet. c. 12. μέρη δὲ τραγῳδίας — κατὰ τὸ ποσὸν καὶ eic ἃ διαιρεῖται κεχωρισμένα τάδε ἐστὶ, πρόλογος, ἐπεισόδιον, ἔξοδος, χορικὸν, καὶ τού- του τὸ μὲν πάροδος, τὸ δὲ στάσιμον, κοινὰ μὲν ἁπάν- τῶν ταῦτα, ἴδια δὲ τὰ ἀπὸ σκηνῆς καὶ κομμοί: de quo loco et praesertim de usu vocabuli στάσιμον legenda F. Aschersoni commentatio Lipsiae edita a. 1802. (Umrisse der Gliederung des griechischen Drama).

Ad chori personarum numerum quod attinet, mirus

9

D

10

VITA AESCHYLI.

est Pollucis error 4, 110., qui inepta usus de Eume- nidibus fabula, ad quam biographus quoque alludit (supra p. 2, 43.), satis refutatam ab Hermanno in Opusc. vol. 2. p. 118 seqq., chori tragiei quinquaginta olim personas fuisse credidit, qui dithyrambici chori numerus fuit, τὸ δὲ παλαιὸν ὁ τραγικὸς χορὸς πεντή- κοντα ἦσαν, ἄχρι τῶν Εὐμενίδων Αἰσχύλου: πρὸς δὲ τὸν ὄχλον αὐτῶν τοῦ πλήθους ἐκπτοηθέντος συνέστει- λεν ὁ νόμος εἰς ἐλάττω ἀριθμὸν τὸν χορόν. Chorum, qui ex duodecim personis constiterit, ad quindecim personarum numerum ab Sophocle auctum esse tradi- dit eius biographus, qui consentientem habet Suidam s. v. Σοφοκλῆς, πρῶτος τὸν χορὸν ἐκ πεντεκαίδεκα εἰσήγαγε νέων (sensus postulat προσώπων), πρότερον δυοκαίδεκα εἰσιόντων. Alii qui de choro tragico dixe- runt scriptores solum posuerunt quindecim persona- rum numerum, nulla habita numeri antiquitus minoris ratione. De numero personarum chori in Aeschvli quae supersunt tragoediis valde inter se dissentiunt viri docti, praesertim de choro Agamemnonis, quae est prima trilogiae Oresteae fabula actae olymp. 80, 2. in qua fabula v. 1344 — 1371. chori personae singulae inter se colloquuntur, sed ita ut versus illi et inter duodecim distribui personas possint, quae Odofredi Muelleri non improbabilis sententia est, et inter quin- decim, quod fecit Hermannus, maxime propter veteris et doeti, qui ipsi videbatur, scholiastae testimonium ad Aristoph. Equit. 584. in quo praeter alia legitur ó δὲ τραγικὸς χορὸς τέ, ὡς Αἰσχύλος "Apauéuvovt, quae recentis esse grammatici possunt, quum non legantnr

" m . Ι in codicibus Veneto et Florentino nec constet unde

sumserit Musurus in ed. Aldina. Non minus incerta res est de scholio Tricliniano ad Agamemnonis v. 1344 —1371. quod ex cod. Neapolitano edidi in Philologo vol. 20, p. 28. in quo ipso quoque quindecim chori per- sonae fuisse dicuntur. "Tantum vero est certissimum, nullam exstare Aeschyli tragoediam quam et antiquio- rem esse prima Sophoclis (qui primum vicit olymp. 77, 4.) tetralogia et chorum ex pluribus quam duode- cim personis compositum habuisse probari possit. Ita- que nihil caussae est cur fides denegetur Sophoclis biographo, quum fieri potuerit ut Aeschylus duodecim ab initio personis usus in posterioribus fabulis ad quindecim transiret Sophoclis exemplo, quemadmo- dum eodem praeeunte tribus usus est histrionibus, quum antea duobus usus esset, ut supra ostendimus,

De carminibus choricis tragicorum interdum inter singulas chori personas distribuendis quae Herman- nus aliique coniecerunt incerta et partim manifesto falsa sunt: certum vero est manifestisque locorum multorum exemplis comprobatum chorum saepe in he- micehoria, quorum cantus alternarent, fuisse divisum, de quo Pollux dixit 4, 107. xai ἡμιχόριον δὲ καὶ διχορία καὶ ἀντιχορία. ἔοικε δὲ ταυτὸν εἶναι ταῦτα τὰ τρία óvó- ματα. ὁπόταν γὰρ ὁ χορὸς εἰς δύο διαιρεθῇ, τὸ μὲν πρᾶ- γμα καλεῖται διχορία, ἑκατέρα δὲ μοῖρα ἡμιχόριον. In

diverbiis vero ubi verba facit chorus, euiusmodi in lo- cis in codicibus constanter χορός vel ἡμιχόριον est praescriptum, non chorus totus loquitur, sed vel cory- phaeus pro eo verba facit vel, ubi hemichoria loquun- tur, utriusque hemichorii dux pro hemichorio suo verba facit, velut in Septem ad Thebas 369—374. 1066—1077. et apud Sophoclem Aiac. 866—878. ubi schol. ad v.866. annotavit oi ἀπὸ τοῦ χοροῦ προΐασιν ὥσπερ ἐκ διαφό- ρὼν τόπων κατ᾽ ἄλλην καὶ ἄλλην εἴσοδον, ζητοῦντες τὸν Αἴαντα. et ad v. 819... ubi totius chori canticum incipit, ὅλος ὁ χορὸς eic ἕν συνελθιὺν ταῦτά φησιν.

Ad metra quod attinet, non dubitandum quin Ae- schylus in hoc quoque genere antiquiores multum su- peraverit poetas, etsi quid vel ab aliis acceperit vel ipse aucta metrorum varietate eorumque formis ar- tifieiosius compositis praestiterit prorsus obseurum manet, quum nulla quibuscum carmina Aeschylea comparari possint antiquiorum supersint poetarum

|exempla, nec grammaticorum ulla exstent de anti-

quissimorum tragicorum metris testimonia, nisi quod Suidas tetrametrum trochaicum ab Phrymnicho Poly-

| phradmonis filio inventum esse perhibet verbis eüpe-

τὴς τοῦ τετραμέτρου ἐγένετο s. v. Φρύνιχος: euius metri inventionem alii Archilocho tribuunt, quem circa olympiadem vigesimam floruisse tradunt chronogra- phi et euius inter carminum reliquias prope triginta reperiuntur tetrametrorum trochaicorum elegantissi- morum exempla.

De dictione denique Aeschyli quod dixit biogra- phus (p. 2, 16) κατὰ τὴν σύνθεσιν τῆς ποιήσεως ζηλοῖ τὸ ἁδρὸν ἀεὶ πλάσμα, ὀνοματοποιίαις τε καὶ ἐπιθέτοις, ἔτι δὲ μεταφοραῖς καὶ πᾶσι τοῖς δυναμένοις ὄγκον τῇ φράσει περιθεῖναι χριύμενος, confirmat Dionysius in censura scriptorum veterum 2, 10. vol. 6. p. 422. ὁ δ᾽ οὖν Αἰσχύλος, πρῶτος καὶ τῆς μεγαλοπρεπείας éxóue- νος καὶ ἠθῶν καὶ παθῶν τὸ πρέπον eibuc, καὶ τῇ τρο-

| miKfj καὶ τῇ κυρίᾳ λέξει διαφερόντως κεκοσμημένος, ᾿πολλαχοῦ δὲ καὶ αὐτὸς δημιουργὸς καὶ ποιητὴς ἰδίων

ὀνομάτων καὶ πραγμάτων, Εὐριπίδου δὲ καὶ Σοφοκλέ- ους ποικιλιύτερος ταῖς τῶν προσιίύπων ἐπεισαγωτγαῖς, et iam ab Aristophane significatum erat in Ranis loco a biographo (p. 1, 9.) memorato v. 1004. et ubi Aeschylo ῥήμαθ᾽ immopáuova et ῥήματα τομφοπαγῆ tribuun- tur v, 821. 824. Licet igitur non dubitandum sit quin Aeschylus vocabulis vocabulorumque formis non pau- cis ab ipso inventis usus sit, quod Sophoclem quoque non raro, rarius Euripidem, fecisse novimus, tamen de singulis, qualia ex septem quae supersunt fabulis per- ditarumque fragmentis plurima collegit "TTodtius in commentatione de Aeschylo vocabulorum inventore, Ha- lis edita a. 1855., saepe anceps est iudicium, quum

| priorum poetarum, Choerili, Pratinae, Phrynichi alio-

rumque fabulae perierint et pleraeque ne in Alexan- drinorum quidem grammaticorum manus venerint: quo fit ut nesciamus quae vocabula ab illis acceperit Ae- schylus, quae primus ipse finxerit.

I. BIOZ O$OKAEOT2A

Σοφοκλῆς τὸ μὲν γένος ἦν ᾿Αθηναῖος, υἱὸς δὲ Xo- φίλλου, ὃς οὔτε, ὡς ᾿Αριστόξενός φησι, τέκτων ἢ χαλ- κεὺς ἦν, οὔτε, ὡς Ἴστρος, μαχαϊιροποιὸς τὴν ἐργασίαν,

5 τυχὸν δ᾽ ἐκέκτητο δούλους χαλκέας ἢ τέκτονας" οὐ γὰρ

εἰκὸς τὸν ἐκ τοῦ τοιούτου γενόμενον στρατηγίας ἀξιω- θῆναι σὺν TTepixAei καὶ Θουκυδίδῃ, τοῖς πρώτοις τῆς πόλεως, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἂν ὑπὸ τῶν κωμικῶν ἄδηκτος ἀφείθη τῶν οὐδὲ Θεμιστοκλέους ἀπεσχημένων. ἀπιστητέον δὲ

10 καὶ τῷ ᾿ἴστριυ φάσκοντι αὐτὸν οὐκ ᾿Αθηναῖον, ἀλλὰ

15

Φλιάσιον elvat" εἰ δὲ καὶ τὸ ἀνέκαθεν Φλιάσιος ἦν, ἀλλὰ πλὴν Ἴστρου παρ᾽ οὐδενὶ ἑτέρῳ τοῦτο ἔστιν εὑ- ρεῖν. ἐγένετο οὖν Σοφοκλῆς τὸ γένος ᾿Αθηναῖος, δή- μου Κολωνῆθεν, καὶ τῷ βίῳ καὶ τῇ ποιήσει περιφανὴς, καλῶς τ᾽ ἐπαιδεύθη καὶ ἐτράφη ἐν εὐπορίᾳ, καὶ ἐν πο- λιτείᾳ καὶ ἐν πρεσβείαις ἐξητάζετο. γεννηθῆναι δ᾽ αὐ- τόν φασιν ἑβδομηκοστῇ πρώτῃ ὀλυμπιάδι κατὰ τὸ δεύ- τερον ἔτος ἐπὶ ἄρχοντος ᾿Αθήνησι Φιλίππου. ἦν δ᾽ Αἰσχύλου νεώτερος ἔτη δεκαεπτὰ, Εὐριπίδου δὲ πα-

30 λαιότερος εἴκοσι τέσσαρα. διεπονήθη δ᾽ ἐν παισὶ καὶ

τῷ σι

90

περὶ παλαίστραν καὶ μουσικὴν, ἐξ ὧν ἀμφοτέρων ἐστε- φανώθη, ὥς φησιν Ἴστρος. ἐδιδάχθη δὲ τὴν μουσικὴν παρὰ Λάμπρῳ, καὶ μετὰ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν ᾿Αθηναίων περὶ τρόπαιον ὄντων μετὰ λύρας τυμνὸς ἀληλιμμένος τοῖς παιανίζουσι τῶν ἐπινικίων ἐξῆρχεν. παρ᾽ Αἰσχύλῳ δὲ τὴν τραγιυδίαν ἔμαθε, καὶ πολλὰ ἐκαινούργησεν ἐν τοῖς ἀγῶσι, πρῶτον μὲν καταλύσας τὴν ὑπόκρισιν τοῦ ποιητοῦ διὰ τὴν ἰδίαν μικροφωνίαν * πάλαι γὰρ καὶ ὁ ποιητὴς ὑπεκρίνετο᾽ αὐτοὺς δὲ τοὺς χορευτὰς ποιήσας ἀντὶ δώδεκα πεντεκαίδεκα καὶ τὸν τρίτον ὑποκριτὴν ἐξεῦρεν. φασὶ δὲ ὅτι καὶ κιθάραν

1. ΒΙΟΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣΊ] Vitam Sophoclis ab gram- matieo aliquo ex antiquiorum auctorum narrationibus quum veris tum fabulosis compositam, qua earet codex Laurentianus (XXXII, 9.), ego ad libros exegi melio- res quam quibus Brunckius usus erat scripturaeque diversitatem exposui in editione Scholiorum Oxo- niensi vol. 2, p. 1— 8. Annotationes ad hane Vitam seripsit Naberus in Miscellaneis Philol, Amstel. (a. 1851.) fasc. 3. p. 28— 48. "ApioróEevoc] Aristo- xeni περὶ τραγιυδοποιιὼν librum primum memorat Am- monius s, v. ῥύεσθαι p. 123. τέκτων — τέκτονας] De his dixi in Vita Sophoclis Oxon. vol. 8. p. IX. 4. Ἴστρῳ (libri deteriores orpáruvi)] Fortasse in Me- λοποιοῖς, cuius libri notitiam uni debemus Suidae s. v. Φρῦνις. 19. δεκαεπτὰ -- εἴκοσι τέσσαρα] Hos nu- meros, manifesto falsos, transposuit Musgravius, in KZ — 1$ mutavit Boeckhius: de quo dixi in Vita Oxon. p. VII. 22. τὴν μουσικὴν] τὴν ὀρχηστικὴν kai τὴν μουσικὴν dixit Athenaeus 1. p.20 f. De Lampro, qui etiam Socratis magister fuit, dixi in Vita Oxon. p. XXVIII. 23. ἐν τῷ Θαμύριδι] Idem tradit Athe- naeus l. c,

ἀναλαβὼν ἐν μόνῳ τῷ Θαμύριδί more ἐκιθάρισεν, ὅθεν καὶ ἐν τῇ ποικίλῃ στοᾷ μετὰ κιθάρας αὐτὸν γεγράφθαι. Σάτυρος δέ φησιν ὅτι καὶ τὴν καμπύλην βακτηρίαν αὐ- τὸς ἐπενόησεν. φησὶ δὲ Ἴστρος καὶ τὰς λευκὰς κρηπῖ- δας αὐτὸν ἐξευρηκέναι, ἃς ὑποδοῦνται οἵ τε ὑποκριταὶ καὶ οἱ χορευταὶ, καὶ πρὸς τὰς φύσεις αὐτῶν γράψαι τὰ δράματα, ταῖς δὲ Μούσαις θίασον ἐκ τῶν πεπαιδευμέ- vuv συναγαγεῖν. καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν τοῦ ἤθους τοσαύτη

γέγονε χάρις ὥστε πάντη καὶ πρὸς ἁπάντων αὐτὸν

στέργεσθαι. νίκας δ᾽ ἔλαβεν εἴκοσιν, tc φησι Καρύ- στιος, πολλάκις δὲ καὶ δευτερεῖα ἔλαβε, τρίτα δ᾽ οὐδε- πώποτε. καὶ ᾿Αθηναῖοι δ᾽ αὐτὸν πεντήκοντα πέντε ἐτῶν ὄντα στρατηγὸν εἵλοντο πρὸ τῶν ΤΤελοποννη-

σιακῶν ἔτεσιν ἑπτὰ ἐν τῶ πρὸς ᾿Αναίους πολέμῳ. /

οὕτω δὲ φιλαθηναιότατος ἦν ὥστε πολλῶν βασιλέιυν μεταπεμπομένων αὐτὸν οὐκ ἠθέλησε τὴν πατρίδα κα- ταλιπεῖν. ἔσχε δὲ καὶ τὴν τοῦ ἽἌλκωνος ἱερωσύνην, ὃς ἥρως fiv μετὰ ᾿Ασκληπιοῦ παρὰ Χείρωνι τραφεὶς, ἱδρυνθεὶς ὑπὸ Ἰοφιῶντος τοῦ υἱοῦ μετὰ τὴν τελευτήν. γέγονε δὲ καὶ θεοφιλὴς ὁ Σοφοκλῆς tg οὐκ ἄλλος, καθά φησιν Ἱερώνυμος ἐν τῷ περὶ τῆς χρυσῆς στεφάνης. ταύτης γὰρ ἐξ ἀκροπόλεως κλαπείσης κατ᾽ ὄναρ 'Hpa- κλῆς ἐδήλωσε Σοφοκλεῖ, λέγων τὴν μὴ οἰκοῦσαν oi- κίαν ἐν δεξιᾷ εἰσιόντι ἐρευνῆσαι, ἔνθα ἐκέκρυπτο. ἐμή- vuce δ᾽ αὐτὴν τῷ δήμῳ καὶ τάλαντον ἐδέξατο᾽ τοῦτο γὰρ ἦν προκηρυχθέν. λαβιὺν οὖν τὸ τάλαντον ἱερὸν ἱδρύσατο Μηνυτοῦ Ἡρακλέους. φέρεται δὲ καὶ παρὰ πολλοῖς ἡ πρὸς τὸν υἱὸν ᾿Ιοφιίῦντα γενομένη αὐτῷ δίκη

ποτέ. ἔχων γὰρ ἐκ μὲν Νικοστράτης Ἰοφῶντα, ἐκ δὲ ὁ

Θεωρίδος Σικυωνίας ᾿Αρίστωνα, τὸν ἐκ τούτου γενό-

42. τρίτα] Probabilius τριτεῖα,, quo vocabulo usus est Plato in Philebo p. 32 e. 43. πεντήκοντα πέντε Lessingius in Vita Sophoclis p. 134. de quo dixi in Vita Oxon. p. XVHI. Libri ξθ΄ vel ξε΄. 45. ἑπτὰ] Immo ἐννέα, ut monet Bergkius. "Avatouc| In li- bris in ἀνίους vel àvaviouc corruptum: de quo dixit Boeckhius in Prolegomenis ad interpretationem Anti- gonae Germanicam p. 142. Anaeos pro Samiis nomi- nat, quibus Anaei foedere iuneti erant. 48. Αλκω- νος (sie pro ἄλωνος Meinekius collato schol. Apoll. Rh. 1, 97.)] De Alcone v. Iacobs. ad Anthol. vol. 9 p.33. Hoc tempore fortasse paeanem in Aesculapium composuit Sophocles, memoratum ab Luciano in De- mosth, encomio c. 37, et Philosirato p.109. 40. rpa- qeic addidit Meinekius. 54. μὴ oiko0cav] Fortasse Μίκωνος. Nomen proprium hominis, cuius ea domus fuerit, latere vidit Bergkius et colligi poterat ex ver- bis Ciceronis de divin. 1, 25. 58. φέρεται] φαίνεται libri, ᾿Αρίστωνα — Σοφοκλέα] Minorem hunc Sophoclem Aristonis ex TTheoride nati filium pariter dicunt scriptor ὑποθέσεως Oedipi Colonei, scholiasta Arist. Ian. 78. et Suidas s. v. Ἰοφῶν et s. v. Σοφοκλῆς

9*

35

r3 e

0

σι σι

e

12

VITA SOPHOCLIS.

μενον παῖδα Σοφοκλέα τοὔνομα πλέον ἔστεργεν. καί ποτε ἐν δράματι εἰσήγαγε τὸν ᾿Ιοφῶντα αὐτῷ φθο- νοῦντα καὶ πρὸς τοὺς φράτορας ἐγκαλοῦντα τῷ πατρὶ ὡς ὑπὸ γήρως παραφρονοῦντι᾽ οἱ δὲ τῷ Ἰοφῶντι ἐπε- τίμησαν. Σάτυρος δέ φησιν αὐτὸν εἰπεῖν "ei μέν εἶμι, Σοφοκλῆς, οὐ παραφρονῶ, ei δὲ παραφρονῦ, οὐκ εἰμὶ Σοφοκλῆς, καὶ τότε τὸν Οἰδίποδα παραναγνῶναι. τελευτῆσαι δὲ αὐτὸν Ἴστρος καὶ Νεάνθης φασὶ τοῦτον τὸν τρόπον᾽ Καλλιππίδην ὑποκριτὴν ἀπ᾽ ἐργασίας ἐξ "Omoüvroc ἥκοντα παρὰ τοὺς Χόας πέμψαι αὐτῶ στα- φυλὴν, τὸν δὲ Σοφοκλέα λαβόντα εἰς τὸ στόμα ῥᾶγα ἔτι ὀμφακίζουσαν ὑπὸ τοῦ ἄγαν τήρως ἀποπνιτέντα τελευτῆσαι. Σάτυρος δέ φησι τὴν ᾿Αντιγόνην ἀνατι- 5 Ἰνώσκοντα καὶ ἐμπεσόντα περὶ τὰ τέλη νοήματι μακρῷ καὶ μέσην ἢ ὑποστιγμὴν πρὸς ἀνάπαυσιν μὴ ἔχοντι, ἄγαν ἀποτείναντα τὴν φωνὴν σὺν τῇ φωνῇ καὶ τὴν ψυχὴν ἀφεῖναι. οἱ δ᾽ ὅτι μετὰ τὴν τοῦ δράματος ἀνά- γνῶσιν, ὅτε νικῶν ἐκηρύχθη, χαρᾷ νικηθεὶς ἐξέλιπεν, καὶ ἐπὶ τὸν πατρῶον τάφον ἐτέθη τὸν ἐπὶ τῇ óbu) τῇ κατὰ τὴν Δεκέλειαν φερούσῃ κείμενον πρὸ τοῦ τείχους ἕνδεκα σταδίων. φασὶ δ᾽ ὅτι καὶ τῷ μνήματι αὑτοῦ σειρῆνα ἐπέστησαν, οἱ δὲ κηληδόνα χαλκῆν. καὶ τοῦ- τον τὸν τόπον ἐπιτετειχικότων Λακεδαιμονίων κατ᾽ ᾿Αθηναίων Διόνυσος κατ᾽ ὄναρ ἐπιστὰς Λυσάνδρῳ ἐκέ- λευσεν ἐπιτρέψαι τεθῆναι τὸν ἄνδρα εἰς τὸν τάφον᾽ ic δ᾽ ὠλιγώρησεν ὁ Λύσανδρος, δεύτερον αὐτῷ ἐπέστη ὁ Διόνυσος τὸ αὐτὸ κελεύων. ὁ δὲ Λύσανδρος πυνθα- νόμενος παρὰ τῶν φυγάδων τίς εἴη ὁ τελευτήσας, καὶ 90 μαθὼν ὅτι Σοφοκλῆς ὑπάρχει, κήρυκα πέμψας ἐδίδου

θάπτειν τὸν ἄνδρα. Λόβων δέ φησιν ἐπιγεγράφθαι τῷ

αὐτοῦ τάφῳ Tábe'

κρύπτω τῷδε τάφῳ Σοφοκλῆ πρωτεῖα λαβόντα τῇ τρατικῇ τέχνῃ, σχῆμα τὸ σεμνότατον.

e e

ES] e

᾿Αρίστωνος, fortasse unum omnes secuti auetorem qui de Sophoclis et Theoridis amoribus scripserat: qui te- stis valde suspectus fit graviore veteris inscriptionis testimonio ab Rhangabe editae .4ntig. Z/ellen. n, 2331. (olymp. 101, 2.) ubi l. 37. legitur φιάλαι δύ[ο ü]c Σοφοκλῆς Ἰοφῶντος ἐκ Κολωνοῦ ἀνέθηκε, et alia in- seriptione (non ante olymp. 102. posita) quam Stepha- nus Kumanudes in ephemeride Φιλίστωρ inscripta edi- dit 1. p. 189. in qua 1. 12. est Ἰοφῶν Σοφοκλέους ἐκ Κολωνοῦ ὑπογραμματεύς. Ex his colligi potest Sopho- clis primi filium Iophontem filium habuisse Sophoclem secundum, huius vero filium Iophontem illum secun- dum fuisse, qui ὑπογραμματεύς dicitur in inscriptione altera: de quo dixit Hermannus Sauppius in Relatio- nibus societatis literarum Gottingensis a. 1865. p. 251 — 354. Sophocles quidam tertius memoratur ab Suida, Σοφοκλῆς, ᾿Αθηναῖος, τρατικὸς καὶ Aupikóc, ἀπόγονος τοῦ παλαιοῦ (verba à. τοῦ Tr. et proximum δέ om, cod. Paris, A.). γέτονε δὲ μετὰ τὴν Πλειάδα. δράματα a- | τοῦ t€. Ad hune Boeckhius rettulit quod in inseri- | ptione Boeotica (olymp. eireiter 145.) legitur (in Corp. Inser. 1584. vol. 1. p. 765.) ποιητὴς τραγῳδιῶν Xogo- | κλῆς Σοφοκλέους ᾿Αθηναῖος. 63. καί ποτε --- παρα- ναγνῶναι] Narratiuneulae ineptae, de quibus dixi ad | Aristoph. Fragm. p. 540. ed. Oxon. et in Vita Sopho- | clis Oxon. p. XLII —XLV. ἐν δράματι εἰσήγαγε]. Sie εἰσαγαγεῖν εἰς δρᾶμα dixit Aelianus V. H. 2, 11. | 98, τὸν Οἰδίποδα] Parodum Oedipi Colonei(v. 668 seqq.) | nominat qui hane fabulam repetit Plut. Mor. p. 785 a. | 69. NeávOnc],In libro περὶ ἐνδόξων ἀνδριῶν, de | quo v. Muellerus ad Fragm. Histor. vol. 3. p. 4. τὸ. μέσην] I. e. μέσην στιγμήν. 83. σειρῆνα] Idem | de sepulero Isocratis traditur ap. Pseudo- Plut. Mor. | p. 838: de quo vid. Sehraderus in commentatione de Sirenibus p. 39. 100. κηληδόνα pro χελιδόνα Husch- kius in Anal. in Anthol. p. 8. 91. Λόβων pro λα- Bv Bergkius, Lobonem Argivum ἐν τῷ περὶ ποιη-

Ἴστρος δέ φησιν ᾿Αθηναίους διὰ τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἀρετὴν 95 καὶ ψήφισμα πεποιηκέναι κατ᾽ ἔτος αὐτῶ θύειν. ἔχει δὲ δράματα, ὥς φησιν ᾿Αριστοφάνης, ρδ΄, τούτων δὲ νενόθευται ιζ΄. συνηγωνίσατο δὲ Αἰσχύλῳ καὶ Εὐριπίδῃ [καὶ Χοιρίλῳ καὶ ᾿Αριστίᾳ] καὶ ἄλλοις πολλοῖς καὶ Ἰο- φῶντι τῷ vii. "

Τὸ πᾶν μὲν οὖν 'Ounpixüc ὠνόμαζε: τούς τε γὰρ᾽ μύθους φέρει κατ᾽ ἴχνος τοῦ ποιητοῦ καὶ τὴν Ὀδύσ- σειαν δ᾽ év πολλοῖς ὁράμασιν ἀπογράφεται. maperu- μολογεῖ δὲ καθ᾽ Ὅμηρον καὶ τοὔνομα τοῦ Ὀδυσσέως"

ὀρθῶς δ᾽ Ὀδυσσεύς εἰμ᾽ ἐπιύνυμος κακοῖς"

πολλοὶ γὰρ ὠδύσαντο δυσσεβεῖς ἐμοί. ἠθοποιεῖ δὲ καὶ ποικίλλει καὶ τοῖς ἐπινοήμασι τεχνικῶς χρῆται, Ὁ μηρικὴν ἐκματτόμενος χάριν. ὅθεν εἰπεῖν ἸἸωνικόν τινα μόνον Σοφοκλέα τυγχάνειν Ὁμήρου μα- θητήν. καὶ ἄλλοι μὲν γὰρ πολλοὶ μεμίμηνταί τινα τῶν πρὸ αὑτῶν ἢ τῶν καθ᾽ αὑτοὺς, μόνος δὲ Σοφοκλῆς ἀφ᾽ ἑκάστου τὸ λαμπρὸν ἀπανθίζει" καθ᾽ ὃ καὶ μέλιττα ἐλέ- γέτο. ἤνεγκε δὲ τὰ μικτὰ, εὐκαιρίαν, γλυκύτητα, τόλ- μᾶν, ποικιλίαν. οἷδε δὲ καιρὸν συμμετρῆσαι καὶ πράγ- ματα, ὥστ᾽ ἐκ μικροῦ ἡμιστιχίου ἢ λέξεως μιᾶς ὅλον ἠθοποιεῖν πρόσωπον. ἔστι δὲ τοῦτο μέγιστον ἐν ποιη- τικῇ, δηλοῦν ἦθος ἢ πάθος. φησὶν οὖν ᾿Αριστοφάνης ὅτι “κηρὸς éreka0éCero," ἄλλοι δὲ “Σοφοκλέους τοῦ μέλιτι τὸ στόμα κεχριμένου. φησὶ δὲ ᾿Αριστόξενος tc πρῶτος τῶν ᾿Αθήνηθεν ποιητῶν τὴν Φρυγίαν με- 120 λοποιίαν εἰς τὰ ἴδια ἄσματα παρέλαβε καὶ τῷ διθυραμ- Bia) τρόπῳ κατέμιξεν.

EK ΤΩΝ ΣΟΥΪΔΑ.

Σοφοκλῆς Σοφίλλου Κολωνῆθεν ᾿Αθηναῖος, τρατι- κὸς, τεχθεὶς κατὰ τὴν ογ΄ ὀλυμπιάδα, ὡς πρεσβύτερος 125 εἶναι Σωκράτους ἔτη ιζ΄. οὗτος πρῶτος τρισὶν ἐχρή- σατο ὑποκριταῖς καὶ τῷ καλουμένῳ τριταγωνιστῇ, καὶ πρῶτος τὸν χορὸν ἐκ πεντεκαίδεκα εἰσήγαγε νέων, πρότερον δυοκαίδεκα eiotóvruv. προσηγορεύθη δὲ μέ- λιττὰ διὰ τὸ γλυκύ. καὶ αὐτὸς ἦρξε τοῦ δρᾶμα πρὸς 150 δρᾶμα ἀγωνίζεσθαι, ἀλλὰ μὴ τετραλογίαν. καὶ ἔγραψεν ἐλεγείαν τε καὶ παιᾶνας καὶ λόγον καταλογάδην περὶ

100

τῶν citat Diog. L. 1, 34. et 112. 96. ἔχει] De hoc usu verbi vid. Volkmannus in Symbolis Philol. Bon- nens. p. 730. 91. ᾿Αριστοφάνης] Aristophanem dieit Byzantium in commentario mivákuv Callimachi: de quo opere dixit Nauckius in libro de Aristoph. Byz. p. 243 seqq. 99. xai Χοιρίχῳ xai ᾿Αριστίᾳ] Verba non minus inepta quam quae apud Suidam (infra lin,

| 133.) de Sophocle dieta leguntur πρὸς Θέσπιν καὶ Χοι-

ρίλον ἀγωνιζόμενος, de quibus supra dixi p. 7.: quare haee verba seclusi, quum non videantur seriptori hu- ius Vitae, quantumvis aliis in rebus credulo, imputari posse et post Εὐριπίδῃ posita ipso ordine suo aliquam suspieionem moveant. Potuit Sophocles (qui olymp. 11,2. natus prima tetralogia vieit olymp. 77, 4.) eum Aristia Pratinae filio certare, quocum Aeschylus cer- tavit olymp. 78, 1., vix potuit cum Choerilo, quem in- credibile est tum temporis adhue vixisse. NKectissime vero Phryniehus ἀγωνίσασθαι diei poterat Χοιρίλῳ, TTpariva, ᾿Αριστίᾳ kai Αἰσχύλῳ: quamobrem vereor ne qui verba xai Xoipihu) xai ᾿Αριστίᾳ intulit eodem. modo erraverit quo Suidam errasse supra ostendi, quum Sophoclem πρὸς Oéomiv xai Χοιρίλον ἀγωνίσα- σθαι diceret. 105. ὀρθῶς —] Fragm. 408. 109. Ἰωνικόν τινα] Ἴωνα τὸν ποιητὴν (in libris Ἐπιδημιῶὼν) Meinekius, Poterat etiam Ἴωνα τὸν Χῖον. 111. ᾽Ἄρι- στοφάνης] Fortasse in Gerytade fabula, euius ad fragmenta pluribus de hoc loco dixi in ed. Oxon. p. 594. xexpuiévou] Libri κεχρισμένου. 125. ογ΄ — Σωκράτους] Immo od (ut supra lin. 17.) et Εὐριπί- δου: vid. Vit. Oxon. p. VIII. 130. καὶ αὐτὸς --ἀγω- vicóuevoc] De hoc loco videnda quae supra dixi p. Y.

VITA SOPHOCLIS.

19

τοῦ χοροῦ, πρὸς Θέσπιν καὶ Χοιρίλον ἀγωνιζόμενος. παῖδας δ᾽ οὗς ἔσχεν οὗτοι, Ἰοφῶν, Λεωσθένης, ᾿Αρί- στών, Στέφανος, Μενεκλείδης. τελευτᾷ δὲ uer? Εὐρι- πίδην érüv ἐνενήκοντα. ἐδίδαξε δὲ δράματα ρκγ΄, ὡς δέ τινες καὶ πολλιῷ πλείω. νίκας δ᾽ ἔλαβε κδ΄.

De vita et scriptis Sophoclis quum explicate dixe- rim in commentatione editioni Sophoclis Oxoniensi tertiae (a. 1860.) adiecta (vol. 8. p. ΠΙ-- LXX), hoc loeo satis erit commentationis illius summam breviter exposuisse, additamentis nonnullis auctam. Copiosior Bernhardyi de Sophocle disputatio est in Hist. Lit. Gr. p. 281—348.

Sophoclem archonte Philippo, qui eponymus fuit olymp. 71, 2. (A. C. 495.) natum esse disertis verbis dixit biographus (supra p. 11, 17.), cui quae obstare vi- deantur testimonia diversa vel librariorum vel scripto- rum ipsorum erroribus debentur, ut ostendi in Vita Oxon. p. VI—VIII. Quod biographus Sophoclem AtAe- niensem dixit, infra accuratius definivit, ἐγένετο οὖν Σοφοκλῆς τὸ γένος ᾿Αθηναῖος, δήμου δὲ Κολωνῆθεν, de quo consentientem habet Androtionem aliosque scriptores veteres ab me memoratos p. X, notato Istri errore, qui Sophoclem Phliasium fuisse crediderat. Colonus autem intelligendus ὁ ἵππιος, hoc cognomine distinetus ab Colono ἀγοραίῳ sive μισθίῳ,, qui demus urbanus fuit, de quo dixi ibidem.

De parentibus Sophoclis, quum matris nomen ab nemine proditum sit, tantum scimus biographi alio- rumque scriptorum testimoniis, patrem ei fuisse So- phillum, de quo dixi p. IX, X.

Ad res domesticas quod attinet, Sophoclem Nico- strataelegitimo connubio iunctum fuisse, amicam *) vero

habuisse Theoridem Sicyoniam — sive vivente sive |

mortua Nicostrata, de quo non constat — biographus tradidit p. 11,61, et Suidas ubi de Iophonte agit, Ἰοφῶν ᾿Αθηναῖος, υἱὸς Σοφοκλέους τοῦ τραγικοῦ γνήσιος ἀπὸ

Νικοστράτης. τέγονε δὲ αὐτῷ καὶ νόθος υἱὸς ᾿Αρίστων |

ἀπὸ Θεωρίδος Σικυωνίας (sic etiam schol. Arist. Ran. 11.), tacet vero nomen in iis quae de Sophocle tradi- dit (s. v. Σοφοκλῆς): παῖδες δ᾽ οὗς ἔσχεν οὗτοι, Ἰο- φῶν, Λεωσθένης, ᾿Αρίστων, Στέφανος, Μενεκλείδης.

Apparet ex his legitimum ei filium fuisse Iophontem, |

ilegitimum Aristonem. Reliqui tres utrum ex Nico- strata an Theoride nati fuerint non liquet, de quo et de Theoridis amore pluribus dixi in Vita p. XI—XIII. Filiorum autem Sophoclis unus tantum nominis quan- dam claritatem est adeptus Iophon, quem olymp. 87, 4. (A. C. 429) secundum in certamine scenieo locum ob-

tinuisse novimus ex fragmento didascalico in Uümo0€- |

cet Hippolyti Euripidis. Eundem in tragoediis seri- bendis a patre adiutum videri dixit Aristophanes Ran. 74. quam famam tangit Suidas s. v. Ἰοφιῶν, ubi Io- phontem quinquaginta fabulas scripsisse tradit, qua- rum nomina quinque memorat, addito xai ἄλλα τινὰ μετὰ (sie Porsonus pro κατὰ) τοῦ πατρὸς Σοφοκλέους. Levis ignoti grammatici de Antigona opinio memora- tur in Crameri Aneed. Oxon. 4. p. 315. πολλὰ voOeuó- μενά ἐστιν, ὡς ἡ Σοφοκλέους ᾿Αντιγόνη. λέγεται γὰρ

εἶναι Ἰοφῶντος τοῦ υἱοῦ Σοφοκλέους eui nihil tribu- |

endum esse Antigonae eum ceteris quae supersunt sex tragoediis comparatio docet. Porro Sophocles non ex Aristone, sed ut supra p. 12. ostensum est, ex Io- phonte filio nepotem habuit, eui ipsi quoque Sophocli nomen fuit, qui non solum avi mortui Oedipum Colo-

neum olymp. 94,3. in scenam produxit (cum tribus aliis | quarum nomina ignoramus fabulis), ut in ὑποθέσει fa- | bulae annotatum est, sed suis quoqne ipsius tragoediis |

*) Falsa est quorundam opinio Theoridem post mor- tem Nieostratae matrimonio Sophocli iunctam fuisse,

Aristonem autem νόθον υἱὸν appellari, quia matre na- |

tus fuerit peregrina,

certare coepit olymp. 95,5. etgvictorias reportavit duo- decim, ut narrat Diodorus 14, 53.

À puerorum quoque amore non alienum fuisse So- phoelem Athenaeus Ione Chio (in "Emiónuwv libris) auctore usus narravit 13. p. 603. 604. quo etiam alio- rum quorundam narrationes fabulis similes tendunt, de quibus dixi in Vita p. XIV—XVI.

De vita publica Sophoclis rebusque ab eo in civi- tate gestis pauca ab veteribus prodita sunt, nec veri- simile est multa dicenda fuisse. Recte enim Ion in Ἐπιδημίαις apud Athenaeum 13. p. 604 d. iudicasse vi- detur, τὰ πολιτικὰ οὔτε σοφὸς ἦν οὔτε ῥεκτήριος, ἀλλ᾽ ὡς ἄν τις τῶν χρηστῶν ᾿Αθηναίων, et ante Ionem Pe- ricles, cuius de se iudicium Sophocles ipse memorat verbis ab Ione appositis, TTepikAfjg ποιεῖν με ἔφη, στρατηγεῖν δ᾽ οὐκ ἐπίστασθαι. Quae verba ad prae- turam in bello Samio cum novem collegis ab eo ge- stam spectant, cuius testes plures habemus, ab me memoratos p. XVIIL., sed unum tantum (in ὑποθέσει Antigonae) qui honorem illum Sophocli propterea esse delatum seribat, quod Antigona tragoedia proximo ante bellum illud tempore commissa egregie placuerit Atheniensibus: quod non liquere utrum verum sit an a biographo aliquo fictum, ut aliae huiusmodi fabulae, in Praefatione ad Antigonam dixi in ed. Oxon. (a.1860.) vol.3. p. XX. Consentit Cobetus in Aoríu Ἑρμῇ vol. 1. p. 523. qui Antigonam ab Sophocle sene scriptam esse coniicit, quod falsum esse metra huius fabulaeevineunt.

Obscura est praeturae alio tempore ab Sophocle cum Nicia gestae memoria apud Plut. in Vita Niciae c. 15. de qua dixi p. XIX.

Sophoelem ἑλληνοταμίαν fuisse ex titulis cognovi- mus de tributis sociorum ab Rhangabe et Boeckhio editis et ab me memoratis p. XIX. de quibus videndus Boeckhius in Oecon. Athen. vol. 9. p. 456. 462. 581. Quo offieio Sophoclem functum esse olymp. 84, 2. ostendit H. Sauppius in commentatione supra p. 5. memorata p.244—248, Boeckhius rationibus aliter sub- ductis olympiadis 86. anno primo adscripserat,

Mortem Sophoclis Diodorus 23, 103. olympiadis 93. anno tertio adscribit, cuius archon eponymus Callias fuit. Consentit chronographus marmoris Parii p. 392, 19. et scriptor argumenti Oedipi Colonei (Καλλίου, ἐφ᾽ οὗ φασιν oi πλείους τὸν Σοφοκλέα τελευτῆσαι), etsi hie ita loquitur ut alios alium posuisse annum signifi- care videatur, quemadmodum inter viros doctos fue- runt qui annum praecedentem probabiliorem haberent (de quo vid. Ritsehelius in Opusc. vol. 1. p. 427.) , ma- xime propter Ranas Aristophanis eiusdem Calliae ar- chontis anno Lenaeorum festo (405 A. C.) editas. In qua fabula quum Sophocles eum Aeschylo et Euripide inter mortuos versetur, fabulae componendae et exor- nandae non satis temporis relictum esse videbatur. Quod parum firmum argumentum est. Nam Lenaea mense celebrata sunt Gamelione, qui in anno vulgari septimus, sed Calliae anni octavus fuit propter men- sem interealarem (Posideonem alterum), Euripides autem et Sophocles non constat quoto anni illius mense mortui sint. Nam quod Euripides quinto anni mense mortuus esse creditur, ratiocinatione nititur ex verbis Plutarchi facta Sympos. 8, 1. p. 717 c. qui, prae- | eunte Timaeo, Euripidem eo esse die mortuum narra- vit quo Dionysius, Syracusarum tyrannus, natus sit: in quo manifestus est Plutarchi error diem Dionysii natalem eum eo eonfundentis quo dominatum Diony- sius occupavit. Quod quum Calliae archontis mense | quinto factum esse certis constet scriptorum testimo- niis ab Clintono colleetis Fast. Hell. vol. 2. p. 90., se- queretur Euripidis et qui Euripidi non diu superstes fuit, Sophoclis mortem et Aristophanis Ranarum com- | positionem intra sextum et octavum anni mensem co- arctandas esse. Quod quum vix fieri possit, probabilior Bernhardyi (Hist. Lit. vol.2. part. 2, p.351.) aliorumque sententia videtur, primum narrationis illius auctorem, |ut mirabilior esse casus videretur, de die dixisse quod

14 VITA

SOPHOCLIS.

de anno dici delebat. I)e quo si recte iudicatum est, nihil impedit quominus Euripides et Sophocles pluri- bus ante Aristophanis Ranas mensibus mortui esse credantur, Callia magistratum iam tenente. Nam quod chronographus in marmore Pario Euripidis mor- tem Antigenis, qui proximus ante Calliam archon fuit, anno adscribit, eodem errore factum est quo alii in monumento illo numeri uno anno aucti sunt, convelli- turque disertis Apollodori aliorumque de Calliae anno testimoniis.

Fabulosas easque partim insulsas de caussa mortis, de sepultura deque honoribus Sophocli post mortem habitis narrationes exposui p. XXII—XXVIII.

De inventis quibus Sophocles, postquam ad tragoe- dias seribendas accessisset, artem tragicam scenaeque apparatum ad maiorem perfectionem adduxerit dixe- runt biographus p. 11, 26. aliique scriptores, quorum narrationes ego examinavi p. XIX seqq. Duo inter ea sunt primaria, alterum quod uni vel duobus, quibus an- tiquiores poetae tragici usi erant, histrionibus tertium addidit, alterum quod duodecim chori personarum nu- merum ad quindecim auxit. De utroque supra dixi in Vita Aeschyli p. 9. "l'ertium quod Sophocli tribui solet inventum, τὸ ἄρξαι τοῦ δρᾶμα πρὸς δρᾶμα ἀγω- νίζεσθαι, ἀλλὰ μὴ τετραλογίαν, vel Suidae, cuius haec verba sunt s. v. Σοφοκλῆς, vel librarii errori deberi supra ostendi p. 7. De usu vocabuli rerpaAoría quae

dixi p. 6. augeri possunt exemplo schol. Iliad. 10, 398. |

ἐν μέντοι τῇ τετραλογίᾳ Νεμεσίωνος οὕτιυς εὗρον περὶ τῶν στίχων τούτων cet. qui liber nusquam alibi me- moratus qualis fuerit nescimus.

Ad studia quod attinet quibus Sophocles ad tra- goedias seribendas se praeparavit, iam ab veteribus observatum est plurimum diligentiae ab eo adhibitum esse carminibus Homericis pernoscendis poetarumque

cyelicorum operibus, a quibus multarum fabularum |

argumenta sumsit, ut annotavit Athenaeus 7. p. 211e.: de quo dixi p. XXXV. Singulare est quod Herodoti narrationibus quibusdam in fabulis suis usus est: de quo dixi p. XL. In componendis autem tragoediis non dubitandum quin Sophocles Aeschyli potissimum exem- plum eonseetatus summique poetae consuetudine usus sit, quod biographus p. 11, 26. verbis expressit παρ᾽ Ai- σχύλῳ δὲ τὴν τρατῳδίαν ἔμαθε" de quo dixi p. XXXVI.

Alia Sophoclis ad Euripidem ratio fuit, quem quanto inferiorem Aeschylo habuerit Sophocles vel ex iis quae Aristophanes in Ranis finxit intelligi po- test. In vita privata qualis alterius poetae in alterum animus fuerit nescimus, neque ex narrationibus qui- busdam Athenaei aliorumque coniicere licet, de qui- bus dixi p. XXXVII—XXXIX.

In tractatione fabularum quae Sophocli et Euripidi communes fuerunt uterque poeta, quantum ex tragoe- diis quae supersunt colligi potest, ita est versatus ut neuter alterius legisse vestigia, sed operam potius de- disse videantur ut diversa sequerentur inventorumque novitate alter alterum superaret, quod Euripidi minus bene cessisse Eleetrae eius eum Sophoclea comparatio docet et Antigona quoque Euripidis, de qua nonnulla prodiderunt grammatici, haud dubie doceret, si super- esset. Quae de versibus Euripidi ab Sophocle sur- reptis seripsit Clemens Alex. Strom. 6, p. 741. vana esse ostendi p. XXXIX.

Aliorum poetarum tragicorum Sophocli aequalium obscurior est memoria quam ut certum aut de faeul- tate eorum poetiea aut de rationibus ad Sophoclem iudicium fieri possit. Celebrior ceteris fuit Ion Chius, quem familiariter eum Sophocle consuevisse ex ipsius apparet narrationibus ex Ἐπιδημιιὼν libris ab Athe- naeo 13. p. 603. excerptis. De Achaeo Eretriensi, Eu- phorione, Aeschyli filio, et de Philoecle, Aeschyli ἀδελ- qiou, et ipsius Sophoclis filio Iophonte dixi p. XLI. XLII. De dissidio quodam quod Sophocli seni cum Iophonte intercesserit quae fabulati sunt scriptores nonnulli veteres, uno omnes, ut videtur, auctore usi

Satyro Peripatetico, homine in fingendo indefesso, ex- plosi p. XLII—XLV.

De numero fabularum Sophoclis duo supersunt ve- terum grammaticorum testimonia, alterum biographi p. 12, 97. qui fabulas ei tribuit 104, ὧν νενοθεῦσθαι ιζ΄ (quem numerum recte in ζ΄ mutare videtur Bergkius), alterum Suidae, ἐδίδαξε δράματα ρκτγ΄, ioc δέ τινες καὶ πολλῷ πλείω. Nomina fabularum quae novimus, sunt 115., enumerata ab me p. XLVI. XLVII. inter quae tamen nonnullae sunt quae aut grammaticorum auf librariorum erroribus deberi videantur.

De fabularum Sophoclis in tetralogias divisione et de victoriis ab eo reportatis dixi p. XLVIII—LI. Nam Sophoclem ut alios omnes eiusdem aetatis tragicos nunquam singulas in scenam produxisse fabulas, sed constanter tetralogias, certissimum haberi potest, etsi casu accidit ut ne unius quidem tetralogiae Sopho- cleae fabulas ab grammaticis annotatas habeamus. Liberius tamen in componendis tetralogiis Sophoclem quam Aeschylum versatum esse insigni docemur Anti- gonae, Oedipi regis et Oedipi Colonei exemplo, quae tabulae si Aeschylo scribendae fuissent, non dubitan- dum quin una eas comprehensurus fuisset tetralogia, Antigona tertio loco posita additoque vel similis vel diversi argumenti dramate satyrico. Verum longe aliud placuit Sophocli, qui tres tragoedias illas ordine inverso et multorum annorum intervallis separatas (intra olymp. 84— 94.) edidit. Ex quo probabiliter colligimus idem Sophoclem in aliis fecisse tragoediis, etsi non dubium videtur quin ipse quoque tetralogias ediderit quarum tragoediae argumenti continuitate cohaererent. Eadem fere Euripidis aliorumque qui Aeschyli Sophoelisque aetate vel postero tempore vixerunt tragicorum consuetudo fuisse videtur, ut ex didascaliarum fragmentis colligitur, in quibus tetralo- giae plures memorantur quarum tragoediae vel ex una eademque fabula petitae fuerunt, ut Lycurgea Poly- phradmonis, Pandionis Philoclis, Oedipodea Meleti, vel ex diversis fabulis, ut pleraeque quas novimus Eu- ripidis tetralogiae et Xenoclea memorata ab Aeliano V. H.-2, 18.

De anno quo tragoedias docere coeperit Sophocles disertum est chronographi testimonium ia marmore Pario apud Boeckh. Corp. Inser. vol. 2. p. 302, 72. ἀφ᾽ οὗ Σοφοκλῆς ὁ Σοφίλλου ὁ ἐκ Κολωνοῦ ἐνίκησε τρα- γωδίᾳ ἐτῶν ὧν xf, ἔτη os'. (annis ab Diogneto archonte olymp. 129, 1. retro numeratis), ἄρχοντος ᾿Αθήνησι ᾿Αψηφίονος, i. e. olymp. 77, 4. euius archon eponymus fuit "Auyegiuv (nam haec recta est nominis scriptura). Consentit Eusebius apud Georg. Syncel- lum p. 254 b. sub olymp. 77. Σοφοκλῆς τραγιυδοποιὸς πρῶτον ἐπεδείξατο. Prima haec tetralogia ex quibus fabulis composita fuerit nescimus, nisi quod "Triptole- mum in ea fuisse Fabricius aliique ex Plinii verbis H. N. 18, 12. collegerunt, de quibus dixi p. LII. LIII. Gravioribus dubitationibus obnoxia sunt quae de prima Sophoclis commissione narravit Plutarchus in Vita Cimonis e. 8. verbis supra p. 5. appositis, de quibus dixi in Vita Oxon, p. LIIL—LV

De proximarum post Triptolemum fabularum tem- poribus usque ad extremam poetae aetatem perpauca sunt quae vel certis testimoniis nitantur vel probabili conieetura investigari potuerint. Ad fabulas septem superstites quod attinet, novimus Antigonam actam esse exeunte olympiade octogesima quarta; deinde di- dascealiarum fide constat Philoetetam olymp. 92, 3. ar- chonte Glaucippo, Oedipum Coloneum post mortem poetae olymp. 94, 3. archonte Micone actam esse. Re- liquarum. fabularum quattuor tempora etsi aeeurate definiri nequeunt, tàmen ex carminum melicorum com- positione, metrorum delectu aliisque indieiis tantum certe perspieimus quae antiquiores sint habendae, quae inferiori aetati poetae adscribendae: de quo suis locis diximus in Prolegomenis ad fabulas singu- las in editione Oxoniensi tertia (a. 1860.), Antigo-

namque omnium quae supersunt antiquissimam esse ostendimus, In arte metrica Aeschylum non superavit Sophocles: nam iisdem fere quibus ille metris usus est, differtque ab Aeschylo eo potissimum quod multo frequentius quam ille versibus glyconeis, multo vero rarius dochmiacis usus est. De Oedipo rege mira est narratio Athenaei 7. p. 276 a. xai yàp Καλλίαν ioro- pei (Κλέαρχος) τὸν "A0nvaiov γραμματικὴν συνθεῖναι τραγῳδίαν, ἀφ᾽ ἧς ποιῆσαι τὰ μέλη καὶ τὴν διάθεσιν Εὐριπίδην ἐν Μηδείᾳ καὶ Σοφοκλέα τὸν Οἰδίπουν: de qua dixi in Vita Oxon. p. LV—LVIII.

De fabularum perditarum temporibus, si a Tripto- lemo discesseris, de quo paullo ante dicebamus, nihil constat, nisi quod Athamantem ante Aristophanis Nu- bes (i. e. ante olymp. 89, 1.) Amphiaraum ante Vespas (olymp. 89, 2.), Helenam et Telephum ante Equites (olymp. 88, 4.), Tyronem ante Lysistratam (olymp. 92, 1.) editas esse liquet, quum ad harum fabularum loca in comoediis illis alludat Aristophanes. De cete- rarum temporibus ne coniecturae quidem locus est.

In eligendis fabularum argumentis etsi plura sibi propria habuit Sophocles, tamen in universum easdem quas alii poetae tragici vias iniit. Nam dimidia fere fabularum eius pars argumenta habuit ex veterum epi- corum carminibus depromta, pauca ex Iliade et Odys- sea, multo plura ex poetis cyclo epico posterioribus alisque mythographis veteribus sumta sunt. Horum omnium secundum genera sua dispositorum indicem Welekerus proposuit vol. 2, p. 59—62. et vol. 3. p. 1485 — 1497: nos quae certa aut probabilia viderentur in Prolegomenis editionis Oxoniensis tertiae (a. 1860.) ad septem fabulas superstites et in annotationibus ad perditarum fabularum fragmenta memoravimus, De ratione qua fabulas ab epicis acceptas tractaverit So-

phoeles tantum seimus quantum ex ftragoediis quae | supersunt eolligi potest, Sophoclem veteres fabulas |

multis modis variasse et amplificasse, ut poesis sceni- cae usibus aptas redderet. Idem haud dubie in fabu-

quum de plerisque nihil praeter nomen fabulae et exi- gua fragmenta relietum sit, quorum pars longe maxima nihil confert ad argumenta fabularum perspicienda.

Ad deorum eultum quod attinet non solum super- stites Sophoclis fabulae, sed etiam perditarum frag- menta plura satis clare ostendunt quanta erga deos pietate fuerit, dissimilis Euripidi novis philosophorum doctrinis imbuto, a quibus Sophocles non minus quam Aeschylus abhorruisse videtur. Alia pietatis erga deos documenta ex narrationibus elucent biographi, de qui- bus dixi in Vita Oxon. p. XVII.

Honorifiea de Sophoclis poesi quum Graecorum, inde ab Aristophane, tum Latinorum scriptorum iudi- cia*) collegi in Vita Oxon. p. LXIII—LXX,. Infinitae de ea sunt recentiorum inde ab superiore seculo usque ad novissima tempora virorum doctorum disputationes et opiniones diversissimae, quibus omnibus perlegendis qui ad studia Sophoclea praeparare se velit sero ad ipsarum tragoediarum lectionem perveniet, dissimilis Atheniensibus veteribus, qui nullis huiusmodi laboribus exantlatis tragicorum fabulas in theatro non solum spectabant, sed etiam intellipebant, quemadmodum postero tempore Aristoteles quoque penitus intellexit, quum artis tragieae leges admirabili acumine expla- naret, de quo verissima sunt quae post Lessingium Theodorus Kockius scripsit in S/£udiis Sophocleis (a. 1859.) fasc. 1. p. 2.

*) Criticorum veterum Alexandrinorum de arte tra- gica trium poetarum iudicia, quae rarissime in brevi- bus ad Aeschylum scholiis codicis Medicei, nec fre- quenter in scholiis Euripideis apparent, frequentissima vero reperiuntur in scholiis Sophocleis, scite compo- suit Adolfus Trendelenburgius in libro Bonnae edito a. 1867. ** Grammaticorum Graecorum de arte tragica iu -

| diciorum reliquiae.??

σι

HL BIOX E

1. Εὐριπίδης ὁ ποιητὴς υἱὸς ἐγένετο Μνησάρχου καπήλου καὶ Κλειτοῦς λαχανοπιύλιδος, ᾿Αθηναῖος μὲν, ἐγεννήθη δὲ ἐν Σαλαμῖνι ἐπὶ Καλλιάδου ἄρχοντος κατὰ τὴν οε΄ ὀλυμπιάδα, ὅτε ἐναυμάχησαν τοῖς Πέρ- σαις οἱ Ἕλληνες. ἤσκησε δὲ κατ᾽ ἀρχὰς μὲν παγκρά- τιον ἢ πυγμὴν, τοῦ πατρὸς αὐτοῦ χρησμὸν λαβόντος ὅτι στεφανηφόρους ἀγῶνας νικήσει. καί φασιν αὐτὸν

Excerpta haee in pluribus leguntur codicibus vel longiora vel compendifaeta, quorum scripturae diver- sitas ab me exposita est in Scholiorum in Euripidem editione Oxoniensi vol. l. p. 1—11. Eminent inter eos Ambrosianus Mediolanensis et Parisinus biblio- thecae Genovevae. Ex Ambrosiano (qui finitur lin. 16.) excerpti primi partem primam integriorem quam in aliis legitur codicibus edidit Elmsleius, ex Parisino (cui ab verbis oi δὲ τὰ μέλη lin. 17. incipienti deest initium usque ad v. ὑποτίθησιν lin. 16.) partem alte- ram φασὶ δὲ — ἰδεῖν Εὐριπίδου (lin. 87 — 110.) ab alio adiectam grammatico, qui tempore et doctrina infe- rior fuit priore, ex cod. Parisino integriorem quam in aliis libris tradita est edidit Rossignolius in Journal des Savans ἃ. 1833. p. 240—244. Ex antiquiorum horum grammaticorum excerptis Thomas Mag. σύνοψιν τοῦ βίου τοῦ Εὐριπίδου composuit, quam vide in ed. Oxon. p. 11—13.

1. Μνησάρχου] Sie Ambr.: sed probabilius in.ex- cerpto tertio (lin. 127.) Μνησαρχίδου. Nam quum Eu- ripidis filiorum natu maximus Μνησαρχίδης appellatus fuerit, ut biographus hic ipse infra lin. 31. annotavit, probabile est idem avi nomen fuisse. Recta nominis forma est etiam in oraculo apud Euseb. Pr. Ev. 5, 33.

p. 227 c. ἔσται σοι κοῦρος, Μνησαρχίδη, ὅντινα πάντες |.

ἄνθρωποι τίσουσι. Ad quod oraculum fortasse refe-

renda Gellii narratio 15, 20. quod caput totum confe-

rendum est cum biographi Graeci excerptis. — 2. KAet- ει

τοῦς] κλυτοῦς Ambr. Nomen recte scriptum apud re- |

liquos biographos, Suidam s. v. Εὐριπίδης et schol, Arist. Thesm. ad ν. 1. a quo Euripides KAerroüc viu vóc dicitur ad v. 910, quum υἱὸς dicendus esset: nisi hic librarii error est, Κλειτοῦς nominis exempla alia at- tuli in Thesauro vol. 4, p. 1614. λαχανοπωλητρίας dixit Arist. Thesm, 387. agrestia olera vendentem Gel- lius 15, 20. ex Theopompo, omisso Κλειτοῦς nomine. Eodem redit quod σκάνδικας vendidisse dieitür, ad quod alludit Arist, Ach. 478. Eq. 19. ubi videndae scholiastarum annotationes, 3. Σαλαμῖνι] Phlyen- sium demo adscribitur apud Photium (ex eoque apud Suidam) p. 651, 21. Φλυεία (Φλυεῖς vel forma Attica Φλυῆς seribere debebat): δῆμος τῆς Κεκροπίδος. ἐκ τούτου δὲ τοῦ δήμου ἦν Εὐριπίδης ὁ τῆς τρατῳδίας ποιητής. Καλλιάδου] καλλίου Ambr. in qua scriptura codices omnes qui excerpta de Vita Euripidis continent consentire videntur. Correctum ex aliorum seriptorum locis, ab Clintono indicatis Fast. Hell. vol. 2, p. 33.

TP LLPDASUM

| ᾿Αθήνησι νικῆσαι, ἀναγνοὺς δὲ ἐπὶ τραγῳδίαν ἐτράπη, καὶ πολλοὺς προσεξεῦρε λόγους, φυσιολογίας, ῥητο- | petac, ἀναγνωρισμοὺς, ὡς δὴ ἀκουστὴς γενόμενος "'Ava- ξαγόρου καὶ ΤΤροδίκου καὶ ΤΤρωταγόρου καὶ Σωκράτους ἑταῖρος. δοκεῖ δὲ αὐτῷ καὶ Σωκράτης ὁ φιλόσοφος xai Μνησίλοχος συμπεποιηκέναι τινὰ, dic φησι Τηλε- ᾿κλείδης

Μνησίλοχός ἐστ᾽ ἐκεῖνος, ὃς φρύγει τι δρᾶμα καινὸν Εὐριπίδῃ, καὶ Σωκράτης τὰ φρύγαν᾽ ὑποτίθησιν.

|| | 8. ἀναγνοὺς] ἀνατινιύσκειν ἃ Byzantinis dieuntur qui literis operam dant: de quo dixit L. Dindorfius in The- snuro vol. 1. part. 2. p. 319. collatis Io. Malalae exem- plis p. 92, 12. ἔμεινεν ὁ TTápic ἀνατρεφόμενος καὶ ἐν αὐτῷ διάγων kai ἀναγινώσκων. p. 532, 9. ἀνεγίνωσκεν | €ou εἰς τὸ" παλάτιον. p. 383, 6. ἐν Κωνσταντινουπόλει ᾿ἀνατραφεὶς kai ἀναγνούς. quibus in Praefat, ad Xeno- phontis Memor. ed. Oxon. p. XIX, addidit glossam He- |sychii παραμείνας (codex παραμήνας): παραναγνούς. | Non intellexit Thomas M. qui in Vita Euripidis p. 11, 16. ed. Oxon. aliud quid substituit, ἀγχίνους δὲ ὧν, | εἴπερ vic, καὶ τῷ πονεῖν ἑαυτὸν ἐκδεδιυκιὺς elc τραγῳ- δίαν ἐτράπη. 9. λόγους --- toc δὴ om. Vind. In Havn. est προλόγους kai φυσιολογίας... ῥητορείας γενόμε- voc. In λόγους eum Ambr, consentit Vat. 1345. Nau- ckius coniecit πολλὰ προσεξεῦρε, προλόγους —. 10. Anaxagoram, Prodiecum rhetorem et (in morali philoso- phia) Socratem nominat etiam Gellius 15, 20. allatis Alexandri Aetoli versibus, quos vide infra in annot. ad lin. 92. 18, kai Μνησίλοχος ex sequentibus irrepsisse videbatur Elmsleio. 15. MvnotAoxoc — órorí8notv] Sie correxi quod in Ambr. est μνησίλοχος δὲ ἐκεῖνος | ppurikóv τι δρᾶμα καινὸν εὐριπίδῃ kai σωκράτης ὑπο- τίθησιν (εὐριπίδου καὶ σωκράτου τὰ φρύγανα ὑποτίθη- σιν Vat. 1345.). Comparanda cum his quae apud Diog. L. in initio Vitae Socratis leguntur 2, 18. ab interpo- latore ex Vita aliqua Euripidis loco perinepto illata, ut animadvertit L. Dindorfius in Praef. ad Xenoph. Memor. p. XIX. ed. Oxon, ἐδόκει δὲ (Σωκράτης) συμ- ποιεῖν Εὐριπίδῃ. ὅθεν Μνησίλοχος οὕτω φησὶ “Φρύγες ἐστὶ καινὸν δρᾶμα τοῦτ᾽ Εὐριπίδου, ὦ καὶ Σωκράτης τὰ φρύγανα ὑποτίθησι.᾽ καὶ πάλιν “Εὐριπίδης σιυκρατο- | Yóuqouc." καὶ Καλλίας ΤΤεδῆταις “ἤδη σὺ σεμνὴ κατα- φρονεῖς (καὶ φρονεῖς Menagius) οὕτω μέγα, ἔξεστι γάρ uot^ Σωκράτης γὰρ αἴτιος." ᾿Αριστοφάνης Νεφέλαις “Εὐριπίδης δ᾽ ὁ τὰς τραγιυδίας ποιῶν τὰς περιλαλού- σας οὗτός ἐστι τὰς σοφάς." Quorum media ego ad Aristoph. Fragmenta p. 511. ed. Oxon. sic esse in or- dinem redigenda ostendi, collata Vita Euripidis, ὅθεν Τηλεκλείδης (in 'Hoióbuv fabula, ut videtur, in qua alium quoque poetam tragicum, Philoclem, exagitatum fuisse cognovimus ex scholio lacero libri Ravennatis ad Arist. Thesm. 168.) "MvnoiAoxóc ἐστ᾽ ἐκεῖνος, ὃς φρύγει τι δρᾶμα καινὸν | Εὐριπίδῃ, kai Σωκράτης τὰ ᾿φρύγαν᾽ ὑποτίθησι. καὶ πάλιν “Εὐριπίδης δ᾽ ὁ τὰς

τὸ

οἱ δὲ τὰ μέλη φασὶ Κηφισοφῶντα ποιεῖν ἢ Τιμοκράτην ᾿Αργεῖον. φασὶ δὲ αὐτὸν καὶ ζωγράφον γενέσθαι καὶ δείκνυσθαι αὐτοῦ πινάκια ἐν Μεγάροις γενέσθαι δὲ 20 αὐτὸν καὶ πυρφόρον τοῦ Ζωστηρίου ᾿Απόλλωνος, τεν- νηθῆναι δὲ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ καὶ Ἑλλάνικον ἐν ἣ ἐνίκων τὴν περὶ Σαλαμῖνα ναυμαχίαν οἱ Ἕλληνες, ἄρξασθαι δὲ ἀτωνίζεσθαι γενόμενον ἐτῶν κέ. μετέστη δὲ ἐν Μαγ- νησίᾳ καὶ προξενίᾳ ἐτιμήθη καὶ ἀτελείᾳ. ἐκεῖθεν δὲ εἰς ?5 Μακεδονίαν περὶ ᾿Αρχέλαον γενόμενος διέτριψε καὶ xopiZóuevoc αὐτῷ δρᾶμα ὁμωνύμως ἔγραψε, καὶ μάλα ἔπραττε παρ᾽ αὐτῷ, ὅτε καὶ ἐπὶ τῶν διοικήσεων ἐγέ- vero. ἐλέγετο δὲ καὶ βαθὺν murpuva θρέψαι καὶ ἐπὶ τῆς ὄψεως φακοὺς ἐσχηκέναι, γυναῖκα δὲ γῆμαι πριύ- 80 τὴν Μελιτιὺ, δευτέραν δὲ Χοιρίλην. καὶ υἱοὺς κατέλιπε τρεῖς, Μνησαρχίδην πρεσβύτερον, ἔμπορον, δεύτερον δὲ Μνησίλοχον, ὑποκριτὴν, νεώτερον δὲ Εὐριπίδην, ὃς ἐδίδαξε τοῦ πατρὸς ἔνια δράματα. ἤρξατο δὲ διδά- σκειν ἐπὶ Καλλίου ἄρχοντος κατὰ ὀλυμπιάδα πα΄ ἔτει 35 α΄, πρῶτον δὲ ἐδίδαξε τὰς Τ]ελιάδας, ὅτε καὶ τρίτος ἐγένετο. τὰ πάντα δ᾽ ἦν αὐτῷ δράματα “β΄, σώζεται δὲ οη΄. τούτων νοθεύεται τρία, Τέννης, ἹΡαδάμανθυς, ΤΤειρίθους. ἐτελεύτησε δὲ, ὥς φησι Φιλόχορος, ὑπὲρ τὰ

ο΄ ἔτη γεγονιὺς, dic δὲ Ἐρατοσθένης, οε΄, καὶ ἐν Maxe- |

10 δονίᾳ ἐτάφη. κενοτάφιον δὲ αὐτοῦ ᾿Αθήνησιν ἐγένετο, καὶ ἐπίγραμμα ἐπεγέγραπτο Θουκυδίδου τοῦ ἱστοριο- γράφου ποιήσαντος ἢ Τιμοθέου τοῦ μελοποιοῦ “μνῆ- μα μὲν Ἑλλὰς ἅπασ᾽ Εὐριπίδου, ὀστέα δ᾽ ἴσχει | γῇ Ma- κεδιύν: τῇ γὰρ δέξατο τέρμα βίου. | πατρὶς δ᾽ Ἑλλάδος

40 Ἑλλὰς, ᾿Αθῆναι. πλεῖστα δὲ Μούσας | τέρψας ἐκ πολ- λῶν καὶ τὸν ἔπαινον ἔχει."

τραγῳδίας ποιῶν τὰς σωκρατογόμφους οὗτός ἐστι, τὰς σοφάς." καὶ Καλλίας ΤΤεδήταις (in qua comoedia Callias plures tragicos in scenam produxisse videtur: v. schol. Arist. Av. 31. 151.) “Α. τί δὴ σὺ σεμνὴ καὶ φρονεῖς οὕτω μέγα: | B. ἔξεστι γάρ μοι Σωκράτης

γὰρ αἴτιος." Lemma ᾿Αριστοφάνης Νεφέλαις ex 8. 20. |

hue illatum esse coniecit Roeperus in Schneidewini Philologo vol, 3. p. 51. 11. τὰ μέλη — Κηφισο- φῶντα] Schol. Arist. Ran. 975. (944.) vol. 2. p. 112, 22. (ad verba Aristophanis εἶτ᾽ ἀνέτρεφον (τὴν τέχνην) μονῳδίαις Κηφισοφῶντα μιγνύς) ὅτι ἐδόκει δοῦλος ὧν ὁ Κηφισοφῶν συμπονεῖν αὐτῷ, καὶ μάλιστα τὰ μέλη ὃν καὶ συνεῖναι τῇ τυναικὶ αὐτοῦ κωμῳδοῦσιν: qui- buseum eomparanda quae infra apud biographum le- guntur lin, 105. 122, 19. γενέσθαι δὲ αὐτὸν kai πυρ- φόρον —] Addere poterat Εὐριπίδην οἰνοχοεῖν ᾿Αθήνησι τοῖς ὀρχησταῖς καλουμένοις, de quo honorifico officio vid. 'Pheophrasti narratio apud Athen. 10. p. 424 c. (euius in verbis τῶν πρώτων ὄντες ᾿Αθηναίων, xai ἐνεδύοντο recte est in cod, Veneto, de quo falsa rettu- lit Sehweigh.) 93. κέ] εἰκοσιέξ Ambr. Rectum nu- merum posuit Thomas Mag. Annum duodevigesimum ponit Gellius 15, 20. Marvnota] Alius in Iearum insulam peregrinationis memoriam servavit Eparchi- des apud Athenaeum 2. p. 61. 30. πρώτην Μελιτιὼὺ, δευτέραν δὲ Χοιρίλην] Seribendum videtur, sublato aut librarii aut ipsius grammatici errore, πρώτην Χοι- ρίλην, δευτέραν δὲ Μελιτιί, collatis alterius biographi (lin, 94.) et Suidae (lin. 164.) verbis. XoipiAnv] xot- ρίνην eod. Vat. Χοιρίνη ap. schol. Arist. Thesm. init. etalibi. Videnda de hoc nomine quae ex Philochoro 'attulit schol. Hecubae v. 1. 35. ἸΤελιάδας] I. e. Pe- liades cum duabus aliis tragoediis et dramate satyrico.

39. ἐν Μακεδονίᾳ ἐτάφη] Sepulerum in Macedonia memoravit etiam Gellius 15, 20. et Macedones Zn glo- riae loco praedicasse ait, οὔποτε σὸν μνῆμα, Εὐριπίδη, ὄλοιτό που, quae verba si hexameter fuerunt, sic vel

simili aliquo modo corrigenda erunt, οὔποτέ tot σὸν

μνῆμ᾽, Εὐριπίδη, οὔποτ᾽ ὁλεῖται. 41. Epigramma Θουκυδίδου nomine inscriptum legitur Anth. Pal. 7,45. inepte illata forma Dorica μνᾶμα.

PROLEGOMENA,

VITA EURIPIDIS. 11

Φασὶ δε καὶ κεραυνωθῆναι ἀμφότερα μνημεῖα. Aé- γουσι δὲ καὶ Σοφοκλέα, ἀκούσαντα ὅτι ἐτελεύτησε, αὐτὸν μὲν ἱματίῳ qoa προελθεῖν, τὸν δὲ χορὸν καὶ τοὺς ὑποκριτὰς ἀστεφανώτους εἰσαγαγεῖν ἐν τῷ προα- γῶνι καὶ δακρῦσαι τὸν δῆμον. ἐτελεύτησε δὲ τὸν τρό- πον τοῦτον. ἐν τῇ Μακεδονίᾳ κώμη ἐστὶ καλουμένη Θρᾳκῶν διὰ τό ποτε κατιυκηκέναι ἐνταῦθα Θρᾷκας. ἐν ταύτῃ ποτὲ τοῦ ᾿Αρχελάου Μολοττικὴ κύων. ἦλθεν ἀποπλανηθεῖσα. ταύτην δὲ Θρᾷκες, ὡς ἔθος, θύσαντες ἔφαγον. καὶ δὴ ὁ ᾿Αρχέλαος ἐζημίωσεν αὐτοὺς ταλάν- TU. ἐπεὶ οὖν οὐκ εἶχον, Εὐριπίδου ἐδεήθησαν ἀπο- λύσεως τυχεῖν, δεηθέντος τοῦ βασιλέως. χρόνῳ δὲ ὕστερον Εὐριπίδου ἐν ἄλσει τινὶ πρὸ τῆς πόλεως ἠρε-

τῶν σκυλάκων ἀπολυθέντων ὑπὸ τῶν κυνηγῶν καὶ περιτυχόντων Εὐριπίδῃ, διεσπαράχθη καταβρωθεὶς ὁ ποιητής. ἦσαν δὲ ἔκγονοι οἱ σκύλακες τῆς ὑπὸ Opa- κῶν ἀναιρεθείσης κυνὸς, ὅθεν καὶ ἡ παροιμία ἐστὶ παρὰ τοῖς Μακεδόσι, κυνὸς δίκη. ἔσκωπτε δὲ τὰς γυ- ναῖκας διὰ ποιημάτων δι᾽ αἰτίαν τοιαύτην. εἶχεν οἶκο- γενὲς μειράκιον ὀνόματι Κηφισοφῶντα. πρὸς τοῦτον ἐφώρασε τὴν οἰκείαν γυναῖκα ἀτακτοῦσαν. τὸ μὲν οὖν πρῶτον ἀπέτρεπεν ἁμαρτάνειν: ἐπεὶ δ᾽ οὐκ ἔπειθε, κατέλιπεν αὐτιὺ τὴν γυναῖκα, βουλομένου αὐτὴν ἔχειν τοῦ Κηφισοφῶντος. λέγει οὖν καὶ ὁ ᾿Αριστοφάνης “Κηφισοφιὼν ἄριστε καὶ μελάντατε, | σὺ δὴ συνέζης ὡς τὰ πόλλ᾽ Εὐριπίδῃ | καὶ συνεποίεις ὡς φησὶ καὶ τὴν μελῳδίαν. λέγουσι δὲ καὶ ὅτι αἱ γυναῖκες διὰ τοὺς ψόγους, oc ἐποίει εἰς αὐτὰς διὰ τῶν ποιημάτων, τοῖς θεσμοφορίοις ἐπέστησαν αὐτῷ βουλόμεναι ἀνελεῖν, ἐφείσαντο δ᾽ αὐτοῦ πρῶτον μὲν διὰ τὰς Μούσας, ἔπειτα δὲ βεβαιωσαμένου μηκέτι αὐτὰς κακῶς ἐρεῖν. ἐν γοῦν τῇ Μελανίππῃ περὶ αὐτῶν τάδε φησὶ “᾿μάτην

ξευμα καὶ κακῶς λέγει" αἱ- δ᾽ εἴσ᾽ ἀμείνους ἀρσένων, ἐγὼ λέγω καὶ τὰ ἑξῆς. οὕτω δ᾽ αὐτὸν Φιλήμων ἠγά- πηῆσεν ὡς τολμῆσαι περὶ αὐτοῦ θανόντος εἰπεῖν “εἰ ταῖς ἀληθείαισιν οἱ τεθνηκότες | αἴσθησιν εἶχον, ἄν- ὃρες ὡς φασίν τινες, | ἀπηγξάμην àv, ὡστ᾽ ἰδεῖν Εὐρι- πίδην."

2. Φασὶ δ᾽ αὐτὸν ἐν Σαλαμῖνι σπήλαιον κατασκευά- σαντα ἀναπνοὴν ἔχον εἰς τὴν θάλασσαν ἐκεῖσε διημε- ρεύειν φεύγοντα τὸν ὄχλον ὅθεν καὶ ἐκ θαλάσσης

καὶ σύννους καὶ αὐστηρὸς ἐφαίνετο καὶ μισόγελως καὶ μισογύνης, καθὰ καὶ ᾿Αριστοφάνης αὐτὸν αἰτιᾶται,

53. Θρᾳκῶν] θράκις Havn. b. (i. e. Θρᾶκις, ut Ros- signolius eoniecerat). Probabilius videtur Θράκη, quod est in codice Atheniensi ap. Welekerum in Museo khe- nano a. 1845. vol.3. p. 468. Βορμίσκον memorat Steph. Byz. Βορμίσκος: χωρίον Μακεδονίας, ἐν ὦ κυνοσπά- ρᾶκτος γέγονεν Εὐριπίδης. 61. σκυλάκων] Sic etiam Gellius 15, 20. 11. 'Apioropávrc] In. Gerytade fa- bula, ut videtur: de quo dixi ad Fragm. p. 594. ed. Oxon. 12. μελάντατε] ταλάντατε Seidlerus, parum probabiliter, ut ostendi 1. c.,p. 595. δὴ συνέζης] δὲ συνέζης Par. Illud malui quam δὲ ξυνέζης. 13. ὡς Fixius pro eic. Εὐριπίδῃ Rossignolius pro εὐριπίδου.

συνεποίεις — μελῳδίαν] Conf. supra lin. 17. ὡς φησὶ καὶ τὴν! (c φασι, τὴν Rossignolius. ὦ φθισικὲ, τὴν Nauckius, coniectura ingeniosa, quae probari posset, si de usu adiectivi φθισικὸς apud Atticos ve- teres constaret. 15. τοῖς θεσμοφορίοις] Haec ex Aristophanis Thesmophor. ficta: ubi vide v. 181 seqq. 82. ἐγὼ] 3j ᾿γὼ Nauckius, collato Soph. El. 338.

ius versus servavit Gellius 15, 20. (quod caput fere | totum ex vetere biographo translatum est), his verbis

3

μοῦντος, ᾿Αρχελάου δὲ ἐπὶ κυνηγέσιον ἐξελθόντος, o

ἄρ᾽ ἐς τυναῖκας ἐξ ἀνδριὼν ψόγος |. ψάλλει κενὸν τό- s

λαμβάνει τὰς πλείστας τῶν ὁμοιώσεων. σκυθρωπὸς δὲ c

ἐπ

85

| 92. "Apioropávnc] Immo Alexander Aetolus, cu- *

9

ex

16!

e

1r

e

120

18

VITA EURIPIDIS,

“στρυφνὸς ἔμοιτε προσειπεῖν. Εὐριπίδης. λέγουσι δὲ αὐτὸν Tavra τὴν Μνησιλόχου θυγατέρα Χοιρίλην καὶ νοήσαντα τὴν ἀκολασίαν αὐτῆς γράψαι πρῶτον δρᾶμα τὸν Ἱππόλυτον, ἐν ὦ τὴν ἀναισχυντίαν ἐθριάμ- βευε τῶν τυναικῶν, ἔπειτα δὲ αὐτὴν ἀποπέμψασθαι. λέγοντος δὲ τοῦ γήμαντος αὐτὴν “σωφρονεῖ παρ᾽ ἐμοί, “δύστηνος ei" ἔφη “εἰ τυναῖκα δοκεῖς παρ᾽ ὦ μὲν αὐτὴν σωφρονεῖν, παρ᾽ ὦ δὲ μή" ἐπιγῆμαι δὲ αὖ- τὸν δευτέραν, ἣν εὑρὼν ἀκολαστοτέραν προχειροτέρως cic τὴν κατὰ τῶν γυναικῶν βλασφημίαν ἐθρασύνετο. αἱ δὲ γυναῖκες ἐβουλήθησαν αὐτὸν κτεῖναι εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ σπήλαιον, ἐν ὦ γράφων διέτέλει. διαβάλλεται δὲ

5 ὑπὸ φθόνου ὡς τὸν Κηφισοφῶντα εἶχε συμποιοῦντα

αὐτῷ τὰς τραγωδίας. λέγει δὲ καὶ Ἕρμιππος Διονύ- σιον τὸν Σικελίας τύραννον μετὰ τὴν τελευτὴν τοῦ Εὐριπίδου τάλαντον τοῖς κληρονόμοις αὐτοῦ πέμψαντα λαβεῖν τὸ ψαλτήριον καὶ τὴν δέλτον καὶ τὸ γραφεῖον, ἅπερ ἰδόντα κελεῦσαι τοὺς φέροντας ἐν τῷ Μουσῶν ἱερῷ ἀναθεῖναι, ἐπιγράψαντα τοῖς αὐτοῦ Εὐριπίδου ὀνόμασιν. διὸ kai ξενοφιλώτατον κεκλῆσθαί φησι διὰ τὸ μάλιστα ὑπὸ ξένων φιλεῖσθαι" ὑπὸ γὰρ ᾿Αθηναίων ἐφθονεῖτο. μειρακίου δέ τινος ἀπαιδευτοτέρου στόμα

5 δυσῶδες ἔχειν ὑπὸ φθόνου αὐτὸν εἰπόντος “εὐφήμει ἔφη “μέλιτος καὶ Σειρήνων γλυκύτερον στόμα." Égku- |

πτε δὲ τὰς γυναῖκας διὰ τῶν ποιημάτων δι᾽ αἰτίαν τοι- ἀνδε. εἶχεν οἰκογενὲς μειράκιον ὀνόματι Κηφισοφῶντα. πρὸς τοῦτον ἐφιώρα τὴν ἰδίαν τυναῖκα ἀτακτοῦσαν᾽ καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἀπέτρεπεν ἁμαρτάνειν, ἐπεὶ δ᾽ οὐκ ἔπειθε, κατέλιπεν αὐτῷ τὴν γυναῖκα, βουλομένου αὐ- τὴν ἔχειν τοῦ Κηφισοφῶντος. οὕτω δ᾽ αὐτὸν Φιλή- μὼν ἠγάπησεν tc καὶ τάδε περὶ αὐτοῦ τολμῆσαι εἰ-

usus ' Euripidis odii in mulieres Aristophanes quoque meminit ἐν ταῖς προτέραις Θεσμοφοριαζούσαις (v. 453.) — Aleacander autem Aetolus hos de Euripide versus com- posuit “ὁ δ᾽ ᾿Αναξαγόρου τρόφιμος xai oU. (sic Valcken. pro ἀρχαίου), στρυφνὸς μὲν ἔμοιγε προσειπεῖν | καὶ μισόγελως καὶ τωθάζειν οὐδὲ παρ᾽ οἴνω μεμαθηκιὺς, | ἀλλ᾽ ὅ τι γράψαι, τοῦτ᾽ ἂν μέλιτος καὶ Σειρήνων ἐτε- τεύχει. sit, non dubitandum quin hi versus Alexandri Aetoli sint, sumti, ut metrum docet, ex dramate aliquo: cui sententiae non obstat quod Alexander non comoedias, sed tragoedias, cuius unius tantum nomen ᾿Αστραγαλι- σταὶ novimus, scripsisse dicitur. Nam fuerunt haec dramata, sive tragica sive, quae ipsa quoque tragoe- diis interdum annumerantur, satyrica, haud dubie valde diversa ab veterum poetarum Atticorum tragoe- diis fabulisque satyricis. l'ormae τετευχέναι, quae in fine versus tertii legitur, exempla reperiuntur apud Alexandrinos, de quibus dixit Meinekius Anal. Alex, p. 248., nulla apud Atticos veteres: quod Nauckius (Stud. Eurip. 1. p. 121. et in Mélanges 6réco-lItomains ἃ, 1868. vol. 3. p. 117), qui Aristophanis hos versus esse credit, in ἐπεπνεύκει mutari volebat, non solum ut formam Alexandrinam removeret, sed etiam senten- tentiae caussa, euius argumenti vis nulla est. Nam etsi poeta non facile solum Σειρήνων ἐτετεύχει dietu- rus erat, tamen quum μέλιτος praecedat, verbo uti poterat quod nomini priori magis quam alteri accom- modatum esset, quod saepissime fit. Ceterum compa-

randum est quod infra lin. 116. memoratur simile de |

Euripide dietum. 93. λέγουσι] φασὶ Urb. 98, ou- φρονεῖ] Ficta haec ex Eurip. El. 923. ut vidit Nauckius, ubi legitur, δύστηνός ἐστιν, εἰ δοκεῖ τὸ σωφρονεῖν | ἐκεῖ μὲν αὐτὴν οὐκ ἔχειν, παρ᾽ ot δ᾽ ἔχειν. 109. τὴν δέλτον] Similem de Aesenyli pugillaribus (mu£(u) nar- rationem apud Lucian, Adv. indoctum c, 15. comparavit Westermannus: de quo v. Meinek. Hist. com. p. 362.

110. Εὐριπίδην] οὕτιυς ἡγοῦντο πολλοῦ τινος ἄξιον ad- dunt eod, Vindob. et Thomas Mag. 111. Εὐριπίδου]

Quum totius fragmenti color Alexandrinus |

πεῖν "ei ταῖς ἀληθείαισιν oi τεθνηκότες | αἴσθησιν εἶχον, ἄνδρες ὥς φασίν τινες, ) ἀπηγξάμην ἂν, ὥστ᾽ ἰδεῖν Εὐριπίδην."

3. Εὐριπίδης Μνησαρχίδου ᾿Αθηναῖος. τοῦτον oi τῆς ἀρχαίας κωμῳδίας ποιηταὶ ὡς λαχανοπώλιδος κω- μῳδοῦσι. γενέσθαι δὲ κατ᾽ ἀρχὰς μὲν αὐτόν φασι ζω-

ξαγόρᾳ ἐπὶ τρατζῳδίαν ὁρμῆσαι. ὅθεν καὶ πλέον τι φρονήσας εἰκότως περιΐστατο τῶν πολλῶν οὐδεμίαν φιλοτιμίαν περὶ τὰ θέατρα ποιούμενος. διὸ τοσοῦτον αὐτὸν ἔβλαπτε τοῦτο ὅσον ὠφέλει τὸν Σοφοκλέα. ἐπέ- keivro δὲ καὶ οἱ κωμικοὶ φθόνῳ αὐτὸν διασύροντες. ὑπεριδὼν δὲ πάντα εἰς Μακεδονίαν ἀπῆρε πρὸς ᾿Αρχέ- λαον τὸν βασιλέα, κἀνταῦθα ὀψιαΐτερον ἀναλύων ὑπὸ βασιλικῶν ἐφθάρη κυνῶν. ἤρξατο δὲ διδάσκειν κατὰ τὴν πα΄ ὀλυμπιάδα ἐπὶ ἄρχοντος Καλλίου. πλάσματι δὲ μέσῳ χρησάμενος περιγέγονε τῇ épunvetq ἄκρως εἰς ἀμφότερον χρώμενος ταῖς ἐπιχειρήσεσι. καὶ τοῖς μέ- λεσίν ἐστιν ἀμίμητος παραγκωνιζόμενος τοὺς μελο- ποιοὺς σχεδὸν πάντας, ἐν δὲ τοῖς ἀμοιβαίοις περισσὸς καὶ φορτικὸς, καὶ ἐν τοῖς προλόγοις δὲ ὀχληρὸς, ῥητο- ρικώτατος δὲ τῇ κατασκευῇ καὶ ποικίλος τῇ φράσει καὶ ἱκανὸς ἀνασκευάσαι τὰ εἰρημένα. τὰ πάντα δ᾽ ἣν αὐτῷ δράματα "πη΄. σώζεται δὲ αὐτοῦ δράματα ξζ΄, καὶ ὦ πρὸς τούτοις τὰ ἀντιλεγόμενα, σατυρικὰ δὲ η΄. ἀντι- λέγεται δὲ καὶ τούτων τὸ α΄, νίκας δὲ ἔσχε ε΄.

4. Suidas, Εὐριπίδης Μνησάρχου ἢ Μνησαρχίδου καὶ Κλειτοῦς, οἱ φεύγοντες εἰς Βοιωτίαν μετιυκησαν, εἶτα ἐν τῇ ᾿Αττικῇῆ. οὐκ ἀληθὲς δὲ ὡς λαχανόπωλις ἣν ἡ μήτηρ αὐτοῦ" καὶ γζὰρ τῶν σφόδρα εὐγενῶν ἐτύγχα- vev, ὡς ἀποδείκνυσι Φιλόχορος. ἐν δὲ τῇ διαβάσει Ξέρ- ξου ἐκυοφορεῖτο ὑπὸ τῆς μητρὸς, καὶ ἐτέχθη καθ᾽ ἣν ἡμέραν Ἕλληνες ἐτρέψαντο τοὺς ἹΤέρσας. τέγονε δὲ τὰ πρῶτα ζωγράφος, εἶτα μαθητὴς Προδίκου μὲν ἐν τοῖς ῥητορικοῖς, Σωκράτους δὲ ἐν τοῖς ἠθικοῖς καὶ φι- λοσόφοις. διήκουσε δὲ καὶ ᾿Αναξαγτόρου τοῦ Κλαζομε- νίου. ἐπὶ τρατῳδίαν δὲ ἐτράπη τὸν ᾿Αναξαγόραν ἰδιὼν ὑποστάντα κινδύνους δι᾽ ἅπερ εἰσῆξε δόγματα. σκυ- θρωπὸς δὲ τὸ εἶδος ἣν καὶ ἀμειδὴς καὶ φεύγων τὰς συνουσίας, ὅθεν καὶ μισογύνης ἐδοξάσθη" ἔγημε δὲ ᾿ὅμως πρώτην μὲν Χοιρίλην, θυγατέρα Μνησιλόχου, ἐξ ἧς ἔσχε Μνησίλοχον xai Μνησαρχίδην καὶ Εὐριπίδην. ἀπωσάμενος δὲ ταύτην ἔσχε καὶ δευτέραν, καὶ ταύτης ὁμοίως ἀκολάστου πειραθείς. ἀπάρας δὲ ἀπ᾽ ᾿Αθηνῶν ἦλθε πρὸς ᾿Αρχέλαον τὸν βασιλέα τῶν Μακεδόνων, παρ᾽ ὦ διῆγεν τῆς ἄκρας ἀπολαύων τιμῆς. ἐτελεύτησε δὲ ἐξ ἐπιβουλῆς ᾿Αρριβαίου τοῦ Μακεδόνος καὶ Κρατεύα τοῦ Θετταλοῦ, ποιητῶν ὄντων καὶ φθονησάντων αὐτῶ, πεισάντων τε τὸν βασιλέως οἰκέτην, ὄνομα Λυσίμα- xov, δέκα μνῶν ἀγορασθέντα, τοὺς βασιλέως oüc αὐτὸς ἔτρεφε κύνας ἐπαφεῖναι αὐτῶ. οἱ δὲ ἱστόρησαν οὐχ ὑπὸ κυνῶν, ἀλλ᾽ ὑπὸ γυναικῶν αὐτὸν διασπασθῆναι, πορευόμενον ἀωρὶ πρὸς Κρατερὸν τὸν ἐριύμενον ᾿Αρ- χελάου (καὶ yàp σχεῖν αὐτὸν καὶ περὶ τοὺς τοιού- τους ἔρωτας), οἱ δὲ πρὸς τὴν γαμετὴν Νικοδίκου τοῦ

καὶ Εὐριπίδου Kirchh. 1217. Εὐριπίδης —] Hoc excerptum ex cod. Vat. 1345. chartaceo, qui olim Fulvii Ursinigfuit, primum edidit Kirehhoftius, Legi- tur autem in codice supra lin. 46. inter ἔχει et φασί loco alieno illatum Ιϑινησαρχίδου Kirchh. uvnoap- ᾿χίδης Vat. 148. ἀντιλέγεται Kirehh. ἀντιλέγει Vat,

149. ε΄ Kirehh. τε Vat. 1601. σκυθρωπός —] Vid, annot. ad lin.92. 109, ἐτελεύτησε —] Quae de caussa mortis hie et supra a biographa lin. 61. narrantur |comparanda cum similibus de Aeschyli et Sophoelis | morte narrationibus, quas suislocis notavimus, — 181.

oc] De fabulis τὸ. et de quinque vietoriis eum bio-

125

γράφον, σχολάσαντα δὲ ᾿Αρχελάῳ τῷ φυσικῷ xai "Ava-130

185

140

145

180

155

160

165

110

VITA EURIPIDIS.

19

᾿Αρεθουσίου. ἔτη δὲ βιῶναι αὐτὸν οε΄, καὶ τὰ ὀστᾶ

18) αὐτοῦ ἐν ΤΤέλλῃ μετακομίσαι τὸν βασιλέα. δράματα δὲ

- αὐτοῦ κατὰ μέν τινας οε΄, κατὰ δὲ ἄλλους ^f'. σώ- ζονται δὲ οζ΄. νίκας δὲ εἵλετο πέντε, τὰς μὲν τέσσαρας περιὼν, τὴν δὲ μίαν μετὰ τὴν τελευτὴν, ἐπιδειξαμένου τὸ δρᾶμα τοῦ ἀδελφιδοῦ αὐτοῦ Εὐριπίδου. ἐπεδείξατο

185 δ᾽ ὅλους ἐνιαυτοὺς κβ΄. καὶ τελευτᾷ δὲ ἐπὶ τῆς πγ΄

ὀλυμπιάδος.

De vita et poesi Euripidis post immemorabiles aliorum conatus primus doctius et intelligentius dis- putavit G. Bernhardyus in Historia Literaturae Grae- cae vol. 2. parte 2. p. 348—444., post Bernhardyum Henricus Weilius in Prolegomenis lingua Gallica scri- ptis ad septem Euripidis fabularum editionem Parisi- nam a. 1868. p. I—XXIII.

Annum natalem Euripidi fuisse olymp. 75, 1. recte tradidit biographus, quocum consentiunt Suidas s. v. Εὐριπίδης, Plutarchus Mor. p. 717 c. (Εὐριπίδου Tevo- μένου ἡμέρᾳ καθ᾽ ἣν οἱ Ἕλληνες ἐναυμάχουν ἐν Σαλα- μῖνι πρὸς τὸν Μῆδον), Diogenes L. 2, 45. (Εὐριπίδης ὃς τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς ἑβδομηκοστῆς πέμπτης ὀλυμ- πιάδος ἐγεννήθη émi Καλλιάδου), cui anno convenit quod Euripides olymp. 93, 3. mortuus esse dicitur anno aetatis 75., archonte Callia, qui septuagesimus quintus est ab Calliade, quo archonte natus esse traditur Eu- ripides. Ex quo sequitur errasse chronographum mar- moris Parii (p. 302, 65.) qui Euripidem natum esse eredidit olymp. 74, 4. archonte Philocrate, quem erro- rem infra quoque sequitur (p. 302, 75.) ubi Euripidem, quum olymp. 84, 3. primam reportaret victoriam, an- nos natum fuisse dicit 43. De quo dixit C. Muellerus ad Eratosthenis Fragm. p. 201. ed; Paris.

Parentes Euripidis, de quibus diximus in annota- tione ad biographum lin. 1. 2. εἰς Βοιωτίαν μετοικῆσαι, εἶτα ἐν τῇ ᾿Αττικῇ vixisse narrat Suidas, Patrem non exulem in Boeotiam fugisse, sed ibi natum esse cre- das, si quid veri sit in Nicolai Damasceni narratione apud Stobaeum Flor. 45, 41. Βοιωτῶν ἔνιοι τοὺς τὸ χρέος οὐκ ἀποδιδόντας eic ἀγορὰν ἄγοντες καθίσαι Ke- λεύουσιν, εἶτα κόφινον ἐπιβάλλουσιν αὐτοῖς" ὃς δ᾽ ἂν κοφινωθῇ, ἄτιμος γίνεται. δοκεῖ δὲ τοῦτο πεπονθέναι καὶ ὁ Εὐριπίδου πατὴρ, Βοιωτὸς ὧν τὸ γένος. De ma- ire, saepe ab Aristophane, sed tacito eius nomine, exagitata, satis dictum ab biographis, pariterque de

prima alteraque Euripidis uxore, quarum ex priore, |

Choerila Mnesilochi filia, tres suscepit filios Mnesi- lochum, Mnesarchidem et Euripidem. Quorum natu minimus tetralogiam a patre moriente relictam in sce- nam commisit, ut ex Didascaliis rettulit schol. Arist.

Ran. 67. cuius verba supra apposuimus, maiorem, uf|

opinor, fidem merens quam Suidas, qui ab Euripidis ἀδελφιδῷ hoc factum esse ait (supra lin, 184.), fidem sibi ipse derogans confusis alio loco (vol. 1, part. 2. p. 639. ed, Bernh.) excerptis de duobus eiusdem nomi- nis poetis tragicis, quorum alter πρεσβύτερος fuerit τοῦ ἐνδόξου γενομένου (quod commentum vanissimum notavit Bernhardyus in annot. ad Suidam) et δράματα scripserit duodecim, duabus reportatis victoriis, alter τοῦ προτέρου ἀδελφιδοῦς fuerit (ut ab Dionysio ἐν

graphoconsentit Varroapud Gellium17,4. 184, τὸ δρᾶ- ua] Loquitur quasi una tantum fabula, non tetralogia vicerit Euripides: de quo usu numeri singularis supra dixi p. 8.

διδαχέναι ὁμώνυμον ἐν ἄστει Ἰφιγένειαν τὴν ἐν Αὐλίδι, ᾿Αλκμαίωνα (τὸν διὰ Κορίνθου), Βάκχας, quibus haud dubie satyricum δρᾶμα additum fuit, sive ab scholiasta sive ab librario omissum. 185. κβΊ Numerum κβ΄, in deterioribus Suidae libris ks scriptum, vitiosum esse animadvertit Bernhardyus, qui μβ΄ propius ab vero abesse monet.

'Tetralogiae de qua hie agitur tragoedias | tres nominat scholiasta Arist. Ran. 67. ai óibaokaAtot | φέρουσι τελευτήσαντος Εὐριπίδου τὸν υἱὸν αὐτοῦ Óe- |

τοῖς Χρονικοῖς traditum sit), Ομηρικὴν ἔκδοσιν scripse- rit, εἴ μὴ ἄρα ἑτέρου ἐστὶ, et dramata tria, ᾿Ορέστην, : Μήδειαν, TfoAuzévqv: quae tres personae in supersti- tibus Euripidis fabulis, Oreste, Medea et Hecuba, in scenam prodeunt.

De altera Euripidis uxore nihil praeter nomen Me- Aw a biographo memoratum lin. 30. novimus, qui vel suo vel librarii errore Melitonem primam, Choeri- lam alteram fuisse dieit. Quae de uxoris cum Cephi- sophonte, in domo Euripldis vivente, amoribus narran- tur lin, 68. uon dubium est quin ad priorem referenda sint uxorem, Χοιρίλην: quod diserte dixit Suidas lin. 164,

De Euripidis eum Archelao Macedoniae rege ami- citia quae dixerunt biographi lin. 25. aliorum augenda sunt scriptorum testimoniis, quae Hartungus in Evri- pide restituto collegit vol. 2. p. 507 seqq. In aula au- tem Archelai quum diutius vixerit, haud dubie etiam unam alteramque tragoediam ibi in theatrum produxit, quemadmodum Aeschylus Syracusis fecerat, quum in aula Hieronis viveret: inter quas fabulas, praeter Ar- chelaum tragoediam, de qua biographi testimonio (lin. 26.) constat, Andromacha fuisse videri potest, de qua in scholio codicum Vaticani et Veneti ad v. 445. vol. 4, p. 165, 10. haec leguntur, εἰλικρινῶς δὲ τοὺς τοῦ δρά- ua roc χρόνους οὐκ ἔστι λαβεῖν οὐ δεδίδακται γὰρ ᾿Αθή- vnoiv: nisi seholiasta hoc tantum dicere voluit, non repertam ab se esse in Didascaliis Atheniensibus Εὐρι- πίδου ᾿Ανδρομάχην, quod tamen facile explicari po- test si fabula alieno nomine inscripta fuit, quae Calli- machi sententia fuit, ut ex proximis scholiastae verbis apparet, ὁ δὲ Καλλίμαχος ἐπιγραφῆναί φησι τῇ Tpa- γωδίᾳ Δημοκράτην, quod non potest ex nihilo fictum esse. Recentioris, ut videtur, grammatici opinio est quae iu fine seholii memoratur, φαίνεται δὲ γεγραμμέ- vov τὸ δρᾶμα ἐν ἀρχῇ τοῦ ΤΤελοποννησιακοῦ πολέμου, quae non leguntur in codice Veneto, qui liberior ab recentiorum grammaticorum additamentis est quam Vatieanus. Caussam quae moverit Euripidem ut pa- tria relicta in Macedoniam se conferret ab Philodemo in libro de vitiis p. 20, 10. ed. Saupp. significari suspi- catur Bernhardyus, loco defecto, in quo Euripidis no- men praecessisse videtur, διὸ καὶ φασὶν ἀχθόμενον αὐτὸν ἐπὶ τῷ σχεδὸν πάντας ἐπιχαίρειν (malis dome- sticis, ut videtur) πρὸς ᾿Αρχέλαον ἀπελθεῖν.

De morte et sepultura Euripidis in Macedonia (ἐν TTéAAg, ut ait Suidas lin. 180.) res non minus certa est quam de morte et sepultura Aeschyli in Sicilia. Disceptatur vero de anno quo mortuus sit Euripides: quae quaestio quum pariter ad Sophoclem pertineat |qui paucis tantum mensibus Euripidi superstes fuit, supra ab me tractata est p. 13.

Reliquum est ut de poesi Euripidis dicatur, quae ab Aeschylea tantopere differt ut quae de Aeschyli poesis virtutibus egregie dixit biographus eius (p. 2, 16—36.) prope omnia in contrarium versa de Euripide dici possint, nec magis hoc consequi potuit Euripides ut par Sophocli haberetur, quocum inde ab olymp. 81, 1. — quo anno primam tetralogiam docuit Euripi- des — usque ad extremum vitae annum de victoria in certaminibus scenicis contendit, successu plerumque parum felici. Nam ut statim in prima illa commis- sione olymp. 81, 1. tertio loco ab iudieibus habitus est, primum vero locum post quattuordecim demum annos (olymp. 81, 3.) contra duos alios poetas obtinuit, mox vero (olymp. 85, 2.) Sophocli posthabitus est, ita po- stero quoque tempore nunquam, ut videtur, Sophoclem, raro alios poetas (ut olymp. 87, 4. Iophontem et Io- |nem) vicisse, multo saepius vero tertio loco habitus |esse videtur, quod Sophoeli nunquam aceidisse testa- tur biographus (supra p.11,42.) νίκας Σοφοκλῆς ἔλαβεν | εἴκοσιν, ὥς φησι Καρύστιος, πολλάκις δὲ καὶ δευτερεῖα "ἔλαβε, τριτεῖα δ᾽ οὐδεπώποτε. Manifestum igitur est (non tam Aeschylum, euius sublimitas et grandilo-

quentia post mortem eius paullatim in desuetudinem

88

30

VITA EURIPIDIS.

venerat, quam Sophoclem effecisse ut minoris aestima- retur Euripides, quod planissime intelligitur ex severa qua eum Aristophanes quum aliis in fabulis inde ab olymp. 88. actis affecit censura, tum per totam Rana- rum comoediam, paucis post mortem Euripidis mensi- bus scriptam, de qua etiam si quis omnia detrahat quae comicae debentur licentiae obtrectandique studio, ta- men non obscurum est Euripidem communi omnium iudicio Aeschylo et Sophocle aliquanto inferiorem ha- bitum esse. Euripides, qui licet Aeschylum et Sophoclem ingenio et facultate poetica non aequaret, tamen reliquis om- nibus non solum suae aetatis, sed etiam posteriorum temporum poetis tragicis Graecorum superior fuit et, quod vel superstites fabulae docent, quae quinta circi- ter pars sunt fabularum ab eo scriptarum, tragoedias non paucas egregie composuit et ne in iis quidem quas minus laudabiliter conformavit eximiam in fin-

gendis moribus et sermonibus personarum quas intro- | paucis fortasse |

duceret artem desiderari passus est, exceptis, qualis inter superstites est Electra, quae tra- goedia multo melior evasura fuisset, si Euripides Ae- schyli in Choephoris aut Sophoclis in Electra exem- plum secutus esset nec novis illos inventis superare irrito conatu studuisset.

non solum ab ingeniorum diversitate est repetendum, sed magna ex parte in mutata rerum publicarum con- dicione, eui Euripides multo plus tribuit quam Sopho- cles, et studiorum Euripidis ratione est quaerendum. Nam etsi Aeschylus et Sophocles neque ab philosophia alieni fuerunt neque eloquentiae praecepta ignorarunt, tamen multum abfuit ut his studiis eo incumberent fervore quo Euripides Anaxagorae aliisque philoso- phis et artis rhetoricae magistris se addixisse videtur.

Nec tamen propterea contemnendus est |

Diserimen autem quod intet | Aeschylum et Sophoclem atque Euripidem intercedit |

Quorum studiorum vestigia non pauca fabulis super- | stitibus sunt impressa, multo plura in aliis quarum |

fragmenta tantum ad nos pervenerunt exstitisse viden- tur: de quo legenda quae post Valekenarium in ia- tribe in Euripidis fragmenta Bernhardyus explicatius, brevius Weilius exposuit, * Philosophiae autem et eloquentiae studia quum nova usque per omnem Grae-

ciam caperent incrementa, non est mirandum Euripi- |

dem, postquam mortuus erat, maiorem esse gloriam adeptum quam severiores Atheniensium veterum iudi- ces viventi concesserant. Nam quum fabulae eius, ut iam Sophocles iudicaverat**), personas repraesenta- rent non tam quales esse deberent quam quales in vita essent, et dictis sententiosis et argutis morumque praeceptis abundarent, non solum in theatris per om- nem Graeciam magis quam ullae aliorum tragicorum fabulae placuerunt, sed etiam tanto studio sunt lecti- tatae quantum ne Aeschyli quidem ae Sophoclis fabu- lae expertae sunt, quemadmodum Menander, qui quod ad morum praecepta attinet Euripidis exemplum erat secutus, diae Atticae poetis est praelatus, quorum in fabulis multa erant quae posterioribus his temporibus parum convenirent et a multis ne intelligi quidem poterant. Idem de Euripide veterum Romanorum iudicium fuit, quorum poetae tragici etsi ex Aeschyli et Sophoclis tragoediis pluribus Latinas fecerunt fabulas, tamen plerique Euripideas fabulas exprimere maluerunt: de

*) Euripidis de diis rerumque natura opiniones col- legit et explicuit Spenglerus in 7/eologumenis Euripidis Coloniae editis a. 1863.

**) Aristoteles Poet, c, 25. πρὸς δὲ τούτοις ἐὰν ἐπι-

aub suae aetatis hominibus veteris comoe- |

| tim tetralogiis conveniat viginti tribus.

|numeros suos praescripsi,

quo NUN quae O. ΞΕ collegit i in eee tragicorum Latinorum.

De numero fabularum Euripidis nonnihil inter se diserepant biographi, aliis (supra p. 19, 181.) nonaginta duas numerantibus (quárum σώζεσθαι n ),inter quas νοθευομένας tres esse, Τέννης, Ῥαδάμανθυς, Πειρίθους inscriptas, aliis (lin. 147.) nonaginta octo (quarum σιῦ- ζεσθαι EC") καὶ τρία πρὸς τούτοις τὰ ἀντιλεγόμενα, σα- τυρικὰ δὲ η΄, Suida vero (lin. 180.) sic scribente, bpá- ματα δὲ αὐτοῦ κατὰ μέν τινας οέ, κατὰ δὲ ἄλλους hp. σώζονται bé oZ. In monumento Romae a. 1704. re- perto (ap. Boeckh. Corp. Inser. vol. 3. p. 831.) quo Eu- ripides in sella sedens repraesentatur, lateribus sellae haec sunt incisae Euripidis fabularum nomina , quibus ego, ut supra p. 5. in simili Catalogo Aeschyleo feci, 1 "AAknotic 2 "Apxé- Aaoc 3 Αἰγεύς 4 Αἴολος 5 ᾿Αλόπη [fabula eadem quae Kepkud)v] 6 ᾿Αντιγόνη 7 ᾿Αλκμαίων (omisit cognomen fabulae, de quo v. sub numero 38.)

8'Avbpouéba 9 ᾿Αλέξανδρος 10 Αὔγη 11"Av- δρομάχη 13 ᾿Αντιτγόνη (error lapicidae pro ᾿Αντιόπη) 13 Αὐτόλυκος 14 Βάκχαι 15 Βελλεροφόντης 16 Βούσειρις (Βούσιρις) 11 Δίκτυς 18 Δανάη

19 Εἰφιγένεα (Ἰφιγένεια) 30 Ἑλένη 21 Εἰνώ (Ἰνώ) 22 Ἑκάβη 93 Ἐρεχθεύς 34 Εὐρυσθεύς 25 Ἐπεός (Ἐπειός) 26 Ἡρακλεῖδαι (in lapide solae supersunt literae HPAKA, quae etiam Ἡρακλῆς significare possunt: post quas versus plures, non eon- stat quot, perierunt) 21 Κρῆτες 28 Κρῆσσαι 29 Κρεσφόντης 80 Κύκλωψ 31 Λικύμνιος 82. Μελανίππη (in lapide ΜΕΛΑΝΙΤΤΠΟΣ, omisso fabulae cognomine, ut nesciamus utra Melanippa dicatur) 33 Μήδεια 34 Μελέαγρος 35 Οἰνεύς 36 Oi- δίπους 31 ᾿Ορέστης His si addantur nomina omissa, quatenus ea cognita habemus, numerus confi- citur 78. fabularum, — 38 ᾿Αλκμαίων (alter: nam duo fuerunt, 'A ὁ διὰ Ψωφῖδος et "A. ὁ διὰ Κορίνθου) 89 Ἠλέκτρα 40 Ἡρακλῆς μαινόμενος 41 Θερισταί

42 Θησεύς 48 ἹἹκέτιδες 4 Ἰξίων 45 "Im- πόλυτος καλυπτόμενος 40 Ἱππόλυτος στεφανηφό- ρος 7 Ἰφιγένεια (altera: nam duae sunt "|l. ἢ ἐν Αὐλίδι et "I. ἡ ἐν Ταύροις) 48 Ἴων 49 Κάδμος 50 Λάμια (quae fortasse eadem est quae Σκύλλα, de qua infra dicetur) 51 Μελανίππη (altera: nam duae fuerunt, M. δεσμῶτις et M. ἢ σοφὴ) 52 Oivó- μαος 53 ΤΤαλαμήδης 54 ΤΙελιάδες δῦ Πηλεύς

56 Πλεισθένης δ1 ΤΤολύϊδοις — 58 Πρωτεσίλαος

59 Ῥῆσος 60 Σθενέβοια 61 Σίσυφος 62 Σκίρων 68 Σκύριαι — 64 Συλεύς — 65. Τήλεφος

66 Τημενίδαι — 67 Τήμενος 68 Τρῳάδες 69 Ὑψιπύλη τὸ Φαέθων 71 Φιλοκτήτης 12 Φοῖ- νιξ 13 Φοίνισσαι 74 ψΨρῖξος τὸ Χρύσιππος. His si addantur fabulae spuriae tres τὸ Τέννης 11 Ῥαδάμανθυς 78 ΤΙειρίθους, numeros non solum cum biographo veteri (supra p. 17, 37.) et, quod ad nu- merum 75 attinet, cum Suida (lin. 182.) consentien- tes habebimus, sed etiam cum Varrone, quem Gel- lius 17, 4. memorat '* Zuripidem quoque M. Farro ait, cum quinque et septuaginta tragoedias (tragoedias dieit annumeratis fabulis satyricis) scripserit, im quinque solis vicisse, cum eum saepe vincerent aliquot poetae ignavissimi.," Nee tamen propterea maior fabularum 92. numerus (restituendus fortasse pro ^i supra p.18, 147.) quem ab aliis traditum memorant biographi (su- pra lin, 36. et 181.) falsus est habendus, quum praeser- Nam ex ipsis

| biographorum verbis manifestum est alios omnes qua-

τιμᾶται ὅτι οὐκ ἀληθῆ, ἀλλ᾽ οἷα δεῖ, otov xai Σοφοκλῆς.

ἔφη αὐτὸς μέν οἵους δεῖ ποιεῖν, Εὐριπίδην δὲ οἷοι εἰσί. quorum prius tragoediae magis quam alterum conve- nire Aristotelis quoque sententia est ib. c, 2, ἐν αὐτῇ

δὲ τῇ διαφορᾷ xai ἣ τραγῳδία πρὸς τὴν κωμῳδίαν oié-

στήκεν᾽ ἡ μὲν γὰρ χείρους, ἡ δὲ βελτίους μιμεῖσθαι βούλεται τῶν νῦν.

rum nomina cognita*essent fabulas Euripidis nume- rasse, alios τὰς σιυζομένας tantum (i. e. eas quibus usi sint grammatiei Alexandrini), quem 67., vel, additis tribus fabulis spuriis, 70 fuisse traditur lin. 147., sed oZ ab Suida (lin. 182.). Accedunt ad haee alia quae omnem numeri computationem incertam reddant. Pri- mo enim nescimus utrum Αὐτόλυκος et Φρῖξος ab

jiis qui numerum maiorem posuerunt pro duabus an

VITA EURIPIDIS.

21

pro quattuor numeratae fuerint, quum duplices utrius- que fabulae editiones exstitisse grammaticorum quo- rundam testimoniis compertum habeamus, quae memo- ravi ad fragm. 284. et 816. Deinde quum octo fabu- larum satyricarum numerus paruni conveniat universo 92, fabularum numero, qui fabulas satyricas 23. postu- lare videatur, non satis est coniicere octo tantum dramatum satyricorum memoriam servatam esse, quin- deeim aliorum vero obliteratam fuisse: quod olim facilius quam hodie credi poterat, ex quo Alcestidis didasealia ex codice Vaticano edita nos docuit tetra- logias non constanter fabulis satyricis quae proprie dicuntur, i. e. quae chorum, ut in Cyclope factum vi- demus, ex satyris compositum haberent, sed inter- dum hilarioribus et brevioribus tragoediis terminatas fuisse. Quod quum in Alcestide, fabularum supersti- tum antiquissima (olymp. 85, 2.), factum sit, valde verisimile est Euripidem et ante et post illud tempus idem sibi in aliarum, etsi non constat quot et quarum, tetralogiarum compositione permisisse: inter quas ta- men non fuisse Orestem, quae quorundam est opinio *), fabulae huius ex versibus prope mille et septingentis compositae longitudo ostendere videtur: nam quartae tetralogiarum fabulae, quantum ex Alcestide et Cy- clope colligi potest, breviores fuisse videntur quam tres quae praecederent tragoediae. Porro inter fabu- las numerum 78 fabularum excedentes Σκύλλα fuisse videri potest, de qua ita loquitur Aristoteles ut Euri- pidis eam, non alius tragici fabulam esse dicere vi- Aeatur Poet. c. 15, ἔστι δὲ παράδειγμα πονηρίας μὲν ἤθους μὴ ἀναγκαίου ὁ Μενέλαος ὁ ἐν τῷ Ὀρέστῃ, τοῦ δὲ ἀπρεποῦς καὶ μὴ ἁρμόττοντος ὅ τε θρῆνος Ὀδυσ- σέως ἐν τῇ Σκύλλῃ, καὶ ἡ τῆς Μελανίππης ῥῆσις. et c. 26. oi φαῦλοι αὐληταὶ κυλιόμενοι, ἂν δίσκον δέῃ μι- μεῖσθαι, καὶ ἕλκοντες τὸν κορυφαῖον, ἂν Σκύλλαν αὐὖ- λῶσιν. Ovidius Trist. 2, 393. impia mec tragicos teti- gisset Scylla cothurnos, | ni patrium crinem desecuisset amor. Scylla tamen quum secundum Stesichorum (ap. schol. Apoll. Rh. 4, 828. et Eustath. p. 1714, 33.) La- miae mater fuerit, non improbabilis est Welckeri (p. 528.) opinio Σκύλλαν tragoediam non diversam fuisse ab Lamia, quam ex trium scriptorum, qui unius instar testis sunt, testimoniis cognitam habemus, ut ad fragm. 475 b. dietum est: qui quum verbis utantur ἐν τῷ τῆς Λαμίας προλόγω, Λαμίας nomen pro Σκύλ- Anc positum esse potest. Similis de Temenidis et Te- meno dubitatio est, quae non liquet utrum duarum fabularum an diversa unius fabulae nomina sint, ut dictum est ad fragm. 742., et de Alope et Cercyone, quae diversa unius fabulae nomina esse coniecit He- athius. Denique dubium est utrum Khesus tragoedia pro una an duabus fabulis numerata fuerit, quum duae exstiterint fabulae hoc nomine inscriptae, altera ge- nuina, altera Euripidi supposita, quarum utraque in indieem fabularum referri potuit, quemadmodum in Aeschyli fabularum catalogo veteri (supra p. 3.) Air- variat γνήσιοι et Αἰτναῖαι νόθοι pro duabus numeratae sunt fabulis. Nam Rhesum ab Euripide scriptam ex- stitisse certissima constat Didascaliarum fide, in qui- bus Εὐριπίδου ῬΡῆσος fabula, non constat sub quo anno, ab grammaticis Alexandrinis reperta fuit, Ex quo tamen non sequitur fabulam superstitem genuinam esse, quum genuinae in Didascalias relatae alia ab alio poeta post mortem Euripidis substituta esse pos- sit, quemadmodum Aeschyli Αἰτναίαις γνησίοις ab alio

*) Aristophanis Byzantii de Alcestide et Oreste iu- dicium iisdem in utriusque fabulae ὑποθέσει verbis

proditum est, τὸ δὲ δρᾶμα κωμικωτέραν ἔχει τὴν kara- |

στροφήν: unde alius grammatieus in ὑποθέσει Alce- stidis (Schol. Oxon. vol. 4. p. 87, 8.) utrumque δρᾶμα παρὰ τῶν τραγικῶν (τοῖς τραγικοῖς cod. Havn.) ἐκβάλ- λεσθαι dicit ὡς ἀνοίκεια τῆς τραγῳδίας, dic ἐκ συμφο- ρᾶς μὲν ἀρχόμενα, εἰς εὐδαιμονίαν δὲ καὶ χαρὰν λή- ξαντα, ἅ ἐστι μᾶλλον κωμῳδίας ἐχόμενα.

poeta Αἰτναῖαι νόθοι sunt substitutae: de quo non co- gitavit seriptor ὑποθέσεως Rhesi, quum νοθείας suspi- cionem ab aliis motam Didascaliarum auctoritate re- futatam crederet, τοῦτο τὸ δρᾶμα ἔνιοι νόθον ὑπενόη- σαν. τὸν γὰρ Σοφόκλειον μᾶλλον ὑποφαίνειν χαρακτῆρα. ἐν μέντοι ταῖς διδασκαλίαις ὡς γνήσιον ἀναγέγραπται, καὶ ἢ περὶ τὰ μετάρσια δὲ ἐν αὐτῷ πολυπραγμοσύνη τὸν Εὐριπίδην ὁμολογεῖ. Quam Cratetis quoque sen- tentiam fuisse ex annotatione scholiastae ad v. 5195. cognoscimus, Κράτης ἀγνοεῖν φησι τὸν Εὐριπίδην τὴν περὶ τὰ μετέωρα θεωρίαν διὰ τὸ νέον ἔτι εἶναι ὅτε τὸν "Pijcov ἐδίδασκε: μὴ γὰρ δύνασθαι Πλειάδων καταδυο- μένων τὸν ἀετὸν μεσουρανεῖν. neque aliter sensisse videntur Aristarchus, Parmeniseus aliique antiquissimi grammatiei, qui in scholiis ita memorantur ut nullum usquam indicium animadyvertamus ex quo dubitatum de auctore esse intelligatur: de quo dixi in Annot. Oxon. vol. 3. p. 560. Neque inter fabulas Euripidi suppositas, quas biographus (lin. 37.) memorat, EKhe- sus nominatur. Nihilominus fatendum est fabulam hane omni f2re ex parte tam dissimilem esse Alcestidi, quae antiquissima superstitum est fabularum, et reli- quis omnibus usque ad extremum vitae annum ab Eu- ripide scriptis, ut si Rhesus quem nunc babemus Euri- pidis sit, ineunte aetate, quum fabulas docere incipe- ret Euripides (olymp. 81, 1.), scriptus haberi debeat: quanquam vel sie maior apparet dissimilitudo quam quae ulli simili alius poetae exemplo comparari pos- sit. Quamobrem probabilior Valckenarii sententia vi- detur, qui in doctissima de RKheso disputatione (Diatr. Eurip. p. 88 — 114), repetita ab me in Annot. Oxon. p. 562—585. fabulam hane, quamvis Athenis seriptam, tamen Euripide nihilo digniorem quam Sophocle esse pronuntiavit, in medio relinquens a quo et qua aetate scripta sit: de quo postea alii alia coniecerunt, inter quos Hermannus fuit (in dissert. de Rheso Opusc. vol. 3. p. 262 seqq.), eui ab Alexandrino poeta scripta esse videbatur, a qua opinione prudenter sibi caverat Valckenarius, quum Alexandrina fabulae origo neque ex ipsa certis indiciis demonstrari possit, nec per se verisimilis sit. Nam si a poeta Alexandrino compo- sita fuisset, vix hoc latuisset antiquos grammaticos Alexandrinos: illud vero facilius iis accidere poterat, ut Didascealiarum, de quibus supra dieebam, auetori- tate decepti fabulam quae cum reliquis tragicorum fabulis Athenis Alexandriam delata esset. sine ulla fraudis sibi factae suspicione legerent. Novissima de Rheso disputatio F. Hagenbachii est Basileae edita a. 1863 qui ipse quoque opinionem quorundam de ori- gine Alexandrina reiecit fabulamque hanc nec florente Atticorum arte scenica nec paullo post, sed paullo ante Alexandrum (cirea annos 360—340.) scriptam esse con- iecit: quo tempore, quum unius exempli imitandi stu- dium desiisset, fortasse poeta aliquis obsoleti iam enervatique generis Euripidei et volubilium levium- que numerorum taedio captus animo ad gravitatem illam strenuitatemque veteris tragoediae, Aeschyli maxime et Sophoclis, converso fabulam quam nune in manibus habemus seripserit, Quod verum esse potest, sed verum esse demonstrari nequit, licet in fabula ipsa nihil sit quod huic sententiae obstet. Neque hoc liquet, utrum Ehesus in theatro Atheniensi vel alibi unquam acta fuerit an non fuerit, sed inter δράματα ἀδίδακτα delituerit, qualia non pauca et tragicorum et comicorum poetarum fuerunt. Duo qui in ὑποθέσει fabulae memorantur prologi versibus senariis scripti a quibus et qua aetate et quo consilio scripti fuerint nescimus. Qui prologi si anapaestis, a quibus fabula incipit, praemissi fuerunt, ut videtur, aptiore certe loco positi fuerunt quam prologus Iphigeniae Auli- densi (v. 49— 114.) post anapaestos (v. 1— 48.) loco perinepto illatus.

Argumenta quae in fabulis suis tractanda sibi sum-

sit Euripides, partim ex cyclo epico partim aliunde | petita, magno doctrinae apparatu illustravit Welcke-

90

1839. vol. 2. p. 437—880. vol. 3. p. 1581—1605. et post Welckerum minus cireumspecte I. A. Hartungus in Euripidis restituti voluminibus duobus Hamburgi edi- tis a. 1813. De compositione fabularum perditarum non multa sunt quae dici hodie possint, quum plera- rumque tam pauca supersint fragmenta et tam brevia ut nihil certi ex iis confici possit, exceptis nonnullis, de quibus dixit Valekenarius in Diatribe, et ''elepho, de quo disseruit Geelius in commentatione Annalibus Instituti Belgiei a. 1830. inserta, et Phaethonte, cuius ampliora fragmenta ex codice vetusto Parisino rescri- pto edidit Hermannus Opusc. vol. 3. De fabulis quae supersunt undeviginti iudicium fecit Bernhardyus p. 401—438. post alios multos, quorum diversissimae sunt sententiae et in posterum erunt, quum in hoc quaestionum genere suum quisque sensum sequatur et raro alter alteri omni ex parte satisfaciat.

De temporibus paucarum tantum fabularum certis constat grammaticorum testimoniis. 1, Peliades pri- mam quam Euripides docuerit fabulam fuisse, actam (eum tribus aliis quarum nomina non sunt prodita fa- bulis) olymp.81, 1. a biographo est annotatum (supra p. 17,35.) 2—5. Terralogiam ex Cressis, Alemaeone τῷ διὰ Ψωφῖδος, Telepho et Alcestide compositam olymp. 85, 2. actam esse ex didascalia in codice Vaticano servata cognovimus. 6. Hippolytus prior (ὁ καλυ- πτόμενος) olympiadi 85., ut videtur, adscribendus,

quum alter (ὁ στεφανηφόρος) olymp. 87, 2. post illum | 7—10. Proxima |

editus esse dicatur in ὑποθέσει. tetralogia, Μήδεια, Φιλοκτήτης, Aikruc, Θερισταί, olymp. 87,1. acta est, ut ex Didasealiis annotavit scri- ptor ὑποθέσεως, quae Aristophanis Byzantii nomen gerit, p. 27. ed. nostrae. 11. Sequitur Ἱππόλυτος στεφανηφόρος, quae fabula olympiadi 87, 2. adscripta est in ὑποθέσει p. 43., omissis reliquarum trium fabu- larum nominibus: cui anno convenit quod ad versus

quosdam Hippolyti respicitur ab Aristophane in Equi- |

tibus (olymp. 88, 4.) et in Vespis (olymp. 89, 2.) 12 —15. 'Tetralogiae integrae ex Alexandro, Palamede, 'T'roadibus et Sisypho compositae, quae κατὰ τὴν πρώ- τὴν καὶ ἐνενηκοστὴν ὀλυμπιάδα, καθ᾽ ἣν ἐνίκα ᾿Εξαίΐνε- τος ὁ ᾿Ακραγαντῖνος στάδιον, acta fuerit, memoriam servavit Aelianus V. H. 2, 8. cuius testimonium pla- nissime confirmatur duobus Avium Aristophanis (olymp. 91, 2.) locis v. 843. (ubi schol. παρακιυμωδεῖ τὸν Εὐρι- Tníbou TTaAaunbnv, οὐ πρὸ πολλοῦ δεδιδαγμένον) et 1717. (ubi schol. χλευάζει παρὰ τὰ ἐκ Τρωάδων Εὐρι- πίδου **ávexe — πάρεχε᾽ ἢ et scholio Vesp. 1317. (quae fabula aeta est olymp. 89, 2.) ὑστερεῖ ἡ τῶν Tpudábuv κάθεσις (τῆς τῶν Xqnküv) ἔτεσιν ἑπτά. tetralogiae, actae olymp. 91, 4., duas tantum novimus fabulas, collatis inter se scholiastarum annotationibus ad duos locos Aristophanis, alterum Ranarum (olymp.

93, 3.) v. 83. τὴν "'Avbpouébav ἀνατγιζνιώσκοντί uot: |

ubi schol. ἢ γὰρ 'Avbpouéba ὀγδόῳ ἔτει προεισῆκται, alterum "Thesm. (olymp. 92, 1.) v. 1021. ᾿Ανδρομέδαν: ubi schol. πιθανῶς" συνδεδίδακται τὰρ τῇ Ἑλένῃ. Ver- sum ex Andromeda tangit idem in Lysistrata (paucis ante ''hesmophoriazusas mensibus acta) v.930 et alium Andromedae locum in Avibus (olymp. 91, 2.) v. 347. μηδέπω διδαχθείσης τῆς τραγῳδίας, ut annotat scho- liasta. 18. Orestes, Diocle archonte (olymp. 92, 4.) acta secundum schol. ad v. 371. πρὸ τοῦ Διοκλέους, ἐφ᾽ οὗ τὸν ᾿Ορέστην ἐδίδαξε, τῶν Λακεδαιμονίων πρεσ- βευσαμένων περὶ εἰρήνης cet. 19. 20. 21. Hypsipyla, Phoenissae, Antiopa cum dramate satyrico ignoto, olymp. 93, 2. secundum schol, Arist. Ran. (olymp. 93, 3.) v. 53. (ad verba τὴν 'Avbpouébav) διὰ τί δὲ μὴ ἄλ- λο τι τῶν πρὸ ὀλίγου διδαχθέντων καὶ καλῶν, Ὑψιπύ- λης, Φοινισσῶν, ᾿Αντιόπης; quae non improbabile est de anno proxime praegresso esse intelligenda, etsi hoc non necessario ex verbis πρὸ ὀλίγου sequitur, 22. 23. 24. Fabulas post mortem Euripidis (qui obierat olymp. 93, 3.) actas memorat schol. Arist. Ran. 67.

16. 17. Alius ,

VITA. EURIPIDIS.

860v dieit: nam ᾿Αλκμαίων ὁ διὰ Ψωφῖδος acta erat olymp. 85, 2. ut supra ostendimus), Bákyac. De qua tetralogia, euius drama satyricum non memoravit scho- liasta, iam supra diximus p. 19. 25—35. Undecim aliae fabulae etsi non suo quaeque anno adscribi pos- sunt, tamen quibus annis priores fuerint ex Aristo- plane einsque scholiastis definiri potest. Nam Belle- rophon, Phoenix, Oeneus et Ino in Acharnensibus Aristophanis (olymp. 88, 3.) memorantur, Hecuba, Aeolus et Peleus in Nubibus (olymp. 89, 1.), Sthene- boea et Theseus in Vespis (olymp. 89,2.), Melanippa et Erechtheus in Lysistrata (olymp. 92, 1.). 86. Her- eules furens etsi haud dubie prior fuit Thesmophoria- susis Aristophanis (olymp. 92, 1.), ut infra dicetur p. 23., tamen hoc non conficitur ex versu Aristopha- nis 1106. παρθένον [θεαῖς ὁμοίαν, ναῦν ὅπως ὡρμι- σμένην, collato eum Euripideo 1094. ἰδοὺ τί δεσμοῖς ναῦς ὅπως ὡρμισμένος | ἧμαι, quod etiam sine Euri- pidis exemplo dici poterat ab Aristophane. Nee cer- tiora sunt historici generis indicia quae in hae, ut in aliis fabulis, deprehendere sibi visi sunt viri doeti.

De fabularum perditarum praeter eas quas supra | memoravimus temporibus nullus est coniecturis locus: de superstitum vero tragoediarum reliquis sex, Hera- | elidis, Andromacha, Supplicibus, Ione, Electra et Iphi- genia Taurica, tantum diei potest quantum ex nume- rorum vel severiorum et puriorum vel negligentiorum et dissolutiorum usu colligi potest: in quo genere an- tiquissimae Euripidis fabulae valde diversae sunt a postremis. Nam in antiquissimis, quales sunt Alce- stis, Medea et Hippolytus (olymp. 85, 2—87,2.) eadem fere in metris diverbiorum diligentia, in carminibus | melicis componendis simplicitas quae apud Sophoelem animadvertitur, in postremis vero, omniumque ma- xime in Oreste (olymp. 92,4.) tam immodieus est sylla- barum longarum in breves solutarum metrorumque ab antiquioris tragoediae severitate alienorum usus, ut haec fabula non solum primis Euripidis fabulis valde dissimilis sit, sed etiam nonnullis quas ipsas quoque extremis vitae suae annis, sed diligentia aliquanto maiore seripserat Euripides, velut Iphigeniam utram- que et Bacehas. De Heraclidis recte iudicasse videtur Elmsleius, quum hnic fabulae proximum post Hippo- lytum (olymp. 87, 2.) locum daret: cui convenit quod | ad Aristophanis Eq. 214. (ráparre kai χόρδευ᾽ ὁμοῦ τὰ |mpáfuara), fabulam 'olymp. 88, 3. actam, annotavit scholiasta, mapujbíac τρόπος. παρῴδησε γὰρ τὸν<